장음표시 사용
171쪽
isa De Iussita Divina Seg. I. 2.nes , & inquinari sagrificio possunt, averti
autem non possunt a Deo ι : valet enim visua veritas) quis est tam excors , tamque caecus , qui non videat , in utra sit parte sapientia r
istahaec continere iis, qui Eeelesiasti eam historiam nesciant; quique Τertulliani Apologeticon non viderint ; Sed vel ex Ethnicis ipsis explorata 1 unt. Certe fatis consat: Truano scribit Plinius Lib. x. Epist. Ioi., prope jam desolata templa expisse celebrari, σSacra sole ia diu intermissa repetii passimque venire
victimas , quarum adhuc rarismus emptor inveniabat r . Ex quo facile est opinari, qua turba hominum emendari post, si fiat paenitentia locus . b Quoniam peccare homines , in inquinari saerimeto possunt, aΦerti autem non possunt a Deo. Fatetur heic Lactantius , quam plurimos ex nostris vi tormentorum victos, Diis sacrificasse ; sed externo dumtaxat cultu , Christi Fide in corde suo retenta ; non tamen eos a peccato dicit fuisse immunes . inae semper fuit Ecclesiae Catholicae doctrina ; unde saepe etiam hisce nostris temporibus Sancta Sedes Apostolica damnavit praxim quorumdam apud sinas, qui contendebant , licere Christianis adorationem pure externam Idolis tribuere , etiamsi vel inter sores Christi imaginem is latenter positam , vel alibi existentem , adorare velle in eodem actu serio decernerent, & vellent . Quare .vel ex hac doctrina intelligere possent, s vellent, Remostrantes quam longe Romana Ecclesia sit, & fuerit semper ab omni Idololatriae suspicione .
Sed. illi malitia , R iurore ciecantur s
172쪽
Ub. V. Cap. XIII. Seg. 2.3 4. ISῖ ne videant , stultosque arbitrantur esse , qui quum habeant in sua potestate 'supplicia vitare ; cruciari tamen , & emori Φ malunt , quum possint ex eo ipso pervidere , non esse stultitiam , in quam tanta hominum millia .
per orbem totum , una , & pari mente consentiant . a Qui quum habeanx in sua . Bon. quod quκν
habeant in potestate . b Et emori. Al. O mori.
Si enim sceminae sexus infirmitate labuntur nam interdum isti muliebrem , aut anilem'superstitionem vocant)viri certe sapiunt. Si pueri , si adolescentes improvidi sunt per aetatem , maturi certe , ac senes habent stabile judicium . Si una civitas desipit ι, caeterae , utique innumerabiles , stultae esse non possunt .a Aut anilem . Sic Aldus nobis cum . Al. o antis lem. b Desipit. Sic Aldus . Al. deluerit.
Si una provincia , una natio providen- . tia
173쪽
tia caret, caeteras omnes habere intelligentiam recti , necesse est .
a Providentia . Al. prudentia.
Quum vero ab ortu solis usque ad occasum lex divina suscepta sit, & omnis sexus , omnis aetas, & gens , & regio , & natio unis, ac similibus animis Deo serviant , eadem sit ubique patientia , idem contemptus mor tis : intelligere debuerant , aliquid in ea re esse rationis , quod non sine caussa usque ad mortem defendatur , aliquid fundamenti , ac soliditatis, quod eam religionem non tau- tum injuriis , ac vexatione non solvat , sed augeat semper , & faciat firmiorem .
a vinis , ae similibus. Al. unitis, ac paribus . Cicer. pro Flacco et unis moribus.
Nam & in hoc quoque malitia illorum eonvincitur , qui evertisse se funditus religionem Dei opinantur , si homines inquinaverint , quum & Deo satisfacere liceat , &nullus sit tam malus Dei cultor , qui data
174쪽
Lib. V. cap. XIII. Seg. 6. .g.9. III facultate ' , ad placandum Deum non revertatur , & quidem davotione majori .
a Qui data facultate. Al. quin a ala facultate .
Peccati enim conscientia , Sc metus poenae religiosiorem facit, & semper multo firmior est fides , quam reponit poenitentia . Si ergo ipsi , quum Deos sibi arbitrantur iratos , tamen donis , & sacrificiis, &odoribus placari eos credunt: quid est tandem cur Deum nostrum tam immitem , tam implacabilem putent , ut videatur is iam Christianus esse non posse, qui Diis eorum coactus , invitusque libaverit ξ ni si forte contaminatos ' semel putant animos translaturos, ut sua sponte jam facere incipiant, quod
per tormenta secerunt. a Ndsiforte contaminatos. Al. nisi si forte oec.
Quis id officium libens obeat quod ab
a Quis id osseium abeat. Al. quis ocium Oc. Quqest lectio prava nostri Cod.
175쪽
136 De 'UNIM DIpina Seg. 9. I . injuria coepit P Quis quum videat laterunt
suorum cicatrices . , non magis oderit deos, propter quos externa poenarum insignia ς , &impressas visceribus suis notas gestet λb Laterum suorum cieatrices. Per ungulam to toris factas , heie malchius , & Aunem annus exponunt ; Sed non ex ungulis solumodo cicatrices in smembris suis Martyres habuerunt; sed ab innumeris tormentorum generibus, de quibus in Libro de M.AE agitur .c Externa poenarum insignia. En Cicatrices e Ieganistissima expositione declaratas. Sic cum Cellario hanc lectionem restituo , ubi Al. legunt aeterna, id est , quae durant per omnem hominis vitam , ut explicat Heum.
fuerint aversi redeant b & alius propter mi
-a Ita fit, ut data disiastus pace. Nondum quum haec laribebat Lactantius , pax populo Dei per universum orbem erat reddita , ut ex iis , quae sequuntur, & praesertim Cap. xxi., conflat; sed innuit, quod etsi aliqui vi tormentorum defecisse visi sunt, gliscente adhuc persecutione ; ea tamen quiesce Π te, vel ubique , vel saltem alicubi, statim ii poenitentes redire consueverant ad veram Dei Ecclesiam, ut veniam sincera paenitentia impetrarent. Vide Tertullia num de Poenit. & S. Cyprian. de Lapsis . b Et qui fuerunt a*ersi redeant. Sic cum Scholios
176쪽
Lib. V. Cap. XIII. Seg. Io. II. I 2. IS Iraculum virtutis , nouus populus accedat .
ex Caesaraugustano Codice restitueram , ubi Bon. , Isaeus legnat: fuerunt universi ; quum video lectionem nostram confirmari ex I.Coib. Codice M s.,&ex quibusdam editis, quos refert Langiet ; nisi quod illi ha bent fuerint pro fuerunt; quod non mutandum censui xx eo, quod alii omnes nobiscum constantissime legunt . Conjectaveram aliquando To fuerunt positum esse profugerunt , sed Codicum authoritas deest.c Novus Populus accedat. Verba haec notanda sunt pro explicatione obscutissimae sentcntiae Authoria
nostri in initio primi Capitis Libri de M. P.
Nam quum videat uulgus dilacerari homines variis tormentorum generibus , & inter fatigatos carnifices invidiam tenere patientiam , existimant , id quod res est, nec consensum tam multorum , nec perseverantiam III orientium vanam esse , nec ipsam patientiam sine Deo cruciatus tantos posse su- Perare φ, a Posse superare Aldust posse sponte sua superarς .
Latrones , & robusti corporis viri ejus-Modi lacerationes perferre nequeunt , exclamant i
177쪽
a13 De Iustitia Divina Seg. I 2. II. I .mant , & gemitus edunt vincuntur enim dolore, quia decli illis inspirata patientia φ .a Inspirata patientia . Sic omnino legendum ex melioribus , ac ex Minutio Felice Cap. xxxiv. Ubi fere eadem habet. Nisi enim Deus suis auxiliis Martyribus opitularetur, vix aliquis suis viribus gravissima posset tolerare tormenta .
Nostri autem ut de viris taceam )pueri, & mulierculae, tortores suos taciti vincunt, & exprimere illis gemitum nee ignis potest
Eant Romani & Mutio glorientur ' aut
a Eant Remam O Mutio glorientur. Ethnicis tunc Romanis quam pluribus sic , veluti, irridendo , Lactantius noster insultat, rem exemplis illustrando . Factum enim adducit Mutii Se evolae Juvenis audacissimi, qui , quum in castra Porsenae , Etruscorum Regis, iamiam Urbis faucibus , Janthulo occupato , incubantis , ignotus irrepsisset, scribam purpuratum Pro Rege obtruncavit, ac errore cognito, novo, inopinatoque facinore hostem deterruit; manum senim dexteram , in poenam perpetrati erroris ardentibus prunis iniecit dicens; ne credas te salvum , quum e mauu mea incolumem abire contigerit. Ne cem tuam trecenti iuravimus, ac interea ex hac noscere poteris actione, quem virum effugisti.
178쪽
Lib. V. Cap. XIIL Seg. l . IS. IS9Regulo - : quorum alter necandum se laostibus tradidit , quod captivum puduit vivere : alter ab hostibus deprehensus, quum videret mortem se vitare non posse , manum foco injecit, ut pro facinore suo satisfaceret hosti , quem voluit occidere , eaque poena
veniam , quam non meruerat , accepit .
b Aut Regulo. Is est fortissimus ille Romani exer- eitus in primo Bello punico Dux , qui, accepta a clade prope Charthaginem , quam gravissima obsi-d ione cinxerat, vivus ab hostibus captus est , & Romam missus , ut pacem , ac captivorum commutationem Senatui persuaderet; sed contraria iis censuit. ac libenter rediit ad carcerem, in quo ex Tubero. ne hisce modis excruciatus fuisse dicitur a Gellio L. VI. C. Iv. In atras, inquit, O profundissimas tenebras eum claudebant, ac diu post , ubi erat visus Sol ardeuis us , repente educebant , O adversus ictus Solis oppositum continebant, atque intendere ivi, calum oculos cogebant. Palpebris quoque ej s , ueconvenire possent, sursum, ac deorsum diduιιas insuebant &C.
Ecce sexus infirmus ' , & fragilis aetas dilacerari se toto corpore , urique perpetitur - , non necessitate , quia licet vitare , si
velina Eete sexus infirmus t Scholius: sexus famineus. ν Urique perpetitur . Al. utique perpetitur.
179쪽
16o De Iustitia Divina Seg. I. velint ; sed voluntate , quia confidunt Deo . .e auia licet litare si velint . Al. eum Scholis qua licet vitare si vellent. d Sed violuntate, quia considunt Deo. Hisce veris his finem huic grai. capiti imponunt Isaeus. & nonnuIla Mss., & edita typis exemplaria ς quamvis aliacum Thomaso ultra id protrahant.
C A P. XIV. Al. XIII. in i in Haec est vera virtus ' quam philosophi
quoque gloriabundi ε , non re , sed verbis inanibus jactant, disserentes, nihil esse tam congruens viri sapientis gravitati , atque constantiae , quam nullis terroribus ς ,
de sententiae, & proposito posse depelli: sed
a me est vera viirtus . Al. sed hae &e. Aldus legit nobiscum . b Thilosopbi gloriabundimon solum sto iei,ut quidam cum Betuleio putant ; sed etiam Epicurei, de quibus vide Lib. III. cap. xv II. seg. s. & seq.
c Terroribus . Al. tortoribus . Al. errorrbus . Obviam hanc vocum variationem etiam alibi notavimus o
d De sententia , ct proposito e Sic restitua hanc
180쪽
Lib. V. Cop. XIV. Seg. I. 2.3. I 6I' tanti esse , cruciari, & mori ne fidem prodat , ne ab ossicio discedat, ne metu mortis , aut dolore acerbo subactus , aliquid faciat injustum .
lectionem , quae in aliis depravata est, ubi legunt rde sententia proposito. e onerari, σ mori: Sic etiam Aldus. AI. oe
Nissi sorte delirare illis videtur Flaceus in Lyricis . , quum dicit: Pussum , tenacem propositi virum , Non civium ardor prava jubentium , Non vultus instantis tyranni Mente quatit solida .
a Flaccus in Lyricis r I. E. Lib.III. Oda III. ab Instantis Oranni. Bon. infandi Tyrannorum .
Quo nihil verius dici potest , si hoc ad
eos reseratur , qui nullos cruciatus , nullam mortem recusant, ne a fide , justitiaque declinent , qui non tyrannicas jussiones , non Praelidum gladios tremunt , quo minus veram, & solidam libertatem ψ constanti