장음표시 사용
311쪽
3oo META PHYSICA.tere plures partes in utraque extensiones , quae sint extensiones ; & consequenter datur substantia quae non habet partes eXtra Partes, quin possit dari extensio quae non habeat partes extrii parteS.
Objicies 1'. Spiritus sunt indivisibiles;
ergo vel non sunt extensi, vel eorum extensio caret partibus extensionis quae sint extra se invicem. Nego consequentiam : hoc ad rarios
fallit, quod putent illud omne esse divisibile quod extensum est ; quod putent divisibilitatem fluere & oriri ab extensione: errant prosecto : an spatium divisibile est , quodnam medium ponetur inter ipsius paristes , si dividatur 3 indivisibilitas oritur ab . unitate substantiar, divisibilitas autem a pluralitate : si substantia una sit , indivisibilis si necesse est ; proindeque ipsius extensio indivisibilis est : si si multiplex, est cera divisibilis ratione sui; proindeque divisibilis est ipsius extenso. TERTIA PROPOSITI .
Extensio Dei positive differt a substantia
Dei. Probatur : nam extenso & substantia diversimode concipiuntur , ut fatentur ad versarii: porro apud nos ea positive differunt, quae diversimode concipium , erSO, &c
312쪽
Et certe, ut jam probatum est, substantia divina non habet partes quae sint substantiae ; extenuo vero ejus habet partes ex--tensionis extra partes extensionis; v. g. Deus totus est in hac aula, totus est Romae : at
vero non est nisi quaedam pars divinae imis mensitatis in huc aula , quaedam Romae, dcc. Diversitas illa non est realis, substantialis Sc entitativa ; eni invero diversitas realis est inter rem Sc rem ; extensio non est res , sed est formalitas, determinatio , attribu tum divinar substantiae ; ergo , &c. Diversitas illa non elbformalis ; nam diversitas formalis est inter formalitates &.formalitares: porr5 Deus non est sormalitas, fici res ; ergo , &C. Non est etiam modalis ad sensum aliis quorum , qui requirunt ad diversitatem modalem , ut, si modus non pollit esse sine
subjecto, saltem res esse possit sine modo , quia divina substantia esse nequit sine sua
Est igitur modalis eo sensu, quoi Deus si res , immensitas aurem sit modificatio inseparabilis a divina substantia. Q Π ARTA PROPOSITIO. Deus est in hoc Orbe universo praesens substantialiter.
Est conua Augustinivn Eugubinum inter
313쪽
3ox M ET A pHYs Ie A Catholicos , & Vorstium inter Calvini stas, qui dixere Deum ella duntaxat in coelo prae sentem per suam substantiam ; in reliquis vero Orbis univors partibus per suam virtutem duntaxat.
Probatur : Auctoritate Apostoli laudantis illud Arati Poetae , ' Deus non longe est ab uvoqVoque nostriam; in ipso enim vivimus,
movemur, o sumus. Et certe , ubi est operatio Dei, ibi virtus, ibi substantia , nimirum operatio dc virtus in Operante : atqui Deus operatur in hoc Orbe universo, ut fatentur Eugubinus &Vorllius; ergo , dcc. Dices : ex Scriptura ; ' caelum caeli Domiano , terram autem dedit filiis hominum; ergo Deus in coelo, homines in terr . Explico testimonium Scripturae : Caelum
caeli Domino , id est , Christo , ut in eo regnet ; juxa illud , g Dixit Dominus Domino m o, si de a dextris meis; terram autemded i filiis hominum , ut super terram regnent , concedo : hinc Christus accusatus a
Iudaeis coram Pilato, quod se dixi isset Regem Iudaeorum , sic respondit : Atium regnum non est de hoc mundo, quia , si fui s. set Ae hoe mundo , suos habuisset milites; ergo i st monium non debet intelligi eo sensu quod Deus non sit in terra.
314쪽
QNINTA PROPOSITIO. Deus non modδ praesens est substanrialiter in hoc Orbe universio , sed est in fi nitἡ diffusus extra ipsum , ex hypothesi quod sit
finitus. Probatur ex Scriptura : ν Deus excet
for est caelo, profundior inferno, longior terra , latior muri : hinc Salomon in actione gratiarum Deo reddita in dedicatione Templi, sic habet: ' Si caeli caelorum non te capiunt; quaulo magis domus haec , quam ad cavi: hinc Ecclesia in suis precibus ; quem totus non capit orbis, in tua se clausit viscera , faetus holvo ; & alibi, quem caeli capere non poterant, tuo gremio contuli*i. Et certe Deus est exitii hunc orbem, si extrὲ coelos spatia sint positiva , infinitε diffusa : atqui extrὲ coelos sunt spatia infinite diffusa , ut modo probandum est;
ergo, dc c. Denique Deus aeternitate sua omnia tempora creata superat & antecedit; ergo sua immerilitate superat omnia spatia creata. Dices : praesentia Dei probatur ex ejus Operatione : porto Deus non operatur extra mundum ; igitur non est extia mundum. Dii inguo majorem e probatur a poste xiori , in quantum , si operetur in aliquo Iob. II Paralip. i. c. 6. dc Reg. c. R
315쪽
3o MET A PHYSICA.loco, necesse est ipsum es Ie in tali loco , concedo : & hoc demonstrationis genere usus est Psaltes regius : Si ascendero in caelum, iti illic es; s descendero in inferm , si ei ; s sumpsero pennas meas diluculo , ct habitavero in extremis maris , etenim illὰς manus tua deducet me, ct tenebit me dex
Praesentia probatur priori ex ipsius ope ratione , nego : nam prius est Deum esse in aliquo loco, quam operari in ipso ; quippe CX recepto axiomate, operari sequitur esse et porro Deus , si mundus sit finitus , nihil
producit extra mundum , & tamen est ex- Ira mundum : nam immensitatis ratio, quae ipsi convenit , hoc importat; enim Vel O , si Deus non esset extra mundum finitum , quando de novo produceretur adtia Orbis, Deus inciperet esse ubi non erat antea zPorro non potest concipi quomodo id fieri possit ; nam qui concipiatur Deus , inex-Zensus actu ante mundum conditum , fieri extensus mundo conditoὶ qui conciliatur
ampliorem acqu rere extensionem nova productione alterius materiae, & hoc praesertim juxta adversariorum principia , apud quosn hil intrinsecum Deo potest advenire,eriam minime persectivum . Ps
316쪽
M ET APH YSIC A. 3PF SEXTA PROPOSITIO. Sunt extra coelos spatia positiva , non
Probatur : nam sine ulla errandi sormidine affirmari debet de objecto , ut est in se, id quod est in ipsus idea : atqui ex ictentia est in idea spatii ultra mundant; nam
attendat anima, quantum voluerit, praejudiciis liberetur , necessarid concipit spatia ultra coeqos : id patet, quia si semel conceperis extensum , non potest dari terminus extensionis, nisi concipiatur ultra : V. g. Concipiatur musica, certe concipitur ultra muscam, OOncipiatur quaevis alia magnitudo , pone terminum, concipitur ultra : porrdundenam oritur haec necessitas spatii, quod est ultra 3 non oritur certe a musca, quia haec postulat tantum spatium quod occupat ; ergo oritur ab ipso spatio; ergo spatia sunt ultra mundana, si mundus ste sit finitus. Hinc , ut noverim an sit spatium ultr Hyerosolimam , non est necesse ut Hyer solimam adeam : hoc quidem necesse est , si velim scire an sit terra, an mare , an homi nes, an arbores. in apropter siquis in aliquo cubiculo clausus perpetuo vixillet, & vellet egredi , ut videret num extra cubiculum sit spatium, profecto rideretur : dubitare equidem posset utrum extra cubiculum sit
aer , sit lux , sint colores, sed dubitare
317쪽
merito non potest de spatio , quod idem de hoc Orbe dici debet.
Et certe dum adversarii admittunt ultra mundum spatia imaginaria , satis aperte confitentur a se concipi : porro quidni admittatur quod concipitur 3 Et vero suppono aliquem poni prope mundi circumserentiam 1, vel poterit manum extendere ultra, vel non poterit; si possit extendere, ergo datur spatium ultra quod manum recipiat: non potest autem dici quod non possit manum extendere , nam ex hypothesi , e tra mundum nihil omnino est ; porro, quod nihil, est impedire non potest hunc motum : quippe nihili nulla est resistentia , nulla actio. Denique suppono duos globos persectὸ sphaericos se tangentes creari a Deo, quo rum unus sit orbis Α, alter orbis B ; in illa hypothesi erit necessario spatium extra Ο bes illos : nam , v. g. pars C orbis A munus distabit parte D orbis C , qu m pars
E orbis A a parte F Orbis B : haec autem positiva distantia non est major aut minor, nisi quia spatium est interjectum majus vel minus : porro tale spatium non post latur ab his orbibus , requirunt enim dumis taxat illud in quo sunt; ergo spatium illud habet aliunde necessitatem existendi, pro indeque dantur spatia positiva ultra coelos.
Haec spatia plurimas habent proprietates.
318쪽
META ΡΠ YsICA. 3071'. Res locata potest quidem destrui, vel produci, sed ipsa spatia , nec produci, nec destrui possunt, videlicet necessitatem habent existendi : producatur, ut dicebatur supra, musca , concipitur necessario extenso ultra muscam ; huic tamen sufficit locus in quo est; ergo haec extensio aliunde habet necessitatem existendi, nimirum a sub stantia necessario existente. 2'. Res locata moveri potest , sed spatium non potest moveri : v. g. Deus transportare potest Collegium Harcurianum, sed nullatenus transportare potest spatium in quo est; hinc, quia Cartesiani volunt ex tensionem esse corpus , ideo patebit motum esse impossibilem in eorum principiis. Ex iis iterum probatur substantiam divinam non habere partes extra partes, quae
substantiae sint; nam , si ejusmodi partes haberet , illae transponi possent , possent dividi ; proindeque extensio mobilis seret:
haec extensio tamen mobilis non est; ergo substantia divina non habet partes quae
sint substantiae, sed est tota substantialiter ubi est.
Ex iis etiam probatur extensonem aliis quam esse indivisibilem : porro extenso inis divisibilis non potest esse modificatio mateisteriae ; ergo sit modificatio alterius substanistiae necesse est.
'. Spatium nec minui, nec augeri potest
319쪽
'3o1 META PHYSICA. quia, dum concipitur, repugnat dari termi-Dum ultra quem non siit spatium : hine Cartesius docuit ipsum esse indefinite existensum ; nos autem extensum esse infinite volumus. Nomen indefinite a Carteso exis
cogitatum est , ut dissicultatem fugeret; quod probatur in physica. SE FTIMA PROPOSITIO. Spatium non est a Deo independens , sed est ipsa Dei immensitas. Probatur : nam illud ens diei debet ipsa
Dei immensitas, quod omnes habet divinae immensitatis affectiones : atqui spatium omnes habet divinae immensitatis affectiones; en m vero spatium , ex dictis, nec produci, nec destrui potest; non potest moveri, non potest augeri, non potest minui V denique necessario existit atqui affectiones illae sunt ipsius immensitatis; ergo, &c.
Et certe extensio necessaria, aeterna, in
finita & immobilis, modificatio est substantiae necessariae, aeternae, infinitae, N immobilis : porro Deus est substantia necessaria , aeterna , infinita & immobilis ; ergo haec extensio est modificatio Dei spatium vero est ex dictis extensio necessaria , a cerna,
infinita & immobilis ; ergo est modificatio Dei. Denique nullatenus concipi potest ens,
320쪽
META PHYSICA. 3 9 quod neque sit substantia nec accidens; seu quod neque sit res, neque sit modus , seu ratio; nam ens vel requirit in id ea sua subjechum cui insit & inhaereat, tunc est ratio; vel non requirit, tunc est res; ergo
spatium vel est substantia , vel est modificatio : si sit ipsa res extensia , Deus est: si sit ipsa extensio, est Dei immensitas.
Immensitas ergo est extenso necessa a,
aeterna , infinita & immobilis substantiae divinae: definitur a Trismegisto sphaera intelligibilis , cujus centrum ubique, circumferentia nusquam. De AEternitate Dei. Deum esse aeternum omnium hominum est sententia : aeternitas , inquit Tertullianus,
census Dei; nam hoc ipta quod sit sub
stantia necessaria , hoc ipso necessario existit: quapropter , qui admisere substantias necessario existentes, sive atomos, sive materiam , eas admiserunt aeternas; unde apud Atheos quaevis substantia aeterna est, quia nulla suae productionis causam agnoscit; igitur ex necessitate existendi, modificante substantiam , fluit in substantia aeternitas. At quid est aeternitas 3 respondent cum Platonicis plurimi aeternitatem non esse sucis cessivam positive , &4ndependenter a mei is