Monumenta eucharistica et liturgica vetustissima

61쪽

quando peccata condonat nemo enim potest peccata dimittere nisi solus deus uideo Iesum quando Lagarum suscitat, et non uiderunt qui uiderunt uideo Iesum, uide etiam patrem. quando oculos ad caelum erigo, ad maria conuerto, ad terram c retorqueo inuisibilia enim eius per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur.

Sie ut tradiderunt nobis qui ab initio uiderunt

i. 2 et ministri fuerunt uerbi gemina uirtus est in homine perfecto, ut et intentio sit et actio utramque igitur uirtutem 1 sanctus euangelista apostolis desert non solum enim uiderunt inquit, sed etiam ministri uerbi fuerunt intentio uisionis actionis est ministerium, finis autem intenti0nis est actio, principium actionis intentio atque ut proprio ap08t0l0rum utamur exemplo intenti est quod etrus et Andreas is audita domini uoce dicentis faciam uos piscatores h 0-minum sine ulla conperendinatione reliquerunt scalmum, uerbum secuti sunt sed n0n statim in intention aetio ne ibi quidem adhuc actio, sed intentio, ubi dicit Petrus domine, quare non possum te sequi modo animam maneam pro te ponam erat enim intentio passionis, sed nondum erat actio licet in ieiuniis iam esset actio esset in uigiliis, esset in contemptu corporalium u0luptatum haec enim est actio Christiani neque enim in omnibus rebus simul et intentio et actio est, sed cum sit rei ulterius acti0 alteriusta adhuc intentio est. nam et ipse Petrus cum multa ap0st0lica uirtute perpete peregisset, postea tamen quando dixit ei do

5 quae s. u. intellegenda P. f. de pir sancto II 2, 3, mure p8alm IIS, 2, 32 3 actio actionis a saetati uos fieri O et fieri eras. Τ l sequuti O in m. BC intentione -n B actio ne ibi LX intentione actionis ibi P intentio uinaetioue ibi deinde non aetio, C intentione actio ibi χ 20 in eam Om. iam in ieiuniis X 24 est sed Om P 26 perpete P per

62쪽

uerbum atque actionem subiit passionis sed fuerit in Petro. Andrea, Iohanne et ceteris apostolis et intentionis et actionis F aequalitas est autem nonnumquam plus in intentione quam in actione aut plus in actione quam in intentione, ut in euangelio cernimus inter sanctam Mariam et Martham fuisse di s stantiam alia enim uerbum audiebat alia festinabat circa ministerium quae stetit et ait domine non est tibi curae quod reliquit me solam ministrare die ergo illi ut me adiuuet et dixit illi Martha Martha. Maria optimam partem elegit, quae non aufers tur ora eos ab ea ergo in altera intentionis studium, in altera actionis ministerium redundabat, utrique tamen utriusque uirtutis studium suppetebat, siquidem et Martha, nisi audisset uerbum ministerium non subisset, cuius actio intentionis indicium est. et Maria tantum gratiae de utriusque rettulit persectione uir ututis, ut ungueret pedes Iesu et tergeret capillis et totam domum suae fidei odore conpleret est etiam nonnumquam maxima intentio, cassa actio, ut si medicina animum aliquis intendat et, cum omnia medendi praecepta cognouerit, non exsequatur omela atque ita fit ut quia cassa actio cassa metiam intentio sit est etiam in nonnullis uberior aliquando actio, exilior intentio, ut si aliquis baptismi salutaris sacramenta percipiat et cognoscendis uariarum uirtutum praeceptis animum nolit intendere fit plerumque ut per intentionis incuriam

63쪽

Εxpositio euangelii Lueae I -II 1268 -I 269 j. 17smetum actionis amittat. de ergo utriusque uirtutis plenitudo quaerenda est, quam consequi p0tuerunt apostoli de quibus dicit qui ab initio uiderunt et ministri suerunt, ut per id quod uiderunt diuinae cognitionis intollega , tu intentio, per id quod ministri fuerunt eorum actio declaretur.

10 Uisum est inquit mihi potest non soli uisum esse quod a. uisum sibi esse declarat non enim uoluntate tantum humana uisum est, sed sicut placuit ei qui in me inquit loquitur Diu Christus qui ut id qu0d bonum est nobis qu0que bonum

uideri possit peratur quem enim miseratur et uocat et ideo qui Christum sequitur potest interrogatus cur esse uoluerit Christianus respondere uisum est iii hi quod eum dicit non negat de uisum a deo enim praeparatur uoluntas 15 hominum ut enim duus h0norificetur a sancto dei gratia est denique plurimi 0 luerunt scribero euangelium sed quattuor tantummodo qui diuinam meruerunt gratiam sunt recepti. Et visumsist inquit et mihi adsecuto a principio omniai. diligenter ex ordine prolixiorem hunc euangelii librum 2 quam ceteros esse nemo dubitauerit et ideo non ea quae salsa sunt sed quae uera sibi uindicat denique etiam a sancto apostolo Paulo testimonium meruit diligentiae sic enim laudat Lucan cuius laus inquit est in euangelio per omnes ecclesias et uere laudabilis est qui meruit a tanto gontium et doctore laudari ad spetitum itaque se non pauca dicit. Sed omnia si adsecuto omnia uisum est scribere n0 omnia, sed

Augustinus de natura et gratia 63, 5 et de dono perseu. I9, 9 uisum est dei gratia est sci Cor. 13, Rom. 9, 8 24: cf. Marc. 10, 8 sq. I Prouerb. 8, 35 23 II Cor. 8, 18 24 es. Cic. Tusc. IIII T suerunt uerbi uerbi tu. est i et ibi B Augustinus loco altero som. inquit solum X soli ma sibi uisum Au uotini κIoe altero Dei illi X inquit in Augustinus loco alter I uο- init B l est et mihi Am ustinus Ioe altero 14 enim m. Ut IIII ' I adsequuto F et in it. s. v. V 23 luean lucam et 25 adsequutum '

XXXII. Ambr. para .

64쪽

ex milibus: 0n enim scripsit omnia sed adsecutus est

omnia quia quae secit inquit esus, si scribantur

enim quod consulto etiam ea quae ab aliis sunt scripta praeteriit, ut diuersa in euangelio gratia refulgeret et pr0priis squibusdam singuli libri mysteriorum gestorumque miraculis 270 1 eminerent diuiserunt enim sibi uestimenta milites Christi. quod suo l0co plenius explanabitur. 12 Seriptum est autem euangelium ad Theophilum hoc est ad eum quem deus diligit si deum diligis ad to scriptum est. si ad te scriptum est suscipe munus euangelistae pignu Sami ei in penetralibus animi diligenter adserua bonum depositum custodi per spiritum sanctum qui datus B, est nobis frequenter inspice saepius discute fides pign0ri prima debetur fidem sequitur diligentia ne conmissa tibi

pignera linea aut aerugo consumat quod enim tibi conmissum est consumi potest euangelium bonum pignus est, sed uiden uel in animo tuo illud aut tinea aut aerugo consumat.13 consumit tinea, si quos bene legeris male redas tinea haereticus est tinea Fotinus est tinea tua Arrius est scindit ue 2 cstimentum qui separat a deo uerbum scindit pstim sentiam F0tinus eum legit in principio erat uerbum et uerbum erat aput deum et deus erat integrum enim uestimentum est, si legas et deus erat uerbum scindit uestimentum qui separat a deo Christum se indit uestimentum ra

PαL 12 penetralibus 7 penetrabilibus cibi eras. cet. 14 pigneri F pignore V -ri corr. O in ras. i pignera αDL pignora ei. aut tinea BL 7 euangelista bonum X -stam, una A. sta, si 2 deus erat uerbum EG uerbum e . eras. V, 25 a leo separat

65쪽

qui legit haec est aut en uita aeterna, ut 0gnoscant te solum uerum deum nisi cognoscat et Christum. 0n enim solum patrem uere deum cognoscere uita aeterna est sed etiam Christum 40gnoscore uerum deum uerum D

de uero deum de eo uita est sempiterna tinea est Christum cognoscere sine diuinitatis fide aut corporis saeramento tinea est Arrius tinea est Sabellius patitur has tineas spiritus fluctuantium, patitur has tineas spiritus qui n0n eredit quia pater et filius diuinitate unum sunt scindit quod id scriptum est: ego et pater unum sumus qui unum per discretas substantias diuidit patitur hanc tineam spiritus qui Ipsum Christum in carne uenisse non credit et ipse tinea est: ipse est enim antichristus, qui autem de de sunt idem tenent et ideo tineam pati non queunt, quae diuidit uestii mentum omne enim quod inter se diuiditur sicut Satanael 40gnum non potest esse perpetuum est etiam aerugo animi. cum saecularium sordibus cupiditatum religi0sae acies intentionis obducitur aut fidei puritas dee0loratur nube perfidiae. aerugo mentis est rei cupiditas familiaris. aerugo mentis is incuria est, aerugo mentis est adpetentia dignitatum, si in his

summa spes uitae praesentis locetur et ideo ad diuina e0nuersi acuamus ingenium, exerceamus adfectum ut gladium illum quem uendita ueste emi dominus iubet, paratum Sem per et lucidum tamquam in vagina mentis reconditum habere 25408simus arma enim Spiritalia et sortia de ad destruendas

2 uere solum X uerum extra M. 2 patrem solum P cognoscere m. uerum pr. uereo uerbum G deum et uerum '

brassi serus. t ni P 6 diuinitate P 8 fluctuantius u ult eras. P diuinatate iis a pr. 2 P i uenisse m. in ipse se erasio P in ea 'Τ tinea in ' I est enim L in qua a inras. O inquit ποῦ est enim inquit et fide I pati tineam pati nequeunt ET IT cupiditatum uoluptatum P 20 adpetentia B τ' ad penitentiam, ambitio P 22 exerceatus in s. DP adlatum P adfectum ect in rus. L 25 possimus i eae e me P. Leaeis G

66쪽

Ambrosii

munitiones militibus Christi debent semper esse praesentia. ne eum uenerit dux caelostis militiae, si tu n0strorum offensus 'e liarm 0rum a legionum suarum nos societate discernat.

.f. i. Fuit inquit in diebus erodis regis Iudaeae sacerdos quidam nomine Zaccharias se uice Abia et uxor eius de filiabus Aaron et nomen eius Elisabet et erant ambo iusti incedontes in omnibus mandatis et iustificationibus domini sine que- 1 rella docet nos scriptura diuina non solum mores in his qui praedicabiles sunt sed etiam parentes oportere laudari id ut ueluti transmissa inmaculatae puritatis hereditas in iis quos uolumus laudare praecellat quae enim alia intontioli 0 loco sancti euangelista nisi ut sanctus Iohannes Baptista nobilitetur parentibus miraculis moribus munere passione sic etiam sancti Samuhol inter Anna laudatur, sic Isaac a paren ibtibus nobilitatem pietatis accepit, quam posteris dereliquit. sacerd0s itaque Zaccharias nec solum sacerdos, sed etiam de 16 uico Abia, id os nobilis inter superi0res semine et uxor Cinquit eius de filiabus Aaron non solum igitur a parentibus sed etiam a maioribus sancti Iohannis nobilitas pro zopagatur. 0n saeculari potestate sublimis sed religionis sue-eessione uenerabilis tales enim mai0res habere debuit praenuntius Christi, ut 0n repente c0nceptam, sed a maioribus acceptam se ipso infusam iure natura es praedicare fidem 17 0mini ei uideretur aduentus orant inquit ambo iusti in s Dei d Fndi scit O nam i bi s nam n d ad ii sed ii 44 si emi ii ii iii s Ios. 5, 13 Lue 2 lx i5 Reg. Io, a Paralip. I 24. 02 es Augustinus de gratia Christi 48, 3 mutnitiones tur erus. P 3 secernat O s. ni Exp prologus In eis, liber P 7 et erant erant aut, ni et mo iusti ante ditio 10 laudari PG II uelut P uel ud L 14 passiones sisti. eras. P I samuhelis P is a M. 3 LX saae fa ait. s. v. 2 PI semine I et ετ seminae E aemine P semineis seminae B et νιι F et in quo ni seminet O semina I et 2 FU familias C

67쪽

domini sine querella quid ad hoc referunt qui pedestiis suis solacia requirentes sine peccatis frequentibus hominem putant esse n0n posse et utuntur uersiculo quia scriptum est in Iob nemo mundus a sorde nec si una die uitas eius est in terra numerosi menses eius ab ipso γquibus respondendum est prius ut quid sit hominem sine

peccato esse definiant, utrum numquam omnino pecea Sse an desisse peccare si enim h0 putant sine peccat esse, de Esisse peccare et ipse consentio Homnes enim pecca-i uerunt et egent gloria dei sin autem eum qui ueterem errorem correxerit et in eam se uitae transformauerit qualitatem ut temperet a peccato negant abstinere delictis, n0np0ssum in eorum c0nuenire sententiam, cum legamus quia

sic dominus diloxit ecclesiam ut exhibeat sibi Dipse gloriosam et non habentem maculam aut rugam aut aliquid eiusmodi, sed ut sit sancta et

inmaculata nam cum ecclesia ex rentibus hoc est ex

peccat0ribus congregata sit, quomodo x maculatis inmaculata p0test esse nisi primo per dei gratiam, quod abluta a delictor sit deinde quod per qualitatem n0n peccandi abstineat a delictis ita nec ab initio inmaeulata humana enim hoc

inpossibile naturae sed per sti gratiam et qualitatem sui.

es Augustinus epist. 77, 6, Origenes hom in Lucam II XIIII μ0, M. Gob 14 4 sq. Rom. 3. 23 I Ephes. 5. 25 et TIT Augustinus de natura et gratia 63. 5 nam cum ... 2 a dilictis 2 Augustinus de natura et gratia 63, 5 ne ab . . . p. 22, I idcatum adhuc requirentes ci requirent X -tes, Ore praeserenteseel. 3 in iob est X est ante in eras. una die eius uita est P unius diei uitae sit si eras. P 104b,riam PG et merus. CL, m e . α glori omis gloriae se eras. V si LX sin m 2 l siet sicut L et ut eras. PEO V, ut e . ut del. 2 Odilexit illis ex pr. de C ex ali. is prinium B lier

Christi usustinus a BCO, m. et Ausustinus 2 a P s. u. 2 hoe est est a. v. 2 EO ri inpossibile est C et est . . 2 Esed i Augustinus .eti et cet. et per qualitatem me per nequalitatem CDisilia πιν Orale

68쪽

l quia iam non peccat fit ut inmaeulata uideatur nec tiose iustos ante deum dixit incedentes in mandatis et iustificationibus domini in quo patrem omnipotentem 'Ne a et filium conprehendit filium esse qui legem tulerit mandata praescripserit etiam sanctus euangelista declarat et bene iustos ante deum: 0 enim omnis qui iustus est ante hominem iustus est et ante deum aliter uident homines. alit se deus homines in acie deus in corde et ideo seri potest ut aliquis adsectata bonitate purulari iustus uideatur mihi, iustus autem ante seum non sit si iustitia non ex omentis simplici late formetur sed adulatione simuletur ab Βseondita enim in ea homo non poterit deprehendere persecta igitur laus est ante deum iustum esse unde et apostolus cuius laus inquit non ex hominibus sed ex deo. beatus plane ille qui in conspectu dei iustus est beatus ille is de quo domitius dignatur dicere: ecce uero Israhelita. in quo dolus non est uerus ni in Israhelita qui deum uidet et ui dorici nouit a de se ipsi exhibet cordis occulta. solus enim persecti0 qui ab eo probatur qui non potest salii: eiudicia enim domini uera, iudicia autem hominum saepe solatiuntur ut i iniustis iustitiae gratiam frequenter adscribant

et iustu in aut odio persequantur aut mendacio decolorent. nouit autem dominus inmaeulatorum uias nee pro

peccat0re claudabit seres nec pro claudabili ieceatorem sed unumquemque pro conpetentium iudicat ratione meritorum reidem est enim arbiter mentis et laeti diuina iudicia meritum

Rom. 2, 3, Origenes otia in Lucam II XIII 18064 sq. M. 4 Lue. 6, 46 sq. 5 s. Baedae exp evang. Lucae p. 310 a M. II Sir. 43.

laudabile '2 i diuina namque

69쪽

i usti ex mentis habitu, non aliquo laetorum exitu metiuntur: Dplerumque enim ut 0na mens acti reprehensibilis exitu deformatur aut impr0ba cogitati facti alicuius decore uelatur. sed etiam quod bene seceris si male cogitaueris, diuinos iudicio non potest e0npr0bari scriptum est enim iusto

quod iustum est persequeris nam nisi esset ut iustum iniuste faceres numquam dictum esset iuste quod iustum est persequeris et certe p0sse iustum iniuste ieri docuitn0s ipse saluator dicens: cum feceris elemosynam is tu noli tuba canere ante te et cum oratis, non eritis sicut hypocritae bonum est enim misericordia bonum

est oratio, sed potest iniuste fieri, si iactantia causa aliquisl pauperi largiatur ut uideatur ab hominibus unde sanctus euangelista n0n solum iustos ante deum et ne edentes is in mandatis omnibus et iustificationibus domini. sed etiam sine querella incedentes ait quod mire cum prophetico congruit dicto quo sanctus Salom0n in rouerbiis usus est dicens provide bona semper coram deo et coram hominibus nulla ergo querella est, ubi et mentis r bonitas concordat et facti, et plerumque iustitia duri0 homi-20 num querellam excitat quam uero congruat uerb0rum ipsa distinctio et ordo conueniat diligenter aduerte incedentes inquit in omnibus mandatis et iustificationibus domini prius enim mandatum, secunda est iustificatio. is itaque cum mandatis caelestibus boedimus, in mandatis ineedimus domini cum iudicamus et c0ngrue iudicamus tenet 1273 Α2 domini iustificationes videmur plena igitur laudatio quae

70쪽

Ambrosii genus mores officium laetum iudicium conpr0heu it genus in maioribus mores in aequitate officium in sacerdotio laetum in mandato, in iustificatione iudicium.1, 8 10 Factum est autem cum sacerdotio fungeretur Zaccharias in ordine uicis suas ant dominum deum secundum consuetudinem sacerdotii sorte exiit ut incensum poneret ingressus in templum domini. 22 et omnis populus oris orabat hora incensi uidetur hic sanctus Zaccharias summus designari sacerd0s, quia sicut lectum est de prior tabernaculo, in quod semper intrabant 1ο sacerdotes ministeria consummantes uno tantum anni tempore intrabat in templum in secundo autem semel in anno singularis summus fac ordo non sine sanguine.

quem offert pro se et populi delictis hie est ille Summus sacerd0s, qui adhuc sorte quaeritur quia uerus adhuc ign0ratur: qui enim sorte legitur humano iudicio non conprehenditur ille igitur quaerebatur et alius figurabatur ille

quaerebatur uerus in aeternum sacerdos cui dicitur tu es sacerdos in aeternum, qui non hostiarum cruore sed propri sanguine patrem deum generi reconciliaret humano ad sed tunc sanguis fundebatur in specie in peei sacerd0s ordinabatur nunc quia ueritas uenit, relinquamus speciem Dueritatem sequamur et tune quidem uices erant, nunc autem est perpetuitas erat ergo et ei te erat euius uices otium 2 gerebantur. 0rte ergo legebatur ut introiret templum sacer 25

et pro populi, si elegitur GP et iis c ult. religitur m eae

leptitur F 20 sanguine E P. m. et patri ni eae patrem ito m in ras. genus ius in rus m 2 re hum. V patrem in eras. do genus ree hiam. ra ait in specie m. G 23 ueritatem Let om P 25 legebantur P eligebantur L elegebaturi elige