장음표시 사용
131쪽
s Sed oesiquis. Paraphrasis in titulum
it . Vel etiam seruos artes docuerit d) non aliter tamen deductio fiet, in id do quam si voluntate mulieris factςς sint. Alioqui ignorantem,& in- ς . uitam mulierem quς aliunde soluere no postet, laribus,sepulchrissi que auitis spoliare viro esset liberum f. Si tamen uxor quae probes Lin sudo luendo sit, eadem factura fuisset,impensas utiles ne g. gest. actio- ' ne repeti posse aequitatis ratio suggerit S. Caeterum pro Volupta-' iripta riis impensis nullam exactionem mulier patitur h, quales sunt hae
d lis sa daria, ambulacra, aquae salientes,quae per medios tubulos, 5 fistu- Ο.& l.vni las scaturitit: incrustationes, loricationes,picturς balnea , quae ας- ,- ὸς si volutate mulieris factae sint, deduci tamen non debent, si parata: Ρ' sit mulier pati maritum ea tollere quae separationem recipiunt.b i. pro vo Nam si non recipiant, relinquenda sunt, hoc est, si ablata profutuar , I ra non sunt. Sicut ex latioribus tarum libris, eoque praesertim quii d Lipεse vicesimus quartus est,perfectus cognosci potest.
-ς sis' Vnt & aliae persenae a quibus non solidum consequimur quode ac b petimus, quodq; debetur: ut si quis cum parente suo,aut patro- ' i' no egerit, quum emancipatus esset Nam alioqui generaliter iis' i nulla nobis esse potest cum eo quem in potestate habemus
parente non amplius consequetur, quam facultates eius a quo petierit pa-IE l .lia nul lientur. Parentes intelligimus utriusque sexus, non solum patrem, i 3 C dς tu, auum, proauum,& tritauum,sed & ascendentes in inlinitum,pie k ' 'μiq'ς tati; fauore i. Si enim patrem inopem alere nos pietas ipsa co- od ''' ' stit.quanto magis eundem in iudicio conuentum minime eXuerem 1 si qui debemus. Idem & per contrarium si a patre filius conueniatur ob - 4 lihς seruandum erit quando & filium patrem alere debere ius naturς '
φῖRQR- Na si patrono no solum btificium id tribuitur, sed dc liberis I. ur' no igitur δί paretis nostri liberis, hoc est, fratribus ide tribuendum es putauimus, quos ut etiam alamus sanguis ipse emagitat t Atqueo omne cum ita sit socios bonorum vi hic proxime dicturi sumus no alia id ς Pyς ς ratione in quantum facere possint tantum conueniri, quam quoa ' - , societas ius quodda fraternitatis in se habet r, cur germanς rraser- .Fdς nitati non idemc5cedemus t Quinetiam patrono id minime dene i*4 andum esse si a cliente conueniatur eadem ratio dictat, quando' 4 rib. in quidem patronum egentem alere debet cliens, dc contra patro-M.C- ς tus clientem Et in summa quoties reum egentem actor at Cre
132쪽
debet,aequissimum omni circuitu summoto x videbitur, si in quan si filam tum facere potest reus tantum condemnetur. Nisi forsan ingratus ti ντ uti fuerit is cui alimenta praestanda sunt,ut si contumeliis violati fue-' nie rint parentes, patroni,& similes,aut etiam paupertate,vel corpo p ςψvi ris valetudine laborantes relicti V . Eadem dicenda erunt de sociis vetia si uniuersorii bonoru soch non sint, sed unius rei, s de ipsa ne- MAE'gotiatione tamen agatur, neque de contra mi, aut facto alterius β' 'i si sui ipsius quaestio sit, & si se socios non inficientur, ut scilicet in- quantum facere possunt codemnetur x. Idem etiam erit si quis ex ah nr' donatione sua conueniatur,ut si cui donandi animo fundum pro- i. miserit: Neque enim amplius quam in id quod facere potest con- de ieiud demnadus erit,&quidem is solus deducto aere alieno y : Cui sane i inpinguius succurrendii fuit, quam ei qui verum debitum persolue- dissi; rre compellitur, ne liberalitate sua inops fieri periclitetur 3. Liberalem autem promissionem suisse oportet,& nulla alia cotem plata iit' i tione factam, quam liberalitam & munificentiae exercendar gra tia: Alioqui extra caussam donationis esse dicendum erit, quod ob ψ'μμ' caussam promissis ni est, qua do id genus quoddam permutationis b l .hoe sui in se habeat i , nisi ob caussam solam donatarin,&in rem sua tan- in tum facta esset donatio,vt quia donatum mulieriς sit in dotem, aut salij cuiuis ut domum sibi aedificet,vel fundum sibi emat, aut aliud eosuluit.S quid simile 4. Sed si donatum ita tibi esset,ut donanti domu aedifi 4ςpς ces, aut quid aliud facias, obligatione dicendu est no contrahi eo e Lextra- casu quo donatio est φ. Quum tamen donatio caussam ipsam gradi pecunia excederet,posset videri huic beneficio locum fore. Ne μ ' η' 'pe si donandi animo aureos mille Titio promiseris, ita tamen ut d i. lui id
vestem cericeam tibi emat: posteaque ut eam summam des conueniaris, non iniquum videbitur si in reliquam summam quae vestis preciu grandi pecunia excedere potest, desideres ne ampliusquam in id quod facere potes condemneris f. Nisi tamen aliud principaliter contraheris qui donauit intenderit: ut quando uni- 6.hi: es uersa venditio donationis caussa facta est,in totum non valet venditio,vel si donationis caussa minoris fuerit venditio, valebit quidem venditio,vt venditio, n5 autem donatio dicetur g. Caeteriim 'R '' 'suffciet donationem esse primam agedi caussam, etiam si no om- g l. si quis nino ex ea forsitan agatur, veluti si te soluturum constituisti quod j. '
donare promis sti, iudicio constitutae pecuniae conuentus no Inso. tra. em
lidum, sed inquantum facere potest condenari te non frustra dest-
133쪽
3 .Compensitiones. Paraphrasis in titulum
derabis. Caussa nanque & origo constitutae pecuniae iudicii pote qu,άΣάου prς ualet h . Porro quς antea diximus de dote repetenda si ex
dona. tat,&in potestate mariti sit, Vt minime ratio tunc habeatur,quan ; a i .. a xum ii secere possit. eadem & hic intelligenda erunt, si res per do ς kidεsuri nationem promissa, penes donantem cum petitur fuerit. Persona-ffpm Qe. le est autem hoc beneficium, neque ad haeredes transit k, idem dc K a , fideiussoribus dicendum erit,ut insolidum condenari debeant, densum. si modo suo nomine codemnentur,no ut aliorum defensores tant i ἡ ..1il tum ψ' . Sciendum tamen est ex pollicitatione apud Remp. ob ho- eitatione. F norem facta, insolidum cum teneri qui pollicitu si est.
Codibia compensationem etiam plerunque fit,ut non solidum quod . - l petitur consequamur, quando ea ab aduersario semel in iudicio
tiβης - opposita fuit. Si enim mecum ad decem aureos egeris,quum inui m l.quod i cem mihi tres aureos deberes, quos per copeiationem opposui die.g. i.ff. in septem tantum condemnabor. Nam ex bono & aequo, habitara ἐς ςφp quod inuicem liquidum ex eadem caussa debetur prae-ti s las. st/rς Oportet In reliquuenim elicum quo actu est condemnadumnae fidei. tantum placuit, quemadmodum & iam antea dictum n est: ideo ad
id quod reliquum est properemus.
. I. ob aes lienum C. de Actio. 4c oblig.s Aut ut nulli tu L . quia vero.
postremo fit & per cessionem, ut quis minime solidu quod debe
tur consequatur, de qua postremum tandem dicere per opportunu Visum fuit,quando Sc ipsa postremit sit miserabileque debitorum subsidium O. Erat enim antea in vi,ut debitoru corpora quς soluendo non essent inhumaniter necterentur,& in potestate cre- βditorum essent, quorum interdum fera crudelitas in debitoru corpora diris cruciatibus quiebat p. Unde costitutum postea fuit, ne nexum inirent q, sicut diuoru Diocletiani & Maximiani temporibus, etia humanissimae sancitum fuit, ne ob aes alienum creditoribus liberi seruirent r. Quod dc a nobis seuerius posteri vetitum fuit, ne quantulociique nexu debitorum corpora creditoribus obligare liceat, nedum seruitutis, sed& locationis, aut etiam pignOris, iubetes alioqui creditores a iure suo cadere, dc tantunde nexis io creditoribus praestare, ipsosque denique creditores impios poenis corporalibus subiici s. Si quis igitur cuiustuque sexus, siue paterfamilias,aut filiusfamilias fuerit, graui aere alieno conflato creditoribus quibusdam sit obnoxius, quibus molestis, dc infestis, soluendo
134쪽
i dendo minime st: beneficium id debitori huic concesssimus, quo
carceribus situm effugere queat x, creditorumque molestia tandeliberetur, ut bonis caedere sit liberum. Nec huic quidem beneficio iureiurando renuciari potest. Quod si postea pinguior sortuna a . riserit,dc bona aliqua acquis erit, quae idoneum emolumentum habeant, quibusque Praetor moueri possit quod ex quantitate eius quod quaesitum η est,& dignitate I eius qui cessit, aestimabitur poterunt iidem creditores quibus ex integro satisfactu non erit non1 vero hi qui post cessionem facta creati forsan essent η, denuo agere, reliquasque summas i petere . Ita tamen vir si credior debitore ad ne quidem insolidum, sed inquantu facere potest debitor codemnetur. Id nanque in-
notam inurit, Er in humanum psi, eum qui fortunis omni- nonnussu Galbae prouin- bus sese eXuerit, insolidum condenari. Verumtas utimur contentus ea sciendum est eum qui cedere bonis vult, prius omnino ese debet, nulla debitum agnoscere debere, aut in id condem-3 ste illi reliqμα si ψd ρ - natum esse oportere . Neque aduersari eungularem pUtώμη ' dem oportet.quin omnia bona indicet Sc pa- AD 4: tefaciat, ne per imposturam cesso fieri existi P P 2' ' ' metur. Alioqui si ea occultet, aut in fraudem faciat, quominus in potestate habeat, indignum se hoc benficio fa- . , cith. Impeditur etiam hoccessionis subsidiu.
tiatum est. si reus restis bus, corporis succedit coertio ς. Si quis etiam quantitatempnuato δε- ad factu ipsum obligatus sit,ut quia fossam fo- latio etiam ex deum da dere,aut operas aliquas praestare ae miserit quae resis condemnati Fb bο- citra sumptu sunt,si cedere bonis volet, quumnis cedat carcere debere aestimatione opere propter inopia offerre non possit,opera tamen ipsas P stare potest, me-
, rito non audietur 4. Propter honorem etia municipalem,vel mu. e . nus, admitti cessionem n5 oportet, sed unum
juΣ- A lRςmque his obnoxium pro modo substantiae
fisci cedere bovis ps,in fungi magi conuenit φ t. Is qui tamen boni,
d l. in stipulationibus. g. Qti. T. dever.oblig. e l. propter
135쪽
g .Cum eo quoque. Paraphrasis in titulum de Asi
s l. is qui cessit, ante rerum venditionem bonis suis non caret f, quare si pa shQRi GM ratusvise defendere potest id defendendo consequi ne bona erus ' veneant g. Sussicit autem in omni cessione voluntatis professio internio' de no tantum in iure,sed etiam extra ius fieri potest, M sufficit per i nunciu vel epistolam id declarari . Quod Sc si maxima pars cre- ditorum ex quantitate debiti vel concurrente aequalitate asse rit. serit induciis quinquennalibus debitores fruentur,ut demum hoci in 'ixi G finito quinquennio satisfaciant,&ita bonis non cedant i . Quod ,''' - ' certe beneficium induciis obtentis amplius non datur φ . Ne - .u l.maiore que durum creditoribus ipsis videri debet, si non expectato e α φ p-ς consensu , debitoribus suis nostro rescripto dilationis bene-l I..tti .C. ficium isdulserimus, quum no aliter, nisi fideiussore idoneo an- qui bo-ςς- te a super debiti solutione praestito i , id conce- di soleatn: tum quod teporale tantu damus si- lumbus nost is ea caulentium, neque in modici temporis mora gra- tio non praestatur. Vide' ' Diqς uis creditori pernicies futura esto,Deide opor- , assuerim rim, de obe ted in huiusmodi caussis utilitatem, dc tutelam debitorum, sine magna credatorum Uxiqvς in tia, . i. Q d, iuria spectaxi P - νιι quod reqitum fore--' fes uocant la quibus hodie impetrari possis η quod tempus,er quomodo. Vidς picης I
P Arg.l.v- berib. I .inst. Forensia inem,quum depententiae executione tracta. Dicae s. sue
Paraphrasis in titulum de Actionibus,finis
136쪽
DICENTUR. 'xceptio propriae, est exceptionis exclusio, praescri-mptionem O praeiudicium cotinet. Praesicriptio est,quaed piactionem magistrassent,quam perimit: Praeiudicium
u vero defensae est ex sententia prius dicta, aut ' rem prius iudicandam obucimus. Exceptionum aliae siuniperpetuae peremptori aliae temporales m dilatoriae. Perpetu quaestem 3 agentibi obsunt, T rem qua agiturperimunt: qualis endou mali, ' metus exceptio,pecunia non numerat para conuentiperpetui, iurisiurandi, m rei iudicatae. Temporales vero, quae ad tempus nocent, temporis dilationem tribuunt.Quod intemdum ex obligatione, oe conuentione fit, interdum re ipsa, intemdum ex loco, interdumque expersona.Obligatisne,qualis estpacti conuenti temporarij exceptio, quae olim semelei qui ante tempus petierat Uscaxproposita,aduersus eundem denuo post tempuspetentem rei iudicatae exceptione pereptoriamparabat.merum hodie induciae tantum duplantur, ut neque aliter nisipersolutis empesis iudiciumpostea accipiatur. Ex re ipsa, G loco , sires sts,
vel locus adiectu dilation sine conuentione tribuat.Res i. visi quod in utero e promissum sit, aut fructuuuturi: Locus adi Auss Carthagine daripromistri quum rimae esses. Expersona
Τ ipsa, aut procuratoris, aut actoris, aut iudicis. Procuratoris, vel quia procurator ese non potest, ut miles mulierives qui procuratorem dedit dare non potuit, ut pupillus, a t minor, pue tutore, aut curatore Fummota exceptione infamia eiu6 qui procuratore con-
137쪽
flitui quum id nihil hodie vetet. Vel ex conditisne natura si
tis quae procuratorem . non admittit, ut si popular aut criminale fuerit iudicium: vel ex modo oe forma Procuratoris constituendi, nempe si mandatum tantum generale babeat, cum sepeciali opus esset. Aut quia mandatum omnino non habet, ex persona actoris,ueluti eorum omniu qui agere probibentur, ursariosus, infans, Jeruus, similis. Expersona iussicis, vel non competentis, vel re
138쪽
Petri plateant Ahgo hei, in sum-MO TRIBUTORUM VECTIGA
tamque tribunali Lutetiae Parisimum Regii patroni, Paraphrasis in tituta de Exceptionibus ubro Institutionum Imperialium quarto.
JE N T v M est ad alteram totius controuersiae iudicialisi paItem, apprime quidem necessariam. Nam si antea actoris intentionem qua reum inuadat, atque Oppri- lmat omnino instruximus: Nuc quoque par est, ut rei partes itidem adornemus, armisque instruamus, quibus aduersarib impetus tam excipere , quam propulsare seque tueri possit: Alioqui neminem in re publica securu esse posse dem 3 ceps futuru est, si satis sit agere, vel petere, nec liceat excipere. Rectissime ergo consequi videtur, ut de exceptionibus dispiciamus: quae no alia certe ratione, i defendendorii eoru cu quibus agitur, hoc est, reorum gratia comparatae sunt i Est enim generale exceptionis nomen,quod cuilibet defensioni depulsioniq; actionis couenit b, sub se praescriptionem M praeiudicium continens Nam eam proprie dici praescriptionem creditum est,quae directo intentioni actoris no aduersatur, nec eam prorsus negat, sed contendit 6 ne admittatur eo quo agitur modo,& quae actionem magis transfert . , ῆ perimit: veluti de exceptione dilatoria dici potest tametsi interdum praescribendi ,excipiendiq; verbo promiscue saepius utimur. Appellatae autem sunt ideo praescriptiones quod non minus prescriptis verbis 8c d formulis ci actioes ipsae c5cipiebatur, a Prς-toreq; ipso cuius erat iudicia costituere)impetrabatur. Vnde eue-n it, ut iudiciis semel costitutis,pr scriptiones hae,seu translationes, Vix aut raro incideret,quii de eis apud Praetore ante iudicij costitutione omnino disceptanda ς esset. Ursiudiciu vero quod de species exceptionis est, nihil aliud est si defensio ex sententia prius dicta, quum in ea ipsa caussa de qua rursum quaeritur iudicatu pponitur no si in pari caussa praeiudicatu excplumve adseratur,quiano eXe-plis, sed legibus iudicandu est f, nisi certe caussa plene cognita g, iententia super iuris interpretatione a principe dicta esset, vel a
139쪽
si his i' sen tu,quem ius sacere posse non ambigitur i , aut quia scriptum σω si ius deficit , totve exempla sententiarum reperiantur,Vt iam consuetudinem induxerint i . Eodem modo etiam si rem prius iudia. Eis..' candam, obiicimus pretiudicium intellige dum erit,quo etiam prς iudiciales actiones proprie dici antea admonuimus. Verum exce- 'η gl*si' ptio proprie sumpta quasi quaeda exclusio dicitur, ad excludcdum bui.,.dust. quodin actoris in tetionem deductum est proposita l. Quoniamstpe accidit, ut licet ipsa perse quutio, se uactio qua actor experitur, . . , f iusta sit, Vimque iure ciuili habeat, iniqua in sit, & sine viribus ad- γuersus eum cum quo agitur: Verbi gratia, Titius metu tibi iniectou. Inis . cui ui Vt ei stipulanti quingentos aureos promitteres,quauis stitu. T de eo putatio Vim suam explicuerit, obligationemq; verborupepererit quod met. nam & coacta voluta sm,voluntas est atq; ex stipulatu actionem, - aut condictionem , quae ex ea nascitur Titius tecum habeat, quam palam est iure ciuili valere,efficacemque esse: tame quia iniquum est, ut quod no debeas id propter summu ius quod saepe samma in-n l. i. F. de iuriaeu luere cogaris,ideo prospectu est: viTitio ex stipulati0ne gressit iteg- agenti, exceptionem quod metus caussa opponere posti ,quia pero a.i.si Ea metum promisisti. Exemploq; Agesilai olim regis promissionem exreptioe. metu factam obiicientis,dum diceret dixi, non promisi: sic respon)ό, 6 dere quoque pessis dixisse te quidem avi eos quingentos te datu-ε. d. .,' rum,sed non promisisse: quasi nihili habendum sit verbii metu e
quod meta tortum,& ratam promissionem n5 esse, quam ab inuito expressorici Tanta enim tu exceptionis huius aequitas,ut inter caussas om- p i. apud nes quarum nomine Praetor singulis subuenit,primo loco metum,...Vἡ retulerit ' , min alterius praemiii iustus cuiusq; metus vertatur o. 9dol. mil. Qua etiam ratione in rem quoque scripta est haec exceptio,ut non Oxcep. solum inspiciam', an is qui agit metus caussa aliquid fecerit, sed an et M ai. u. aliquo metus caussa in hac re factum sit, non tantum ab eo quissi de eo s, agit. Nam eo iure utimur,Vt de metu a quocunque adhibito exce- ς - δvs ptio obiici possit. p. Si metus quidem sit minime vanus,sed maio- Ih. νω ris mali,& qui in hominem constantem cadat q. Vt si salutis peristas.C. de culum,uel corporis cruciatum contineat . Praesentemq; esse me
xy- ς' tum oportet, non vero solam eius inferendi suspicionem L, nisi ios l. metum potentior forte quis in inferiorem, patronus in clientem, pares in 3. F. de eo filium,maritus in uxorem, aliatq; huiusmodi personae aliquid gessi ...t serint, etiam si solas minas iactauerint, unde solo metu, nimiaque reuerentia eis paritum suerit: quia tum no actione quidem metus,
140쪽
sed iudicis ossicio quod metu gestum erit rescindetur . Interdum diu
tamen quod metu hi, nullum statim prorsus est, adeo ut neque a- ctione neque iudicis etiam ossicio opus sit: veluti nuptiς metu co- rer.act. tractae, in quibus contrahendis libera admodum potestas esse de- - 1. Liuidbet v, neq; si iusiurandu interueniat ratum erit quod fiet. Quado- αdespon. ruidem inuit nuptiae tristes saepe, M perturbatos habent exitus . 2 e.requissdem erit si dos metu imissa sit, quia nulla inde nascetur obliga- uit despontio,quum nec talis promissio dotis vlla st y. Quod α si per vim talaiau
multus retentus sit tutor,non valet quod agitur: quia non praesen- lier. s. si alia corporis, sed cosensus cofirmat 'uod agitur R. Denique cuicu-que metus actionem propositam esse antea ostendimus eidem ex '' ' 'μceptionem hanc competere sciendum erit,quonia ei cui actionem gproposuimus, multomagis exceptione damus .Quae de eo qui per tutori metum promissionem extorsit diximus, ut actionem habeat quae a Claab. t
efficax ut, eadem intelligenda erunt in eo qui dolo alterum indu- taxit, ut promitteret. Et enim cum duobus modis fiat iniuria, aut vi; dol.mis
aut fraude: fraus quasi vulpeculae, vis leonis videtur, Vtrunque ab φης ... homine alienissimum : sed fraus odio digna maiore Videtur φ . i . s. Si ergo tu dolo Maevium aggressiis, eo illetum perduxisti, Ut cen- dedol .mal. tum promittet: erit quidem subtilitate iuris obstrictus, & Ut antea . d. dabitur actio sed ne cui dolus suus per occasionem iuris ciuilis c5- d l.dolo. Ctra naturalem aequitatem prosit,exceptionem doli mali proposuit /ς ip -ρip Praetor,qua Maevius tutus erit in , quuid generale sit eu qui aequi- e Io. a-tate defensionis infringere actionem potest, doli exceptione tutuesse φ . Et haec quidem vera sunt in contractu stricti iuris, nempe sti P 's' ' 'pulatione: quam nullus dolus vitiare potest, sed summo semper iure subsistit ii: Verum quod attinet ad bonae fidei contractus,longe vos. . up aliud in illis esse antea indicauimus φ. Differt aute exceptio haec a praest. priore,quia personalis semper est, quod attinet ad personam acto- g l. i. .vix ris,solumque aduersus eum qui dolum commisit,vel eius haerede fdς io. l. proponitur. EX persona vero eius qui exceptionem obiicit, in rem t 'est: neque quaeritur aduersus quem dolus commissiis sit, sed an in ea re dolo malo factum sit a parte actoris g . Plane authoris dolus per hanc exceptionem haeredibus quidem, & iis qui in ius defun- i I.apud cti ix succedunt obiicitur utem&iis qui lucrativam caussam na- 2 ' et hcti sunt. No autem emptori, dc similibus qui vicem emptoria obti- mas exeπ nent, neque lucrativam acquisitionem habent, Vtique si ipsi dolo L . icareant i , & accessione authoris non utantur, reique ipsi ut furti' i lcue.,z