장음표시 사용
121쪽
persecta, ex qua manasset amor Dei, ut Auctoris naturae, itidem suo modo pe sui securus, dc qui animae deud num aliasset. Ut autem hanc beatit tem consequi potuisset homo, de ad1 mentis ad eam necessariis illi a Deo proinvideri debuisset, nempe de illustration, bus intellectus & motibus voluntatis, quibus ad bonum tam universe quam speciatim dirigeretur; forsan etiam aliis quibusdam exterioribus auxiliis ad removendas ac superandas graviores tent tiones aptis, sine quibus alias non fuisset ad ultimum suum finem rite comparatus. quo consequitur, hominem in hoc statu habere potuisse propositum absol tum di esticax observandi totam naturrilegem, etiam per lonFiua vitae tempus, etiam per omnem vitam, quum saltem sub conditione, id est, faciendo quod es in se, ut Theologi loquuntur,
debitum fuisset illi auxilium ad diutu niorem semper legis observantiam, qua posita pervenisset tandem ad viae terminum seu beatitudinem illam naturalem, tanquam in meritorum praemium debitam, licet simul fuisset Dei donum. Suculi autem in statu naturae purae non d fuisset homini libertas & peccandi occa.
sis, ita di peccatum non abfuisset, cuius
122쪽
remedium, quoniam homo par non fuisset condigne satisfaciendo, Dotuisset esse gratuita Dei condonatio. Praemium vero, nempe beatitudo prius descripta, licet sili animae impensum, virtuti ac meritis suffecisset. Nam ut corpus resurgeret saltiusque particeps esset, dei fakor est naturae statui neutiquam debitus , & extra naturae ordinem positus. Quod autem
ad propagationem humani generis , &civilis vitae rationem adtinet, 4n hoc sta- tu eodem modo res acta suisset, quemadmodum in statu naturae lapsae. . Nam
In illo etiam homines sensim in peccatum prolapsi fuissent, atque iisdem ad vitam sustentandam, pacem publicam servandam, ει felicitatem tam huius quam alterius vitae obtinendam subsidiis indiguissent; quumque iisdem naturae legibus suissent obstristi, ita & disciplina legum omnibus
Communi tam circa naturae officia, quam Circa humanam societatem opus habuissenta
Iam vero Ius naturae commune velut emporium est omnium nationum, ad quod cuncti adpellunt in huius vitae commer cio & hummarum actionum negotiati
ne , sive Gentiles sint, sive Iudaei, sive Christianii est enim omnium animis imF 4, situm.
123쪽
situm , nec a quoquam absque culpa ignorari longiore saltem tempore , aut violari potest. Quapropto illius vis non Pendet, quernac nodum in aliis iuribus fit, a libera praecipientis voluntate, sed ex ipsa rei praeceptae vel prohibitae natura oritur, quae quia mutationi obnoxia haud est , sed eadem ubique, idci Co e iam ipsum jus naturae apud omne. Rentes eandem vim obtinet. Unde Arustoteles rectre pronirnciavit cm : Pus n turre esse , Azud , quod ubique eandem vim barit, di non quia videtur, vel non υ detur. In quem ipsum sensum loquiturr Gratianus in Decreto n et communctomnium uationum, eo quod tibique impinctu naturae, non conuitutione aliqua babetur. Variis Jus hoc nominibus compellant Scriptores tum Veteres tum Recentiores. Gaius Iurisconsultus co vo-ςat commune. Cicero pro Milonulegem non Acriptam, quam non didicimus, cepimus , legimus , verum ex natura ipse arripuimus, hau mus expre us: ad quam
non ridis, sed facii , novi in itati, sed
124쪽
do ut plurimum dissident Auctores,
quorum aliqui volunt jus naturae nihil aliud esse, quam lumen & dictamen mistionis ab auctore naturae nobis inditum , quo honestum discernimus ab inhonesto, suamque opinionem tuentur illis Apostoli verbis p . Gentes, ait, qua legem Mosaicam non habet, naturaliter ea, qua legis sunt, faciunt, scilicet lumine ac . ductu rationis pleraque 'Opera legis pedificiunt. Nam ejusmodi legem, pergit, non
habentes ips sibi sunt lex, ostendendo
nimirum opus 'legum scriptum in cordibus Ibis , testimonium reddente i s com scientia ipsiorum. Contra alii Jus seu legem naturalem aesse contendunt ordina. tionein rationis a Deo proficissicentem, de ab eodem per lumen rationis omnibus manifestatam, praecipientem ea, quae rectae rationi sunt consentanea, Contraria prohibentem, S permittentem ea, quae sunt imdifferentia. Atque hanc sententiam suam stabiliunt D. Augustini auctoritate Contra
Faustum dicentis q) : legem internam esse
divinam rationem, υel voluntatem , ordinem naturalem conservari jubentem , per turbari vetantem. Si rem hanc in utram. que partem recte perpendere Velimus, fateri. o ad Rom. a. O M. M. e. 27.
125쪽
fateri oportet, naturam ipsam secundum se spectatam nullum ius statuere, legem ferre, aut obligare posse, sed hanc potestatem esse penes auctorem naturae, utpote superiorem omni natura, quae sua, non est. Iste igitur & scit, utpote sapientissimus, quae naturae rationali, de qua heic sermo est, a se conditae conveniant, quae disconveniant-: & vult ac velle debet, utpote rectissimus, ut illa fiant, omi tantur ista; atque hoc ipsum per lumen rationis manifestum facit. Quoniam vecro , ut doctissime animadvertit Eximius
Suarea cr) , duplici modo considerari potest Jus seu lex naturalis, prout est. in Deo , & in nobis et priore modo Jus
naturae in ea, quam dixi, ordinatione rationis a Deo proficiscente, posteriore V
ro in lumine rationis, quid honestum sit, quid inhonestum nobis dictante, consistit, qua ratione utrique parti satissatim esse videri potest. Huic autem iuri naturae se constituto soli homines sunt subiecti, non vero bruinta, ut quidam perperam existimant, ULpianum sequentes, qui Ius naturae finit esse illud, natura omnia animalia docuit. Ad quam opinionem tuendam quoque asserunt S. Scripturae loca qua
126쪽
yinis utriusque. 9rdani, in quibus Deus rebus creatis e iam ratione carentibus, v. g. aquis
pluviis legem posuisse perhibetur s),
nec non animalium quorundam exemplam canum i apum, 3vium , quae actiones suas ita naturae siuae Conformare norunt,
ac si quaedam iuris naturalis notitia iis anesset. Verum iuri locus esse non potest, ubi deficit rationis usus, libertas, & facultas ad observationem aut poenam subineundam. Primum , enim tum ad actionis Praeceptae aut probibitae naturam ct indolem , tum ad vim legis praecipientis aut prohibentis agnoscendam requiritur et alterum , quoniam frustra imperatur aut vetatur , quod fit aut omittitur necessitate cogente et tertium quia lex observa, tionem inducit, & poenam praeVariean. tibus statuit. Iam vero quum haec omnia in brutis deficiant, palam est, quod ius naturae ad ea se non extendat. . re Ulpiani finitio passim reiicitur, & quod S. Scriptura meminit de animalibus aliisque, ad metaphoricas locutiones perti. net , suemadmodum si leoni sortitudo , formicis prudentia, vulpibus astutia dcc. . tribuitur. Non igitur brutis verum ac
proprie dictum ius naturale, sed umbram quandam illius di analogiam inesse, so. bin, o -s8. item Pros.
127쪽
Iumque hominem eiusdem juris esse ea-
pacem dicendum est. Porro Jus hoc naturae latius patet, quam non pauci existimarunt, apud Su rium docentes, pertinere ad ius natura generalia solum principia per se nota, quae circa bonitatem vel malitiam mor Iem actionum versantur, qualia sunt, quae S. Scriptura his verbis explicatra malo γ Dc bonum e quod tibi non vis fieri, alteri ne feceris. Sed nimis anguinctos hi fines ponunt iuri naturae, eiusquo Auctori. Sunt & alia plura principia quae
particularia Vocant, di praecepta moramlla , quae in generalibus principiis continentur, & ex iis mamifesta ratione dedu-Cuntur st quaeque, idcirco praecipiuntur, quia honesta, non autem vice versa idis eo honesta sunt, . quia praecipiuntur, aut inhonesta , quia prohibentur. .HAEc ad triplicem classem reduci solent, nimirum
ad triplex ossicium, quod Deo, quod nobis, quod proximo debemus. Ad primam classem pertinet: Deum ut condiatorem omnium, remuneratorem bouorum, ae malorum vindicem esse coisndum , adorandum e nomen ejus invocandum : Gem
Manda vota Deo facta, ab inendum a bla ρbemia. Ad secundam e honesti vivere, Monimentiri, abstinere ab ebrietate, HI cito
128쪽
pito concubitu aeo. Ad tertiam e honor re parentes, MagiWratus er Superiores rneminem ' ladere sise in anima, s e iucorporis bonis , fama, facultatibus juribus: in se ablata resiluere, bona de sare pactis conventis , & similia, quae
lumine rectae rationis manifestante ac avi probante omnes laudant ut recte facta, Contraria vituperant ut perperam acta.
Neque ignota fuerunt haec triplicis generis officia ipsis ethnicis Sapientibus, m isterio ductuque solius luminis natur is ad ea palam commendanda impulsis. Certe si sectas & scholas Stoicorum, quorum facile, principes fuerunt Zeno, S neca & Epictetus, consulere velimus , maxime Marcum Tullium, qui integrum opus de offieiis hominum posteritati r liquit, sequentia illorum dogmata & pl cita deprehendemus, scilicet: ,, Deum omnium effectorem esse , supremum is Dominum, ubique praesentem, etiam is ad Vitae commoda et providentissinium ,, esse: colendum super omnia & invo- ,, Candum. D Ecce officium hominis erga Deum. Tranquillo animo ferenda avi,, versa a Deo immissa et honestatis cub,, tum, animi integritatem, constantiam ,, & sequitatis amorem esse praehabendati cuicunquet rexum jacturae r etiam mo
129쪽
,, tem oppetendam esse ab homIne, ne M violet leges Dei. ,, Ecce i inorum hominis erga se ipsum. Hominem nota ,, sibi soli, sed in commune, bonum esse
natum t mutuam fovendam esse ami-
,, citiam e ab iniuria & fraudibus esseis abstinendum e fidem datam servandam r,, omnibus benefaciendum. ,, Ecces of um hominis erga proximMn. Denique singulari quadam praerogativa gaudet Jus naturale, quae nulli alteri iuri concessa est, nimirum quod mutationi obnoxium non sit t sed immutabile sempee persistat. Vel enim consideramus illud , uti est in Deo , vel ut est in homine e In homine lumen rationis est proprietas adeo arcte illi coniuncta, tamque intime
inhaerens , ut manente natura rationali nequeat auferri r in Deo autem ius nat tae non pendet ab hujus arbitrio , qu niam circa ea versatur, quae in se, suaque natura vel honesta vel inhonesta sunt. Quam parum igitur rerum essentiae mutari postant, tam parum ius naturae quo- cunque modo spectetur, mutationi subjacet. Equidem videntur aliqua, quae ad legem naturalem pertinent, suisse mutata r sic omnia jure naturae communia sunt,
uti loquitur Clemens Papa cor communis usus, ct c . a. claus ar. q. T.
130쪽
us omnium , qua sunt in hoc mundo , omnibus esse hominibus debuit. Nihilomunus post lapsum generis humani honorum divisio introducta fulti Sie iure naturae omnes nascuntur liberi, gentium tamen iure in bello iusto capti in servitutem rediguntur. Sic rem suam auferre alicui contra ius naturale pugnat, & tamen 1psius Dei iussu Israelitae ante abitum suum spoliarunt AEgyptiose quin etiam rem alleis nam per viam legitimae prascriptionis facimus nostram. Verum non est haec proprie dicta mutatio Juris naturae , sed eiusmodi res in his positae circumstantiis, talique hypothesi avectae, non sunt, nec
unquam fuerunt praeceptae vel prohibitae per legem naturae. Gamvis enim, ut in exemplo res pateat , occidere hominem in thesi ac remotis circumstantiis sit contra ius naturae, licitum tamen est, si ac cedat iusta & necessaria sui defensio c. cum moderamine ineulpata tutela, ut iura loquuntur aut Magistratus auctoritas crismina vindicantis , aut publici iustique belli ratio, vel potestas ab ipso Deo , qui
vitae ac necis dominus est, accepta. aum enim Deus uti naturat , ita A iuris naturae Conditor sapientissimus praeviderit, quaedam in his vel illis circumstantiis naisturae rationali convenim potius, quam diicon.