장음표시 사용
121쪽
ρι De Immunitate Ecclesiactica.
etiam Regularibus , quin imb a quolibet approbato Consellario modo, quo
supra dicebaturi is, qui errore contra fi-. dcm , etiam ex ignorantia affectata,' committit in internoe, etiamsi persecte explicet illum in externo. Moveor ad hoc etiam subcorollarium deducendum ex eo, quia in ignorantia affectata militat eadem ratio , quae supra de ignorantia crassa dicebatur ; nempe quM in peccato propriae haeretis scientia determinationis Ecclesiae , sit circunstantia subitantialiter requilita ex parte obiecti, qua proinde sublata aufertur etiam substantia propriae haeresis : atque ita
dis .i.queri. ii. uni t. i. di c. .in solui. ad primum, Zumel. . 2. qua l. 26. ari .H p. i. Petrum Nauar. lib. a. de restit. cap.4 Para. 2. dub. 8. num. 2O8.& alios, inter quos videtur elle Corduba in ' quaestion. lib. i. quaest. 17. s. 7. & Torres de Trinit. quast. 32.art A A 2. art. om-mem. sera. i. sed ut distinctius in haere procedatur.
Aduerte primo , quod si quis, quae
Ecclesia proponit, affectet ignorare, solum ex negligentia, ac taedio illa addiscendi, absque dubio proprie haereticus non est, & sic non contrahit haereticorupoenas. Ratio, quia in tali casu pertinacia , quae ad haeresim propriam requiritur , non ad est: nam cum tali voluntl- te ignorandi, quid doceat Ecclesia, stat voluntas obediendi Ecclesiae , quotiescumque de illius definitione constiterit.
Adverte secundd, quod si affectet ig- ιnorare, etiam , sed solum, ut liberius,& absque conscientiae scrupulo defendat opiniones, quae sibi maxime placent,ne
si forte contingat illas elle naereticas, necessitetur mutare , nec etiam est pr te haereticus, & sic nec etiam contrat haereticorum poenas. ratio, quia nec
in tali casu pertinacia quae ad propriam haeresim requiritur, interuenit: nam occum tali voluntate ignorandi stat etiam virtualis voluntas obediendi Ecclesiae, quotiescumque de illius definitione constiterit: ideo enim talis homo, quid doceat Ecclesia , vult ignorare , quia non vult ab illius sententia recedere; ergo excludit pertinaciam, & consequenter excludit etiam haeresim propriam; atque ita praeter alios docet Suar. in ei t. disp.
Adverte tertio, quod si quis e contra assectet ignorare, quae proponit Ecclesia , ad finem , ut liberius, & absque conscientiae remorsu erret in fide, & ab Ecclesia recedat, est sicuti docent Can. Valent. Zumel, eL Petr. Nauari. in locu supra citatis ὶ propriὰ haereticus, & se
contrahit haereticorum poenas; si tamen in externo etiam intentionem suam proserat. Ratio, quia in tali casu e contra adest vere pertinacia contra Ecclesam,
cum in tali c sit nolit homo subiici Ecclesiae quin sic recedere ab Ecclesia est
magis volunt rium, saltem per modum obiecti, & talis ignorantia, ut in I. 2. quaest. 6. art. 8. non minuit peccatum, d potius auget peccatum I atque ita
docet Sanchez lib. 2. mor. cap. 7. num.
23. Zumel ii. quest. 76. art. . di put. i. Reginaldo tom. a. lib. 17. cap. q.
122쪽
qtiast. 2. num. 9. Idem dico, si affectet ignorare ex salia opinione, quam habet contra Ecclesiam ; quia, & in tali casu etiam adest veὰ pertinacia, cum &in tali casu etiam non sit paratus corrigi ab Ecclesia quin imo contemnat autho ritarem Ecclesiae; atque ita docet San
a side , dis'. s s. dub. a. SUB COROLLAR IVM VI. v I Nde sextb non incidit in poenas V haereticorum, inad nec peccat, caltem mortaliter, is, qui per habitualem dispositionem,ita adhaeret suae opinioni, ut etiamsi sciret, illam elle contra Ecclesiam, adhuc in illa persilieret , dixi habitualem quae scilicet non proueniat ex actu praeterito in prauo affectu actuali, quo quis prorosuit sequi suam sententiam, etiamsi contraria ellet Ecesesiae; haec enim est manifesta actualis pertinacia , & ad haeresim propriam sussiciens: sed per habitualem dispositionem intelligo naturalem quamdam dispositionem , per quam homo ita se habet ut si, id esse contra doctrinam Ecclesiae
cognosceret,nihilominus in sua sententia permaneret. Ratio Corollarii est e dem, quaesupra dicebatur , nempe quod cum in tali casu non adiit pertinacia actualis,non adest in tali casu actu,& sic ex omni parte persecti consumi natu peccatum haeretis , ergo &c. Confirmatur.
quia Mneraliter per dispositionem habitualem non dicitur homo actu peccare: multi enim homines sunt in ea natutalidit positione,ut si occurreret occasio peccati , in peccatum laberentur, non thmen propterea sunt rei peccati.
λ Hinc mihi non probatur , quod docet Suar. in cit. tract. deside dissut. rs.
sectione 3. numero i6. ubi est , ignorantiam vincibilem , etiam cratiam excusare quidem a peccato haeresis protriae,quando ignorantia est antecedens, eu causa actus; at secus, si sit concomitans, quin addit, neque ignorantiam inuincibilem excusare, quando est con- comitans, & rationem reddit, quia tunc illa iguorantia talis est, ut secum admit- tu , quinimo requirat voluntatem non mutandi sententiam , etiamsi constet, Ecclesiam aliud docere ab hac enim voluntate habet illa ignorantia, quod sit
concomitans; & coniequenter non est causa errandi, nec excludit modum aD
sentiendi pertinaciter contra Ecclesim authoritatem; haec ille. Verum haec sin- quam in mihi non probantur, &praese tim quod addit de ignorantia inuincibili
concomitante: nam cum ignorantia in uincibilis concomitans causet non V luntariam , ut in I. a. quast. 6. art. 8.non videtur, quo modo actus cum huiusmodi ignorantia factus, possit elle malus , Ne peccaminosus : de intrinseca enim ratione peccati, est ut sit voluntarium ; neque id est indistincte verum de ignorantia vincibili concomitanti ;quia ex dictis ad peccatum haeresis pro priae non sussicit voluntatium in causa. seu indirecte; sed ignorantia vincibilis
concomitans facit tantum voluntarium indirecte , ergo , M.
Distinguendum itaque puto de asso. , ctia , seu dispositione ignorantis igno rantia concomitanti, ac vincibili: haec enim duplex este potest ; uno modo habitualis tantum , ut si quis ignoranter tenens aliquid contra fidem , in ea habituali dispositione est, ut si taret, id ei te contra Ecclesiam , adhuc in sua
sententia persisteret ; ita tamen , ut cum hunc errorem in mente fouet. non habeat actu talem voluntatem ; de
123쪽
ira l. i 3. disput. 7. feci. 7. in D. tene haec dispositio prorsus excusat a peccato haeresis , quia ut dicebatur)per dispositionem habitualem non peccat homo , donec in actum prodeat. Neque obstat, quod ignorantia sit vii cibilis , quia haec facit tantum indit die voluntarium , quod non susticit ad propriam haeresim, ut supra dicebatur. altero modo potest elle illa dispositio
actualis, ut si quis ignoranter , etiam inuincibiliter, credens aliquid contra determinationem Ecclesiae, habeat in voluntate hunc achium: etiam si scirem Ecclesiam aliud tenere, adhuc a mea opinione non discederem , & in tali casu ellet homo veia, & proprie haereticus, atque adeo, & poenas haereticorum contraheret. Ratio, quia in tali casu adest vera, & propria actualis pertinacia , ut bene docet SuareZ in citidis'. i9. sitit. 3. namer. I . & probatur , quia talis voluntas actu apponiatur voluntati parendi Ecclesiae, & au thoritatem illius infallibilem non ad mittit, quin etiam excludit, ergo, &c. 6 Hoc autem, quod modo dixi , ve- tum est , in ii contingat , opinionem suam non es le contra determin
tionem Ecclesiae ; ut siquis v. g. falso existimans , aliquid elle definitum ab Ecclelia, contrarium ipse teneat. Ratio , quia cum sit in dispositione, siue affectu actuali periistendi in sua opinione , etiamti aduersetur Ecclesiae, est etiam in tali casu in vera, & persecta actuali pertinacia contra Ecclenam, e sis,&c. Confirmatur , quia hoc ipso , quo credit non elie uniuersaliter vera, qua definita sunt ab Ecclesia , ab Ecclesia recedit, & negat Ecclesiam esse in proponendo infallibilem regulam ; qui est virus ex atticulis fidei praecipuus , em SQ, &c. atque ita contra Salas I. a. tem, quod talis homo , quamuis ob
conscientiam erroneam non minUS p cet , quam haereticus, non tamen sit
proprie haereticus, quia, ut inquit ipse, nihil falsum credit in docent communi
dicebantur. 'Poab, an iste talis in dicto casu in- Icurrat excommunicationem Bullarem , de alias haereticorum poenas, si exterius proferat, quod tenet ex con-s fientia erronea ; quamuis assirinent
Henriq. Sayr. & Sanchea in loc. suprarit. moti ex eo, quia vere aliquid de fide exterius negat; nempe Ecclesiam esse certam fidei regulam; nihilominus oppositiun sentio, ex eo, quia quamuis interius aliquid de fide neget, exterius tamen nihil contra fidem , & E clesiam asserit quod cum poenae sint ab Eeclesia,& strictam habeant interpretationem) ad incurrendas poenas requiritur ; atque ita docet praeter alios SL
manca de cathol. instit. Iit. 3 . num. p.
de in hoc sensu intelligi potest Salas in
lac. supra est. Item secundo, Propter eandem rationem sentio, quod quamuis quis diuinae reuelationi priuatim sibi factae per
124쪽
pertinaciter distentiens cum illam ellea Deo susticientia indicia habeat j vere,& formaliter sit haereticus quia sicuti Omnis ille , qui ob authoritatem Dei
reuelantis, tanquam per unicum formale motivum credendi, reuelatam sibi propositionem prudenter, ac pie credit , fidei diuinae actum elicit, ita huic formaliter oppositum actum infidelitatis exercet, quicumque reuelationi sibi a Deo factae, & si cienter applicatae imprii denter, ac pertinaciter dii lentit. tum quia reuelationem a Deo sublice, aut priuatim fieri, non ad ellentiales, uti Sotus arbitratus est lib. 3 .de natura, cst Iratia , cap. ii. sed ad accidentales tantum fidei,&consequenter infidelitatis disserentia pertinere videtur in poenas
tamen haereticorum non incurrat, quia
ex dictis infidelitas, seu haeresis , propter quam poena incurruntur, est error
contra fidem catholicam ab Ecclesia propositam , & haereticus, qui poenas incurrit , est qui in sententiis, siue dogmatibus fidei ab Ecclesia contumaciter
recedit ; quod in nostro casu non est, ergo , &c. atque ita praeter alios docet Corduba lib. i. qua tion. ι'. f. t. dab. 2. contra Vegan super Trident lib. 9. p. y & Sanchez lib. 1. mor. cap. 7.
3 Neque obstat , quod pro se assertSanchez; nempe , qui negat fidei articulum ab Ecclesia omnibus propositum , is poenas haereticorum incurrit; at qui reuelationi diuinae priuatim sibi tactae pertinaciter dillentit , is saltem virtualiter negat praecipuum fidei C tholicae articulum ab Ecclesia propositum, scilicet Deum indicendo veracemelle; ergo M. nam respondetur, cum, qui dillentit reuelationi sibi a Deo factae sita tamen, ut neque res reuelatae, neque ipsius reuelantis claram, & intui-
tiuam notitiam habeat j non negare Deum in reuelando veracem esse: siccnim Atheus omnino,& Aposthata eL set, utpote ipsam sorinalem rationem,& fundamentum fidei abiiciens ; sed negare sibi factam reuelationem squam tamen elle a Deo sussicientibus indiciis
Moscere polietὶ veram, aut certam esse. . Item tertio, propter eandem rati nem , ientio, quod nec incurrat pinnas haereticorum is, qui negat Conclusionem Theologicam, quae ex vera Propositione naturaliter scita, & ex altera de fide, per euidentem illationem sequitur; ut si quis , v. g. agnoscat, quod Christus sit homo, neget tamen, luddvisibilis est. Moveor ad hoc etiam deducendum : quia vel negat is Conclusi nem Theologicam , ut deductam. & sic.
non est haereticus: nam sic non tam negat firmitatem testimonii Dei dicentis, quam ficinitatem formae syllogisticae, nempe quod haec non habeat illationis
necessitatem sob quam rationem nec est haereticus is, qui negat Conclusonem Theologicam , ut deductam etiam ex duabus praeinlisis de fide; ut siquis, v. g. agnoscat per fidem omnem hominemelle redemptum ; & Ioannem Baptistam suille hominem millum a Deo; neget tamen elie redemptum; quamuis in utroque casu praesumatur haereticus; quia cum Praemillae naturaliter scitae , & se mae syllogisticae certitudo sit euidenter nota, merito in foro externo praesumitur non negare haec, sed potius negare praemillam reuelatam: ergo &c.vel negat is Conclusionem Theologicam, ut explicatam per praemii Iam naturalem,& per formam syllogisticam, tanquam per conditionem applicantem : & sic. quamuis re vera si haereticus , quia sic negat testimonium Dei dicentis, in quo
125쪽
96 De immunitate Ecclesiactica.
fundatur conclauo Theologica , ut explicata , seu sumpta materialiter ; t men quia sic non dicit adhuc aliquidi contra Ecclesiam suprono enim ,quod non sit illa explicata, seu explicite proposita ab Ecclesiain non contrahit adhuc naereticorum poenas, quae solum sunt ab Ecclesia , uti supra dicebatur.Vide Canum Ib. in . de locis, cap. 9. Bannes 2.2. I p. I I. art. 2.9 .circa hac, Valentiam
Su B COROLLAR. VII. i π y Nde septimb non incidit in rci: V nas haereticorum, & sic absolui potest etiam a Regularibus , quin imo a quolibet approbato Consessario modo quo supra dicebatur j is etiam, qui
haeresim actu consummauit persecte in interno, dummodo eandem nullo in do consummauerit in externo , id est,
nullum signum in externo de haeresi sua dederit, & sic restet haereticus , Iicet proprius, pure tamen mentalis. Moveor ad hoc etiam subcorollarium d ducendum propter eandem rationem
iam μpra dictam ; nempe quod censurae , & poenae des ictum aliquod ait
cientes , cum, ut pote odiosae, sit ictam interpretationcm habent', non comtrahuntur , nisi ob delictum verum,& ex omni parte persecte consum
a Confirmatur, quia Ecclesia non habet iuri lictionem in actus, qui non ros Iuni interius cognosci, cum regimen , eius sit visibile , & sic debeat versari circa obiecta visibilia; atque ita habet communis opinio Doctorum, etsi contrarium senserant Panorm. Ioannes Andreas Ananias , Felin. & alij Canonistae in cap. vltate haeresi, Adrian. in A. quaest. a. de confessone 6. Al pro- . bant, Albertus Pistius lib.6. de Eccles
SvB COROLLAR. VIII. VNde octauo absolui potest a Re- i
gularibus , quin imo, a quolibet approbato Conscitario modo quo se
pra dicebatur in is etiam, qui actu consummauit haeresim perfecte in interno, dummodo eandem, licet aliquo modo persecte tame non consummauerit actu in externo , id est, dummodo, quamuis dederit de sua haeres interna signum aliquod externum, tamen non dederit signum tale, quod secundum se , aut ex
circunstantiis sit sufficiens ad illam aliis periecto explicandam, id est , nullus alius, si futilet praesens, ea illo signo externo potuisset probabiliter illam apprehendere : hoc enim omni iid requir
tur ad excommunicationem , caeteras
que haereticorum 'citas incurrendas, ut scilicet verba, aliave signa, ex sua natura, vel ex institutione, vel consideratis hic, & nunc circunstantiis pcr- sonarum, loci, temporis, &c. Sufficiei ter manifestativa sint haeresis internae.
Ratio huius SubcoroIlvij cst eadem, quae supra dicebatur. Confirmatur, quia ideo Ecclesia non a punit haeresim pure internam , quia non potest ea ab ullo cognosci, praeterquam ab habente illam; ergo idem diacendum , si ex signo externo non pos
sit probabiliter illa ab aliis apprehendi,
126쪽
e proinde habenda est talis, ac si esset
solum interna. 3 Ratio autem , cur Ecclesia, lex , vel praeceptum humanum ullum non possit se extendere ad actus mere internos praecipiendos , ac puniendos, ad men
reg. precatum, Parr. 2. num. 7. Mirandae in man. Praelat. rom. I. quaest. 26. art. 2.
& aliorum communiter contra glossin capit. cogitationia dist. i. de poenit. Adrianum quodlib. 8. an. r. Pighium lib. 6. de Eceles Hierarchia ea . t 6. Iulium Clarum lib. i. sement. f. vltim. quast. 9 i. Medinam Cod. de orat . quaest. 1 1. de Rosellam ver. ab sol uto, L. --
4 Prima est, quia in cap. 3. 3 1. quaest. 6. idicitur, quianon possis humano iudicari examine, quem Dominuι suo reseruauitii dicio. & in cap. sicut, de simonia habetur, quod Ecclesia non iudicet de occultu , & in cap. tua nos, eod. tit. Irmn . III. ait; nobis datum cIi eman
festis solammoda iudicare, dein leg. I 8. f. de paenu, quae allegatur apud Grati num di inst. i. de poenit. dicitur, quod cogitat dinis poenas nemo patitur; ubi glosi recte monet, verum id esse, si stetur intra fines cogitationis ; at secus si exequendi propositum manifestetur externo signo , vel conatu , quamuis sine cffectu, vel succellia: nam solum con tum in criminibus f praesertim grauibricom. Gl Eue Dubit. Vor I.
s ὶ prohiberi, ac puniri, saltem poena extraordinaria , seu arbitraria , iuxta
criminis, & facti qualitatem, docent gloil. & Doctores in leg. quisquis Cod. adleg. titiam Maiestatu , & Nauar. in cap. si quu non dicam, de panii. iniucd.
Secunda ratio est squam indicat S. s om. quast. 1CO. ara. 9. quia frustra,& inefficacitet lex ad Communitatem sertur, si legislator cogere non possit, an obseruetur; neque possit ad eius o seruationem compellere leges en im ser-re , & secundum leges iudicare ad eamdem potestatem spectat, eumdemque: ordinarie oportet esse legissatorem, Iudicem, & legum vindicatorein sed de actibus internis ex se latentibus non potest humanus legislator iudicaret ergo,&c. minor probatur, quia secretorum solus Deus cognitor , & Iudex est, OL. erubescant d. 3 2. & constat ex cap. Reii 6. ubi dicitur : homines vident ea , qua
parent, Deus autem intuetur cor.
rtia ratio est quam affert etiam cS. Thom. 2. a. quaest. lGq. art. s. 3 quia cum omnis humana potestas, siue iurisdictio in hominum iocietate fundetur, quae materialis, & sensibilis, est j conueniens videtur, ut solum se extendant ad actiones humanas , quatenus in exteriorem materiam transeunt, de signo aliquo manifestantur ; ergo &c. Vnde S. Thom. cit. ara. s. ait, quod in his, quae pertinent ad interiorem motum voluntatis homo non tenetur obedire
homini, sed soli Deo; tenetur autem homo homini Gedire in his , quae exterius per corpus agenda sunt; quod intellige, etianas quandoque huiusmodi
externae actiones maneant occultae per
accidens; ut quia a nemine videntur, de se testibus destituuntur: Ecclesia enim puniet excommunicatione bullari haere-
127쪽
98 De Immunitate Ecclesiastica.
sim susscienter explicatum signo externo , quamuis occulto, qua de re Nauar.
ubi ait, occultum ei te duplex, unum per se, quod sua natura non potest probari, quales sunt omnes interiores hominis achiis , quoriam cognitor solus Deus est: alterum per accidens, quod exterius expressum est, ut ex se deprehendi possit, licet a nemine deprehendatur. Hinc multi soluuntur casus,quin xum est
Cajus primus. i Qui praestat opus eraeceptum, qua
tenus ex obiecto,seu iecundum speciem bonum est, non violat legem humanam, etiam sit finem, siue intentionem legisl toris non intendat, nec altequatur,quin reipsa, & in indiuiduo opus malum, V. g.ob prauam finis circumstantiam,exerceat ; atque ita docet S. Thom. qi p. Ino, art. 9. de ibid. Caiet. Medina, Scalij exemplum sit: Ecclesia praecipit ieiunium , id est, unicam refectionem s- ne carnibus; finis autem huius praecepti est, ut gula istaenetur, de caro spiritui subiiciatur si quis ieiunet vanae gloriar causa , aut ut gulam piscibus oblectet, ideoque intentioni legis repugnet, is non obstante hoc, quamuis peccet, saltem verualiter contra legem naturalem,
ac diuinam, Ecclesiasticiun tamen ieiuni j praeceptum non violat. Ratio, quia intentio, ac finis praecepti non cadit sub praeceptam , imo, ut patet ex dictis, nec cedere potest sub praeceptum; cum in Aus agendi ex virtute , de proposito honestatis omnino intrinsecus, ct non apparens sit : unde ulterius sequitur,
quod liminuis legislator humanus pra ciriendo rem aliquam, ellicere possit,
ut qui legem transgreditur, peccet mi tra cana virtutem, cuius intuitu lex lata est, non tamen potest enicere , ut qui legem obseruat , actiam talis virtutis exerceat: nam hoc pendet ex speciali interna intentione operantis, quam legisi lator humanus non potest praecipere ut supra dicebatur. Vnde sequitur etiam, quod cum Ecclesiasticus legislator, praesertiiri in censuris ferendis, aliquid externum prohibet, attento actii aliquo interno, prohibeat illud adiuncta coimilitione actus interni, tanqa conditione solum, sine qua non. Sic excommunicatur in clem. i. de haeret. qui ex odio, gratia, vel auaritia omittunt procedere contra aliquem in caula fidei; in quo casu talis conditio restringit censuram Iuris, ut in conscientia non incuseratur propter opus externum prohibitum , nisi solum ex tali affectu interno procedat; atque ita praeter alios notauit Suar. lib. 3. de legib. OP. 29. Num. ro. I b. q. cap. 13. nam. 3. cst Q. ct de cens aio. 4. se l. 2.
Qui praestat opus praeceptum iecundum iubstantiam, quamuis non habeat voluntatem implendi praeceptum, quin
habeat voluntatem contrariam, reueratamen satisfacit; atque ita docet Suar. lib. a. de relig lib. A. de horra , cast. 26.
7. dub. io. contra Nauarrum de orat. V. 16. num. 3. AZor. to . . lib. 7. p. a. trii Z. 6. Medi nam Cod. de orat.
quae t. is. qui negant partem posteriorem Corollaiij, exempli gratia; si quis die sesto Millam decenter audiat, non
128쪽
aduertens esse diem festum, satisfacit ;in quo conuenilini communiter DD.
Item si Missam die festo similiter il
center audiat, aduertens esse diem se-stum , habeat vero expressam intentionem , tunc non satisficiendi praxepto Ecclesiae, sed aliam postea Missam audiendi , satisfacit etiam, ita ut non teneatur aliam Missam audire ; in quo tamen discordant aliqui Doctores eademque ratio est de horis Canonicis, & similibus: quod aduerte pro scrupulo-ss, qui cum videntur tibi inter orandum distracti, ossicium recitant, cum proposito postea iterum recitandi: hi enim in tali casu re vera repetere non tenentur,saltem quando distractio ipsis-rum fuit inuoluntaria. Ratio huius Cimrollarii est eadem , quae supra dicebatur 1, quia scilicet lex tantum praecipit
voluntariam operis executionem, non
autem quasi reflexam implendi praec pii intentionem , quam, cum omninbintrinseca, & occulta per se sit, praecipere non potest: quare riuu Opus, quod praecipi tur, impleas, etsi putes per ignorantiam , vel errorem te non implere, aut etiam nolis implere, non potes efficere , quin impleas ; quia protestatio contraria facto vim ullam non habet, nee ut impleas E este praxeptum, requiritur , s sicuti docent nonnulli, inter quos Suari in ut intra tempus retractes actum , sed sufficit, si desistas ab
actu ; idque solum ne pecces , Ecclesiam per affectum contemnendo, qu modo solum peccares ; vel etiam ex conscientia erronea, si in salsa persuasione squasi pracepto non sati ceris
manens , errorem non . ponas , vel aliam Missam non audias, Loras can nicas iterum repet ,&c.
Neque obstat, ii dicas, qui obligatus est,V. g. voto recitandi rosaris, s recitet
animo tunc non soluendi votum , tenetur iterum recitare. Item qui obit mctus debito pecuniarum , si dum pecunias soluit, non vult debito exolui; sed gratis dare, tenetur iterum solucre : e go sic in casu nostro: nam respontitur disparitatein cile inter debitum ex voto,
aut promissione , & debitum ex lege,vcl praecepto Superioris: debitum enim, seu obligatio voti , & cuiuscunque a terius promissionis prouenit ex voluntate voventis, & promittentis, qui sicut ab initio pro arbitratu suo debitorem se constituere potuit, sic etiam in eo debito , siue obligatione pro arbitratu suo similiter perseuerare poterit: at debitum, scii obligatio ex lege,vel prae cepto prouenit ex voluntate legis totis , ves praecipientis, unde extendi non potest ultra intentionem, & posteipsus Legislatoris , vel praecipientis: quare cum Legistator hoc solum praeceperit , quin imo ex dictis hoc solum praxipere potuerit, ut scilicet opus humano modo impleatur, sequitur quod eo opere praestito, ne istario obligatio
Caeterum , si quis immemor rosarium sis voviste Deo, illud recitet, voto soluitur. Item si quis homini promisit rem donaturus, postea donet immemor promissionis eximitur. Itein si quis omisit recitare ossicium, & propterea est obligatus fructus beneficii pro rata hau peribus distribuere, postea eleem synas largiatur immemor talis obligationis , obligatione liberatur, & sic de similibus aliis, M. At dispar ratio est,si ex titulo rigototo iustitiis debitor iis, V faex empto permutato, &c. & hnmemor huius Abiti tantundem liber aliter dones: nam in tali casu non videris ot lietatione solui ; quia gratis dare, & tali debito dare, pugnant inter se, ii 'N i ta
129쪽
1cio De Immunitate Ecclesiastica.
ta illud Apost. ad Rom.' autem grat a, iam non ex operibus, id est , ex verum merito, alioquin gratia iam non est Ir ria , sed debiti retributio ; atque ita d cet Lud. Lopea lib. 2. de concrae t. c. 8.vit. I seuperest nunc, Sancitat in loca supra cit. & Pasqualigus in Aui decisionibus . decis.Αs s. 4 Adverte tamen luc , quod quamuis ab humana potestate non possint ut sum a dicebam in praecipi, vel prohiberi actus interni , per se, & directe, possunt tamen praecipi , vel prohiberi per
accidens , de indirecte , seu concomitanter, quatenus scilicet requiruntur ad moralem substantiam 'actuum extern rum. Rasio , quia cum homines, qui sunt membra Reipublicae partim interno animo, partim externo, & mat
riali corpore constent , fit, ut 3c interiores hominis actiones non aliter sub Reipublicae gubernationem cadere ρος sint, nisi quatenus ad externas actiones diriguntur , eisque aliquo modo informant, fitque etiam quδd ipsae actiones externae , ac materiales non alio
modo praecipi , aut prohiberi possint,
quam ut ab internis proficiscuntur, &iis secundum elle morale informantur,& constituuntur : atque ita docent Siluest. v.rb. obedientia, quaest. i. Sol.
seqq. Vnde si ebrius , dormiens , aut mentis impos horas canonicas recitet, Missam die festo audiat, M. non satisfacit praecepto Ecclesiae ; sed tenetur, postquam ad mentem rediit, iterum recitare , Militari audire . . Ratio, quia
ex dictis leges, & praecepta homini imponuntur , ut ea humano modo, non
autem more brutorum impleat: quare sicuti opus praeceptum non potest vi lati , niti per actum, vel omissionem humanam , seu liberam, ita nec potest adimpleri , nisi similiter. Idem dicendum de inuito, seu coacto, quod is etiam legem , aut prax tum Superioris non imeleat ut si quis vi retentus, Millae , vel Concioni interiit. Ratio, quia coactio tollit voluntarium, ac liberum , sine quo lex , vel praeceptum nec impleri, nec violari potest , uti supra diccbatur. Vide Sotum lib. a. dei st. iur. quaep. s. au.9. Medinam est.
Porro doctrina haec uniuersim vera sest , si loquamur de so si impletione legis, aut praecepti, ad quam , sicuti &ad Q alem transgressionem, voluntarium omnino requiritur, quod si de materiali executione legis , aut praec pii loquamur, per hanc absque actione eroprie humana, seu libera potest satisfieri , v. g. si dormiens ex sela imaginatione decimas ad Parochum suum d serat , vel adactus ad altare primitias ponat materialiter , de in effectu latis. facit legi decimarum , dc primitiarum, ita ut alias decimas , N primitias dare
non teneatur. Ratio est,quia sicut limmo sine culpa legem materialiter vi lare potest, v. g. rem alienam ob inculpatam ignorantiam inserendo: ita etiam sine merito legem materialiter implere Poterit, ut apparet in exemplis propositis , dc etiam in eo , qui a carnis csu,
vel altera resectione abstinet, quia per vim ab aliis id facere prohibetur: quae
dam tamen praecepta versantur circa actiones , quae in sui executione voluntarium, Ic liberum intrinsece includunt, ut propteria adormiente, ebrio, coacto,
dcc. non possint praestari: sic nec pos-
130쪽
sit ab illis legi satis ieri: & huc spectant exempla supra posita de auditione Mi Lita de Horarum recitatione, quae voluntariam animi attentionem requirere videntur.
Casus tertius. i C in proponitur quaestio,an in casu, quod praeceptum sub excommunicatione , vel alia iuris poena sit impositum, is qui inuitus, vel coactus illud implet, eam evitet 3 Ad illam respondetur ex dictis , quod si opus ab Ecclesia praec prum , spectata intentione legislatoris,
in executione non requirit coiacursum actioni voluntariae, qui illud coactus cXHuitur , euitat censuram, ac poenam; ut si, verbi gratia, primitiarum, vel decimatum solutio sub excommunicationis poena praecipiatiir ,& aliquis viductus illas soluat; atque ita docet prae ter alios , Sanchez tib. I morat. ca8. I 3. Num. 6. quod si autem opus ab Eccletia praeceptam , spectata eius intentione, in executione reali intrinsece requirit concursum actionis voluntariae , sicuti accidit in auditione Missae, &c. tunc qui inuitus, vel coactus Millae intercist,videtur poenam impositam contrahere. atque
ita docet Sanci et ubi supra . & S las
2 Caeterum,qui opus qualecuinque subcensura prohibitum inuitus intermittit, oenam statutam non incurrit; visi ve i gratia, sub eqcommunicationis pinna
interdictum sit alicubi vesci carnibus in diebus prohibitis , & quis per vim ab illis vetendis in illis diebus arceaturi
atque ita docet Sotus loc. cit. Suar. c t. 8 I6. nM'. 9. contra Medinam cit.
quoi ioo. ara 9. Ratio, quia leges p nales , ut supra dicebatur, intelliguntur
secundum effectum realem consumma
Locutus sum autem seupra de inuito, 3 seu coacto: nam qui metu,quamuis graui ductus, opus, quod in praecepto est. exequi cur, is censuram euitat, quin fatisfacit, & praeceptum implet formaliter; ut ii verbi gratia, Puer metu Pedagogi commotus , Millam die festo attente audiat. Ratio, quia metus non tollit voluntarium, vel liberum simplieiter, sed tantum secundisn quid. E in , dcta atque ita docent Sotus est. lib.
io. 9 2. Dices , quod ii metus sit puero causa principalis audiendi Millam die festo, ita ut exprellam intentionem habeat non audiendi Millam, si pedagogus a ellet 3 item quid si oblectatio piscium sit causa principalis ieiunandi,vt si tam bo- . ni pilces non haberentur, nollet quis ieiunare Z Rei pondetur, quod in his casibus totum opus, quod ab Ecclesia praecipitur, impleatur, peccatur tamen interno affectu contra Religionis,vel temperantiae virtutem, cuius intuitu lex ab Ecclesia lata fuit. Ratio , quia Ecclesiae lex directe tantum Iraecipit attentam
Millae auditionem stimile dico de opere ieiunii)quam si puer praestitit, opus
totum ab Ecclesia praeceptum impleuit, ita ut non teneatur aliam Mittam audire , dcc. Verum eadem lex iam praecipit Miffam auditi, indirecte essicit, ut propositum , tam abiblutum quina conditionatum, imo etiam limplex affinus non audiendi Mittam, si non tollat obiecti malitiam,sit prohibitus,atque adeo