Dactyliotheca Smithiana volumen primum secundum Volumen primum gemmarum ectypa et Antonii Francisci Gorii enarrationes complectens

161쪽

HISTORIA

Scholis sive Accademiis , spatio fere quatuor saecul rum floruerunt , S: adhuc ex his complures florent multa nominis laude probatissimi. Initia & progressus

in Glyptographice ut facilius cognoscantur, atque etiam ad memoriae subsidium reperiantur, Scalptores omnes in septem SCHOLAs distribuam. Prima erit FLOREN

V. GALLICA. VI. ALEMANNiCA . Postremo agam de SCHOLIs BRITANNICIs, HispANICIs, DANICIS, BELGICIS,

aliisque Transmarinis . Hoc ordine & serie perspexi , facilius intelligi , & legentibus nullo cum labore occurrere posse tum omnium Artificum nomina , tum etiam quarumlibet SCHOLARUM initia , conatus , pringressus i adeoque ita facilius temporum Varietates, emrumque desectus & incrementa melius cognoscentur.

Eversiis Athenis , Italia barbararum gentium ignorantia & furore vastata , ac magnopere foedata , etsi pristinum artium decus & gloriam non omnino amisit, magnopere tamen obscuravit. Apud Asiae populos

diu iacuit Ars Glyptographica ; quae postmodum, Vigente apud Turcas luxu & opulentia, paullisper caput erexit . Siquidem apud Arabas, Armenos , Turcas ea invaluit consuetudo , ut gemmae signatoriae , quas in aureis annulis insertus gerebant, peculiaribus nationum suarum characteribus insculperentur , qui characteres vel dictum aliquod, vel consilium, sive precationes &adclamationes continent , quod ex Gemmis huiusmoditum meis, tum ex aliorum Dactyliothecis depromtis, ex peritis eorum Interpretibus didici. Hisce caelaturis aliquae vel Saeculo X11I. vel XIV. vel paullo post sculptae videntur. Quum igitur apud Italos scalpendorum lapillorum ab ea aetate ars perrara & intermissa esset, hinc Diqitigod by Corale

162쪽

IlllGLYPTO GRAPHIC A cxxxi hinc facile omnes intelligent, quanta laus tribuenda sit Florentinis hominibus , qui auspice & favente LA RENTIO MEDICE , viro magnificentissimo , eiusque

Naioribus , tam arduum gloriae & claritudinis verticem omnium primi conscenderunt, iterque Omnibus feliciter monstrarunt i quapropter nil mirum, si in hac Historia hos primos celebrandos esse censuerim: quemadmodum enim, si crebris exstinctis facibus caliginosa nocte, una tantum fax coruscanti luce fulgeat, si singulae ad eam laces admoveantur, statim accenduntur, ardent, atque omnia magno splendore conlustrant; ita quoque per Florcntini,s homines, munifico LAUREGI 1i lumine vigente atque exsplendescente, tum Glypto- graphice , tum etiam reliquae artes , quae Graphicen

parentem habent , in pristinam gloriam S dignitatem revocatae sunt , atque auspiciis faustissimis restitutae ;quod nemo , nisi invidus, & veritatis osor sit, negare , ut opinor, audebit . Ab his igitur exordium sm

mam.

CAPUT VII

De Seula Florentina Gl tographisa sub Lararentis Medice, ae Petro eius Filis, es Alexandro Med. Flor. Reip. Duce. HIstoricorum Florentinorum , aliorumque eXter rum disertissimis testimoniis constat , ut iam ostendimus, MEDICEAΜ DoMuΜ resertam fuisse antiquis signis marmoreis, toreumatis, gemmis opificio insignibus, vas ulis e sardonyche, ceterisque gemmis, caelatis , Ueliacis, atque Corinthiis, tabulis pictis , numi

malis Diqiliaco by Cooste

163쪽

matis auro , amento, & aere antiquo opere signatis ;quae omnia nihil dico de Graecis Latinisque Codicibus non supellectilem tantum pretiosissimam, ac Rogibus invidendam, verum etiam opulentissimam GaZam, constituebant . Quum ex praestantioribus Gemmis aliquae temporum iniuria , vel fotarum negligentia fractae essent, LAURENTIUS , ut antea monui, optimos Artifices Florentiam invitavit atque deduxit, qui labefactatas instaurarent , nomen suum in elefantioribus i ciderent, atque interim alios in his opisciis erudirent. Hinc in LAURENTI 1 mente praeclarum illud consilium ortum est, ut Sebolam primus omnium aperiret , conderetque circa annum CID. CCCCLViiL in qua dei Di iuvenes sub egregiis praeceptoribus Glyptographicas artes, atque etiam Picturam, Sculpturam , de A chitecturam perdiscerent, doctique patriam urbem, finitimasque, ac totam paene Europam admirandis operibus ornarent atque implerent , quod his qui risARII Historiam legerunt, probe exploratum est. Ea ipsa fuit quoque cura PET 1 MEnicis eius filii virtutibus omnibus tanto parente dignis praestantissimi quo cum

qui favore maximo tum litteratos homines , tum A tifices omnes ornatissimos prosecuti sunt, quorum iam des frequenter enumerat in suis scriptis ANGELUs P LITIANUs, horum Principum alumnus de cliens ingenio& doctrina celebratissimus. Laudantur etiam freque ter a VASARIO, qui iisdem temporibus proximus fuit, hi Principes Viri , immo Heroes , omniaque encomtatum ab eo , tum ab aliis eximiis Scriptoribus edita , eo conlimant, ut ostendant, eorum praesidio, opibus, ac benevolentissimo favore veteres artos ac Palladis st

164쪽

GLYPTO GRAPHICA. exxxiiidia brevi spatio temporis adeo mirabiles progressus secisse, ut in pristinum decus dignitatem S gloriam adserta fuerint, & serventi studio ac labore exculta. IOANNES FLORENTINUS, cognomento

In nova Florentina Schola, sive Glyptographica OLficina Laurentiana, optimis praeceptoribus , quos Lamrentius adcivit, in Graphice egregie institutus eminuit IOANNEI FLORENT IN Us , qui propter excellentem in Sardis rubri coloris scalpendis peritiam quae vulgo misis, cimisis, S Ggnivole adpellantur cognome tum, quod & aliis eximiis in aliquo opificio hominibus contigit , honoris causa accepit i ideoque propter

operum celebritatem ab omnibus nuncupatus est IOANNEs DELLE CORNIOLE I . Hic primus omnium in Gemmis scalpendis excelluit, aliorumque alumnorum suorum nomen obscurum, ac multa oblivione obrutum reliquit;

quapropter de reliquis, qui ea aetate florebant , nihil memoratum invenimus, scimusque; quae si scivisset V sARIUs , minime silentio praeteriisset . Laurentio insigniorum Gemmarum antiquarum exempla proponente,

tanto polluit ingenio, studio ac diligentia IOANNEs, ut antiqua praestantium Graecorum opera aemulatus sit ;tantumque adsiduo labore de sedulitate ac peritia profecit , ut Laurentio Medici ac Petro eius filio placu rit , & paene innumeros pulcherrimos lapillos instat-pserit, ut perhibet VAsARius ca . Inter omnes Gemmas ab eo peraccurate insculptas , ea valde praecellit , magnitudine etiam insignis ; nam, Ll alti

165쪽

altitudine uncias duas aequat, quae Sarda, sive Came Ia est, in qua ab eo emcta est P. Fr. Hieronymi S

vonarolae Ferrariensis ex ordine Praedicatorum ima.

go, quae spectatur in Tabula XXVI. num. I. in Flo.

rentino augusto Cimeliarchio . Pectore tenus exscisa est, exquisita prosi indaque caelatura. Pallio tectos humeros habet , caput cucullo opertum I vultus oblique expressus est. In toto eius ambitu haec epigraphe stri.

pia: HIERONIMUS FERRARIENSIS ORD. PRAED. PROPHETA UIR. ET MARTI R. Huiusmodi opus ab Ioanne persed iam videtur post mota item Hieronymi , adeoque post obitum etiam Magnia ffici LAυ ENTii ; ni suspicari velimus epigraphen possimodum additam fuisse ; imaginem vero inscalptam dum adhuc viveret idem Laurentius, qui magnopere dilexit S coluit Hieronymum , a quo dum esset morti prinximus, benedici, & lethalo suo eum adstare voluit in Villa Caregia ; cuius rei testis est synchronus ANG Lus POLITIANUs, qui eum insignem sanctimonia & d Drina virum , caelestisque dia rinae praedicatorem e. lgregium adpellat i . Nolo heic praetermittere, quae lde hoc insigni opere adnotat P. Fr. AususTINUS RIGCius in praelaudato suo Tractatu, sive Historia Nummorum S lapii Iorum, Cap. CXX1I. ubi de Sardis iuve Carneolis, ut aiunt, disserit : si Si puo vedere im,, quit una Corniola, ch'e nella Galleria Ducale , per ,, entrovi vi e scolpito it P. Fra Girolamo Savonam. is ii di Ferrara, Predicatore rarissimo e dottissimo, &is e scolpita tanto bene la sua e te, che ii Grand

is ca Francesto fel. mem. mostrava colat Corniola conn gran

c iὶ EpistolM. Lib. IV. ad Iacobum Antiquarium pag. 43. memoratae editionis.

166쪽

is gran reputagione ai Principi come cosa rara, e deI-- le belle cose, che avesse fia te sue cose rare e bel. ,, te. Non e maraviglia, che in si bella Corniola viis fosse ritratio si hran Predicatore bene ; postlache ih suoi amorevoli 1 hanno Hiratio in ptu modi & in is piu cose, come in porfido; poiche ci e la sua testah al naturale fatia da Maestro Francesto Ferrucci, detio to per soprannome si Tadda , uomo di bonia e sin-- golar valore , poiche egli fir il primo , che xiv is vasse a'tempi nostri it modo e la tempera di la-- rare ii porfido , & io 1' ho vista questa testa fornita

is tori molle fiate in tele, in lavole d' asse; era faria is la sua impronia talora grande, talora piccola Quoniam heic incidit mentio tam singularis & pra stantis Sculptoris, nolo praetermittere sub eius Magine porphyretica, quam ipse vivens exscalpsit, elogius sepulcrale , quod facile eius filii posuerunt in Aede S. Hieronymi in Faesulano Monte 3 ubi cum eodem parente optimo , filii quoque spectatissimi sepulti sunt ;quod ipse oculatus testis exscripsi:

FRANCISCUS FERRUCCIUS FESULANUS VI CUM STATUARIAΜ PORPHIRETICO LAPIDE MULT. ANN. VNICVS EXERCERET EA E SINGULARI VIRTUTE COSMI MEDICES & FRANClSCI F1L11 MAGORUM HETRURIAE DUCUM STIPENDIIS AUCTUS ESSET AD EXCITANDA SUI MUNICIP. INGENIA PONI CVRAVIT ANNO D. MDLXXVI. Ad

167쪽

exxxvi . HISTORIA Ad huius Gemmae exemplum alteram Sardam, cum eiusdem Savonarolae emgie , ornatam quoque adsimili epigraphe , Romae olim sibi comparavit Ill. Marchio ALEXANDER GREGORIUs CAppoNius , cuius ectypum erubro sulphure dono ad me misit; quae Gemma cum reliquis antiquis operibus , ni fallor , hodie exstat in Musto Collegii Romani , quae ei ex testamento reliquit . Alteram eiusdem egregii Concionatoris emgiem exstanti opere elegantissimo, Achati Chalcedonio exscalptam, memoratis paullo maiorem, ab eo tempore Fl centiae apud se MARMII olim servabant, quae mortuo V. C. ANTONIO FRANCIsCO MARMio , Equite ordinis S. Stephani , cum reliquis eius Cimeliis vendita est , primusque ab eius haeredibus hoc ipsum opus eximium accepi, & facile emissem, si aequiore pretio comparare potuissem. Penes quem nunc sit, adhuc me latet. Hanc Gemmam si non sculpsit idem IOANNEs Florentinus , facile ex eius Schola, atque ab eius alumnis proculdubio prodivit in lucem . Hoc, ut aiunt, Carneum nulla epigraphe decoratum erat; sed undique argentea coronide , & catenula superne ornatum , ut suspendi ,

vel collo adpensum deferri posset 1 . Nemo est in

his artibus vel parum versatus, qui nesciat, quam a

duum ac perdissicile sit penes Geminarios Artifices quod& apud Pictores & Sculptores contingit persectam ,& prototypo longe simillimam emgiem inscalpere ,

quapropter minime dubitandum est , IOANNEM Florem tinum summam laudem, summamque nominis celebritatem aetate sua adeptum esse, qui in Iconibus quoque accurate exprimendis primus omnium ingenio suo pe spica

si Ostendi illud ipsum Cameum Metis Columbariis Flor. descripserint tu Annali I.

168쪽

GLYPTO GRAPHIC A exxxvij spicacissimo , studiisque S laboribus praeluxit , & veterem laudabilem consuetudinem renovavit , genioque scientissimo Magnifici Viri LAU ENTii Maecenatis sui fecit satis. Ex hac Laurentiana Schola & Ossicina complures

prodiisse Gemmarios Scalptores memorat VAsARIUS, sed eorum nomina silet, quia ei quoque non satis perspecta & explorata fuere . Inter recentiores Gemmas , quae exstant in celeberrimo Mediceo , nunc Caesareo

Florentino Thesauro, spectantur in Tabula XXVI. Inlustri uni Virorum eiusdem aetatis Imagines , inter quas illa anaglyptice Achati pulcherrimo exscalpta, quae pr tomam exhibet Cosmae Medicet Patris Patriae, & altera insignis operis & magnitudinis, nempe trium unciarum Romani pedis, quae faberrime Achati e Chalcedonio vel onyche exscalptam imaginem eiusdem M gnifici Laurentii repraesentat 3 quas , eo auctore , Vel

ab ipso IOANNE, vel ab eius alumnis discipulis em fuisse credibile est. Exstat in Dactyliotheca Stoschiana

singularis Gemma, nempe Sarda, cuius ectypum apud me servatur, i quo protome inscalpta egregio opere Viri laureato capite, civicis vestibus amicti, quem

idem Cl. Baro DE STOsCA reserre censet Ioannem Bo caccium , Oratorem S Poetam pereximium , Etruscae eloquentiae parentem S Praeceptorem , supra omnem laudem eminentissimum . Caelaturam hanc ex eadem prima laudatissima Laurentiana Schola prodiisse non est dubium , quamvis eius auctor nec a VASA Io, nec ab aliis declaretur . Profecto ea Medicea tempora his a

tibus auspicatissima redolet , ac perspicue resert 3 nec M m erit

i Ipsum qu ue dedimus Metis Columbariis Flori qui io suis Annalibus descripserim , di in Tabulis exposuerunt.

169쪽

oxxviii 'HISTORIA erit absurdum credere , & Dantis, & Petrarchae im gines, curante Laurentio Medice, a Florentinis Gemiamatiis Scalptoribus expressas fuisse in Gemmis , quum in Numismatis ex aere , quae apud me exstant , i sculptas ea tempestate habeamus. Hae Gemmae vel adhuc latitant, vel omnino periere , quod etiam coniic re licet ex singularissimo Ioannis Boccaccii numism te, quod archetypum servo in meis Cimeliis, illudque amicis dedi, ut sta exempla ex eo singulari archetypo haberentur. In postica eius parte sculpta est mulier stolata , dextra manu serpentem ostentans 3 qui typus mire Boccaccio convenit, qui dum fraudes & vitia hominum in suis Fabulis aperit, prudentiam ex instituto,

tanquam humanarum actionum ducem ac moderatricem,

sequendam docuit , iuxta Dominicum effatum : Distepidevies sicut serpentes Ese. Inter haec tempora prodiit in lucem Gemma elegam litana utraque in facie sculpta , quam etiam e Florentinis officinis acceptam aliqui censent. In eius antica exhibetur imago strenui Ducis BARTHOLOMAEI A IANI , cuius caput casside, pectus vero militaribus ornamentis ornatum cernitur. In postica incisa haec epigraphe:

Circa cassidem quidam apices excurrunt , qui tamquam radii eam coronant. Prosecto egregium opus, ct multa laude dignum ; quod ipse Bartholomaeus dum viveret, sibi a praestanti Scalptore incidendum curavit, ct Genio suo dedicavit. Huius ectypum e sulphure , Olim

170쪽

GLYPTO GRAPHIC A exxxix lolim inter Cimelia Andreinia , apud me hodie exstat , , quod erudito Scriptori, qui eiusdem celeberrimi Ducis Gercituum Historiam parat , ut proierat , iubenter

communicavi.

Saec. XU. S XVI., Gemmarum scalpturam ad maiorem opificii atque e. Iegantiae praestantiam evexit PETRU3 MARIA PIsCIENsIs, tunc celebri Oppido , nunc Civitate regalis Etruriae e qua complures inlustres viri optimis disciplinis, M. mis , & artibus clari prodierint . Hic adsiduo labore S studio sub laudatis Florentinis Geminariis Scalpi ribus mirum in modum profecit 3 primusque in imitandis antiquis operibus adeo excelluit, ut sua tempostate neminem teste VAsA 1o f i J parem habuerit 3 quem regnante in Pontificatu suo LEONE X. floruis se , magnumque sibi nomen peperisse scribit , nam, viata fiincto Magnifico LAURENTio, relicta Florentia, eum Romam migrasse, atque in eo pulcherrimarum artium S sapientiae domicilio, multa opera confecisse, auspiciis eiusdem Pontificis Maximi, Fautoris liberalissimi, ex VAsastro colligimus. Ea potissimum tempestate, crura & studio Raphaelis Urbinatis, quum Romae inven- ltae essent antiquae Camerae, S Hypogea picturis or- lnata, hisque maxime, quae vulgo Graisbe dicuntur, i in quibus Pictorum veterum ingenia cum laude lux, riasse videntur ; nam monstrosas mulieres, & homines j

atque animalia tum terrestria, tum marina, permixtis monstrorum ex ingenio portentis, ut in arte luderent,