장음표시 사용
331쪽
328riin quo se Garsia Musa cotulerat.Eo iam tempore multi ὁ nostris cecideran te complures vulnerati grauissime fuerat: & desperatio iam omni u an imos occuparat. Hostes ad turrim in eam partem, qua Garsia Soli sa consist cba t, im petii tulerunt. Res cominus hastis lumma partis utriusq; pertinacia gerebatur.Albu quercius in litore,in quod turris illa prominebat, cu magno animi cruciatu periclitum sitoria sui remediii afferre non poterat pectabat.Sousa illum interrogauit,quid se iacere vellet. Albuquercius senes is , qui in turri decertabant, prae- ri tui sit, ut per illos se ἡ turri demitterent Ea parte murus erat altissimus, ita,ut necelle fuerit duaru hastam longitudine,ut stines postent nostris exhiberi. Sou-n indignum ge nere suo,&indignit rebus alc gestis es Ie dixit, per funes ex eo loco,in quem 4rtute conscenderat,vlusormidine demitti .lde multi,qui cum eo Mincerant,arbitrati sunt. Itaq; tanto animo rcpugnaban t,ut hostes eorum congressiuni valde sermidarent.Sed cum alij lapidibus contusi,alij missilibus cosxi
cecidissent,Sousa segitta secundu frontem vulneratus occubuit reliqui persu nes demit si periculum effugerunt. Qui vero in urbem fuerant ingressi, sortissime dimicabant. Sed cum viderent se seu stra contendere, seruistis in muros receperunt,& per satas,quas Emmanuel Lacerda,&Ioannes Decius muris eorusratia appliciti iusserant,descenderunt. Quidam cusesel tu dei j ret,crura perfregere. Albuquercius, postqua omnes qui muros subierat,&euaserant, recepti sun t, in classiem reuersus est. Erat parua quaeda insula muris obiecta, inde classi turris imminebat,equaciebro pilae iaciebantur, suibus haud mediocre damnunostris inserebatur.Albuquercius Duces in consiliu euocauit, ut de ratione, tua turrim illa excinderet,deliberaret. Interim illius iniussu magister nauis,cui Lacerda praeerat,qui Alvarus Marretrus appellabatur,nautarui manu c5parata, in terra desiliuit,turrim expugnauit,hostes caecidit,& viginti septe ferrea tormeta in saltem transtulit,tanta celeritate,ut antequam consiliu explicaretur, hqc omnia cosecta suerint.Albia quercius cum animaduerteret, urbe sne graui suoru
damno expugnari no poste, desiispicaretur sibi essecu Sullani clas te conssisendii,&periculosam arsitraretur, viribus in ea oppugnatione fractis & debili tatis,proelium quod instabat, inire & praeterea metueret, ne nauisandi opportunitas,dum sine magno stu diu in ea cotentione tempus terit,esnueret, naues in
altum deducere iubet. Prius tamen quam id fieret,naties hostium,quae erant in portu, diripere,& incendere iussit Inde digressus,per ostili sinus Arabici in inti-mu sinum penetrauit. In insulam deinde,nomine Camaram,delatus est, circiterquatuor passuti millia ab ora Arabiae disi tinctae Insula multas atq; perennes aquas habet: sylvis densissimis vestita est,&multis pecorii gregibus abundat. Incolae classis metu perterriti, in continentem traiecerant. Ibi septem dies in a- luatione,&cibariis undique comparandis consumpti l unt. Ciuitatem deinde, quae in Arabiae ora sita est,nomine Iudam, petijt: sed aduersi tempestate iactatus, in Camaram rursus rediit. Vbi gentibus iam benignitatis specie conciliatis, hyemare,
332쪽
hyemare,& riauea reficere constituit. Appetente vere, cum nullus classis rumor existeret,in India redire maturauit. Adc nam tame inuectus, experiri volui an eam ciuitate sine graui dano expugnare posset. Sed ea erat tunc multo sortius contra omnes hostium impetus munita. E muris, & turribus,&e montis etiari tuo ingentes atque densi globi iaciebantur. Nostri vicissim crebro muros &moenia quatiebant, & multos occidebant.Turris quam Marrei rus ceperat,suit iterum capta, & milites,qui eam tuebantur , occisi. Post quindecim cies sente namque propter aduersam tempestatem fieri non poterat) Albuquercius cum classe discessit. Sic factum est, ut nulla re memorabili in eo cursu festa, Dium classem appelleret. Melichiarius illum multis muneribus ad se allicere tentauit. Non tamen ita, ut Albuquercio valde confideret. Erat enim summa calcliditate&industria praeditus,&ex fraude&mendacio compositus:&chm ex ingenio suo reliquos omnes fingeret, tum vero Albuquercium valde suspectum habebat. Noverat enim hominis ingenium, &as litiam illius metue-- bat: neque eum latebat, quantacti piditate Albuquercius flagraret urbis illius vel arte capiendae, vel viribus expugnandae. Albuquercius post sex dies inde Bluit. Illum Melichiagius cum nauigijs octoginta bene instructis consequitur: in alto cum ad naiiem pretoriam,accerta prius ab Albuquercio fide,propius accederet, fietis verbis omnes opes sitas fuit Albuquercio pollicitus. qui tame ne ea calliditate vinceretur, omnia se illius gratia facturii confirmauit. Quatuor praeterea Arabes captiuos quinque enim naues Arabum in eo cursu ceperat illi dono dedit. Fit it m uti iis hoc Melichiario valde gratumTrant namque A rabes
opibus de existimatione Principes. Melichiazius ob eam causam preclarum sibi ad laudem fore putabat, si homines ea dignitate praediti, per illum libertatem
recuperarent. A bu quercius ita deinde oram illam praeterveetus est , ut omnesciuitatum Principes summis illum honoribus prosequerentur, do ei tributa si-ine ulla recusatione perloluerent. Clim verbin Chaulens portu constitisset, Tristanum Gaam, qui fuerat ad Cambata: Regem missus,offendit. Is literas anserebat,quibus Rex potestatem Albu quercio faciebat in Dienti ciuitate arcis aedificandae. Vt autem magis amicitiam firmaret,cum Tristano Gaalegatum ad Albuquercium miserat. Inde profectus Albuquercius, antequamGoam appelleret,aliam nauem multis aromatibus onusta cepit. Classis vero illa tantis opibus de industria comparata, quae vel propter imperatoris nomen, Vel propter virtutem militum,maximam sui expectationem concitarat,& multis nationibus ingentem terrorem iniecerat,hunc solum fructum tulit, ut animos succes-sbus estatos,sibique nimisi praefidentes, ab ea temeritate&insolentia ad modestiae studium reuocaret. Tum enim demum se vinci posse intelligere potueriit, & partas victorias non suisse illorum viribus, sed clementiae diuinae tribuendas. Clalsis enim nulla re me molabili At diximus, sta, cum no mediocri sortium hominum iactura Goam reuersa est. Albuquercius duas naues ex illis,
333쪽
quas ceperat,cii in intellexisset Regis Calecutiensis esse,cium quo foedus egerat sine mora restititit. Alcis tamen fundamenta, quae ex scidere erat in Calecutiesit, ortu aedificanda, nondum iacta fuerant. O is enim partim insta Regis ma- ignitate, partim Lusitanorum quorundam inuidia, qui perpetuo querebatur, cum magna Lusitanorum pernicie tam multavarces ab homine temerario Minsano fundari,fuerat i peditum. Hic Fernando Petreio Andradi qui tunc aduc nit,de Malacensi statu,& de victoria parta certior factus est: ex quo nuncio plurimum voluptatis accepit. Sub id tempus Ioannes Solis a Limicus cumiduabus ilibus Goam aduectus est . Cum tribus enim Olysippone soluerat, sed una ex illis,cuius nauarchus Fraci sciis Correa se erat,naufragio perierat. Eo, legatus Regis Narsingae ad Albu quercium cum nouis postulatis adueni t. Pete bat enim,ut omnes equi, qui Goam post eam diem adueherentur, illi certo dc aequabili pretio venirent, & Tabaimo Idalcamo potestas aliquam eorum partem eme di minime fieret. Hoc,ne foedus cum Ida Icamo factum violaretur,ab Albuquercio impetrari non potuit. Interim Rex Calecti iij tempestiua morte
sublatus est. Naubeadarimus autem,qui rebus Lusitanis studeba selli luccessit. Pax igitur fuit tunc optima fide siimma virius'; partis volutate confirmata. Conditiones pacis suetiit utilissimae, & arx aedificari coepta est , du6q; legati ad
Regem Emmanuelem cum multis muneribus ab eode Naubeadarimo missi Rebus ad hunc modii constitutis,Albuque us Cananore contendit,ut rem' certorum hominum temeritate perturbatam constitueret,&incolatu voluntates alic natas insita benignitate & aequitate recuperaret. Dum haec AIbuque cius gerebat, suit illius animo viri cuiusdam malignitate non mediocre victius inflictum .Gasipar Peretra secretorum scriba magnam auctoritate gratia muti ris huius habebat. Is cum Albuquercij hostibus societatem inierae, perpeti que illius laudibus obtrectabat. Ad Regem vero Emmanuelem scripserat Goam esse illi,s Indiam firmo praesidio tueri vellet 3mnino deserendam. Non posse urbem illam sine maximis praesidi js defendi. Maris interim impertude seri, & homines Lusitanos urbis moenibus inclusos multis periculis exponi. . H cinuidis uetermone quotidiano cum multis siue oratione composita cum Rege in Lusitania perpetuo disputabant. Cum igitur Regis aures obtunderent, eo illum adduxerunt, ut literis iuberet in India consilium de ea re ab omnibus ducibus & primarijs hominibus haberi: Et, si maiori parti videretur, urbem continuo praesidio nudarent,&in hostium potestate relinquerent. His literis Pere ira incredibiliter exultabat. Consilium habitum est :&cum in utramque partem sententiae dicerentur, vicit tandem ea sententia, quam diuinis numen praetentia sua coprobauit. Nulla enim est Indi pars,vel quae plures opes posit deat, vel in qua Christi nome clarius cia mira religionis amplificii tione celebretur. Du haec in India fiebat, Rex Emmanuel maximam classem belli renouadrgratia coparauit. Quomodo Molei Miami sermonibus inductus Emmanuel,
334쪽
soannem Menesium Aetamorem cima exercitu misit,&Zetamus ipse fidem, quam dederat,violavit,ita, ut urbs eo tempore capi minime posset, ante dictu est. Teiamus deinde cum ciuitatis tyrannide occuparet,&ciuibus infestus esset, ut opes suas Regis Emmanuelis praesidio firmaret, pacem cum illo postea luxit illis conditionibus, quae Lusitanis utiles, & illi salutares esse videbatur. Is enim certum tributum se soluturum, &omnibus Lusitanis, qui in ea ciuitate negotiarentur,immunitatem daturum,"ies Rex bellum hostibus inferre vellet, auxilium allaturum promittebat : dc Rex vicissim eum in fidem &clientelam recipiebat, ut ab eo hostium vim,si bellum aliquod contra illum moueretur, Viribus & Potentia sita propulsaret. Eam tamen pacem Telamus minime seruauit, L Lusitant,qui in urbe negotiabantur,ossenii illius perfidia,inde continuo semigrarunt: & Rex ut in scelus hominis fallacissimi vindicaret,& urbem satis opulentam in ditionem suam redigeret, classem eam instruxit,qua fortasse nunquam in Lusitania maior visa suerat. Ea namque quadringentas naues omnis generis continebat. Exercitus erat circiter viginti millia peintum, duo millia dc septingenti equites , quibus quingenti erant cataphracti. Hunc exercitum Iacobo Brigantino Duci,cuius prudentiae multum confidebat,c5misit. Ioannes Menesius ut secundam post illum auctoritate haberet,imperauit.-xima nobilitatis pars, de multi praeterea viri Principes , ut Regis impertu seque- renitur,dc decus sibi pararent,nomina libentisiime dederiit. Ipse Dux suis sumptibus tria peditum millia, dc quingentos equites, ex quibus centu m erant cataphracti,ducebat: dum quibus is numerus,quem diximus,essiciebatur. Multi proprijs sumptibus milites educebant, inter quos Ioannes Gundissaluius Camara, insulae,quam appellant Materiae,praesectus,viginti naues, & pedites sexcentos,& equites ducentos agebat. Rex Emmanuel Ducem admonuit, ut hostes virtute, nobiles comitate, reliquos disciplina sibi obedientes esse compelleret :& ut expediationi, quam de se concitarat, respondere rerum gesta rum magnitudine niteretur: potissimamque victoriae spem in Christi numine propitio collocaret. Decimo dc septimo tandem die mensis Augusti,Dux Olysippone Eluit. Cum tarde autem nauigaret nec enim ventus erat valde secundus) non tam cito , qtiam reaediderat, sacrum promontorium superauit,&Alsassiij regnum praetervectus, in Pharoiensi portu, qui n5 multum ab Ossbnoba antiqua ciuitate distat, classem constituit, ut copiarum partem collige rei. Vigesimo autem Augusti die inde soluit, de vigesimo octauo classem incolumem cum exercitu uniuerse in AZamoris ora collocauit. In fluuiu vero, qui Aetamorem praeterfluit, eo quod ventus aduersus esset, penetrare non potuit.
Idcirco Mazaganum, quod oppidum Aetamore duobus millibus passuum abest, pesjt, dc in eo loco copias omnes exposuit. Ibi tres dies in rebus om nibus, quae ad obsidionem necessariae videbantur, parandis consumpsit. Hostes tamen incursabant,dc tumultum in castris interdum iaciebant: & si quos
335쪽
extra ordinem seni conspe erant, interimebant. Ductaq; tandem eximis cum quinque millibus equitum, & septem millibus peditum aduenere , Ut manum
consererent. Cum tamen castrorum situm, &exercitus magnitudinem,& militiae disciplinam animaduerterent, in ciuitatem reuersi,ciues suos non mediocri metu perturbarunt. Itaque continuo mulieres &paruulos, &omneria gentem imbellem, de opes,quas habebant,& preciosam supelles lem ex urbe de-Dortariant,&in locis tutissimis posuerunt, neque quisquam in Urbe remansit, praetereos,qui erant urbem defensuri. Operaepretium tamen erit, aliquid interim de urbis huius situ,&de opibus&potentia dicere. In ea Africae parte,quq ad occasum Solis, extra fretum Gaditanum, ad Austrum inflectitur, est prouincia valde sertilis & opima, quam Arabes appellant Adueratam. Per eam regionem ingens fluuius illabitur, quem Arabes appellat Omirabili: multi Alamam esse credunt . Ad huius fiuiiij ripas no procul a mari urbs haec sita est quae
quidem murorum ambitu supra quinque millia domorum continebat . Gens erat lauta, aedes amplae,& magnifice multis in locis extructae. Fuit autem inquatuor partes distributa,suarum quaelibet suum rectorem habebat, ita tante, ut eo quod omnes unum 1 ummum imperium agnoscerent,nulla inter eos dissensio , aut tumultus existeret. Ager est latisiimus, cuius maximam partem ru-llicani Arabes colunt: qui propterea quod a luxu ciuium plurimu absunt,multo sortiores urbanis existimantur. Ii aedes nullas habent, sed in tentorijs lati sit mis vitam degunt . tenuissimo victu contenti fiunt,& armis frequenter exercentur. Erat autem haec prouincia in tres partes distributa. Mamlibet autem nomenacerto genere Arabum,qui primi eam, colonis eicistis,occuparunt, Romen traxisse serunt. Vna Xerquia, altera Dabida, tertia Garabia nominabatur. Quaelibet deinde in tribus erat diuisa: quaelibet autem tribus pro genti; multitudine tentoria in distincto loco ponebat, & peculiarem ducem
bat: quo tamen omnes cum essent inter se foedere consociati, mutuam sibi Opem , cum Opus erat, afferebant. Ex his rustitanorum turmis secillimum AZamorensibus erat, maximam equitum & peditum multitudinem con gregare. Sed ut ad bellum reuertamur, Iacobus halendis Septembris Ara morem versus exercitum instructum mouit. Petrum vero Alsonsum Aquilarem is rebus maritimis praeerat) minoribus nauibus tormenta,& munitiones importare, fluuiumque subire iussit. Et quia hostes moles maximo, de machinationes ingentes, pice de eiusmodi materia, qua flammarum incendium concitatur, oblitas, in fluuium detrudere parabant, ut fluuij ipsius impetu delatae,Lusitanis nauibus ignem implicarent:eas primum, ante quam
deijcerentur, in ipsa ripa fluminis disjci, & inflammari praecepit. Ad eam rem Garsia Melius simul cum Aquilari, & sagittarijs quam plurimis, quibus ille praeerat, missus suit. Ij cum urbem propius accelsissent, imperata consecerunt,quamuis id hostes prohibere,& nostros tormentis propellere conarem un
336쪽
Franciscus Pedrosa, qui equitibus antesignanis praeerat, exeret tum , t iter exploraret,antecesserat. In eum equitum turma sane ferociter impetum dedit. nostri sortiter restiterunt. Sed cum hostes undique prouolarent, & multitudine Lusitanos opprimerent, Ioannes Menesius, qui primum agmen ducebat, cum deleetis equitibus auxilium afferre maturauit. Hostium tamen multitudo singulis prope momentis augebatur, Jc recentes multo vehementius imi e- barit,ita, ut suerit neccsse Borbensi Comiti cum equitibus , ut eo periculo Menesium liberaret, accurrere. Ipseque tandem Dux cum instructa phalange ,&paucis equitibus,ut per se subs dio occurreret,approperauit. Phalangis erat ductor Gaspar Vascius vir valde strenuus, qui se medium inter nostrorum aciem de hostium multitudinem interposuit. Hostes,ut ordinem perrumperet,enixe coci tendebant sed tandem cum nihil proficerent, retro concesserunt. In eo
congressu aliqui ex hostibus cecidere, inter quos suit vir quidam sortissimus,
cuius virtute AZamorenses ciues plurimu nitebantur. Itaque cum illum mortuum animaduertissent,repente cesserunt.Appellabatur ille Cidac6.Fuerat autem summe in Regem Emmanuelem studio & voluntate propensius, illiusq;
gratia multa gesserat: sed postea ab eo det ciuerat.Lusitanorum exercitus eo ordine,quo prosectus fuerat, urbem ea nocte propius accessit . Castra cum propter fluuii im non longe a nauibus abessent,cotinuo locata sunt. Postridie Dux ex classe tormenta est udines,& munitiones extrahi iussit, omniaq; ordine disponi,ut muri quateretur, imperauit. Meridie autem tres hostium acies egressae sunt, pugnandiq; facultatem nostris offerebant. Vascus Coutignus Conacs Borbentis a Duce postulauit, ut sibi permitteret, praelio cum illis in acie prima decertare : quod illi minime concessum suit. Non enim dignitatis esse statuit Dux , excursionibus ,& velitationibus re gerere,sed uno praelio,aut urbis ipsius
celeri expugnatione bellum conficere. Itaque testudines muris applicare, tormentis moenia verberare,scalas etiam admouere continuo praecepit. His, quibus hoc praescri pili fuerat, praesidio Ioannes Menesius erat, cuius consilio haec omnia gerebantur. Istunc per Ludovicum Menesum,& Georgium Barre-
tum cum Algarbiensibus militibus,& per Ioannem Sylvium cum copijs,quas Sylvensis Episcopus miserat, ut non ibi sim impigre, sed ordine cuncta serent, Operam dabat.Opptignatio suit acerrima.Nostri testudinibus muris applicatis,
muros subruere,& tormetis moenia disturbare coeperunt. Hostes e muris, missilibus&pilis,&faxis,ut impetu i moenibus repellerent, summa ope cotendebant,multasq; grauitsi me vulnerabat: quinetia de trullas ignitas,&alvearia caapium innumerabili multitudine inflamata demittebat, ut simul &operas incenderent, de nostros non igne tantum, sed crebris aculeis stimularent. Cide ManZo qui magnum nomen in ducibus obtinebat,&multa& praeclara decora virtutis militaris obierat,&tunc,ut dictum est, curam urbis tuendae sulceperat, per muros discurrebat, & ubi suos magis premi, & muros vehementius
337쪽
cpiassui viderat, eb opem celerius asserebat. Nec selum voce di imperio, verum re manibus suos ad certamen pro laribus atque sociis, pro religione & libertate, virtutis exemplo acriter incitabat. Quandiu igitur ille vixi nemo erat, qui non acerrime periculum Epatria propulsare conaretur. Sed accidit, ut cum iam Sol in occasima praecipitaret,globus e campo in illius pectus emissus, illi & audaciae simul Maelii evitae finem asserret. Hostes ingenti dolore perturbati,clamores ingentes cum initatu milerabili sustulerunt,& schominis illius nece consternatitant,ut statim de urbe deserenda cogitarent.Itaque nocte illa per diuersas urbis portas effugerunt. Tanta autem in fuga trepidatio suit, cum quilibet primus omnium cxire contenderet, & alij alios praepediren t, ut supra homines octoginta multi mdine suffocati, ad portas occumberent. Antequam dilucesceret, Iudaeus quidam, nomine Iacobus Adibius, natione Lusitanus, qui cum reliquis hidaeis in exilium pulsus fuerat, ε muris Iacobiam Bertium,virum egregie sortem , qui erat in classe, nominatim inclamauit Illo namque plurimum v ses fuerat a Berrioque contendit, ut se ad Ducem sine ulla mora perduceret. Qiν facto Iudaeus pro tam laeto nuncio sibi &Iudaeis, qui in urbe relicti suerant, ritam S securam bonorum possessionem a Duce petijt,& impetrauit. Dux flexis genibus, & manibus in coelum intentis, summas gratias egit Christo,coelestium agminum imperatori,cilius numine & beneficio ciuitas illa magnitudine satis ampla, ciuium multitudine frequens, opibus summis, 3c valido militum praesidio munita, intra diem unum, si ne ullius caede, in Christianorum potestatem venerat, ut in eo loco, ubi dira Mahumetis superstitio miserorum hominum mentes insecerat, C HRis Ti nomen sanctissimum prinditatione sempiterna coleretur. Rebus deinde compositis,signa Regis Emma nuelis in moenibus constituta sunt, & ipse Dux in urbem ingressus est. Saracenorum templum expiatum con tinuo, & ritu s bienni consecratum fuit, de altare festinanter extructum,in quo res diuina sanctissime fieret. Nostri milites ad praedam conuersi, praeter maximam frumenti vim, nihil aliud , quod e flet aliquo praetio dignum, repererunt. Tite ciuitas non multis millinus passuum Aramore distans,hoc metu ciuibus omnibus nudata fuit: quam Dux occupari continuo iussit. Similiter Almedi nenses ciues urbem descruere: cuius vi bd occupandae, firmisque praesidijs vinciendae curam Dux Nonio Fernando Ataidio commisit: illius autem praefectura Iehabentasuis concessa fuit.Vtrisq; autemadauit, ut data fide omnes,qui aufugerant, euocaret, ut urbes coleret, & imperiit Regis Emmanuelis acciperent blitumq; tributu penderent: & sic demusiaturii, cum sub inuictissimi Principis tutela&praesidio lateret, ut impune suis bonis omnibus frueretur.Ad hunc modii utraq; ciuitas coli oc stequetari coepit, multaq; magis opibus & potetia floruit,qua ante floruerat. Vrbis captae nucim cotinuo Regi Emmanueli allatus suit,qui letitia elatus,supplicationes decreuit,
de vota rerum omni u Domino,cuius numine bellom omni u momenta ponderantur,
338쪽
derintur, magnis ce atque religiose per luit. Id etiam cum Leo desmus Pontifex Maximus ex literis Regis Emmanuelis accepisset, dies festos egit, supplicationes instituit, ipseque publice rem diui nam tblenni ritu atque caeremonia confecit: dc concionator egregius oratione de laudibus Regis Emmanuelis habuit,qiiod eo tempore, quo reliqui Princites Christiani odijs acerbistimis iH-tati,in mutuam pernici cm ruebant, intellinisque seditionibus hostium vires
amplificabant, solus Emmanuel pro Christi gloria bellum susciperet,& Christiani nominis hostes in India,&Mauritania profligaret.AZamore vero motus quidam non apud mul titudinem Hlum, verum &apud eos, qui Principes habebantur, concitari coepit. Cum viderent enim ciuitatem munitissimam sine ullius caede in manus Christianorum peruenisse , non dubitabant, quin si Brigantinus Dux cum uniuerso exercitu in Marrochiense regnum inuaderet,illud totum, cum maxima nominis sui gloria, stabimperium ditionemque Regis Emmanuelis subiungeret. Nam si cum parua admodum manu duces Lusitani Regem ipsum in fugam compellebant, quid esset expectandum, si cum iusto exercitu bellum heret Adcedebat, quod eo tempore Mauri neque tantis
mant armis muniti, neque tam scienter acies instruebant, neque ciuitates immuniebant, Vt arduum munus esse videretur, uno impetu eas excindere. Reges vero neque magnas opes habebant, nec erant inter se foedere conssentientes,
ita,ut facile alij in alios non magna mercede concitari possent. Fraus deinde punita,&insita in hominibus leuitas dc inconstantia faciebat, ut cum neque Mdem sancte colerent, neque iurisiurandi religionem conseruarent, nullus eorum fidem sorijs adiungeret: & cum ex suo ingenio qui silue alios fingeret,reliquos suspectri haberet, & sibi perpetuo insidias ab illis intendi suspiraretur. Quod ubi fit, ibi nullum firmum vitae atq; silutis propugnaculii constitui potest. Quocirci necesse erat, si iustus exercitus in mediterraneas regiones moueretur,ab ijs,qui temporibus & successibus rerum seruiebant, suis insidias fieri,&dolos strui, & proditionis metu quenlibet eoru perpetuos blicitari. Nec enim dubium erat,quin multi,ut victorum gratiam captarent, principibus suis insidias machinarentur. Vt enim gentem amoris foedere inter se mirifice consentientem,&constanti fide conglutinatam amredi periculosum nimis est ita homines odijs,& staudibus,&perfidia dissi,ntes, nullum sere negocium iudicabant, armis euertere. Praeterea sic bellum administrari posse existimabant, ut nullis sumptibus duci posset. Agri namque sunt uberrimi, fruges laetisit m ae ,pecorum de armentorum incredibilis multitudo, ita, ut commeatus affatim,si tempore bellu fieret,stippeditari facillime posset.Ad hoc accedebat,quod cum in bello reru diportunitas omnia moderetur,nulla maior rei bene gerende lacultas dari posse multis videbatur.Exercitus erat iustus, milites acres,duces acerrimi, hostes exanimati: quo circa nemo dubitabat, quin si nostri perculsis instaren bellu cu maxima Regis Emmanuelis utilitate, dc Christiani nominis
339쪽
gloria intra breue tempus prostigaretur. Haec &alia in hanesententiam vulstbiactabantur: neque deerant, qui ipsius Ducis aures eiusmodi sermonibus obtunderent.Quin etiam sacer)os quidam,qui diui Francisci institutum sequeba. tur,cui nomen erat Ioannes Chiauen sis, qui postea Episcopus Usensis creatus fuit, cum in templo sacram concionem habuisset,de hac materia copiose coram Duce ipso disseruit,& tam praeclaram occasionem amitti,acerbissime conquestus est. Itaque cum Dux omnium sermonibus carperetur, coactus suit in ipsbtemplo,monacho,qui eum ad bellum stimulabat,publice respondere. Non se ignorare dixit, nomen suum maledictis multorum pasiim conscindi,sed se n5 rumoribus hominum,sed ratione &consilio moueri.Sibi fide&obedientia er-sa Regem nihil esse antiquius Regem autem non ut in Marrochium signa inferret,sed ut AZamorem expugnaret,illum in Africam misisse. Si quidpiam ultra moliretur, id se contra Regis sapientissimi imperium facturum . Si multis,
inquit,mensibus urbem hanc obsidione premeremus, si maxima militu multitudo prius caesa ab hostibus suisse quam eam caperemus,tuc tam clara victoria putaretur,ut nemo quidpiam praeterea desideraret.Nunc quia Dei benignitate intra diem unii,sine ullius caede,eam cepimus,uictoria contemnitur, quasi sit praeclarius, hostem caedere,quam ciues ab omni clade incolumes conseruare. Ego contra censeo,multo esse ad sempiternam laudem praestantius,ciuem unutueri,quam hostium multitudinem trucidare. Bellum non tam leue est,quam multi pr dicant.Reges enim quamuis inter se dissideant,c5mune tamen,quod uniuersis im pendebi periculum, facile animos omnium ab intestinis seditionibus ad commune malum propulsandum auocabit. Si igitur Rex Marrochiensis,&Fessensis,&Xeri fius, & montium Principes coniunctis vitibus nobis o stiterint, multi sertasse, qui nunc oratione feroces multitudinem tumultuari cogunt, in periculis constituti trepidabunt. Solet enim hoc accidere.Vt quisque
in pace furentius de audacius de bello disserit , ita magis in ipsis belli discrimine
tumul tuatur,& a mente consili6que deducitur. Praeterea non vident, maximuexercitum ex rapto diu susten tari non posse.Si igitur hostes voluerint,quo plures sumus,eo grauius periculum intercluso commeatu adibimus. Si enim seu ges in agris existerent,rum facile fuisset,ini frumentariae prouidere. Nunc verochmiam messis praeterierit,&frumentum in longinquas oras astu i taliam sit,si hostes voluerint nos fame necare, quis illos ab eo conatu depellet ' Frumento, quod habemus, intra paucos menses absumpto,quomodo bellum, quod non paucis mensibus gerendum est, administrabimus Praeterea aestas in exitu est,&hyems intra breue tempus instabiliquae poterit esse impedimento,quo minus tanta breuitate bellum finiatur, quata homines audaces &temerari j suspicantur. Praeterea bellum hoc maximum,quod sis scipiendu iniussu Regis arbitrantur, Rex iple tibi designauit, & nos si desponsam illi laudem praeripere conabimur,non modo imperium illius contemnemus,sed fidem illius maiestati debitam
340쪽
bitam nefarie Holabimus. rgo quod ille imperauit, exequutus stim i si fuerib
opus, me vitam pro illius dignitate prosendere,mori minime recusabo: &duulius voluntati satisfecero, uid homines de me iudicent, minime laboro. Nec
enim intelligunt,quoties aliquis bellum sibi Principis iniussu sus init,offensio auem esse pesti seram victoriam inuidiae plenam, ita, ut necesse sit ei ,qui ali-Fid absque Regis praestrino molitur,calumnijs innumerabilibus proximum
fieri.Nunc vero nemo me calumniari iure potest. deum ossicium era urbem istam capere , eam Dei clementia cepi : celeritate summa bellum conficere, in diem unum id non mediocri felicitate consedic exercitum incolumem re ducere,id Dei singulari benignitate perficiam. Quo negotium&facilius,&celerius, de minore cum periculo transactum est, eo clariore numinis beneficio deuincti sumus. Quocirca fati iis esset, Deo gratias agere,quam famam hominis ossicio suo praeclare stineti maledico dente corrodere. Haec cum dixisset,sier monem quidem hominurri compressit, non ita tamen, ut non extent hodie permulti, qui doleant, maximam fuisse tunc ab illo summi decoris opportunitatem praetermissam. Ille tamen rationibus, quas diximus, inductus, id sibi hodire minime putauit. Aliud etiam incommodum interuenit, quod illii cogeret in Lusitaniam redire . Tubere namque tamur alterum illius ita laborabat, 't is equo vehi non posset. Exercitu igitur comiso Francisco Portugalen. 8,cuius insignis nobilitas erat iam eo tempore cu non mediocri laude prudena coniuncta,Magaganum contendit. Ballam deinde Lusitaniae ciuitatem in Alsarbio sitam traiecit,unde Almeirinum,ubi Rex Emmanuel morabatur, se contulit: quo fuit magnis honoribus, ut aequum erat,acceptus .Exeicitus de inde magna pars reduci a in Liisitaniam suit. Rodericus Barretus, & Ioannes Menesius Aramore relicti, Barretus ut urbem tueretur,Menesius ut cum exercitu bellum finitimis getibus inferret. Nonius Fernandius Ataidius Safinium reuersus,institimam suum persequutus,multis incommodis Mauros agitabat. Similiter Ioannes Menesus & Barretus suos otio torpere minime permittebant. Itaque Menesius per exploratorcs certior faetus, paganos, qui xem uiam incolebant in locis,qui circiter triginta passuum millia ab urbe aberant,sine ullo metu vagari, initio Anni.M. D.xiiij ad vesperii ex urbe clim equitibus mille diducentis, dc mille peditibus, cum Barreto egressus, viginti&quatuor millia passuum ea nocte consecit. Inde Montem viridem sic enim propter amoenitatem,&saequentium herbarum ,& plantarum viriditatem appellare selent petierunt.Prima luce in pagum Renca figium invasere. Pagus eli in mole situs, qui ab imo modice assurgens,i n orbem desinit. Incolae partim caesi,panim c m,partim e rupe in filiuium,qui Agamorem preterfluit, praecipites esecti sunt; de oppidum direptum & exustum. Similiter Bernardus Emmanuel, & inanes
lutus,qui ab eodem Meneso missi suetant,in alium pagum,que Taius m pellan inue, sunt,& pagum omni presidio nudatu aspiciunt. hos legenti i