Monumenta eucharistica et liturgica vetustissima

51쪽

Expositio euangelii Lucae prol. 3. 4 1261 -l263 B,

alii cum uariis generibus sint reserti singuli tamen diuerso genere praestant est enim uere sapientia naturalis in libro euangelii, qui scribitur secundum Iohannem. nemo enim Caudeo dicere tanta sublimitate sapientias maiestatem deis uidit et nobis proprio sermone reseravit transcendit nubes, transcendit uirtutes caelorum, transcendit angelos et uerbuni in principio qpperit et uerbum aput deum uidit quis autem

moralius secundum hominem singula persecutus quam Sanctus Matthaeus edidit nobis praecepta uiuendi quid ratio 1263 At nabilius illo admirabili copulatu quam quod sanctus Marcus

in principio statim locandum putauit ecce mitto angelum meum et uox clamantis in deserto, ut et admirationem moueret et doceret humilitate hominem atque abstinentia et fide placere debere, sicut ille sanctus Iohannes Baptista hisis ad inmortalitatem gradibus ascendit uestimento cibo nuntio 34 at uero sanetus Lucas uelut quendam historicum ordinem tenuit et plura nobis gestorum domini miracula reuelauit, ita tamen ut omnis sapientiae uirtutes euangelii istius conplecteretur hist0ria quid enim praecellentius ad sapientiam naro turalem quam quod spiritum sanctum creatorem etiam dominicae incarnationis exstitisse reseravit docet ergo naturalia. si creat spiritus unde et Dauid docens sapientiam naturalpine mitte inquit spiritum tuum, et creabuntur docet

3 euangelii qui scribitur secundum Iohannem euangelistae Ohannis m audet et maiestateram uidit in dei diuidit apud ni αqui moralibus η moralius r moralium persequutus Ul eopulatu CEIT copulato copulato et 11 ecce inquiti l hominem humilitate X te, eae te humilitatem in in ali eras. χabstinentiae fidem X mer . U I omnis e g. - omnes in Gr istius m. B conpleeteretur et s. v. 3 P I9 eius historia BL 2 Meeti ergo etiam et naturalia a uit in rus. O naturalico F natura quod quod in ras. 2 V 22 sapientiam eo naturale 23 inquit Om. I

52쪽

moralia in eodem libro cum me in illis beatitudinibus docet

mores quemadmodum amare inimicum debeam, quemadmodum non referire et repercutere uerberantem, quemadmodum bene- sacere, mutuum dare cum desperation recuperationis et cum remuneratione mercedis merces enim lacilius sequitur non

exspectantem docuit etiam rationabilia cum lego quoniam qui fidelis est in minimo et in maius fidelis est. quid adhuc do naturalibus dicam quod docuit uirtutes cae-l0rum mouein. 0minum solis esse unigenitum dei filium in cuius passione tenebras per diem actae sunt terra obscurata id est sol refugit ergo omnem quem mundana sibi prudentia falso uindicat principatum sapientia uere possidet spiritalis. praesertim cum audacius ut aliquid usurpemus ipsa fides nostra, ipsum mysterium trinitatis in hac triplici sapientia esse non possit, nisi credamus et illum naturaliter patrem ib sui nobis genuit redemtorem et illum ethicum filium qui patri usque ad mortem secundum hominem oboediens nos redemit et illum rationabilem spiritum qui rationem colendae diuinitatis et uitae regendas humanis pectoribus infudit nec quisquam putet nos potestatis aut uirtutis fecisse distantiam recum hac calumnia etiam Paulum possit incessere neque enim distantiam Dei ille cum dixit diuisiones gratiarum sunt, idem autem spiritus et diuisiones minis to-

12 4 6 mirabilia α 2 debeat, et am corr. in D. 2 et non EFI, 4 recuperationis aut remunerationis et mercedis Maurinia terne post mercellis add. s. v. doeet LX etiam enim A et etiam BEGLT maius ori s. us o maior magnis LX solis P I FGO solum in Ο - in et 12 sibi eras. uindiea P Vandaeius ut ut audacius B et ut . . et ut deinde e . II nostra in ras. 2 O nam re continens in rus S fere Iitt. quarum ultima fuit eth..i tum in eras. P filium CF om cet. 18 rationem eaelestem deinde as. 7 fere liti. diuinitatis C 19 infundit in D 2 haec BEGTU eras. ποῦ incessare LX 23 ministration nin On V ministratoria in

53쪽

Expositio euangelii Lucae prol. 5. I 263 - 1264 i. Triorum sunt, idem autem dominus et diuisions soperationum sunt, idem autem deus qui operatur omnia in omnibus operatur enim omnia et in omnibus filius sicut habes alibi quia omnia o in omnibus Chri- stus operatur et spiritus sanctus quia omnia operatur

unus atque idem spiritus diuidens singulis prout uult nulla ergo operationum distantia nulla discretio est. ubi uel in patre uel in filio uel in spiritu sancto nulli secunda plenitudo uirtutis est. 6 Haec igitur diligenter cum legimus, c0nsideremus ut in ipsis locis nobis possint melius elucere qui enim quaerit 26 Ainuenit si qui pulsat aperietur ei aperit sibi diligentia ianuam oritatis et ideo prastceptis caelestibus pareamus. nequ0 enim otiose dictum est homini quod nulli aliorum aniis mantium in sudoro uultus tui manducabis panem tuum his enim animalibus quas natura inrationabilia sunt. iussu dei terra pabulum ministrare praecepta est soli autem homini ut rationabile quod accepit exerceat, ita cursus in labore praescribitur qui enim non est contentus animalium Bis pabulo ceterorum, cui non satis est lignum fructiferum conmune omnibus ad escam datum, sed delicias sibi uariarum exquirit epularum delicias sibi transmarinis arcessit e terris. delicias uerrit o fluctibus recusare non debet qui lab0reuietum requirit breuem si laborem pro uita subeat aeterna.

uli eras. T 21 sed . . P diuitias X uaria r 22 trasmarinis P transmarinis in is mos adcersit X arcersit EP ae aeras. terrisia terris eae aeterni sim terris LX 23 uerrit e R 'Er TX s. uerrit ras. 5 fere liti. V uerrit et ad G ueritatis L, ueritate α

54쪽

itaque si quis in has sacratarum disputationum certamina ueniens exuat se uitae huius expositae ad errorem sollicitudine et nudus malitiae athleta pietatis oleo spiritali uelut

quaedam animae membra perfusus suscipiat certamina ueritatis haut dubie perpetua promerebitur sacratarum praemia coronarum bonorum enim laborum nobilis fructus est et quanto plura certamina tanto praecellentior corona

uirtuturn.

Sed ad propositum reuertamur. historico stilo diximus hunc euangelii librum esse digestum denique describendis omagis rebus quam exprimendis praeceptis studium uberius conparatione aliorum videmus inpensum et ipse euangelista historico more a narratione sumsit exordium fuit inquit in diebus Herodis regis Iudaeae sacerdos quidam nomine Zaccharias eamque historiam plena digestione persequitur unde etiam hi qui quattuor animalium formas quae in Apocalypsi reuelantur quattuor euangelii libros intellegendos arbitrati sunt hunc librum uolunt uituli specie figurari uitulus enim sacerdotalis est uictima et bene cori-gruit uitulo hic euangelii liber, quia a sacerdotibus inchoauit re et consummauit in uitulo, qui omnium peccata suscipiens pro totius mundi uita est inmolatus sacerdotalis enim est ille uitulus idem quippe et uitulus et sacerdos sacerdos, quia

propitiator est noster aduocatum enim ipsum habemus

55쪽

aput patrem titulus, quia suo sanguine nos diluit et redemit et bene accidit, ut quoniam euangelii librum secundum Matthaeum diximus esse moralem, opinio huiuscemodi non praetermitteretur mores enim pr0prie dicuntur humani pleri F que tamen putant ipsum dominum nostrum in quattuor euangelii libris quattuor sormis animalium figurari quod idem li0mo, idem leo, idem uitulus idem aquila: 0mo, quia natus ex Maria est, le0, quia sortis est, uitulus quia hostia est, aquila, quia resurrectio est atque ita in libris singulis sormato animalium figuratur, ut uniuscuiusquρ libri series propositorum uideatur animalium aut naturae aut uirtuti aut gratiae aut miraculo conuenire quae licet omnia in omnibus sint, tamen 126 A plenitudo quaedam in singulis uirtutum est singularuna ortum hominis alius descripsit uberius mores quoque h0minis praeis ceptis uberioribus erudiuit alius a potentiae coepit expressione diuinae, quod ex rege rex, sortis ex forte, uerus e uero uiuida mortem uirtute contempserit tertius sacrificium sacer 1266

dotale praemisit et ipsam uituli inmolationem stilo quodam pleniore diffudit; quartus copiosius ceteris diuinae miracula

a resurrectionis expressit unus igitur omnia et unus in omnibus, sicut lectum est non dissimilis in singulis, sed uerus in cunctis sed iam ipsum serm0nem ad0riamur euangelii.

Hebr. 9, 2 sqq. Ai oe. 5, es Iudd. 4. I et Η. Lue 3 16l Ps. 02, 20 Coloss. 3, Il diluit et X doluit et . m. et 2 accidit ae in ras. P accedit Es 4 praeterniitteretur iter pr. . . P o nostrum m. uii P IIII formis P quadriformis LX quattuor a quadri in Ore T aquila αB post aquila ras cliti re esse aquila omprobatur L 8 est ex maria 'O est GD u. ex mariae se ult eras. V sortis P sortior cet. 9 quia a M. in P I libri in L II uidstu αEGXs-eatur, Eon V uirtute V -i 3 - 13 uirtutum est ante in singulis transponit B 14 alius sis. o P describit P discrib.sita, disseripsit OV deser. υ 2 discripsit e s. i pr. 2 et 1 uber-rioribus rur eras. P potentia coepit et, i sorti P 19 inina X 20 e raessit fur. a. u. P et unus in B 22 post euangelii ad I. Incipit euangelium ranei prologus G inicium luco in

56쪽

Quoniam inquit multi conati sunt ordinare nar- 'Uξ

l. lationem rerum pleraque nostrorum quom admodum ueterum Iudaeorum paribus et generibus sormantur et causis atque exempl0rum similium pari usu exituque conueniunt principioque rerum et ne concordant nam sicut multi in illo populo diuino insus spiritu prophetarunt alii autem pr0plietur se pollicebantur et professionem sestituebant mon fdaei orant enim pseudoprophetae potius quam pr0phetae. sicut Ananias istius Agot erat autem populi gratia dis sternere is spiritus ut cognosceret quos referre deberet in num strum pr0phetarum qu0s autem quasi b0nus nummularius inprobaret. in quibus materia magis corrupta sorderet quam nori spl0ndor luminis resultaret sic et nunc in nouo testam orato multi euangelia seribere conati sunt qua boni nummularii, non pr0barunt, unum aut0m tantummodo in quattuor libros D digestum ex omnibus arbitrati sunt eligpndum et aliud quidem sertur euangelium quod duodecim scripsisse dicuntur. ausus tiam Basilides seu angelium scribero quod dicitur secundum Basilidem sertur setiam aliud euangolium quod seribitur m

57쪽

secundum Thoman noui aliud scriptum secundum Matthian. legimus aliqua ne legantur legimus, ne ignoremus legimus. non ut teneamus sed ut repudiemus et ut sciamus qualiusint in quibus magnifici isti cor exaltant suum sed ecclesia. E cum quattuor euangelii libros habeat per uniuersum mundum euangelistis redundat haereses, cum multa habeant unum non habent multi enim conati sed dei gratia destituti sunt plerique etiam ex quattuor euangelii libris in unum ea quae uenenatis putauerunt adsertionibus conuenientia reser I 266 Bi serunt ita ecclesia quae unum euangelium habet unum pum docet illi autem qui alium deum ueteris testamenti alium noui adserunt ex multis euangeliis non unum deum sed plures secerunt.

Quoniam multi inquit eo nati sunt conati utique illia sunt qui inplere nequiuerunt ergo multos coepisse nec inplesse etiam sanctus Lucas testimonio locupletiore testatur dicens plurimos esse conatos qui enim conatus est ordinare suo labore conatus est nec inpleuit sine conatu sunt enim d0nationes et gratia dei quae ubi se insuderit rigare eon a sueuit ut non egeat sed redundet scriptoris ingenium. 0nconatus est Matthaeus. 0n conatus est Marcus non conatus est Iohannes, non conatus est Lucas sed diuino spiritu ubertatem dictorum rerumque omnium ministrant sine ullo m0lii. mine coepta conplerunt et ideo bene dicit quoniam multi D

58쪽

l A mi r orari iconati sunt ordinare narrationem rerum quae in

nobis conpletae sunt uel quae in nobis redundant. quod enim redundat nulli deficit et de conpleto nemo dubitat. eum fidem essectus adstruat, exitus prodat itaque euangelium conpletum est et redundat omnibus per uniuersum orbem fidelibus et mentes omnium rigat animumque confirmat ergo fundatus in petra et qui omnem fidei sumserit plenitudinem firmamentumque constantia recte dicit quas in nobis con Εpletae sunt, quoniam non signis et prodigiis sed uerbo uera et falsa discriminant qui salutaria domini gesta descri iobunt uel qui animum mirabilibus eius intendunt quid enim tam rationabile quam ut credas cum legis ea gesta quae

supra hominem sunt, potioris esse naturae, at uero cum legis ea quae sunt moralia suscepti credas esso corporis passiones 3 26 ita uerbo atque ratione non signis fides nostra fundatur is

Sicut tradiderunt inquit nobis qui ab initio ipsii.2 uiderunt et ministri suerunt uerbi. 40 c0ngruit ista elocutio, ut magis ministerium uerbi quam auditum esse credamus sed quia non prolatiuum uerbum, sed substantiale signatur uerbum illud quod caro factum est et eo habitauit in nobis, non uulgare uerbum, sed illud caeleste intellegamus cui apostoli ministrarunt et tamen in Exodo lectum est quia populus uidebat uocem domini, et utique uox non uidetur sed auditur uox enim quid est nisi sonus, qui n0n oculis cernitur, sed aure percipitur uerum saltissimo ingenio uoluit declarare Moyses quia uox uidetur dei interioris enim mentis uidetur obtutu in euangelio autem

1 rerum rationem X rerum . . , narrationem ma defeeit

59쪽

no uox, sed illud quod uoce praestantius est uerbum uidetur cunde et sanctus Iohannes euangelista quod erat inquit ab initio quod audiuimus et quod uidimus, oculis

nostris perspeximus et manus nostrae scrutatae

sunt de uerbo uitae et uita apparuit, et uidimus et testamur et adnuntiamus uobis de uita, quae erat aput patrem et apparuit nobis uides ergo quod uerbum dei et uisum est apostolis et auditum non solum enim secundum corpus uiderunt dominum sed etiam secundumi uerbum uiderunt enim uerbum qui eum Moyse et Helia uiderunt gloriam uerbi isti enim uiderunt Iesum, qui in sua uiderunt gloria, alii non uiderunt, qui corpus tantummodo uidere potuerunt; non enim corporalibus, sed spiritalibus oculis 6 Iesus uidetur denique Iudaei non uiderunt eum, qui uidebant.

is uidit eum Abraham quia scriptum est Abraham diem meum uidit et gauisu est uidit ergo eum Abraham qui dominum utique in corpore non uidebat, sed qui uidit in spiritu uidit in corpore qui autem uidit in corpore et non uidit in spiritu nec in ipso uidit corpore quod uidebat uidit vi eum Esaias et, quia uidit in spiritu, uidit et in corpore denique non habebat inquit speciem suam neque decorem non uiderunt eum Iudaei; obcaecatum enim erat insipiens cor eorum ipse quoque non se posse a Iudaeis uideri testificatur dicens duces caeci liquantes culicem. ra camellum autem gluttientes non uidit eum itatus.

I Iob. I. 1 sq. 10 Matth. 7, 3 13 Augustinus epist. 148 6 non . . . uidetur 14 Matth. 13, 13 15 Ioh. 8. 56 2 Esai. 53 2 22 Augustinus epist. 148 6 non . . . Ort in , Marc. 6, 224 Matth. 23. 24 post uidetur add. quomodo uox uidetur B se iohannes L ohannes -is x es, Ox ses et 3 et oculis 'LI', quod a. v. '

60쪽

non uiderunt illi qui clamabant cruci si ge, crucifige eum: si enim uidissent, numquam dominum male F statis crucifixissent qui ergo deum uidit uidit m manu hel hoc est uidit nobiscum deum, qui autem deum nobiscum non uidit non potuit uidere quem uirgo peperit. denique qui non crediderunt dei filium nee filium uirginis crediderunt quid si ergo deum uidere nolo me interroges: euangelium interroga ipsum dominum interroga, immo dicentem audi Philippe, qui me uidit uidit et patrem muri mi in i ii t. mi in id o vii 4 c ad em di nil L io patrem non credis quia ego in patre et pater in I 26 me est utique non corpus uidetur in corp0re nec spiritus uidetur in spiritu, sed solus ille pater uidetur in filio aut iste filius uidetur in patro non mini dissi inites in dissimilibus uidentur. Sed ubi unitas perationis est atque uirtutis ibet filius in patre et pater uidetur in illo. quae ego inquit opera sacio et ille facit in operibus Iesus uidetur, in operibus fili pater cernitur. uidit sesum qui Galilaeum illud mysterium uidit quod nemo p0sset nisi mundi dominus elementa conuertere. uideo Iesum. ο

quando leg quia caeco liniuit oculos quies et reddidit

uisum ipsum enim recognosco qui de luto finxit homine niet ei uiuendi spiritum, uidendi lumen infudit uide Iesum. Luci ea, ei Cor. 2. Matth. l. 23 b. 4.