장음표시 사용
151쪽
Nec sale communi collectus spiritus aurum Frustra dissolvit; stygiique acredine succi Liquitur Argentum: solidum despumat obryzum Seoria lecta focis; & cum videantur ab uno
Principio manare, cavis crebrescere veniSCuncta Metalla, sua multum rubigine distant. Nonne Aqua guttatim congestat pulvere Tophos e Credibile est etiam Terris, & Gurgite primum
Aspectus alios, quam nunc, patuisse; videmus Quippe senescentem Mundum minuS esse decorum , MonteSexesos pluviis, nudata Parentis Ossa; Metallorum cuneos fossore carenteS,
Calvitie Clivos, deformes Vomere Valles, Contractas rugis facies, & flumine Campos Deletos; ubi Pontus erat, ibi findit Aratrum; Nare Lacu Pisces . ubi Bos ad Pascua lusit. Quid non mutarit Noemi Catacly simus t ut ipsis Verticibus steriles imponat glarea plantaS , Et summis tumulos inscribant Ostrea saxis. Id contemplati quidam dixere futurum
Interitum Mundi, cum complanaverit omnes Unda Soli partes, cunctis dominata ruini S, IEquoreaS effundet aquas, primasque reposcet Circuitus Formas: verum spem differet ultra
Saecula judicium Iustis P tu signa propinqui
Iudicis expaveas: Bella undique Bella, tumultus gCcelorum portenta, Sali discrimina, Terrae Conflictus, Clades; quidnam expectare necesse est Quod nisi nimirum fuerit discessio primum, o Atque revelatus scelerum Coryphaeus, & omnis Perditionis Apex; lateant oracula mentem. Tuma ΤhessaI. cap. 2. 3. Quoniam nisi venerit discessis primit m , σ revetatu fueris homo Peccati , sitius perditionis .c. .
152쪽
Τu Coelum, Terramq; nova fore, scilicet in qua μNulla lues aderit, quam post incendia Mundi Credimus, & qualem, ut primo diluxit ami ini. Dicit enim Psaltes, non inclinabitur ullo Tempore : cur igitur possim tenuisse sepultam bFluctibus, ex quo iam dudum Deus extulit undis pImbre superficies, non fundamenta labascunt. Vel quid agant propius. cum Terraemotus ab imo Repserit, inque lacus magnas absorbeat Urbes; Non tamen omne Soli culmen deglutiet unquam
Assidue rapiunt Undae graviora deorsum
In Mare; suffodiunt cuneos, fundamina rodunt, Et mollita ruunt, & post se grandia vertunt Saxa, tremit Tellus cum rudera mota reposcunt Sub terris centrum . quid enim si libera ripis Flumina corrosis praestant hunc desuper actum; Clausa sub arcanis multo vehementius antris Ρaulatim exesas turbabunt impete cautes. Sub terris etiam latitant incendia, Sulphur Pasta, Nitrumque furens; ita stagna calentia monstrant, Et quandoque vomens Ignem scissura trementis RuriS, olens graviter; succensa bitumina lassant Compagem, quia vel serpunt secreta cavatis
In sinibus, Flammaeque rota sua limina pulsant: Vel quia consumptae caeca fuligine rupes Non valeant superimpositas substollere moles, Disiiciunt basibus nitentia Pegmata stadiis,
153쪽
Ioo Jo. CHRYsos ToΜI A S. PAULO Sub pedibus mugit Tellus, tremefacta dehiscit;
se Concussaeque cadunt Urbes, dubiaeque minantur . Nam Terrae motus sunt subterranea quaedam Tempestas, Uteri materni Tormina multis Excita Causarum stimulis. Aquilone retortus Venter humi tumuit Salibus, Hice, Sulphure, Nitro; Haec agitant Ignes atri, mi Xti que vaporeSIgnibus occursant; aer elasticus urget Tempestatis opus; subter tonat inde, coruscat, Fulgurat; arcano motu suprema silescunt, Attractuque latent fontes, pavet ignis, S aer . Fit sonitus fluxu; clausi sith ventre dolores Debiliore via faciles erumpere, PortaSArripiunt, quatiunt itides, & culmina circum , Et longo titubant tractu, velut ebria motu Quae loca vicino rupti terrore Baratri Subsultum sensere gravem. Mox panica Vires Fontibus, & flammis auget vesania, nunquam Cessatura quoad, si ve interrupta meatus Ρervadat minimos, ceu si Paralytica spiret
Membra lithargyrion. Simili formidine pulsi Terrigenae fugiant, & adhuc Tellure quieta, Non 1 e stare putent; quia spiritus ille lacertis
Insitus, egeritur paulo cunctantiuS alta Mente coarctatus, quod non secuS accidit undas . AEquori S expertis, postquam tenuere Penates . Sed neque stat subito Tellus commota, requirens Pati latim gravitate situm, centrumque; per horaS , Perque dies plures tractim concussa residit. Vidimus ah nuper sublimes vidimus arces Romulidum motas, magno pallore Quirites Extimuisse morae, cum longe Nursia sensit
Funditus everti. Nisi mox CLEMENTIA SUMMI
154쪽
Bis tumuisset doloric a d etibu S arua Coloni, Tecta dolone CiveS a motibus, ira bupernos Non sinit esse reos: humili peccata tributo Corporis, & mentiS properant deflere; precantur Suppliciter veniam; veniam PlacatuS amanter
Annuit Omnipotens; voluitque I imendus haberi.
De Terrae , Marisque Magnitudine .
Η'e ita sint. Oculis iam tum lustrare peregrε
Cosmographon Tabulas, celebres & nomine saltem Terrarum. Mariumque plagas distinguere cures 3 Sed prius haec una, quantae sit molis, & inter Sese discernas. Delectat opinio mentem. Inspice respectu Coeli mirabile punctum, Tercentis sexaginta quod partibus ambit Circulus; inque gradu decies sex millia pas1uum Enumeres. Globus hic terras constringit, & undas. Sed veluti facie tenus ampliuS est Mare terra, Si dubitas terram liquidorum mole minorem, Cum sit contento majus, quod continet. Isthaec Regula fallit. Habes maiores mole canalis, Qui tenet, humores; & aquis terrestre redundat Undique Vas s igitur siccis supereminet undas Terralabris, & mole potest minor esse liquata . Praeterea cum subter aquas latitabat opacas Terra, tenebatur. Divisio facta minores Reddidit in Terra; praeruptis auxit ab v ssis Diluvies; natura igitur plus cessit Aquarum , Quam Terrae, quia vita triplex minus hac ad opus, qua
155쪽
Illis indiget: unde Parens Deisu uddidit orbi a Formosas avium species, & aquatile Amrmen . Quanta st Unda Maris summis intelligo elivis, Quos Deus evexit scabrae sub imagine sphaerae: Quod si planitiem gyri rodigatur in unam , Elatae repleant partes immane prolandum; Ascendent undae, quantum depressa iugorum Culmina descendunt, ablata Sphaera minorem Asperitate globum demonstratura patescet.
Pone specus Terrae, venaS metire, ca Uernas, Euripos, quibus unda latet: congesseris arctum In nucleum siccam, tanquam sit marmor, aquarum
Culmen erit maius: Di ametrica linea Sphaerae, Circuitus minor est, quam tertia pars: A qua Terram Ergo premens medio, maiori mole superbit. Dissiteor litem hanc quisquam componere possit ἔCum duo snt elementa globo commixta sub uno.Quod sapias, quantis Europa, Asia, Africa regni SDividituri contra quamvis America reperto Dimicet orbe. manens long d tribus aemula Terris. Nostra superficies solas industria lustrat;
Et ratione putet rerum penetrare medullas, Cum quae prospicimus certo vix novimus extra pse O curas Hominum, o quantum est in rebus inanel Quod Deus Arcanum docuit, securius inquam.
FSt in utroque Polo nobis incognita Tellus, Cognita Naucleris summas tentanti hus Oras, Quam
a Genes. I. 2 o. Producant Aquae νγιite Animae viventisses' volat te super Terram . a. Pet. 3. 3. Terra de e quas ta Per g quam consistena Dei Verbo . Hymn. ad Uesp. fer.v. Magna Deus Potent, , qui ferisii natos Aqua a partim relinquis Gumgili , partim levas in si cera .
156쪽
opus TERTIAE DIEI. I O qQuam tamen exortem penituS non hospite dicam ;Et si frigenti Zome non longa celebret Triste Parallelis Astrorum motibus omen, Exequias frugum: vertim luM alma nitentes Ρlusquam sex menses gelidis communicat arvis: Nam Solem media plusquam Tellure videmus Lustrantem LV m his umbram Protendere cono,
Quo tegit Eclipsi Lunam: sic aequa diei Nox medium discum postremo vertice profert. Et circumducens Menses sine nocte per Arcton Protrahit; oppositum Menses sine luce relinquit . Arcticus Europae fines determinat undis. Hinc etiam NeptunuS agit glaciale per AEquor Grandui co carpenta sinu; Rhiphaea salutat Culmina; Corelios visit; sinuosaque flectens Brachia Norvegos, Danos, SuecOSque, GotOSque
Circuit, & duplici Filiandica littora ponto Munit; Aquis iterum cursum deflectit ab Albis; Omega dum Mos hos latices, & Volgaministrat, Li voniae fines Novogardia spectat euntem, Et magis interior Lituaniae Prussi a portu Advocat, & postquam Samogyptia legerit Arva,
Vistula Sarmatico Patrem cratere propinat. Redditus Oceano Germanas alluit oras, Quas Albis, quas RhenuS alit, quaS Saxo, Boemu S, Austriacus, Moravus, Lotharingius, Helueta replenta
Inde procul Grolland algent, is landica Thule, Orcades, Albion Scotis illustris, & Anglis Hyberne, & sparsim laribus patet insula multis. Praeterit & Belgas, & Gallica regna Brittannis Obvia, Lugdunense solum, quod Sequana radit; Quos rigat & Ligeri Celtas Aquitania, transit. Et Ρyrenaeis egressa Garumna latebris Cernit in Hispanum Neptunia cisia littus
157쪽
Tendere; Cantabricis excepto finibus octo Tarracona Ρlagas illustri nomine monstrat. Nec mora; sestinum formosis Duria ripis Visitat, auratam tribuit Tagus ipse saburram; Et Lusitanos dum respicit Ana Penates, Gadibus Herculeis invitat Baetica nantem. Ille quidem longo ponens ex ordine primam In Fortunatis metam, mediterrea cursum Per Freta direxit. Balearidas urget Iberis
Fluetibus. O iterum Rhodani quam Gallia Lymphis
Narbonensis Humum faecundat, amabile regnum
Auspicor: Allobrogum summis ex Alpibus Alpes Cerne per Italiam totam iuga laxa trahentes, Attollit scapulas Pater Apenninus ad auras. Cerne Padi Fontem, Phaetontis & imbre rigantem Insubrium Campos: Ligurum mihi Cyrnus, & Ilva In Mare Tyrrenum dant Ostia: forte retardet Arnus in HetrusciS, cum non vacet usque feracem Visere Sardiniam ξ Latio neque Tibris amaeno, Me neque Partenopes teneat Lucania Paesto. Sic ait, S magno Tellus percussa tridenti Dissiluit: Patet inde Pharos speculata Ρelorum. Et Siculos 2Ethnae Cyclopas, & alta Carybdis Gutturae poli Calabros ubi figit Apulia calcem, Ionio superum Pelago vocat Adria Ditem. Samnites, Marsos. Ρicenos, Semnones, Uimbros Istria. Dalmaticis Epirus, & Illiris agris Hospita respiciunt contra. Corcyra subinde
In Peloponesum deducit; & uthinus Achivis Cycladas ostendit Mirtois fluctibus udas: Et Rodon, & Cypron Libycis obstare procellis Carpathii sporadas: Samon, & Chion Icarus inter
launia, Casilia, Naparra a Caltetia , ur Apuria.
158쪽
Mergitur; Assurgunt Mytilene, Lemnos, ct Andros. O quot in AEgaeo passim serit Insula Montes Pieridumque Chorum Macediim statione canentem Nutrit Olympiaco Pharsalica nectare Tellus; Neptunum occurrens subiit Thetis Hellespontum, Threiiciaque leves lusura Propontide versus Heptaphonon resonare docet per Bosphoron Echo; Euxinumque ingressa stetum Tritona sub Istrum Expedit: ille celer Dacos locat amne Tibi sco. Moldavos TransylvanoS, duroSque UalachoS, Et prope Bulgariam stat Rascia, Servia Moesis;
Danubiique caput penetrare intentus , utramque Pannoniam lustrat, Dravoque Savoque fluentem;
Norica . Vindelicis, RhaetiSque adiuncta pererrans Arva, Tuba reditum septena per Ora triumphat. Taurica Cymmeria Peninsula fauce recessum Indicat, & tandem sessis Maeotida praestat. In Tanaim stimulantur Equi, sub Tartara mersi Europae fines longis amfractibus explent. Nunc oculis Asar maiores perlege Partes. Maxima Tartariae ditio, quam Russa laevo inchoat aspectu, Chirhasiis, & Petigors his, Hyrcanoque Mari Ch maea tuetur; smavum Caucason usque procul Tangui spatiatur & lndos. Et Scythico subiecta gelu Borealia calcatumquora; Mongoto iungens Oriente Cathalon. China Scythas longh montanis moenibus arcet. Et Sumatra Iavisque tenus protens a Malachi Crure Philippinas, & Borneon, atque Moluchas,
E regione novi Mundi, centenaque cireum
Regna Mari commendat: habet Cambola Sianum 3Gauci Ihina Mecon; duplex habet India Gangen , Quae Tauri sublata Iugo, quos Mengala curvat, Quos Cambala sinus, & Persida cernit, & Ormush, Qua mare se terris Arabum, Susisque benignum
159쪽
Insirmans Babilona ferit, sitiensque vagari Protinus Euphratem, Sc Tigrim compotat; Hudamo Praecipiti torrente luit; quo Media Ρarthis,AIΙyriisque comes sub Caspia littora degit. Quo Mesopotamiae, Syriaeque Armenia foedus Cappadoci, Cilicique subit : Nabataea, valete Culmina, Phaenicum studiis polluta , Valete. Pamphyliae, Lyciae, Phrygiae, modo Turcica , quondati itnynos. Galatasque fovens Natolia praeses Extremos Asiae fines decernit eunti. Africa septa Mari circum coniungitur Isthmo. Cui penes AEgyptum blanditur Erythra rubenti Gutture . Maurus Athlas Libycis dominatur arenis Et Parnis Numidae propiora Mapalia ponunt.
Syrtibus oppositam spectat Tripolina Meliten Barbaries: Barcham dicit Cyrenia Siccam Marmarica: AEgyptus Nilum Memphitica fugit.
Et Meroen amplexa locat regione Propinquos 1 nebaidi AEthiopes: Lunae de montibus ortus Tullus Abyssinos, quoS AEquatore calentes Invenit, Ambanis lath refrigerat undis. Hinc etiam Nigrum ruptiS prodire cavernis, Et Garamantas aquis refici labentibus aiunt, Donec in Hesperidas sua Gorgades Ostia pandat. Quis vero referat quales decurrat Eremos Nubia Sarra, Guber, Bia phar, Medra, Zapher, Amazen
Summa'egunt Nautae: superat Gualata Marocchum, Mox Melli, Guinaea, Benin, Damuth, Manicongon Zan Ziber adducunt in Spem, dum carbasa terris
. 0 2PζΠ : Caphalae Madagascar adhaeret,
Portus eXquirere plures Displiceat, sicui non harbara lexis obedit. Orbe novo novitas antiqua Vocabula cudit.
lerique compertis occasio Nomina terris Indidit; Antipodas nobis, & lancibus aequis
160쪽
opus TERTIAE DIEI. Io IDi stantes, rectam Sphaeram si norit orizon, Ampla sub occasum complectitur Amphy trite; Quae sub utrumque Polum suras angustior infert Ventre tumens medio, duplicem discriminat Isimo Tellurem ; Boreae concedit Mexicon, Austro Brasilem; iacet has inter, quae prima reperta est Ρroxima Iamaicae, atque Cubae Quisqueta crebris Cincta sali domibus: sursum nova Gallia fusis Suscipit Estotilanth snthus: Chilaga Tagillum Ludit aquis: nova florentes Hispania Portus Fert humeris: Mare Purpureum Caliphornia sorbet. Ouid plura his p oculos revocat pars altera, cujus Regna prior tentat, qui nomina fecit utrique. Tis adae Carthana praeest: Paguana Maragno Flumine concludit Chirmos , & AmagonaS, ultra Carnibus humanis Anthropophagis placet uti. Argento refluis dimanat Acutia rivis. Et procul hinc ignis terram, regione gigantum Ρressa Magellani Porthmi traductio findit. Inde per ingentes opulenta Peruvia tractuSPacifico fruitur pelago, cui mille vicissim Insulae adulantur. Guinae a recens Salomonis Indigetas lateri adscribit, Viridaria fronti. Sic Via Navigiis Orbem patet undique circum ἔCcelorum ut motum fesso temone sequuti Comminuat, quam fecit Iter, momenta diei; Quam simul opposito si vela tumentia cursi, Pellit in Aurorae periclima Favonius, addunt.
Ηsse igitur detecta locis tot machina primum
Jusia virescentem producere frondibus herbam, Et semen praestare suum, quo germina tediis