장음표시 사용
161쪽
N VIII.tradunt id quod Cleomedes proditi cuius S de Thule uerba subiungemus: In Thule, inquit,insula, in qua Pytiuam Massiliensem philosophum fuisse accepimus,fama est totum solstitialem circulum esse supra terram,eundemi illis arcti cum fieri:apud illos
cum sol obtinet Cancrum,menstruus, uel ut
alii legunt, bimestris fit dies, siquidem ibi omnes Cancri partes semper appareant: sinminus, quatenus perpetuo conspicuas ipsius partes sol tenet. Ab hac insula uersus ar Otum progredientibus,alis quoque signiferi
partes praeterCancru pro rata portione per
petuo apparet,& siς quantu ipsius supra terram semper apud quosq; apparetes sol transigir, tantunde fiet S diei. Esse prsterea ait cli mala ubi necessario sit dies bimestris, & tri mestris, ac etiam quadrimestris, S amplius: nam & sex mensium dies inquit sub ipio polo esse: S caetera quae idcm ipse Cleomedes exequitur,a quo in lib.de mundi contemplatione, de tota hac dierum ratione accura id multa referunt, ut multos alios mittam, quitum philosopli iam. tum astrologiam litera rurn monumentis tradiderunt.Vnius tamen Pontani uerba,quibus totam hanc breuissi me rationem complexus est, lib. de reb. coelestibus primo, adscribere operaeprecium dii xi: Et primum quidem, inquit, siue illud cli ma. siue potius clivum, aut etiam traftu, aut incli
162쪽
naum sub aestiuum solstitiu tum noctem longissimam sub brumale XI I 1 . tantum horarii habet: net enim ultra hoc spacium aut dies aut nox illic prodii citur, neq; citra XI. subdacitur. Hic tractus quoniam Meroen Regypti pertingit, inde a Grscis Alia μ eoo est agnoeminatus. In secundo aute climate dies &no etes ad horas X III . adit ciunt horae unius dimidium ubi maxime productae sunt, ac tantundem demunt ubi subductae: quod quo niam Syenen, quae est plagae illius urbs no tissima,tradita suo complectitur, ab ea nomen accepit ille quidem tradius Meroen sis, hic uero dici a nobis Syenensis potest. In tertio, quod ab Alexandria dixe
re Alexandrinum, dies noctest maximae ii Iar quidem lun t horarum XI I II. minimae ait
rem decem. In quarto, quod Rhodium est
uocatum, ad horas has XI m, accedit horae
unius dimidium, rursus', tantundem demitur e decem. Quintum, quod Romanum dicitur, habet dies noctest ubi productistimet
sunt horarum X V, ubi subductissimae no uem tantum. Sextum, quod agnominatum est Hellesponticum, addit ad horas has ho rae alterius dimidium, ac tantundem demit de novem. Septimum Borysthenicum, habet horarum XVI. tum dies tum noctes ubi
ad summum excreuere: at ubi quo decrescat
163쪽
amplius non habent horarii VIII. Quidam addidere octauu,idi Rhiphasia Rhiphaeis montibus: quin etiam quidam Hyperboreuuocauere. Hoc in tracta maxime frigido dc ab aequinoctiali linea quamremotissimo, quo propius ad uerticem septentrionis ac cesseris, eo amplius augescunt sub aestatem dies sub hyemem noctes: siquidem compertum est ad horas N X I accedere. Hactenus roridem Pontanus uerbis.. His ita de dierum longitudine ac breuita te comemoratis,de eorundem different is copiosius aliquanto agamus, si seorsum ab his quae supra dicta sunt,aliqua de eorum pari, bus prius asseramus, ut res tota planius conDiri diuisio. stet. Diuiditur autem in quadrantem,qui est diei quarta pars, ut dictum est, hoc est,horae sex: uel in horas XXm I. de quib. paulo post agemus.Ηora uero in puncta quatuor. Punctum uero quarta pars horae. Momen tu es
decima pars puncti a motu siderum: uel est, ut Isidorus scribit, extremitas horae in breuibus interuallis, cum sol aliquid sibi cedit at s succedit. Dicitur Sc momen. Vncia duodecima est pars momenti. Atomus XLVII. uri
ciae pars. Sed haec a mathematicis: nos ciui Ira potius asseramus, quando de his apud autores crebrior est metio. Igitur Numa Re ut scribit Macrobius, sicut in menses annit,
ita in dies mensem quent distribuit: dies 3
164쪽
DE ANNIS ET HENsIB. LIB. I somnes aut festos, aut profestos, aut interes sos uocauit.Festi dies deis sunt dicati,pros sti hominibus,ob administrandam rem pri uatam publicam concessi: dicti, ut Festus ait,quod procul a religione numinis diuini. Vnde profestum facere, est tanquam profa num facere uel ut quidam dixere, pro eo facere uelut feriae non sint: aut id facere quod fer is fieri non liceret. Itaq; diem profestum, diem sine fer is. Intercisi deorsi hominum scomunes sunt. Festis insunt sacrificia,epula ludi feriae. Profestis fasti,comitiales,compe rendini, stati, praeliares. Intercisi, ut Varro Intercipi die ait,dies sunt, per quos mane &uesperi est nosas: medio tempore, inter hostiam caesiam 8c exta proiecta,uel porrecta,ut alii legunt, fas est. a quo quod fastum intercedit, intercisi:
aut quod intercursum nefas.Hi uero, ut Macrobius ait,no alia ratione diuiduntur: nam
illorum dierum quibusdam horis fas est ius
dicere. Cum enim liostia caedebatur, fari nefas erat, inter caesa &porrecta fari licebar, rursus cum adolebatur no licebat. Hinc exit
illud prouerbialiter a Cicerone dictu ad Amticu Ne quid inter caesa &porrecta,ut aiunt, Protob. oneris mihi addatur, aut temporis. Significat enim,ne quid temporis ei prorogetur in prouincia: a sacrificandi scilicet consuetudine sumptum. Varro lib. r. de ling. lat. Nam flamen, inquit, dialis auspicatur vindemia , ut
165쪽
iussit uinu legere agna Iovi facit,inter cuius exta caesa 8c porrecta flamen uinum prorsus legit. Qui hoc ab auspicioru ritu sumptu au tumant,ipsi uiderint. Sed id elie moris in quibusdam diebus apud nos Christianos serua. tur, ut scilicet dum sacra li ostia celebratur,
ius tacet reliquum diei ius dicitur. Iuriscon
sulti sane quidam dies intercisos scribui eoia Dies dimi. dem esse qui &diffissi in iure dicuntur,cuius
nominis ratio a Servio Grammatico lib. s.
Aeneid. hsc colligit: ait enim diem illum dita fissum in iure dici, qui partim religiosus, paratim fastus est. Meminit S Varro in libris de, ling. lat. si sane legatur, ubi de intercisis agi trDies,mquit,qui uocatur sic quando rex co mitia uir, fismus dictus ab eo, quod eo die rex sacrificulus dicat ad eo mitium ad quod tempus est nefas, ab eo fas. Hinc δc diem dissin dere dicere solebant, pro eo quod est differre iudicium. Cum enim negoci si aliquod uel iudicium expediendum estet, quod ob religionem legitimamue alia causam differre opor tebat dies diffindebatur, id est, sem debatur, uel differebat. Vlpianus: Et ideo lex, inquit,
XII. tab. si iudex uel alteruter ex litigatorib.
morbo sontico impediatur, iubet diem iudi cnesse diffissiim. Gell. lib. 44. de se iudice es dio ages: Nequaqua, inquit adduci potui ad absoluendit: iussi igit diem diffindi, atq; inde
166쪽
N Liuius lib.ab urb. cod. ix. Atq; ei legem curiatam de imperio serenti triste omen diem diffidit. Aldina tamen exemplaria, diem definit,habent. Alia,diem diffudit. Sedem dc Horat. lib. serm. r. nihil diffindςre possum,ait,id est, nihil differre, uel rem producere, quin pronuncie. A diffidendo in hoc significatu, diffissione quoq; dixit Gell. eo de quo supra loco: Atm in reru, inquit,diffissionib. comperendinationibusq;, dc alqs quibusdam legitimis rebus. Et hoc quide modo Politian .asserit se legisse, cum in Pisanis no amplius illis, sed Florentinis Pandectis tum in Gellii perinuetustis codicib. Quod & doctiss.hodie Andreas Alclarus L L.&Iuris Doctor. Contra hos tame,nimio ut uidet)studio Italae cotradicendi nationi, intrepide Budarus legenda asserit, diffusum diem, δc diffundere die. Sed
de hoc satis, ne nimium dicam: &propterea
de festis 8c profestis nonihil proferamus. Sa Diessissi
cra erar celebritas, uel cum sacrificia deis of prostiti. ferebant, uel cum deis diuinis epulationibus celebrabatur: uel cum ludi in honore deoruagebant,uel cum feriae obseruabant. Feris autem di me, aitMacrobius ab epulis ferendis: in iis enim epulae fiebant ex pecorum seu
Rumi prouentib. Alii a uerbo fari,ferias di Aas putat, qua in re syllaba cosentit. Festus a feriedis uictimis appellatas scribit ferias. Fortara uero publicara quatuor genera fuerui.
167쪽
i 3st LILII GREG. GYRALDi Aut enim stativae,aut conceptiuae,aut impe stati-gruo ratiuae, aut nundinae fuerunt. Statiuae quideerant uniuersi populi comunes,certis Scorrstitutis diebus & mesibus, dc in fastis statist. obseruationibus annotatae: in quibus praecipue seruabantur agonalia, carmentalla, tu Conceptum. percalia. Conceptiuae uero feriae fuerunt, ut Festus δc Macrobius scribunt,quae quotan nis a magistratibus uel sacei doribus concipiebantur in certos dies, uel etiam incertos, ut sunt Latitassemen tinae, paganalia ,hoc est, Imperativiri compitalia. Imperatiuae erant quas Consules δc Praetores pro arbitrio potestatis indi cebant, ut hoc tempore a Pontificibus & Re nilime. gibus. Nundinae paganorum,id est,rustico
rum erant, quo tim conueniebant qui nego
ciis proprηs uel mercibus prouisuri erant. Erant praeterea & familiarum feriae propris, ut Claudis familis, Iulis, Corneliae, &si quas ferias proprie quael familia ex usu domesti
cae celebritatis obseruabat, ut Leonis & Cl mentis tepore Medicae familiae,quae Cosmae diem, hoc est V .calen. Octob. feriatu sumna a religione colebat. Erant&singuloru,ut di rum natalium, quae 8c hodie a nonnullis obseruantur,ut, quoad uixere, Picus &Mana dus, quorum utriusq; libenter quoad uix xo meminero. Fuere item fulgursi expiatio Des,funerum 8c nuptiarum. Privatς quidem scrip teste Festo, hae dicebanturiita enim ille
168쪽
scribit: Private serie uocantur sacrorum pro priorum. uelut dies natales operatione d nicales. Apud ueteres quom quicunq; nominasset,ut aitMacrobius,Semonam,Seiam, Segetiam, Tutulinam, ferias obseruabat. Item Flaminica quoties tonitrua audisset feriata erat, donec deos placasset. Sacerdotes porri, affirmabant ferias pollui quoties qs indictis conceptis p opus aliquod fieret. Prsterea n5 Iicebat sacrorum regem dc flamines uidere' ser is opus fieri. Atq; ideo per prsconem de nunciabant,ne quid tale ageretur, dc prsce pri negligens mulctabatur. Praeter mulctam etiam affirmabant, eum qui talibus dieb. imprudens aliquid egisset,porco piaculum da re debere. prudentem expiare non posse Scς- uola pontifex asseuerabat. Sed Varro negat eum pollui, qui opus uel ad deos pertinens, sacrorumve causa fecisset, uel aliquid ad ur gentem viis utilitatem respiciens actitasser.
Scs uola deniq; consultus quid ferins agi lice. ret, respondit, id quod prstermissum noceret: quapropter si bos in specus decidiser, eum G paterfamilias adhibitis operis libe raser,no est uisus ferias polluisse: nec ille qui trabem tecti fractam fulciendo ab imminenti uindicauit ruina. Vnde & Vergilius, utpO- te omnium disciplinarii & rituum peritus, scies lauari ouem,aut lans purgandς,aut sta bici curade gratia,pronunciauit, tunc Ouem
169쪽
per serias licere mersari, si id remedin causa
BGntum gregem fluuio niersere salubri.
quippe adiiciendo salubri, ostendit avertendi morbi gratia tantummodo, non etiam ob lucrum purgandae lans cauta fieri cocessiim: quod & Columella, dc Seruius cum Macro bio diligenter obseruarunt. Haec de festis, Aqui ab eis nascuntur, qui dc nefasti uocatur, per quos,ait Varro,nefas sari pretorem, , dico, addico: Sca Varrone Sex. Pompeius,
Ouidius p. Nunc de profestis, & qui ex eis
prodeunt nonnihil dicendum,hoc est, de fastis, comitialibus, comperendinis, statis de Fastidies. praeliaribus. Fasti sunt quibus praetori licet sine piaculo sari, quae tria uerba modo dic bam, Do,dico,addico. Illud par est hoc loco admonere, Sc fastos etiam dici libros in qui bus festa & profesta & nefasta continentur, qualia sunt quae hodie usitata uoce calenda ria vocamus, quomodo Ouidius fastos suos appellauit. Hos Flauionem publicasse testis est Cicero, Macrobius, & alii. Hos 8c fastus, quartae scilicet inflexionis dicimus,&graminmatici obseruant. Fastis diebus cotrarii sunt nefasti,per N literam,ut ait Festus,notati, id quod adhuc est uidere in fastis antiquorum. Hos 3c nefandos uocatos ait Priscianus, a
Graecis αποφρά. εο eodem autore di flos, quorum apud autores crebra mentio: quibus M
170쪽
DE ANNIS ET MENfIB. LIB. Isssestiue Lucianus hominem moribus ferum,cόrpore non integrum, mollem, periurum, uitiis inquinatu omnibus, abominandum,
dici posse ait similem. Hinc Sc senarius ille
est, homo nefastus, tuens quid perfidum. Hos eosdem dies Plutarchus & α a Quis di xit. Hinc dc Suidas eos non conuenire ad actiones ait, hoc est, αι πρυπάμπαλπῖ Getiuel dies sunt,inquit, quib. defundiis libami na deferuntur. Sane Attici septem dies ρρακαν custodiebant, quibus Manibus in se rias peragebant. Dies quoq; quibus rei capi/tis damnabantur, uel insigni aliqua calami late funesti,eodem nomine disti. Sunt δc qui πεικαAae nuncupent. Hi S a nostris religio si dies dicuntur, de quibus Gellius lib. quar to Noct. Att. in his rem diuinam facere, dcrem quampiam nouam exordiri temperandum esse ait. Hoc uulgus perperam nefa stos appellat. Hinc dies Alliensis religiosus dictus a Marco Tullio in epist. ad Atticum. Macrobius lib. Sar. iq. Religiosi, inquit dies sunt, qui facienda & uitanda discernunt. Sacri uero dies sacrati sunt. Fortunatianus libro rheta tertio, religiosos sacris oppone re uidetur. Festus religiosos dies ait, quibus nisi quod necesse est nefas habet facere, qua
les,inquit, sunt sex & triginta atri qui appellantur, & Alliensis, atq; ii quib. naudus p ater,