장음표시 사용
101쪽
vilegiis, quibus scholastica iuventus .adlutis Canonici studium excitaretur. Quare Gratianus inter omnes Collectores primus obtinuit, ut non solum publicis e cath dris ejus Decretum Viva Voce explicare tur, verum etiam doct'ssimorum virorum illustraretur commentariis. Hinc aevo illo celeberrima fuit Academia Bononiensis, utpote ad quam magno numero confluxere
illi, quibus ex ipso sonte Sacri Juris scietiam haurire animus erat, non secus ac
ad Parisiensem ii, qui Artium Liberalium& Theologiae studio se totos consecraμhant. Haec de Gratiano. S. Raymundus de Penna ri seu de rupe forti , quam Hispanis significat Barcinonensis, primus Capellanus ac Paenitentiarius ut vocant, Gregorii IX. postmodum ingens sdus Dominicanae Familiae fuit, cui cum suprema & Generali potestate praeerat. Hic Episcopatu Tarraconensi recusato muliatos pro Ecclesia Dei labores suscepit, ma. sinam doctrinam maiori cum sanctitate coniungens et hanc miraculis comprobavit, illam relictis ingenii monumentis. Scrupsit autem egregiam summam seu libros quatuor de Casibus Poenitentiae Sacramem. ti & Matrimonii, qui diu inter MSS. delitescentes tandem typis dati publicam luiscem albexere. In his arcto foedere rig
102쪽
Iurisprudentiae sacrae ac profanae. 67
rem ac lenitatem coniunxit, ne molliusquam par est, neu severius quam Oportet, cum poenitentibus agerent ii, qui in sacro Τribunali jus dicunt. Piaecipuum ver illius opus 6c per totum orbem vulgatum sunt Libri quinque Decretalium, ex ant, quis Romanorum Pontificum Decretis, eorumque collectionibus in ordinem & tutulos digesti, a Gregorio IX. Summo Pomtifice approbati an. ia 3 o. & in omnibus Catholicarum Academiarii in cathedris C lebrati. Stetit opus maxime arduum trium annorum ingenti labore.
XIV. Nunc ad Juris politici prosequendam historiae seriem progredi iuvat. Augustus
Caesar, ut memini priore periodo, rerum potitus, reliquique post iptam Imperatore tum novis legibus a se latis, tum antiquis Romam ac regna dc provincias sub iugum missas moderabantur. Nam Regia lege ac potestate sibi concessa ot Augustus & Saccessores moderatius usi fuerunt inter Primcipatus initia; unde leges adhuc compi res a populo vetere ritu rogatae sunt, ac Senatui simulacrum aliquod pristinae auctoritatis in iure condendo relictum est. Qui Pe quae Principes de jure privato confiit tuti essent, orationibus in Senatu prius expe-
103쪽
riebantur, de his censendi arbitrio eidem relictor eas deinde orationes sequebatur Senatus consultum, donec succedente tempore Romanis paulatim servituti adsuetis,nrmatoque magis imperio id quod principi placuit, legis haberet vigorem. Tum initium datum est legibus in ordinem redigendis. Hadrianus Imp. circa an. IIS.
opera Salvii Juliani Iurisconsulti Edicta
praetorum in unum Volumen non ita ma-8num digessit, quod commentariis suis illustrarunt 2Emilius Papinianus acutissimi vir ingenii, & Severi Imper. Affinis; Domitius Ulpianus Alexandro Imp. a consiliis; Julius Paulus Patavinus Ulpiano vita functo subrogatus praetorio praes ctus e Pomponius, qui cum Ulpiano, Paullo & aliis e schola Papiniani prodiit: Herennius Modestinus Maximini Imperatoris Praeceptor, aliique. Postmodum vero imperante Diocletiano Constitutiones Principum ethnicorum in duos Codices privatapotius quam publica auctoritate collige-hant Gregorius & Hermogenes: ille qui dem Hadriani usque ad Valerianum de Gallienum , hic vero Claudii, Aureliani, Probi, Cari, Carini, Diocletiani de Maximiani Impp. Delato autem in Christianorum Principum manus Imperii clavo
Theodosius Minor, doctissimus Caesar, ho
104쪽
. Jurisprudentiae serae ae profanae. 69
rum sanctiones a Constantino M. usque ad suam aetatem uno volumine complexus est, quod ab eius nomine adpellatum est Codex Theodosianus, qui perpetuis commemtariis Jacobi Gothotredi illustratus etiamnum exstat. Ex his facile patet, Romanos Imperatores translato in se regimine
saepius & solicite in id fuisse intentos,
ut nimiae ipgum multitudini modum ponerent, & ut scite loquitur Tertullianus, univertim illam veterem & squallentem stivam legum novis Principalium Rescriptorum & Edictorum securibus trunc rent. Ferunt, iam ipsum Julium Caesi, rem, quin & Pompeium id consilii cepisse, ut ex immensa atque diffusa legum copia saltem ea, quae optima & necessaria videbantur, in certos quosdam libros colligerent. Sed utriusque consilium mors violenta intercidit. Ita narrat Suetonius. Perfecit tandem grande hoc opus, quod Antecessores vel cogitarunt vel incho
runt, Justinianus Imperator, quod qua ratione factum fuerit, ut rite intelligatur, operae pretium est, breviter sub unum consipectum dare Reipublicae Romanae, eiusque regiminis formam, uti erat ante
Iustiniani tempora, ct quae prius sparsim
dicta fuerunt, heic in pugnum contrahere.
Sex iurium sive Constitutionum mpecies L 3 erant.
105쪽
erant. Nam I. quaedam constituta diem hantur Leges , quae ferebantur a populo id est, universis civibus connumeratiSetiam Patriciis & Senatoribus cuius sus fragia Magistratus per Consulem legebat seu colligebat. Il. alia vocabantur Plebi
eita, lata a plebe id est civibus absque Patriciis & Senatoribus cujus suffragia
Tribuni plebis legebant. III. alia rurius Senatusconsulta, quae tempore Aristocr tiae ferebamur a Senatu, ad quem tunc Terum summa spectabat. IV. alia Hacita principum, quae vigente Monarchia tulere Principes, in quos lege regia rerum summa translata est, εc renovata in Augusto lex haec regia, quae prius Tarquinio e pulso abolita fuerat. V. alia adpellabantur Pratorum Edicta, quae a Praetoribus fer bantur, quorum iurisdictio nonnisi annua fuerat initio, sed postea una cum officio Praetoris etiam Edicta finiebantur. VI.
Tandem sequebantur Responsa Prudentum sve Jurisconsultorum, quibus a Caesare ius datum erat respondendi & iura publice interpretandi, quorumque sententiae ac opiniones in eo auctoritatis gradu positae fuerunt, ut Judici recedere a response eorum non liceret. Iam vero una ex
parte non raro contrariae serebantur leges pro cujusvis ordinis in tanta vari
106쪽
urisprudentia saerae ae profanae. 72
tate dominandi affectu , a Patriciis comtra plebem, a plebe contra Patricios, a Lucio Sulla contra Tribunos plebis &αeX altera vero tanta facta est ab urbe Condita usque ad tempora Justiniani per mille & trecentos fere annos legum acicessio, tamque copiosi Interpretum comis mentarii in lucem prodibant, ut praeter tres Codices Hermogenianum, Gregori num, & Theodosianum, qui tune vigeis hant, in librorum duo millia, versuum autem trecenties decem millia, seu tres ut vocant milliones, lurium ac legum multitudo excreverit. XV. . Itaque rem arduam aggressus est tamdem Justinianus Imperator, cui gloria haec
reservata videbatur, non minore animo
quam successu felici, ad grande hoc opus impulsu Triboniani Viri acerrimo ingenio praediti & Quaestoris Palatii incitatus. Primo quidem adhibitis in laboris societatem Dorotheo, Theophilo, aliisque Juriscomsultis Constitutiones Imperatorum praec dentium tribus vastissimis voluminibus antea comprehensae in unum librum collectae fuerunt, quem Codicem Pastinim neur u adpellari voluit. Tum illa duo mi,
107쪽
delectu in cliainquaginta fuerunt redacti, imposito Digestorum & Pandectarum tit
lo. Demum extracta e Codice, Dig stis, & veterum Commentariis veluti doctrinae medulla Institutiones in ouatuor li-hros divisas confici iussit, adiectis Nove Iis, e quibus omnibus Corpus Juris CL vilis, quod hodie adhuc in utroque foro viget, in lucem prodiit, & de quibus
explicatius S commodius in Oeconomia Juris Civilis agemus. Aspexit autem I stinianus primam lucem in ea Pannoniae Parte, quam hodie Bulgariam dicimus, humilis conditionis patrem nactus, M trem vero Justini I. Imperatoris sororem, ut refert Spondanus e . Ad anajora n tum probavit tam ingenium quam indo- es t illo post navatam studiis operam omnium ferme dignitatum ordines quasi per fradas conscendit et hac vero ImperatorIS , Senatus , populique animos ita sibi devinxit , ut Justinus Avunculus, senio oc viribus fractus, eum annos qua draginta natum in filium adoptarit, acitandem urgente senatu in Imperii societa tem adsciverit an . sa7. Justino autem post quatuor menscs vita functo solus ad Imperii clavum sedit annis fere novem supra triginta, quo tempore toga sagoque praeret,
108쪽
reliquis Imperatoribus eminuit. Nam bel- Iiducibus expertissimis usus Bellisiario de Narsete Persas coercuit, Vandalos ex Africa ejecit, Hunnos in Thracia ad imternecionem delevit, domuit Gallos, &Italiam a Totila misiere vastatam vindic vit. Jura vero Romani Imperii, quae logibus quaquaversum dispersis nimium late vagabantur, opera prudentisIimorum Viarorum, Triboniani, Dorothei, Theoph, Ii, incredibili ardore simul ac labore in ordinem redegit, qualem hodie adhuc admiramur. Verum non pari felicitate huius luris Justinianei tradendi ac observandi, quemadmodum condendi, ratio processita Gippe Imperatore hoc an. velut alii scribunt s66. e vivis erepto mox cum dignitate Imperii Romani etiam legum studium atque disciplina collabi coepit, ita ut annis vix quadraginta a Justiniani modite lapsis in Occidente quidem nulla, in
Oriente vero non admodum magna eorum haberetur ratio. Nam in Occidem
te gentes barbarae Gothi, Vandali, Hunni qui iam Justiniani temporibus Italiam misere vastare coeperunt omnia susdeque verterant, & cum Imperii Romani amplitudine ac nomine leges quoque Romanas delere, suasque ingerere dc alieno in solo plantare conabantur: in
109쪽
orrente autem, quum iam antea Inter turbas Imperii jura silerent, Leo Imp Tator cognomento Philoisphus, nescio an semulatione an temporum injuria , Pam ldectas novos Condere coepit, voluminibus
sex & libris sexaginta distinctos an. 89O. quod Corpus Juris ab ejusdem filio Comstantino Porphyrogenito paullo emendatius prodiit, & diutissime per Orientem viguit, Pandectis Justiniani penitus conis
temptis atque suppressis. Equidem CDeolus M. Primus Germanorum Imper tor, postquam regnum Lombardicum ci Ca annum Ch. 8oO. evertit, bonas artes& scientias velut e ruinis barbaricis e tractas instaurare coepit, iuris tamen J stinianei, quod in Occidente iam omnino exoleverat, in usum revocandi viam invenire haud potuit. Invenit Lotharius II. Saxo Imper. circa an. II 36. qui ut
scribit Gravina f) publico edicto in
omnes Imperii regiones emita iussit, ut Romanorum jus in scholas publicas, imque omnia tribunalia reciperetur, ex emque imposterum causae iudicarentur, deletis barbaris legibus, profligatisque crinentis moribus, Italico nomine prorsus imdignis. Itaque hoc edicto, Romano Juri fasces reddidit ab hostibus ereptos, eiqua La orie. Civil. M. T. EM.
110쪽
7urisprudentiae sacrae ae profanae. 7s
eique publicam auctoritatem lucemque restituit. Hujus vero praeclari. facinoris auctor suasorque fuit Irnerius cinern rium alii dicunt; Mediolanensis an Ge manus fuerit, ambigitur qui Juris Civilis volumina tunc prorsus ignota e Bb hliotheca eduxit, ut in scholis publice
proponerentur. Et vero ipse Irnerius primus Juris professionem in Italia collapsiam& extinctam postliminio lapsis sexcentis ferme annis restituit, dum primum Pisis iussu Lotharii, dein Bononiae hortante Mathilde Tusciae ac Liguriae tum Dominae scholam publicam aperuit , & Iustiniani libros interpretatus est, quem dincem clemceps Friderici II. aevo Bulga-TuS, Martinus, Jacobus , Hugo & alii Viri docti & Jurisperiti sunt secuti. Gallia quoque ac Hispania Italiam imitatae Ius hoc Justiniani foro & civitate donarunt seculo XIII. Quando autem in Ge
maniam migrarit , res adeo certa non
est et verior eorum videtur opinio , qui contendunt, illud ante seculum XIV. in Germaniam non fuisse introductum, quOniam tunc primum Academiae illic erigi coeperunt ἰ quumque ad earum cathedras ex Italia Viri docti expertique evo-garentur, factum est, ut republica literaria ad Italicos mores composita Jus Just,