장음표시 사용
201쪽
DE BELLO GALLICO. LIB. V. I 79
uti, coactis Omnibus copiis, castra navalia de improviso adoriantur atque oppuguent. Ii quum ad castra Venissent, nostri, eruptione facta, multis eorum interfectis, capto etiam nobili duce Lugotorige, sum incolumes reduxerunt. Cassivellaunus, hoc praelio nuntiato, tot detrimentis a ceptis, vastatis finibus, maxime etiam permotus defectione civitatium, legatos per Atrebatem Commium de deditione ad Caesarem mittit. Caesar, quum statuisset hiemem in continenti propter ret,entinos Galliae motus agere, neque multum aestatis superesset, atque id facile extrahi posse intelli geret, obsides imΡerat, et, quid in initos singulos vectigalis Populo Romano Britannia 1,enderet, constituit: interdicit atque imperat Cassivellauno, ne Mindubratio, neu Trin bantibus bellum laciat. XXIII. Obsidibus acceptis, exercitum reducit ad ma re, naves invenit resectas. Illa deductis, quod et capti
Vorum mε vinum numerum heimebat, et nonnullae tempes into deperierant naves, duobus commeatibus exercitum
Ibidem de castris navalibus dicitur.
gotorige. Alii Cingetorige. Μ. Me et Graecus. Sed Celsus Legot rix. Videtur saltein Cesar ducem a rege distinguerc.
Hiemem ... agere. Alii hiemare. In continenti, in Gallia. CL cap.
f Proeti M. Dici negat quicquam fructus retulisse Caesarem de vieta Britannia, nisi quod ibi bellasso inagnae sibi laudi esse ducebat. Pluistarchus quoque innuit mesarem plus mali hostibus attulisse, quam honi adeptum suisse ; nihil enim suisse quod pauperibus eripi potuerit. Goo. Adversus Plutarchum ipsum mihi
Caesarem liceat defendere. Extra Gallias certe Romanorum arma inferre potuit, sed quaesita armis sta-hilire et servare omnino impar fuit; quippe cui satis esset si cum paucis admodum copiis populos irrequietosae socios male fidos in ossicio resin ret. Quod quidem Caesar praesentiit, nam vidimus eum in Germania tam diu moratum esse, quamdiu consiliis suis conveniret; et ab ea, sicuti nunca Britannia, prudenter discessisse , obsidibus tributisque aeceptis, ubi primum res posceret, ais sua et PoP. Rom. gloria; cmitentum scilicet rei publicae arma ad ultimas orbis noligentes Protulisse. A. JBelium faciat. Sic honi codd. et
edd. vet. et saepe noster.Viam noceat.
202쪽
reportare instituit. Ac sic accidit, uti ex tarito navium Dumero, tot navigationibus, neque hoc, neque su Periore an no, ulla omnino navis, quae milites portaret, desideraretur: at ex iis, quae inanes ex continenti ad eum remitterentur, prioris commeatus exi sitis militibus, et quas postea Labienus laciendas curaverat numero LX , perPaucae IOCum caperent; reliquae fere omnes rejicerentur. Quas quum ali quandiu Caesar frustra μxspectasset, ne anni temt orct n Navigatione excluderetur, quod aequinoctium suberat, ne eS-sario angustius milites collocavit, ac, sumina tranquillitate Consecuta, secunda inita quum solvisset vigilia, prima luce terram attigit, Omnesque incolumes naves Perduxit. XXIV. Subductis navibus, concilioque Gallorum Samarobrivae peracto, quod eo anno frumentum in Gallia pro' ter Riccitates angustius provenerat, coactus est aliter ac superioribus annis, exercitum in hibernis collocare , legio nesquo in plures civitates distribuere : ox quibus unam in
Morinos ducendam C. Fabio legato dedit; alteram in Ne vios Q. Ciceroni; tertiam in Essuos L. Roscio; quartam in
meatus significat interdum Omnes eos, qui una meant, Commeant, aut qui una navibus transportantur.
Reportare. Alii deportare e quod et ipsum dici potest, sed non est
necesse: nam exemitum, quem nu
per in Britanniam transportarat , nunc reportat.Μ. Pro instituit, quod ne ex more Caesaris, alii constituit. VIIa omnino nasis. Alii nulla, more Graeco, ut apud P Pert. II, i5, 5. Ex continenti; i. e. e Gallia. Mox et ante prioris tollondum est, ut Manutius monuit. De Labieno vid. cap. II. M. Illud et sustuli. Anni tempore. Α die 18 Kalend. t. usque in 3 Id. novemb. incerta in eo mari navigatio est. Veg. V, 9.l Summa tranquillitate consecuta. Alii summiam tranquiliitatem con
Inita. .. υigitia. Ut initia insta e ,
C1 p. XXIV. Samarobriνα Hinc in telligendus Cic. ad V. VII, 11, tu, i 6, ut Cellarius vidit. De diversitate scripturae in hoc nomine vide viro doctos ad Ant . itinerar. p. 38o. De conjecturis etymologicis , Samaobriyam A. M robrigam significare pontem, in flumine Samara factum , Samarbrueck, vid. Cellar. P. ai Get3o8, et Bitteri hist. Gall. P. 0 I. M.
203쪽
DE BELLO GALLICO. LIB. V. I 8 I
Remis cum Τ. Labieno in confinio Trevirorum hiemare jussit; tres in Belgio collocavit: his M. Crassum, quaeStorem, et L. Munatium Plancum et C. Trebonium, legatos, Prae fecit. Unam legionem, quam Proxime trans Padum conscripserat, et cohortes quinque in Eburones, quorum pars maxima est inter Mosam ac Rhenum, qui sub imperio Am
biorigis et Calixolci erant, misit. His militibus Q. Titu rium Sabinum et L. Aurunculeium Cottam, legatos, Prae esse jussit. Ad hunc modum distributis legionibus, facillimo
inopiae frumentariae sese mederi posse existimavit: atquctharum tamen omnium legionum hiberna praeter eam , quam L. Roscio in pacatissimam et quietissimam partem ducendam dederat) millibus passuum centum continebantur. Ipse interea, quoad legiones collocasset, munitaque hi berna cognovisset, in Gallia morari constituit. XXV. Erat in Carnutibus summo loco natus Τasgetius, cujus majores in sua civitate regnum obtinuerant. Huic Caesar, Pro ejus virtute atque in se benevolentia, quod in om-
suorum meminit, Vossius et Valesias censerat , ASAusa legendum esse. CELLAR. probant etiam Darisius ad h. l. et Clarkius. M. Verum degentibus hic sermo, inferiori Rheno propinquis, ut bene mouet Manue tua , a quo Rlieno nimium distant
substituendos putat Ciaecolitus. uia gatum emo servandum, donec quid certius detur. I. C. II. AEduos ideo praeseri, quod eis Polixsimum cou-vonit laus pacatissimoe, et quietis-εimm partu , de qua mox. I Essuis
sedem assignat ut inin Mer in or
mandia Turpis de Cruag, i, 343. JBHgio. Est pars Galliae Belgicae,
nou tota : complectitur Bellovacos
Vid. notitia orb. ant. , II, 3 , P. M seq. CELLAR. Beue Belgio codd. quidam et edd. primae. Alii Belgis, male. Respice ad G. xu, et cf. viri, 46. Vide
et Cluver. Germ. aut. I, 2. Ambiorigis. Nummus ejus exstat cum addito Esvao. V. Eckhel Ly. N. V. t. I, Ρ. , ubi de termitialioueris disputat. eCMiDotii. L. vi, 3x codd. haliniit Caluoslcua. Gr. miliibus passuum centum. PeC tur hic desectu . Intersunt CLXXX millia passuum. Graecus intonares CCat excessu, habet entui ἐν
Collocasset. Alii collocatas. In Gallia morari. Alii in Galliam, quod foret intra Galliam. CL Dud. Λd AD. c. 47.
204쪽
nibus bellis singulari ejus opera suerat usus, majorum I cum restituerat. Tertium jam hunc annum regnantem inimici, palam, multis etiam ex civitate auctoribus, eum interfecerunt. Desertur ea res ad Caesarem. Ille veritus,
quod ad plures pertinebat, ne civitas eorum impulsu desic ret, L. Plancum cum legione ex Belgio celeriter in Carnu tes proficisci jubet, ibique hiemare; quorumque opera eo
noverit Tasgetium interfectum, hos comprehensos ad se mittere. Interim ab omnibus legatis quaestoribusque, quibus legiones tradiderat, certior lactus est, in hiberna perve tum , locumque hibernis esse munitum.
XXVI. Diebus circiter XV, quibus in hiberna ventum est. initium repentini tumultus ac desectionis ortum est ab Ambiorige et Cativolco : qui quum ad fines regni sui Sabino Cottaeque praesto fuissent, frumentumque in hiberna comportavissent , Indutiomari Treviri nuntiis impulsi, suos
concitaverunt, subitoque oppressis lignatoribus, magna manu Castra Oppugnatum venerunt. Quum celeriter nostri arma cepissent vallumque ascendissent, atque, una ex Parte
αν. XXV. Tereium...int fecerunt. Adeo magna est in his verbis lectionis varietas, ut nullo modo constare possit de lectione vera. Missis caeteris , jam ante multis ostendit lectorem. Ergo cum aliis poni malim
Elia m. Deinde quum plerique libri
exhibeant, ex ciMitate ex his vel ex his auetoribus , credibile est, Pro ex his legi posse cum Davisi indis, aut cum oudendorpio necis. M. Ita
edd. vet. Palam multis etiam. Bene. Recepi. mno reser ad annum; sic eum non abundat, ut quibusdam
visum. Pro isto firme alii nune. Dein
quod a Darisio inimasum perhibet Oud. perperam; nam Ium germanuus jam habet. Queratoribuaque. Unus quidem fuit quaestor, Μ. Crassus, ut e Cap. 24 apparet; sed Qesar in universum et
infinite deducibus loquitur, legati
et quoertores , in quo non summa diligentia, ad numerum Exacta, quaerenda est. M. Gr. habet Cis. XXVI. SMino Coremque. Vid. c. 24. IIuno tumultum Galliae Plutarchus , Caes., c. 4,Paucis, DI
Cassius , xti, 4 - ι , paulo pluribus descripsit: sed in exitu Cottae et Titurii describendo discedit ab his, quae Caesar, cap. 36et 37, tradidit. II. Lignatoribus; lignator, qui ligna colligit in usum valli. A. JOppugnatum. Alii pugnotum,
205쪽
Hispanis equitibus emissis, equestri praelio superiores suis Sent , desperata re, hostes suos ab H pugnatione redux runt. Tum suo more conclamaverunt, uti aliqui ex nostris ad colloquium prodirent; habere sese quae de re communi dicere veIlent, quibus rebus controversias minui Posse Sp
XXVII. Mittitur ad eos colloquendi causa C. Arpineius , eques Romanus, familiaris Q. Τiturii, et Q. Iunius, exHisinuita quidam, qui jam ante missu Caesaris ad Ambi
rigem ventitare consueverat: apud quos Ambiorix ad hunc modum locutus est: si Sese pro Caesaris in se beneficiis plurimirari ei confiteri debere, quod ejus opera stipendio liberatus esset, quod Muatucis finitimis suis Pendere consuesset: quodque ei et filius et fratris filius ab Caesare remissi essent, quos Atuatuci, obsidum numero missos, aΡud se in Servitute et catenis tenuissent: neque id, quod fecerit de oppugnatione castrorum, aut judicio aut voluntate sua fecisse, sed coactu civitatis; suaque esse ejusmodi imperia, ut non minus hal 1eret juris in se multitudo, quean ipse in multitudinem. Civitati porro hanc fuisse belli causian , quod re pentinae Gestorum conjurationi resistere non potuerit: id se sacile ex humilitate sua probare posse, quod non Rdeo sit imiwritus rerum, ut suis copiis populum Romanum Se
SVPerare ivisse considat: sed esse Galliae commune confii
lium; omnibus hibernis Caesaris oppugnandis hunc esse dictum diem, ne qua legio tuterae legioni subsidio venire
Quibus rebus. Male ab aliis τε re bus omittitiir. IMinui, tollere et extinguere. C in. XXVII. Amineius. M. Arpianius, Arpinus. Sed Gr. Καροηmsu Carsaris. M0 3M. Imo edd. vet. pejus inj ε M. Graecus cum vulgato facit. CL et VI, 7.
Fecerit. Sic boni codd. Vulgo fe
Coactu ciyitatis; suis civibus eum cogentibus. Quo probatur P caria fuisse imperia apud veteres Gallos, quibus duces aristoeralici magi totus suere, potius quam reges. lIIuberet. Alii haherent, ut III, 7,
IIumilitate, tenuitate. JAlteris. Ilane obsoletam dativi
sormam e codd. revocavit O . et
206쪽
posset: non sacile Gallos Gallis negare IUtuisse, praesertim quum de recuperanda communi libertate consilium initum videretur. Quibus quoniam pro pietate satisfecerit, habere se nunc rationem ossicii pro beneficiis Caesaris; mouere, orare Τiturium pro hospitio, ut suae ac militum saluti Consulat : magnam manum Germanorum conductam Rhenum transisse; hanc assore biduo. Ipsorum esse Consilium, V
lintne prius quam finitimi sentiant, eductos ex hibernis milites aut ad Ciceronem aut ad Labienum deducere, qu rum alter millia passuum circiter L, alter paulo ampli ab his absit. Illud se polliceri et jur jurando confirmare, tutum iter Iter fines suos daturum; quod quum laciat, et civitati sese consulere, quod hibernis levetur, et Cimari pro ejus meritis gratiam referre. η Hac oratione habita ,
discedit Ambiorix. XXV m. Arpineius et Iunius, quae audierint, ad legat deserunt. Illi, repentina re perturbati, etsi ab hoste ea di-
Cebantur, non tamen negligenda existimabant: maximeque hac re Permovebantur, quod, civitatem ignobilem atque humilem Eburonum sua sponte populo Romano bellum sacere ausam, vix erat credendum. Itaque ad consilium rem deferunt, magnaque inter eos exsistit controversia. L . Au
exemplis defendit. M. Ex Nep., Eum.
Pro benefieri c uvis. Bestituit
hoc Oud. e codd. et edd. vet. Scaliger mala interpretatione deceptus dederat Cresarem, quod alii secuti. Bene rem exprimunt Graecus et Celsus. Iurin. ita locum refingi suadet: fere nunc ae rationem ossicii: proben sciis Cresaris monere Titurium: pro hospitio orare.
Ab his assisit. Codd. quidam simplieiter assit. Der per es suos tum Codd. quidam praemittunt te. tap. XXVIII. Arpinei . Al. C. Arpini . Eburonum. Hi erant sub Ambi rigis imperio, Q. , Pam contulerat Ambiorix. M. Bellum facere. Sic jam m, 29. Item Cicero pro Mil. c. 28. Ad consilium rem deferunt. Bene sic Oud. Vulgo concilium. Gr. tute
207쪽
runculeius compluresque tribuni milituni et primorum ordinum centuriones si nihil temere agendum, neque exhibernis injussu Caesaris discedendum n existimabant :si quantasuis magnas etiam copias Germanorum sustinerii visse munitis hibernis docebant : rem esse testimonio , quod primum hostium impetum, multis ultro vulneribus illatis, sortissime sustinuerint: re frumentaria non Premi: interea et ex proximis hibernis et a Caesare conventura subsidia : η postremo, si quid esse levius aut turpius quam, auctore hoste, de summis rebus capere consilium 7 nXXIX. Contra ea Titurius, si sero facturos n clamitR-bat, si quum majores hostium manus, adjunctis Germanis, Convenissent: aut quum aliquid calamitatis in proximis hibernis esset acceptum, brevem consulendi esse Ocinini Mem : Caesarem arbitratai prosectum in Italiam : neque aliter Camutes interficiendi Tasgetii consilium fuisse capturos,
neque Eburones, si ille adesset, timis cum contemptione nostri ad castra venturos esse : non hOStem auctorem, Sed rem Spectare ; subesse Rhenum ; magno esse Germanis dolori Ariovisti mortem et superiores nostras victorias : ar
dere Gallium, tot contumeliis accopiis, sub populi Romemi
imperium redactam, superiore gloria rei militaris exstiticta. ηPostremo, si quis hoc sibi persuaderet, sine Certa re --Μagnas etiam. Haec verba det verim. Voluit aliquis explicare quam tmνia copias, et Explicavit sic, mog-ncla etiam copias. H. Benti. quam-Ha magnas. Exempla hujus pie
nasmi protulit Oud. post Darisium. Milouem exponit Peria iusad San fit Minervam , arx, 14, P. 493.
I Ulam vulneribus iuratis, qui ipsi
intulerant, non acceperant. lCis. XXIX. Taagetii. Cf. c. 25.
SP clare. Al. exspectare. I Alii
ex conjectura : Se vectare. Subesse, Propinquum esse. M. Gr.
Arioristi mortem. Cluverius Gemman. I, 55ὶ mavult sortem legi, quia victus Ariovistins cffugerit. Vid. supra 3, 53. At potuit e vulnere, tu
Gallia accepto, aut moerore mori. Libri consontiunt omnes in lectione mortem, etiam Iul. Celsus, P. , et Graeca metaphrasis. CYLLAR. Ante Cellarium iam Hotomannus monue
silium dedisse s. suasi .r RomauiS
208쪽
biorigem ad ejusmodi consilium descendisse Τ Suam sententiam in utramque partem esse tutam : si nil sit durius, nullo periculo ad proximam legionem perventuros ; si Gallia omnis cum Germanis consentiat, unum esse in Celeritate positam salutem. Cottae quidem atque eorum, quidissentirent, consilium quem haberet exitum 7 In quo si non praesens periculum, at certe longinqua obsidione fames esset pertimescenda. nXXX. Hac in utramque partem disputatione habita , quum a Cotta primisque ordinibus acriter resisteretur, si Vincite, is inquit, si si ita vultis, γ, Sabinus, et id cla Tiore voce, ut magna I ars militum exaudiret: u neque is sum, n inquit, si qui gravissime ex vobis mortis periculo terrem': hi sapient, et si gravius quid acciderit, abs te rationem reposcent: qui, si per te liceat, perendino die cum proximis hibernis conjuncti, communem cum reliquis belli
viore, quam vocamus force --jeure; summae erat Imprudeut ae Ca
tra munita et instrueta omnibus ad rem frumentariam perlinentibus limque , consiliis hostilibus fidere ; et campo latius patetiti ac hostibus reserto se committere; iure igitur et segnitiem cotisi tu, et ius leutiam ducis roprehenderunt scientiae militaris periti. xi JGp. X. Primiaque ordinibua, i.
e. centurionibus primorum orianum. Sic vi, 7: α tribuni militum et primi diues oh. e. nturiones primor.ordis ubi vidia Davisius. In utroque Ioco metaphr. Gr. Primos ordines vese sit , πρωτευς ia Ilia. Paterc. n, M; et Gmno . ad Liv. xxx , 4.-fortasse hoc exemplo
defendat aliquis, centurionem primi pili potuisse simpliciter dici primum Pilum , de quo ad ii, dictum est.
id, quod paulo ante suasit, c. I e tr. , nisi rem certo cognitam habuisset. Μ. N. sine certa spe. Sic et Gr. int. sed vulgatum praestatis Si nil ait durius, si nihil satale
Romanis accidat. B. JUnam esse in celerita e positam salutem. Sic et Virg. AEn. v, 35έ- Malo Votom. vult una. Mnginquo. M. Ionga. Sed v. uot.
Achaintra : a Cuilibet sententias utriusque perpendenti, nec rati nem eventus habenti, quandoquiadem non semper Optimis faveat consiliis fortuna , videbitur Glue consiliam et getierosius et discisinae militari convenientius suisse, ut jam observavit doctiss. Tumiri do Crisia. Nam, praeterquam quod Imalo nunquam licuit deserere , vel provinciam , vel stationem, sine imperatoris liceuua; vel siue causa gra
209쪽
DE BELLO GALLICO. LIB. V. i 87
Casum sustineant, nec rejecti et relegati longe ab caeteris aut serro aut fame intereant. n XI. Consurgitur ex consilio ; comprehendunt utrumque et Orant, u ne sua dissensione et pertinacia rem in summum periculum deducant: sacilem esse rem, seu maneant , seu proficiscantur , si modo unum Omnes sentiant ac probent; contra in dissensione nullam se salutem re spicere. η Res disputatione ad mediam noctem perducitur.
Tandem dat Cotta permotus manus; superat sententia S bini. Pronuntiatur prima luce ituros : consumitur vigiliis reliqua pars noctis , quum sua quisque miles circumspiceret, quid secum portare posset, quid ex instrumento hiberinorum relinquere eogeretur. Omnia excogitantur , quare nec Sine periculo maneatur, et languore militum et vigiliis Periculum augeatur. Prima luce sic ex castris proficiscuntur , ut quibus esset persuasum, non ab hoste , sed ab ho mine amicissimo Ambiorige consilium datum, longissimo agmine maximisque impedimentis. XXXII. At hostes, posteaquam ex nocturno fremitu Vigiliisque de prosectione eorum senserunt, collocatis insidiis bipartito in silvis opportuno atque oeculto loco, a millibus
Belii casum. T. belli proscriptum basimae, excogitat et comitiiviscitur ah Hotomanno delevit Maliger, re- speciosas causas, cur hoc aut alio modo vocavit Oud. Habet et Graecus. agendumque Putet. Mius ea Nec rejecti. Al. non. ., putat sestinandum esse iter, et i CAP. XXXI. Comprehendunt tam noctem apparandum ; nam , si
utrumque. t Nempe prensant, am- cunctentur et maneant, non siue P Plectuntur utrumque ducem mili- riculo maneri: alius contra negat se
tes. J Nummum Tituriae gentis, quo sinandum iter; uam apparatu ejus Tarpeia virgo a Sabinis obruta scu- vigiliisque in languorem conjici Possetis exhibetur . Falliant; m. iam. milites, et hoc lauguore Periculum ea gente , Vossius perperam ad I augeri. Μ. Male hunc locum reddi-
Cum nostrum spectare putat, repre- dit Graecus.
hensus jure ab Oud. Maximis permultis impedime
Dat... manus, id est, cedit, vic- tis. M.torum instar. V. J C p. XXXII. Opportuno atque Omnia excogitantur, quilibet mi- occiso loco. Codd. quidam VP.co litum, ut fit iu dissensu et pertur- Hio a. o. Ioco. Sic et edd. Rom. Med.
210쪽
luissuum circiter duobus , Romanorum adventum exspectabarit : et, quum se major paTs agminis in magnam convarulem demisisset, ex utraque Parte ejus vallis subito se ostenderunt , novissimosque Premere , et primos Prohibere ascensu , atque iniquissimo nostris loco proelium committere
XXXIII. Τum demum Titurius, ut qui nihil ante provi
disset , trepidare, concursare , cohortesque disponere; haec tameit ipsa timide, atque ut eum omnia deficere viderentur :quod Iγlerumque iis accidere consuevit, qui in ipso negotio consilium capere coguntur. At Cotta , qui cogitasset, haec Posse in itinere accidere , atque ob eam causam prosectionis auCtor non suisset, nulla in re communi inluti deerat, et in appellandis cohortandisque militibus imperatoris, et in Pugna militis officia praestabat. Quumque proi,ter longitud nem agminis minus facile per se omnia Obire, et, quid quoque loco faciendum esset, providere possent, jusserunt Prinnuntiare , ut impedimenta relinquerent , atque in orbem consisterent. Quod consilium etsi in ejusmodi casu repre hendendum non est, tamen incommode accidit: nam et no tris militibus spem minuit, et hostes ad pugnam alacrio res est ecit, quod non sine summo timore et des I, eratione id sactum videbatur. Praesterea accidit, quod fieri necesSeerat, ut vulgo milites ab signis disce terent, quae quisque eorum Carissima haberet, ab impedimentis Petere atque
n. egregie; sed Gr. Cum vulgato consontit.
C p. XXXIII. Prose disset. Alii Proesidisset. Vt eum omnia descere viderentur. Alii ei. Respice ad IlI, 5.
Quid quoque loco faciendum esset. Λlii quoquo.
Pronuntiare. Sic antiquissimi codd. subaudito accusativo. M. P nuntiari. In orbem consisterent. Cons. IV,
3 . Orbis sit, quum milites in gy
rum se iustrii lint, ita ut ab omnibus partibus aeque resistatur. Nunc idem ost balaillon cares , ut vocant