장음표시 사용
141쪽
ρ Dixit vero Deus : Congregentur Aquae, quae sub Caelo sunt, in Deum unum: appareat arida. Et factum est ita. 1 o Et vocavit Deus aridam, Terram, congregationesque aquarum appellavit Maria. Et vidit Deus, bonum. o Et ait germinet Terra herbam v rentem , est facientem Semen, ct Lignum Po-
miserum , faciens fructum juxta genus δε-,eujus Semen in semetipso fit super Terram. Et factum es ita. 11 Et protulit Terra herbam virentem, ct facientem Semen iuxta genus suum , lignum ue facient fructum, habens unumquodque sementem secundum speciem suam. Et vidit Deus, quod esset bonum. 13 Et factum es Vespere, G Mane Diei Tertius .
Aquarum Congregatio, em Terrae det ectio a
Eertia iamque Dies Terrae sestina videndae Lumina pandebat; tenuique silentia labro Vesperis in lucem indixit, verboque Tonantis spirituum intentas acies astare iubebat. Tum
142쪽
Tum Pater imperio nutus, & nutibus ipsum Promit opus: Montes effert, & vallat Abyssos, Et Terrae submittit Aquam. Labuntur in unum Vasta locum Maria; & siccum caput extulit undis
Terra suum; variis apparuit Arida clivis, Montibus, & scopulis. & syrtibus eruta maior. Qua via rupta fretis, extrusa est altior ora; Littora dat propior, tractusque remotior arvum Fertilius; media montes tellure iugantur: Celsa sub iniectas assurgunt culmina valles: In fames humeros. & terga horrentia saxis Suffultae rupes, athram cervice lacessunt.
SIc igitur declive solum labentia fossis
Visceribus tanquam venis exuxit Aquarum Flumina, perque Iecur veluti transmissa sub aures Cordis, secretis derivat hiatibus haustum In Fluvios, Fontes, in stagna, lacuSque cruorem. Nam licet Oceanus Terra demissor alta Littora percutiat, latebras tamen impetit omnes, Motibus undarum saliens, superosque quibusdam Trudit epistomiis Fontes, & Flumina sursum, Quae redeunt iterum longos digreta meatuS, a Unde trahunt ortum, & rursum tumulata resurgunt. Illa quidem pluviis hyemalibus aucta climescunt; restivis tenuata socis demissilis errant. Et nivium fletus, & per iuga longa vaporum Ploratus quandoque fluunt imitata perenne
t ' Mare non redundat: ad locum unde exeunt Flumina re ver ιuntur a Mν iterum uaent.
143쪽
Fontis iter. Per tesqua cadunt, per saXa, per agros: Et lapides tornant, & arenaS marmore tundunt,
Et calcant Alveo limum; lectosque liquores, In fluvios, fontes, in stagna, lacusque coactos, Qualibus admiscent, per quae transire putantur.
Ne mihi succense duplici si Flumina causa
Derivare velim, pluviis, vel ab Equore: Terrae Viscera pensemus magnis instructa cavernis, Quas pluviae repleant, aliquo spiramine fontis Fusuras paulisper Aquam. Descensus Aquarum Non minor ascensu fertur, si iuge tuborum Corpus hori Zontem pleno modulamine adaequet. Si vero momenta Maris gravitate premantur, Et motu; angustis specubus subrepere plusquam Sit Mare, sublimi dumi conabitur humor. Guod si continuos montis praegrandia NiloSAntra negent; libella pares offerre lacunas Concedat, quare subter labentia Terrae . Stagna uaporatas antri testudine nubes Halitus in sontem nequeat stillare supremum Manat humus Pelago Sphaeram connexa sub unam, Et puteis suffossa natat. Pone ergo profundum
Verticis a Pelagi plano distare per ulnas Millenas, pauloque magis prae Mole; quid est hoe Totius Sphaerae, respectu gurgitis ampli pNe motare queat mistas Aquilonibus undas, Igniculis, salibusque aptas ascendere sursum; Antrorumque cavas CauteS aspergere succis, Unde scatent fontes p ad se tamenta trahendi Fornicis ipse Silex, humus ipsa reservat in antris, Si eut Aqua media suffundit opercula pelviS. At non miremur summis in Montibus undas Oceano plorare Soli penetrante latebras;
Cum super & Montes, & in Acra deserat ipsas
Nubibus afflatas: corylo tentetur Origo
144쪽
Fontis: ubi est, inquam; viden' hic plus esse vaporum rHie erit. En igitur laticem si spirat apertum Sicca superficies Terrae sublimε , quid ipsum Humida, vel supra Montes non viscera tollant Vel filo tenui, quod funditus Ora lagenae
Transeat ad calcem. tumor eXhauritur aquarum . Elevat arte lactis, & parvo pondere fluxus Librat in ascensum pronos Siphunculus amneS. Sed magis obstupeas, quosdam per tempora sontes Interrupta suis rivis erumpere, tanquam Aut Maris obser Vent aestus. aut Suderis ortum . Vestigare licet: si subterranea fluctus Stagna per alternos undarum lance recurrant;
Seu pluviis collecta minus, plus inde fluentis Oscillent, seu saxa cavis abstrusa sub Antris impediant: quanquam veluti de Nubibus imbres Non semper refluunt; ita nobis inserus Orbis Non semper nubes, pluvias non semper adornat.
Motibus unda vigeti, stagnat sine motibus unda ,
Et lento mucore gravem fovet intus odorem: Quem prohibet Salsugo Maris. Capit omnia gurges, Et Sale commiscet, quem Terrae immanibus antris Comperit, atque fluens refluit, refluenSque secundae Ventorum impulsus. Coelorumque abdita jura. A tremitu motus Aer commixtus in undis Nonne superficie tenus ebullire viderur,
Et spumas iactare Sali refluentis in oras ZTu vero distingue vices: quia pluribus AEquor Estuat; a Coelis; Ventis; a Fluviis, a Momento motus a a mistis, a resolutis: Et simul his attende situm, scopulos, salebras, &Litto.
145쪽
Littora cum sinibus, fundoque, voraginibusque Nam longδ variant liquidorum haec omnia motum. A Coelis Freta cuncta pati vim, legis adinstar Qua Sphaerae peragunt cursum, nisi caetera circum Praepediant objecta, necesse est; alget aquarum Motus in axe, pigri propter duo plaustra Bootae: In medio propter celebrata volumina fervet. Quandoquidem motuS tantus velut impete secum, Influxuque rapit, refovet subiecta, nec undas Ρraeterit: augmentum Pelagi, Lunaeque labores, Astrorumque situ, si praesagire procellas Noveris, id quamvis vulgo videatur apertum Conceptu, tamen insudet Penetrara Prometheus. Nam crebro sine lege movent Maria omnia circumreolidae; suprema imis confusa volutant, Fluctibus agglomerant spumas, spumisque Procellas obvolvunt; redit a Scopulis eliso frendens; is Additur unda undae, atq; unda fugat unda Volantem, Lapsaque consurgens Erebo, Coeloque minature Nec sinit ad Numeros servari Nerea motum.
Tum quia sal fluviis quingenta per ostia potus Turbinat occursu lymphas, imisque sub antris Torquet, ut internos totidem deglutiat amnes Faucibus, ct Terrae scatebris despumet adactos. Hoc igitur ductu fertur decursus Aquarum Ut Trochus. Exhibeat speciem tibi concha superne Rivis exundans, infernd saucia rivis. Humor ad ingressum lunatis plena Choreis
Vasis labra rotat, patuloque vocatus ab imo Volvitur egressum coni vertigine quaerenS. Hoc etiam spectasse iuuat. quoa pendula certis Pondera temporibus radios librare notamuS . Maxima fert arcu minimo vibratio motum 2Equa lance parem: legem hanc natura potenti
Momento custodit Aquis; quae gurgite vasto Mota
146쪽
Motae aliis causis, nutant, & funditus alveo Ad ripas molem oscillant; alternaque totum Libramenta Salum refluis conatibus urgent. Haud secus hac illac Pueros cunabula motant, Vel duplici suffulta arcu, suspensave tortis Funibus undanti quatiunt sudum adra nixu . Denique mixturae Pelago vexante solutae Motus eMercent alios . A qua pura priores Nadta vices salium ruptis excepta cavernis Traxit amaritiem e reliquis ita rebus abundans Hoc olet, hoc genitis, corruptiSque Obruta nutat.
i vero sine lintre nouum Mare primus obibo iEt nondum tutas Elice discriminat oras; Et nondum declinat acuS magnetica rupes, Et nondum rapidis inflari carbasa ventis Obstupuit Doris . nondum videre volantes Nare domos undis, sy lvis sua ligna Napaeael Nempe dies venient , cum dedignatus iniquas Omnipotens Hominum curaS genuS omne serarum, Et cicurum medio ponto servare docehit. Tu vero dilecto Deo, prae millibus unum Seminis humani columen, post Saecula Mundi QuattIor acta quater, celsi portenta Tonantis Visa sequute Noe, qualem compegeris Arcam aEx te posteritas fraenandis fluctibus audax. Navium in altivolans genus exemplaria sumete Et prorae, & puppi firma cavitate carinam Subjiciet, sternetque foros; addetque suburram;
a fide Genesim cap.6. , di Polyd. Virg. de Rerum Invent. lib.3. cap. II.
147쪽
Et pice stipatas pinos sentina piabit, si quid ab AEquoreo furtim stillaverit cultu . Mox usi ratibus Mysi, Cymbioque priores Phoenices breviora legent vada; curret Aphractis Ocyor alma Rodos; nec non & nacta Celoces Nobilius tentabit iter: limbisque Cyrenen Illustrem, Cypron cercuris, atque phalelis , Pamphyliam Colchi superabit Iasonis Argo.
Daedalus antennas malo, vela Icarus addat.
Et scalmo Copae remos, ct ferrea rostris Culmina Pisaei; clavo regat 'quora Tiphys .
Anchora Tyrrenos iuvet, & laxare rudenteS, Transtraque tergemino si remige firmet Amocles, Instituat classem Mino3. accendat in undis Naumachiae pugnaS, Martemque celeusmate vexet. Cur autem facili per aquas devecta camelo Navigia ,-merceS remis, Veli Sque trahantur,
Et parvo temone Vias mutentur in omneS,
Accipe; Ρondus Aquae partes inclinat in illas, Quas sibi declives reperit, vacuasque locari, Et praeceps defertur eo, quo caedua passim Diffluit unda ruens, impulsaque pellit, S urget, Et gravitate sua, motuque facillima laevi Sublevat, & quicquid per se labat, adiuvat iri Deductum breviore manu, lentisque lacertiS. In primis facilis per laevia sarcina fertur Et teretes sortita pedes dilabitur ultro, Quo protendit Apex. Hypomoclion inde iugatum Vedie potestatem distantem viribus auget. His ita principiis naues Mare laevigat unctum, Planitie, rotulisque agiles subvectat aquosis;
Et latera obliquδ clavo distorta flagellat, Qua sinos est, gravius; qua parte retusus hebescit Angulus h puppi liquidas proiectat habenas; inde gubernaclo variatur in AEquora cursuS .
148쪽
opus TERTIAE DI E I . Praeterea mali, R remi pro vecte fatigant. Et velis. palmisque auras, undasque legentes Libratum comitantur onus, quod tertia ligni Pars gerat emergen S media cauitate repostum. Nunc eat instructa Naui Palinurus in altum, Signa Procellarum vigili speculetur ocello; die subitum irrumpat sterili de Nube periclum. Aut furor instantem nimbis confundat agonem. a Neve repercusso Typho spiramine Nautas Torqueat, aut prauler incendia fluctibus amet. Hoc opus, hic labor est. Artem experientia fallit; Nec mora; ferte manus numero, date vela secundis Halitibus;: non Ethra rubet, non nubilat Acr. Non spumat Mare, non fumo, non murmure Uertex,
Non hyemem pallore jubar portendit acerbam, Submotique Solo. Bolidem dimittite fundo , , , Subdola cum ridet placidi pellacia Ponti, Exploraturi quantus sit RurgeS aquarum. Da Grave descendens in Aquis, scrutabere quanti Ponderis in specie fuerit, vel id accidit escte; Nam ferri. & plumbi lamella supernatat undis, Terreus & pulvis, per se graviora Fluentis; Sed leviora natant positae ratione figurae. At lignum per se levius, graviuSque metallum Ducis aqua, sub qua demergitur hoc. natat illud, Et nihil omnino in specie est, c exceperis ignem Cuius onus superat ferventior actio rarum )Quod grauitate sua, subjectas non premat Undas;
Distractum a proprio centro, totoque remotum Sphaerae complexu, trutinae qua perdit amussim. Hinc aliquid submersa natant, & pondere certo Ligna Aravata magis merguntur. Mergitur Acripse, vel attractus piscosae Plebis hiatu,
a Uide Decbales de Navig. lib. I. prop. I 6.
149쪽
Vel despumatus motu, vel mistus in ipsa Mole natabilium. Qua de re sola videtur Acris integritas ratio perfecta natandi, Cum Ρisces vesica regat, cum spiritus ipsos Urinatores; & quae magis aere pollent, Mista miniis demersa natant; quid cogit olivum
Nare super latices ξ si qui latet ignis in ipso.
Plus valeat, quare , lignum supereminet illil Sed Terrae proprium mergi, secumque gravatum Suffocare genus, lusu nisi praepete Nantes Detineat numerosa morae concordia: Navim Assimulant membris, erecto pectore proram; Rostrum fronte; ulnis remos, & cruribus; aequum Motibus obliquis pondus perpensitat artem.
Terram creatam esse Heterogeneam .
AT variis primo Tellus distincta fodinis
Dicatur fovisse sinu, quae vivere nusquam Vidimus, aut aliis miliis concrescere; glebas, Saxa, Metalla, Sales, & quicquid fossile certis Principiis Natura nequit miscere, neque illis Solvere; sis oculo Lynceus, dum plura per artem Colligimus. Quoniam si corpore simplice Purum Undique Terra lutum primis concepit ab anniS, Quomodo non possent similes producere formas Equali Cauiae fluxu λ qua nempe resultent Tot lapides creta quare non igne Metallum In sua sornaces domitum primordia solvant pEt quod ubique satum est Elemento simplice, quidni Protulit haud similes vultus hic pallet arenis, Hic Sabulo Tellus: figulis argilla Cimoli, Cynnabari Libyae pictoribus editur, & fert Armenia, & Samos, & Lemnos diversa colorum. An
150쪽
opus TER TUAE DIEI. An lapis, an glehae species si Sulphur, Alumen,
Et Nitrum, quisnam cernat Iudaea hilumen Crediderit commune Solum Θ dis ormia Terrae Membra probant variis congestum partibus orbem. Attamen & studio quaedam meliore coquantur, Sicut enim Natura sagax indurat ab undis Crystallum, multisque vitrum solertia fucis Tingit, an hoc aliis rebus contingere possit Advertas . orichalca nitent ex aere, lutoque ἔEκ Ferro, lacubusque Calybs crudescit, & IgniΡlura patent: certe reperii, ubi naicitur Aurum; a Parvulus est Pulvis. quem terra dat, unde fit Aurum . Sic habet Argentum Venarum certa suarum Principia, & iocus est auro, quod Sydera conflant; Tollitur e Terra Ferrum; lapis igne solutus Vertitur in Cuprum; virtus occulta Propinquas Nos caelat causaS, avidoSque S maragdus adurget, V t purum rigido confletur ab igne etallum.
Nec tamen affrmes vegetino; ceu planta. Quid ergo Seminium fermenta negent i ut Bdellion Indum Ligna gemunt; Electra Silex ex AEquore jadtat, ConstrinRitque gelu; gummi lacrymabile, stadie, Cinnama, ThuS, propriae stirpis sudore rigeicunt: Non ita Telluri placeat sudare metalli Congerie P sed pauca modo1 non Prodere plures Simplicia insistam. Nimium ne crede Chymistis. Nam Stamnii, res, Ferru, Argentu conflavit, & AuruConditor, Argillas, LapideS, magnaSque SalinaS; Sicut in Hungaria videas; quibus Uncia liquatis Salsa fit, atque Salem siccata calore reponit. Horum Mixturis medios assuryere partus, Ut Plum hum, Minium, CalybeS, Orichalca putarem. Nec frustra terebrat Massas Magneticus Hermes;