장음표시 사용
241쪽
aaa De Iustus DIvina Seg. 9. I . rum suorum, ne , si nostra invaluerint, ut quotidie invalescunt ) cum delubris , ac ludibriis suis deserantur . Et quoniam vi nihil possunt augetur enim religio Dei , quanto magis premitur ratione potius , & hortamentis agant β.a Augetur enim Religio Dei quanto magis preis
initur ) Ideo Tertuli. in Apolog. cap. ulti m. ait r Plures efficimur , quoties metimur a vobist semen est sanguis Christianorum . Theodor. Ser m. ix. de Legib. Veluti quondam rubus ille, quem vidis Mones ardere , igni non est absumptus ; ita nee Christianos impiorum bellis petitor, tela hostilia eonsumUrunt i Quin potius , sicut lignatoribus Sylva in eadentibus plures pullulant propagines ab radicibus, quam sint rami , qui inciduntur ; ita tunc quoque piis compluribns interfectis ; multo plures quotidie ad doctrinam Evangelicam accedebant et cruorice ille easorum corporum, irrigatio quadam erat novis in Ecclesia emergentibus plantis. Bunem. heic etiam Lutheri authoritatem assert ex comment. in Psal. I. b Et hortamentis aganti Bon. in ornamentis .a caut . Scholiust in argumentis agqtur. I
Procedant in medium pontifices , seu minores , seu maximi ', flamines , augures. , item
a Pontifices, seu misores, seu Maximi t Pontifi
242쪽
Li9. V. Cap. XX. Seg. Io. 223 item reges sacrificuli , quique sunt sacerdotes , antistites religionum .
Conces Ethnicorum , & eorum collegium apud Rnmanos non semper eundem numerum servarunt. Primum enim a Numa Pompilio unus dumtaxat Ρontifex creatus fuit Marcus nomine Marci filius , cui , ut narrat Livius L. I. cap. xx. sacra omnia exscripta, a gnataque sit tribuit . Deinde quatuor , qui quum essent ex ordine patricio augeri eorum numerun rogatione promulgarunt , totidem de plebe adlegatis. Liv. L. x. c. s.; quibus omnibus Sulla septem alios adiecit ; ita tamen ut primi illi maiores , minores vero isti appellarentur . Unus vero Maximus semper extitit, sui caeteri parebant. Quoties novus Pontifex fieri debebat, comitia habebantur , ii Lias
quibus , quum electus fuit M. Cornelius Cethegus , posthabitis Q. Fulvio Flacco consule III., Tito Manlio Torquato Cos. II. R Censore,& P. Licinio Crasso, annotat Livius; Ante hunc intra tentum annos, ct viginti nemo praeter P. Corneliom Calussam, pontifex maximus creatus fuerat, qui sella euruli non sedisset. Quamvis etiam de plebe is aliquando fuerit, ut de Tito Coruncano in Epu. Livii legitur, cap. xv m. , Imperatores deinde Maximi Pontificis munus sibi usurparunt ; ut ad lib. de M. Pers dicturi
b Flamines , Augures &c. De iis diximus ad L. t.
c Reges sacrificuli. Bon. sacrificioeoli. Al. sacri-eola. Al. sacrificioli. Al. sacrificoli . Livius Lib. l I. cap. II. Exacto Mae rarquinio, ait, Ilerum Di.ina
243쪽
rum deinde habita cura ; O quia quaedam publica saera per ipsos Reges factitata erant , necubi Rrat desiderium esset, Regem fuerimulum ereant, id Sacerdotium Pont ei subjeeere , ne additus nomini bonos aliquid libertati , cujus tunc prima erat cura, Usceret . Is non annuus , ut ceteri Sacerdotes ; sed perpetuus, ae immunis ab omni bellorum tumultu. Primus inter eos ex Patritiis Marcius Papyrius Rex sacrificiorum , Bruto consule, creatus fuit i quam . quani ex plebe deinde creari coeperit Rex iste , quum Maximus Curio, plebeius homo, in demortui loeum electus est a minore parte Populi , selectis, calatisque Comitiis. Huius Regis uxor e Regina Sacrorum dicebatur, quae quoties sacra facere contigisset . ex malo punico virgulam , quae Dareulum dicebatur , pro infula deferebat . vide Alexand. ab Alex. Geniat. dier. ib. III. c. XXVII.& apud Gruter. pag. MLXXXVII. Tab. v m. in Inscriptione
REX SACRORUM AUGUR CUM MANLIA L. F. FADILLA REGINA SACRORUM
Convocent nos ad concionem ', cohortentur Φ ad suscipiendos cultus Deorum:
b cibortentur ad suscipieudos de c. Schattus , &alii interserunt: Nos .
244쪽
Lib. V. Cay. XX. Seg. II. I 2. a 2 Spersuadeant multos esse , quorum numine , ac providentia regantur omnia: ostendant
origines , & initia sacrorum , ac Deorum quomodo sint mortalibus tradita : qui sons , quae ratio sit, explicent ; proferant , quae merces in cultu , quae poena in contemptu maneat , quare ab hominibus coli se velint; quid illis , si beati sunt, humana pietas conferat . Quae omnia non asseveratione pro
pria nec enim valet quicquam mortalis hominis authoritas sed divinis testimoniis confirment ' licuti nos facimus .
c Nec enim valet quicquat'. Bon. vale quidqMemquam .d Divinis testimoniis. Al. interponunt i aliquibus IaNon est opus vi - , & injuria , quia rem ligio cogi non potest et verbis potius , quam
P ve a Nyn est opus vii, O injuria , quia Religio cogi non potest . Quum hactenus in hocce capite nihil habeat Betuleius , quod nobis possit objicere, helcfortasse loeum sibi nactum existimavit adversus Romanam Ecclesiam intorquendum , quemadmodum saepe Heretici factitare consueverunt. Siquidem quoUtiescumque eorum aliquos Ecclesia saecularibus pote
statibus justissime tradidit, seu potius poenis tempo
245쪽
α26 De Iustnia Divina Seg. I 2. verberibus res agenda est , ut sit voluntas ε , distringant aciem ingeniorum suorum , si ratio eorum vera est , asseratur c; parati sumus ratibus puniendos reliquit, toties conclamavere, se iustos illos esse , contra quos persecutio tunc move batur , nos autem persecutores, qui eorum sanguinem appetebamus . De iis egimus diss. I xxv. c. IX. v III. quod si legere protestantes detrectant, librum eis legendum proponimus t De Haereticis a cietili magistratu puniendis, quem edidit Thodorus Be-Σat in quo recensentur plurimi huius sententiae suta fragatores , qui apud eos magni fiunt , nimirum Philippus Malancthoni De ossicio Principis. Urbanus Reginus in Confessione quam Ecclesiae Saxonica Tridentino Concilio obtulerunt. Brentius tu lib. de Republica bene ordinanda. Bucerus enarrate in cap. XII. S.Matib. Capito. L. de jure Magistr. in Religion. Bullingeruq Decad. II. Serm. VII. & VIII. Musculus commen. in Psal. II. Lutherus in Postillis minoribus Dominic. V. post Epiph. Calvinus In Libro peculiaride hac re scripto eontra Servetum : Ne aliis commemorem , quorum momenta in dissi. nostra, iam indicata , diligentissime , ut par erat, expendimus, ne Praedicantes, & Ministri amplius imponant ignorantibus, ut odium adversus Romanam Ecclesiam creent, calumniis iniquissimis in vulgus sparsis. b ut sit voluntas . Bon. voluptas . Al. ut sic . Heum. deleatur inquit hoe glossema . malchius explicat , ut adsit Ooluntas . intellige , ut libere , &non coacte fiat. ς Asseratur: Sic etiam Scholius. Al. asseratur .
246쪽
Lib. V. Cap. XX. Seg. la. I 3. 2 a Imus audire , si doceant. Tacentibus certe nihil credimus , sicut ne vientibus quidem cedimus 4.d Cedimus. Al. caedimus. Scholius: eredimus.
Imitentur nos , ut rationem rei totius exponant. Nos enim non illi ei mus , ut ipsi obiectant , sed docemus . , probamus, ostendimus . Itaque nemo a nobis retinetur in viis tus , inutilis est enim Deo , qui devotione , ac fide caret. Et tamen nemo discedit , ipsa veritate retinente . P a Do-
a rationem : Sic Aldus, & Scholius . Al. aut
b Sed docemus . probamus , ostendimus . Et haec fatemur in Ecclesia Romana etiamnum fieri; at quare nobis vitio vertatur , equidem me non intelli gere , fateor. c 2 emo a nobis retinetur invitus: Sub Principibus Ecclesiam Dei persequentibus . vi. poenis, ac minis, uti non poterat Ecclesia , ideoque eos . quiveram fidem deserebant , fraterna adhibita correctione, iusta id, quod Christus Dominus praecepit Matth. XVIII. U. I ., communione cum Fidelibus privabantur; ct quales erant Judaeis Ethnici, ac Publieani ; sic Schismatici , Apostatae , ac Haereticia Chri-
247쪽
Christianis habebantur ; testibus Scriptura I. ad Corint. ψ.xi. ad Tit. III. ψ. I . II.Johan. cap.X. P. XI. Et Ecclesiasticis monumentis apud Grotium , Capeli. Maldon. , aliosque commentariorum in laudatis hisce locis Scriptores . Sub Principibus autem obsequentibus statim eorum gladios ad transfugas , &desertores retinendos, simulque ad eorum temeri tatem compescendam, ac frangendam contur' ac iam adhibuit e vel , ut eos revocaret , si posset , Velialtem , ut aliis consuleret, si non posset. Secundum illud Apostoli ri. ad Corinth. Io. I. In promptu habentes ulcisci omnem inobedtentiam , quum impleta fuerit Cestra obedientia. Ubi vide Interpretes i ac Sanctissimas Imperatorum Leges, Titulo de flareticis.Ι Doceant isti hoe modo , si qua illis fiducia veri laxis est , loquantμr , hi ant ρ , audeant, inquam, disputare nobiscum aliquid ejusmodi e lain profecto ab aniculis , quas
a Doeeant Hir Bon. docuisti. b Loquantur, hiscant &e. Al. discant, Al. dicant Betuleius heic: forte disserant. Sed nihil mutandum , inseo enim verbum inchoativum est , & significatillum humani oris motum , quem somno , aut taedio, aut interna aliqua cogente vi, affecti, rictus diducendo vel inviti facimus . Translate autem apsurpatur tam pro submisse loqui, quam pro os ape-
248쪽
Lib. V. Cap. XX. Seg. 1 . 13. 229 eontemnunt, & a pueris nostratibus error illorum , ac stultitia ridebitur AE .
vire ad loquendum . Unde Virgil. L. aen. III. 2.3IA.. . . . . . Vix pauca furenti subjicio , S raris turbatus vocibus hisco . Cicero Philip. II. Respondebis.ne ad haec, aut hiseere audebis p Liv. L. vi. nee attollere oculos, aut hiscere audebant .e Aliquid ejusmodi. Bon. aliquit de ejusmodi.d Stultitia ridebitur . Al. irredebitur.
Quum enim sint peritissimi, Deorumque Progeniem , & res gestas , R imperia , &interitus , & sepulchra de libris noverint: ipsosque ritus - , quibus sunt initiati , vel ex rebus gestis hominum , vel ex cas bus , vel etiam ex mortibus ς natos sciant: incredibilis dementia est, deos putare, quos suis se mortales negare non audeant. Vel si tam impudentes a fuerint, ut negent, suae illos ,
a De libris i saepe diximus , Lactantium et D pro
b Ipsosque ritus i Bon. ipsosque hiatus .c Ex mortibus. Al. ex motibus. Al. ex moribus ζNostra lectio communior . . v
d HI si tam impudenter. Bon. vel si tamen sim
249쪽
a 3 o De Iupitia Divina Seg. I S.I6. II. ac suorum literae coarguant, ipsa denique illos sacrorum initia convincant.
Sciant igitur vel ex hoc ipso , quantum intersit inter verum , ac falsum , quando ipsi , quum snt eloquentes , persuadere o non possunt , imperiti , ac rudes possunt quia res ipsa , & veritas loquitur.
a Persuadere non possunt. Bon nos possunt.b Imperiti , ac rudes possunt . Olcitantia ama nuectis librarii nostri, ut assolet, . haec desunt in nostro Cod. Bon.
Quid ergo seviunt, ut stultitiam suam dum minuere volunt , augeant i longe diverse sunt, carnificina , & pietas: nec potest aut veritas cum vi aut justitia cum crudelitate coniungi .
a Nee potest aut .eritas eum eti, aut justitia eum crudelitate eonjungi. Id est, non posset quis bene cum aliquo agere , ac eidem veritatem aliquam persuadere , si uno impetu, & sne consilio, aut authoritate id , quod, facile intelligi non potest, eredi ab eo statim vellet . Ut apposite Cicero de senea. quem heic puto respexisse Lactantium nostrum
250쪽
striam r Non enim .iribus , aut velocitatibus, aut celeritate corporum res magna geruntur ἔ sed consilio, authoritate , sententia dic. Cui Justus autem est nec quum non parcit, dici potest crudelis ; talis quippe homo dicitur,quum rationis terminos puniendo,leges,& modum excedit. Unde Cicero pro Flaccor Homo, inquit , credulitate barbarus. Oua: Ethnicis Christianos persequentibus optime quadrant, quum vi tormentorum vellent , ut Dii crederentur Idola etiam foedissima ; & homines non solum iniqui , verum etiam nefanda illorum facinora, adorarentur, tamquam res divinae
Sed merito non audent de rebus quicquam docere divinis, ne a nostris derideantur , & a suis deserantur .a Et a suis. Al. oe suis . Al. O suis ipsis .
Nana sorte vulgus , cui simplex , incorruptumque judicium est, si mysteria illa εcognoscat in memoriam mortuorum constitu
a Si osteria illa : Bonon. miseria illa r Illa mysteria heic ironice appellantur Gentilium Deo rum vanitates , atque spurcitiae. b Nam fere : Bon. nam poene . Al. forte.