Theologia moralis divi Alphonsi De Ligorio 9

501쪽

cap. II. De Interrogationibus ete. 499

vel hebdomada , vel in mense cogitationibus eonsenserint. sed si nec etiam id explicare possint , interrogentur , num Concupierint singulas mulieres, quae sibi occurrerunt, vel in mentem Venerunt ; aut num habitualiter turpiter de aliqua in particulari cogitarint , numquam pravis consensibus resistendo 'i et an semper illam concupierint , vel an tantum quando ipsam aspiciebant. 3. interrogentur etiam , num inedia 'pposuerint ad malas cogitationes exequendas ;nam , ut diximus in libro sa) , tunc illa media , etsi indifferentia , a malitia interna insor. mantur , et ideo explicando ut Peccata externa, sive opera incoepta. 4o. II. Circa ver ha obscena ' interrogentur

. Coram qui hus , et quoties ita locuti sunt , ratione scaudati ; an coram viris , aut seminis , u Dratis , aut non Τ pueris, vel adultis 3 facilius enim scandalizantur puellae , et pueri , ouam 'dulii , praesertim qui in hoc vitio sunt habituali. a. Quae dixerint verba p an V. gr. nominarint pudenda sexus a suo diversi r hoc enim difficulter excusatur a mortali. 3. Num verba protulerint ex ira , vel joco ' nam ex ira dinficilius aderit complacentia , ei scandalum. Caveat Consessarius ab absolvendis hujusmodi recidivis in colloquiis turpibus , quamvis dicant ea protulisse ex joco , nisi prius emenderitur , vel signum extraordinarium doloris asserant. 4. Nuin iactaverint se de aliquo peccato' tune enim tria Peccata frequenter concurrunt, scilicet magnum scandalum audientium , jactantia de mari commisso , et complacentia de peccato narrato rideoque interrogandi sunt, de quo peccato in a) Tom. U. lib. 5. num.

502쪽

M , Α , Praxis Consessarii. specie se iactarint a . tuler rogentur etiam . an delectati sint audire alios inhonesie loquentes Iet,an tunc adverterint ad correctionis Praece-Ptum , putantes eam profuturam 341. IlI. Circa opera ; interrogentur , Cum qua rem habuerint i uum alias cum eadem Peccarini Τ ubi peccatum fuerit patratum ad occasiones removendas) quoties peceatum consummatum , et quot licius interrupti adsuerint ,

seorsim a peccato λ num peccato multum an laconsenserici 2 Nam tunc actus interni interrumpuntur , iuxta dicta h) ; et tum expedit formare judicium , loties multiplicata suisse Peccata ,

quot morulae somni , di tractionis , etc. adsuerint ,.prout sunt coram Deo , tantum interrogando de temporis duratione in peccato. Secussi malum propositum. fuerit conceptum Per duos, vel tres dies ante consummationem Peccati , et in ira illud tempus non fuerit retractatum, quia tunc sumitur Pro uno numero peccatum ; vida dicta ibid. , . Se polluentes interrogentur etiam de tactilius impudicis separatis a pollutionibus, et monea nis tur eos esse mortalia. item interrogentur , an concupierint , vel an delectati fuerint de copula cogitata cum aliqua , vel pluribus mulieribus , .aut pueris; tunc enim tot peecata distincla committunt. item adverte , quod si quis coiret inter

crura aut hrachia mulieris , praeter Peccatum contra naturam , committeret fornicatiotiem inchoatam , sive essectivam , ut dicunt commuis

503쪽

Cap. II. De Interrogationibus ete. 5oinnde hic duo patraret peccata diversae'species ,

unum contra naturam tu effectu , alterum sornicationis in assectu. Circa peccata coniuguri respectu ad debitum maritale, ordinarie loqueudo , Consessarius non leuetur ἔ neo decet interis

rogare , nisi uxores , an illud reddiderint, ii . destiori modo quo possit, puta , an fuerint Obedientes stiris in omnibus ' De aliis taceat , nisi interrogatus fuerit. Quae autem liceant , et quae vetentur inter Conjuges circa idem δebitum ;vide quae suse dicta sunt in Libro a).42. Circa VII. Praeci tum , Interroget , si aliquid ab alio surripuerit ' et a quo , et aia ab uno , aut pluribus y an soli , an cum aliis , et an semel , an pluries Z quia si qualibet vice materiam gravem sumserit , qualibet viee peccavit mortaliter. Si vero materiam parvam sumserit singulis vicibus , tunc non peccavit gra Uiter , nisi ad gravem materiam advenerint; dummodo a priueipio auimum non habuerit perveniendi ad materiam gravem; sed cum materia iam sa-cia est gravis , Iicet ille graviter non peccavit, tamen sub gravi tenetur ad restitutionem b) ; saltem illius ultimae quantitatis , quae materiam gravem constituti se . Notandum lamen PIus materiae ad constituendam gravitatem in furtis minutis , et majorem requiri, si a diversis suman tur ; unde dicitur , quod tu furtis minutis , quae pluribus vicibus diversis iacta sunt, duplum requiritur Q. Et si inter ea notabile intercessit a) Lib. 6. ex n. 9oo. sh m. III. lib. 3. n. 533.

504쪽

Sua . , Praxis Consessarii. tempus , duorum nempe mensium , tune sarta probabiliter nota coalescuut in materiam gravem a o Probabiliter autem qui fructus ederentiti aliorum vineis , dummodo non sunt rari, ea magni pretii , Possunt excusari saltem a P caio gravi , si foras non exportant in magna quantitate bὶ; in hoc enim rerum genere, quae nimis sua, expositae, major quantitas ad gravem materiam cotistituendam requiritur se . Et haerali uis faciliter possunt excusari famuli et sa- mulae , quae sibi a Domi uis sumunt res comestibiles modo non si ut in magna quantitate , et extraordinariae d). Neque condemnari debent da Peccato gravi , qui ligna incidunt , aut pecora ad pastum ducunt in agros communitatis , licet prohibitum sit , quia lates prohibitiones censen- ur esse pure.Pinuales se . Gravitas autem materiae commensuratur a qualitate personae , cui illatum est damnum M sed Loc susius discussum

est in opere L. Cum autem iuxta sunt a filiis,

aut ab uxoribua , requiritur multo major quantitas , ut sint grave peccatum ; et raro hi lenentur sub gravi obligatione ad restitutio

i 43. Certus iactus de gravi poenitentis obligatione Consessarius , inspiciat si Poenitens valeat restituere , t et cum aliquo incommodo: ei eum non absolvat. . nisi prius restituat , licet ille si-

505쪽

Cap. II. Dh Interrogationibus etc. m3gst 4 Θxtraordinaria emendationis exhibeat sa). Bona eisim sutit quidam sanguis , qui a venis non eruitur nisi cuna magna vi , et dolore. Unde si restitutio non iit ante absolutionem, cum dinficultate maxima set postea , ut experientia ad modum docemur. Potest excipi tantum aliquis pse uilens , qui ita meticulosae. Conscientiae esset , ut de eo nullus dubitat di locus superesset. Dixi eum aliquo ineorimodo ; quia si ille restituendo

non esset , quin tu gravem necessitatem se com,iceret , idest quia a statu suo , quem juste acquisivit , decidat , tunc ille potest diff3rre reo

lituitio ustm , duri, modo creditor non sit in gravi hecessitate. Imrho , licet creditor sit in gravi nocessitate 'pe abili et nee etiam tenetur debitor ad restitutio em , cum ipse pariter Iu gravi ne cessitate repertiue ς restitutionem constia tuendus esset in necessitate' quasi ex rema. Bootamen intellis itur modo res ablata non 'extet in p*cie ; et itio do creditor pr dipue nion redactus uerit ob illud furtum in eam gravem Necessiluis em '). Curetor saltem tuae . nempe cum Potest da flerri restitutio, suadere poenitenti , ut idem idem paulatim rε stiluat , aut aliqtiem laborem

faciat aut aliquo d domi m aliquando creditori offerat.' '

ς44. Possibile hie 3 non est omnes doeirinas .etis tu circa hanc male, riai. restitutionis necessarim, quae est ita late pati 'ns , et implicita, iterum re- Petere. Observetur p ropterea quod sustus in Op re actum est. Solum modo lite lubet pauca ad-no axe , quae frequeu ter areidunt, et quaeimagis ad praxim pertinent. Et t. Cum aliquis in eoismitatu aliorum surain im ruit, lud iudictura for

506쪽

mandum si ipse adi totum damnum .iteneatur , an Mon , distinguendum est ; si ille mere a s

eiis induetus suit , et sine ipsu iam surtum aecidisset , eodem modo quo iaccidit , uota tenebitur ad aliud restitueatum , quam quod ille surriripuit. Si autem concorditer alternis sibi avi mos inuitanti bys ad surandum iverint ' tunc quisque tenetur in solidum i ad restitutiou m M Ita tu theorica sedi in praxi rudes, pra extimilli qui parum sunt .meticulosae cohscientiae, dissicut ter possunt teneri ad restitueudum 1 . quod ab aliis 'acceptum est : ite contra , domini ipsi eoutenti sunt dei portione illorum ob id ipsum . quod si obligantur ad totum , ciliter restituere omiit ut , nedum quod alii perunt , sed etiam quod accepit ipse. Propterea Consessarius ei Mire sauiali 'ei: ieri ad restitutionem, quin explicet quantitatem 4 rrati tuere faciens quantum sua illius eunt 'si' dictat b). a. Advertendum, .vieminem teneri ad damnum illatum restituen dum i si nihil sibi uillhai s evenit , si illud -damnum saltem in coosuso nota praevidit ω autinisi per audicis senteotiain ad damnum re sciendum multatus fuerit id . 3. Si furtum est .incerium, nempe si incerta est P rsona cui illatum est damnum , obligandus est poenitens ad vestit udum , aut Missas Celebrare saeieci do , aut eleemosynas Pauperibus , aut piis locis elar-

507쪽

Cap. II. De Interrogationibus ete, 6o5 aut suae familiae applicare α). Sed si persona

est certa . debet Euic fieri restitutio 3 quare mirum quidem est tot reperiri Consessarios tam impertios , qui , cum sciatur quis sit creditor , poem tentibus imponunt, ut de re restituenda ele mosynas erogent , aut Missas celebrare sectant In eo casu ego hanc defendi sententiam M , poenitentem iterum teneri ad restituendum, quia fur in omnibus casibus , etiam fortuitis , debet reddere dominum iudemtiem , nec acquies erepotui opinioni adversae. Dixi dumtaxat se) quod si furta essent minuta , licet simul unita ad ma Suam summam advenerint , et etiamsi domini essent certi , sed diversi, tunc excusarem a pec eato gravi cum qui vellet restituere pauperibus, propter rationem ibi allatam; et etiam a veniali, si ratiotiabilis causa adesset, prout si restitutio fieri nou posset dominis siue notabili incommodo , aut si aliqui pauperes in ea essent necessiistate , ut praesumerentur domini consentire, ut

illis fieret restitutio q. Si quis fraudem multis civibus , sed incertis secerit per furta minuta ,

ex. gr. vendendo Vinum , Oleum etc. mensura

detracta , aut pondere imminuto , ego defendi teneri ad restituendum ipsismet civibus aut pretium minuendo , aut Pondus vel mensurum augendo et non iam pauperibus loci, ut alii permittunt; licet, iam supra dixi, si pauperimbus daret, non peccaret graviter, et ne venialiter quidem , si justa causa accederet se). 4. N landum , . quod si quis rem alleuam sumserit,

508쪽

566 Praxis Consessarii. . ilecti retineret cum praesumtione , quod si a δ mino eam peteret, libenti animo eam ipsi do. Daret, is non debet obligari ad restitutionem Q. 5. Neque debet obligari ad restitutionem , qui immemor debiti, suo creditori dolium mere grais tuitum praebuit b). 6. Advertendum ciuod ut

anileris teneatur ad restitutionem sub culpa grais vi , cum res ablata jam consumta est , et ille ditior non est factus , opus est primo, ut interincesserit culpa gravis interna contra iustitiam commutativam se . Praeterea requiritur ex sua parte, ut actio externa sive . influxus sit damni causa estica x 00, et insuper, ut hic icissu-xus sit completus , sive graviter ivjustus se et ut habeatur moralis certitudo quod ille talis fuerit sy). Hoc est id quod ad acceptionem Perintinet. Circa autem ad retentionem rei, cum V nutens pro se habet probabilem opinionem eum legitima possessione , non potest a Cori ses.sario obligari ad restitutionem g) ; immo qui i coepit possidere in bona sidΗ aliquam rem , post diligentiam iaciam ad veritatem invenietidam , non tenetur ad aliquid restituendum , nisi ceristus fiat de iure quod proximo competit, ut Pluribus locis probavi. Quod si restitutionis obIig

tio esset certa , sed poenitens maneret in hona fide, et Consessarios certe praevideret Correpti nem non profuturam , tunc debet eam omittere,

509쪽

Cap. II. De Interrogationibus ete. SOTriale, evadat formale cum pernicie illius Anima ut dieunt DD. a ; vide dicta Cap. I. n. 8.et s. Denique quoad obligationem restitutionis

ratione contractus , oportet alios consulere , li-hris studere , et postea decidere. Reliquum est, ut hic advertatur, quod si reperiantur aliqui . contractus usu per longum tempus recepti in aliqua regione , ubi praecipue missiones iactae sunt , Consessarius noti debet eos condemnare , nisi prius omnibus inspectis circumstantiis , si is quidem primo aspectu multi contractus apparent

usurarii , aut injusti , sed postea melius rebus perpensis talea non sunt habendi. Circa autem honorum praescriptionem observa librum b).45. Circa VIlI. -emtum I. Iuterrogetur . poenitens , si aliquem infamaverit 7 et si id ensecerit , salsum delictum ei imponendo, aut verum patefaciendo Τ el cum delictum est verum, si illud erat occultum, aut publicum ire aliquo loco , sama , aut Iudicis sententia λ item inieris roget , si infamaverit eoram uno , an pluribus; et coram quot y item si divulgaverit sactum , ut a se cognitum , an ah aliis auditum 7 Cirea autem famae restitutionem , si delictum quod est Patefactum , erat salsum , qui infamiam intulit,

inuetur se retractare. Si vero delictum est v

rum , debet insamiae illatae prospicere meliori modo, quo potest, gine mendacio: dieat ex. gr. Atticinatus sum, me fefellis , erraui. Alii

etiam admittunt posse dici, meruitus sum, aequi. vocando , dum omne e catum est mendacium, ut dieitur in Seripturis. Ego soIm dare constin

510쪽

368 Praxis Consessarii. lium , ut dicant : e cvite meo hoc erui, vulgo me ἱ' ho caeciato di coρο ὶ , etiam aequi vocando , quia omnia verba e mente pro qua accipi iur caput procedunt. Quod si unquam famae restitutio probabiliter iudicaretur majus damnum quam utilitatem in lamato allatura , quia praesumitur res ab hominum memoria emuxisses ut praesumitur cum famae obtrectatio multo abbine tempore accidisset , et inde de hac nulla amplius facta est mentio γ, tune satius est O casiones paptare infamia notatum laudandi iualiqua ejus viriste , ut eum in bonam aliorum opinionem ponat, quam in memoriam revocare res praeteritas hac famae restitutione. Consessarius procuret, ut huiusmodi samae compensationes , , cum commode fieri possunt, ante absolutionem

fiant, quia postea disii culter adimplentur: licet hae minus difficultatis ha hea ut , quam Pecuniae restitutio. Denique hic advertatur quod proximi delictum patefacere , tunc proprie detractio dicitur , et est Peccatum , cum intenditur , ut ait

S. Thomas a) , famam alterius denigrare, non

autem cum intenditur aliquod damnum vitare , ut esset parentes' dominum, Praelatum certiores sacere , ut reus emendetur. aut aliorum damno consulatur. Modo illius damnum esset magni momenti , aut Ionge minus damno infamia n

tati. Observetur id quod habetur in opere ι .46. Orca debitum restituendi alicui honorem ablatum , propter contumeIiam ei irrogatam , llam actum est in praecepto V. n. 36. In hoo 'haecepto V II. DD. etiam .gunt de iudiciis i

merariis. Multi rudes se accusant se male de aliquo sensisse. In hoc opus est advertere. I. Quod a) S. Thom. 2, a. Uinest. I 3. ara. a.