장음표시 사용
241쪽
Lo De Immunitate Ecclesiastica. i
tem , sed etiam pretium, quanti res illa nunc valere, quam tunc valebit. Ergo valet, & sic exigere, ut restituatur sibi quid aequale non solum in bonitate, sed etiam in pretio , quanti res ipsius va
Confirmatur, quia in omnibus aliis contractibus potest exigi aequale in pretio : ergo etiam in mutuo, clim utrobi-bique militet eadem ratio. Quare,si ve bi gratii, tibi mutuo decem modios, dum valent viginti quinque aureis,po sum pacisci, ut restituas mihi duodecim modios & dimidium, si tempore restitutionis singuli modi, non valebunt nisi duobus aureis, quia illi duodecim cum dimidio aequales 1 unt aestimatione meis
6 Dixi, si tempore restitutionis non valebunt nisi liuobm ; quia non pollum te obligare, ut ad illud tempus diiseras restitutionem,etsi pollum te obligare ut illam non diiseras ultra certum terminum , & intra illum soluas ea mensura, quae adaequet pretium mensurae quam nunc tibi trado. Hinc tamen non inferas , quod non
ellet contractus mutui, sed emptionis,& venditionis ; nam respondetur, quod ii ellet contractus emptionis, & venditionis,non pollem exigere,ut reddas mihi rem ocis dem speciei: ii enim pretium frumenti mei est viginti quinque aureo-xum , debeo illo in venditione elle contentus,nec possim ulterius obligare emptorem , ut vendat mihi vicillim seu mentum usque ad illam summam, pr tio tempore traditionis currente : hareenim obligatio exigeretur supra iustum pretium ; est igitur formalis contractus mutui, citi implicite venditionem, &onptionem contangat. Dices, si rem illam eras seruaturus in illud usque tempus, quo minoris erat valitura, non censetur tibi pluris nunc . non potes nunc pro ea plus exigere. quam tunc valebit, quidam concedunt
At ego nego consequentiam: quia etsi toto illo tempore, quo manebas in proposito seruandi illam, non pluris v lebat, tamen hoc ipso,quod mutasti propositum, statuendo illam nunc alienare per mutuum , potes illam aestimare secundam praesentem valorem,quem modo habet; ac proinde huic aequale quid
Aduerte tamen illa, quod ii in coim
tractu fuit conuentum de restituenda maiorevmensura , vel de e quando pretio, sed tantum de restituendo mutuo, non potest mutator postea , cum pretium decreuerit, maiorem mensu ram exigere. Ratio est, quia in mutuo ita via receptum est , ut mutuatarius non censeatur obligatus , nisi ad
reddendam rem similem in specie , &parem in bonitate, ac mensura; nis ratione mutationis prclij aliter conuentum fuerit : nam haec est conditio puri mutui, cui ex natura sua nulla implicite miscetur emptio , & venditio; atque ita docent Sotus ubi supra , aliique multi Doctores quamuis Petrus
stum non improbabiliter, doceat ex eo, quia alioquin non ieruaretur aequalitas pretiorum, quae in caeteris omnibus permutationibus seruari consueuit:
tum quia si, verbi gratia , mutuo tibi centum aureos , dum singuli valent duodecim regalibus, & postea decresciti retium eorum usque ad undecim, non i.tisfacis, si mihi restituas idcio pondus auri; sed maius dare debes, ergo ita similiter dicendum est, ubi materia distinguitur a pretio. Sed ad primum Nauarrae argumen- 3
242쪽
tum respondeo, quod in mutuo nudo non speritiar aequalitas pretiorum, sed bonitatis naturalis , Sc mensurae, quamuis, si mutuans velit, possit Eabere tunc rationem pretii, & sic spectare aequalitatem pretiorum, quod si tamen non fecit, tibi imputet. Ad secundum respondeo, quod alia est ratio nummorum , alia frumenti, olei , umiliumque rerum, dc in nummis enim scre semper non spectatur 1, nispretium ,,unde non debet restitui nisi pretium aequale : at in aliis rebus primario spectatur ipsa materia ; nemo enim petit mutuum frumentum, oleumdcc. propter pretium frumenti, olei,
&c ita propter ipsum corpus , & substantiatri frumenti,olei, &c. unde appa rei disparitas ad argumentum.
i r Icite etiam potest Princeps ex eo
dem principio siti ra polito si sie
scilicet exigat aliquo modo bonum communeὶ reuocare sententias in rem iudicatam transactas ; atque ita habetur etiam ex reg. text. iu let. diui fra
, It in ex eodem principio irritare, seu cassare potest Princeps sententias Iudicum , quamuis rite, & recte latas ; a que ita docet Ang in lag. i. de scutent. a f. Aiai tu ea . i. quo sim reg. num. 6. Reliau. Caslal. in irael. de imo.
quae E. Iio. priuis. t t. ct in primi.s . tradit . quod Princeps possit res iudicatas . reicindere, & Ailliae m. S. die . cap. i. quae si regat. docet, quod Princeps possit restituere ad appellandum aduersus rem iudicatam ; 5c Luc. de Pen. in leg. D. de p. sic. pubi. num. AT . tradit, quod possit Princepstoli re sententiam , dc Aym, de antiq. te .in princ. n. s i. docet , quod possit Princeps mandare reuisorem sententiae in rem iudicatam transactae & ratio horum omnium, praeter rationem fu- fra toties assignatam, ulterius illa est
quia haec omnia sunt de tuae ciuili, ScPrinceps et supra ius ciuile ; er O potest illud tollere cum omnibus suis ei sectibus , atque ita docci Lem. in cap. r. de Vag-P.dGrip. atat. inserens ad a quisita alteri per condemnationem delinquentis , quod cum postea Princeps indulgendo crimen , restituit delii quentem ad omnia, restituat eum ad acquisita alteri mediante sententia,non autem ex facto, aut contractu hominis de qua re vide etiam Alex. in teg gans,
hum. & Felin D cap. i ter quiluor, de maior. oe obed. Andr. de alios.
Item ex eodein principio petito si s sic scilicet exigat aliquo modo bonum commune in potest Princeps dispensare,
quod Vniuersitates ex causa aliqua urgenti vendere possint territoria in quibus Ciues, Sc sic Baro etiam , ut prim is ciuis, usum habent i ctiamsi Cives contradicant; quia cum talis Principis dispensatio , seu concessio consistat in urgenti necessitate, M publico beneficio Vniuersitatis , ita exigit publica utilitas, quae suti diccbam Praefertur priuatae, cum priuata instin publica : dc quod expedit Universitati, si et idem quod cxpedit priuatis
243쪽
, ut Cives , ad omnia atque ita in terminis nostri casus docent Andri
sens de Ponte in tracii. de potest. Prore .rit. io ubi id in praxi positum esse multoties, testatur. Adde, quod in casu dicto praeiudicium, quod insertar, in dicum elle videtur, at in modicis potest Princeps, etiam ex ordinaria potestate , praeiudicare : vi reche dixit Andr. in rubr. quae mi reg. Num. 3. ar- sum. text. in teg. in rebus 9. ρο sunt, s.commod. Vnde dicere consuevimus,
quod modicitas praeiudicii inducit aliud
ius, de quo non curat Praetor, erSO,&c.
i. Item ex eodem principio ii sic scilicet exigat bonum commune) concedere potest Princeps saluum conductum, seu iecuritatein delinquentibus , iuxta tex. Q l g. releratili de parn.de quo per Bart. ibidem, de distillius per Resta . Casles. 'bis'pra, priuile . 3 3 9 quare multoties Fannitis quamuis multa, de grauia d licta commiserint, si consimiles sacinorosos homines occidant, vel vivos capiant , & conducant ad Tribunal, coni ceduntur indultus; idque etiamsi non sit partis offensae remissio ; quia se exigit bonum commune; cum alioquin Regnum malcfactoribus nimis abundetin populi continuis iamiris in bonis ,& in personis affligantur atque ita
tradant communiter Diatores in cap.
7 ta in Ecclesiarum de constit. Vbi tamen aduerte, qubd huiusmodi indultus coarctari , dc cum clausula aliquando concedi selent, ut scilicet talas nomines, quibus fiunt indultus, non accedant ad loca delictorum, de ubi pa tos offensae degunt, quae praxis in mul- is locis seruatur 1, sicuti notat Farinac. in tit. Inquisit. lib. i. quor. s. num. s. 5 Thesaul.in deci Perimant.1i .sed de hac re. & de Principe indulgente propter res e spere gestas, vel propter aliam causam rationabilem, etiam sine remi: Eone partis ostensae, & de remissione pinnarum corporalium in pecuniarias late tractat Andr.in iit.quae sint regal. in ver. O bona committensium AOIE num. 7s.
Item ex eo te principio potest,quin Scconsileuit Princeps cocedere pro debitis ciuilibus indultus Colonis,ad hoc ut hi
culturae ,& messi commode vacare possint; quia bonum commune exigit; ut praedicto tempore a nemine illi vexeritur : atqueitta habetur in I g. i. ubi Andr. de Barui. ct in l.coloni, r. a. Cod. leagricol.9 censi.tib. I . Item ex eodem principio potest, quin sde consueuit Princeps concedere prouisones, quae salu.e guardia vulgo dicimi tur, vastallis Baronum, ne contra illos procedatur, etiam pro delictis antiquis inconsulto Principe, ad hoc ne indebi.
te a Baronibus vexentur: atque ita do. cci in teriminis Mend. ubi supra. pari. I .cV. II .& citat pro hac sententia Paulum de Castr.& alios multos D fores. Item ex eodem princirio potest Princeps homines reos, praesertim post delicitam manentes in triremibus, vel ante sententiam existentes in carcere,coniead triremes , soluto tamen pretio, seu salario. Item dc cogere populos ad dandos sibi milites, remigantes, & similes. Item & diruere domus , quae facilitant capturam Vrbis. Item de comburere segetes , ne ex his vivere possint hostes oblidentes , & similia. Vide Mol. tom. I. Ei ut. 2s. O ir i. Reginaldum lib. ri 'de Regentem de Ponte de potest. Prare tit.de elidi. cia .ct iit. de =Cal.
An autem in casu , quod huiusmodi milites,
244쪽
Dubitatio IV. Sectio XYIV. 2 op
lites , vel remigantes, idemque dico de legatis, qui mittuntur, capiantur ab hostibust, teneatur Rex in conseientia soluere pretium pro redemptione illorum. Respondeo non teneri Regem , si quis ex iis accessit voluntario, quia tunc videtur cellille iuri siriteneri autem c. contra Regem , si accessit is necellarib , vel vocatus a Rege: atque ita docet Bart. in I. seruus coumetums,9. quod vero, A. de furi . Bald tu cap. i. an t. tu . Vincent. de Franch. Dcis
ma, st. maud. ibi in addit. ubi subdit, n-telligi hoe ultimum tamen debere, si nulla culpa ex parte capti intercesserit:. idemque dixit Ioann. de Plat. in IV. t .i isu. Od. de re mi it. lib. i 1.&Lucas de Pen. in i su. in sin. Od. de nau. non ex fubi ait, quod ii nauescunt tae fuerint a Rege inuitis dominis, tenetur Rex dominis nauium compensare damnum,
quod illae pallae fuerint. Item tandem ex eodem principio si
scilicet ita exigit bonum commune licite potest Princeps, etiam non remittente parte ) poenam reo remittere, quias eropter bonum commune, quod antefertur priuato, potest licite Princeps auferre rem alterius , poterit & auserre ius alterius, quod si tamen ita non exigit bonuin commune, nullo pacto potest licite Princeps non remittente parte in poenam reo remittere, quia sicut in isto casu non potest licite serre rem altorias, ita nec ius alterius: quin imo tenetur ex ossicio,& debito tultitiae distri butivae, ius suum reddere unicuique, si tamen pars remittit, potest tunc etiam Princeps licite remittere, dummodo id publicet utilitati viderit non obsuturum: ratio, quia Princeps tinctur non solum
parti satisfacere, sed etiam Reipublicae, ad cuius bonum spectat, ne delicta restent impunita. Vide S. Thom. in a. a. qu st. 67. art. 4. in cor P. & Regentcnade Ponte do potest Proteg.ti .i . 9. . num.
6. Oper. ubi subdit,quod de facto non nullae gratiae absque remissione partis, Rege Dchar, taquam irritae ordine supremi Italiae Concilij. reuocatae fuerint: de quibus videri poteli praeter Regentem
Proponitur SVA COROLL. XIII. Lici .e etiam potest Princeps si se i
scilicet exigit aliquo modo bonum commune; operari, & iudicare contra leges ciuiles, &in illis dispencare, non solum si leges ciuiles respiciant sol imsubditos , Principem autem nullo modo coinplectatur, sed etiam ii Principem complectantur, & spectent ad communem Reipublicae gubernationem, idque siue leges illae ius alteri non conserant, ut quod fur vapuleti c.siue ctiam cor .serant, quales lunt leges praescriptionis.& lcgcs, quae praecipiunt parti laesae re-cuniam aliquam a laesore dari; vel habentibus haec, vel illa merita 1, haec, vel illa beneficia constari, 3 c.
Prima pars huius Corollarij proba-αtur: quia si lcges humanae solii in subdi tos respiciunt,& nullo pacto Principcni complectuntur) ex aliqua scilicet rationabili causa j ex se constat, quod iis
Princeps no teneatur, vcrbi gratia, si lex extet, quod nullus induatur serico,&c. Secunda
245쪽
zo8 T, Immunitate Ecclesiastica.
Secunda pars probatur, quod scilicet patet. Maior probatur , quia ida ex si leges scriptae , quae 'Prii spem cona- communi Doctorum consensu requiri-ylectuntur , spectantque commu- tur ad dispensationem iusta causa , quia nem Reipublicae gubernationem , nul- dispensatio est quaedam legis interprelum tamen alteri ius conserunt, possit talio , qua exponitur legislatorem cum Princeps contra leges illas operari, & in de eius prudentia, & aequitate non du- illis dispensare: verbi gratia,si quis in- bitetur in non intendisse lege sua cor nocens proliatur elle nocens : quod plecti illum casum , in aquo adeo iusta
po: Et Princeps in tali casu ex plenitudine luet potestatis illum non condemna 're iuxta leges scriptas, siccluso tamen scandalol liud etiam si esset nocens, dummodo sit Reipublicae utilis : vel necellarius in item quod pollit Princeps non sit ex natura sua immutabilis,qualis conferre alicui priuilegi uin, ne bona cit lex naturalis , & diuina: Secundo illius praescribi possint, quo priuilegio authoritas in dispensante : Tertio causa existente non daretur alteri locus ac- iusta: at lex naere humana, ad diis quirendi ius in bona illius, & rene- rentiam legis naturalis,& diuinae, di causa se offert ad ipsum excipiendum ab illa lege: ergo, M. Confirmatur, quia per ori es ad di- 3spensandunt in lege tria susticiunt, pri- quod lex sit dispensabilis, id est,ietur inferior Iudex iudicare de boni illius iton iuxta leges scriptas , sed pixti priuilcgiuin a Principe datum, adeo ut si illud non lemaret Iudex inferior, peccaret mortaliter per usurpationein spei sabilis,& mutabilis est: in Principe est Plenitudo authoritatis cinalis,& causa supponimc elle iusta , ergo
Hinc sequitur, quod quotiescunque iudici j, &sententia ipsus inualida eL poteli Princeps in lege icripta dispent ict. Probatur inquam j secunda h. ec re., poterit etiam iuxta suam pruden- pars Corolla ij : quia in hoc differt
Princeps ab aliis inserioribus Iudicibus. quod hi sunt tantum meri ectatorcs,&Mini stri legum, habentes solinia authoritatem ipsis taxatam , per leges; Princeps autem est legislator , & conditor , ac legitimus legis interpres,t cum eius sit interpretari , cuius est
condere in residetque in ipso supremai lenitudo potestatis ciuilis. Vnde sic
sorino pro secunda, hac farte Corollatiam , & non secundum legem scriptam iridicare: at, quoniam dixi iustam causam requiri, ut possit Princeps dispens re in lege, 5 aliter , quam lex praecipit, iudicare, notandum hic est, quod causa iusta ad dispensandum requis ta debet cile bonum publicum. Ratio, quia causa, & esse his dcbent om mensurari inter se ; at lex est regula publica, authoritas Principis est etiam publica, collata ei ob bonum publicum, non adrij argumentum: dispensare in lose hu- desiniendum, scd ad aedificanduina ei mana ex causa iusta, idem est quod ii, di bonum , ob quod potest Princeps terpi clari lcgem , & dcclarare , non sispensare in lege; dcbet etiam elle pi sui sic animum legislatoris comprehen- blici: m, ut si , v.' commisi quis miles icie talcm casum cum tali iusta causa silentius,& Reipubl.viiijs, homicidium,
se in lcge cxiiuila causa. Minor rex se a reci aliam poenam, vel Cmnino con-
in illa lege , sed stipi cmi Principis est poterit Princeps cum eo dispen ueinterpi clari lesciri, cro, & di pensa- lege de occidetidis homicidis, & im
246쪽
donare, bono publico sic exigente: sic Saul metitb dispensavit cum Ionata milite strenuo , & saluti populi tunc ni xime necellario: at ii homicida sit,v. s. dilectus Principi, non tamen neces latius, aut utilis Reipubl.non potest Princeps cum illo dispensare; sed iudicare eum debet debet secundum legem scriam , cum cellet in tali casu causa pu-ica, & bonitin commune.s Tertia pars corollarij probatar, quod soliret, si leges scrietae, quae Principem
complectuntur , spectantque ad con munem gubernationem Reipublicae usalteri conserant , possit etiam Princeps contra leges operari, de in illis di spensare. Probatur, inquam , haec tertia pars Corollarij, quia cum Princeps sit cultos boni publici, quotiescumque videt bino communi ita expedire, potest, quin& debet , bona Ciuium in illud rese re, & sic ob bonum publicum bona alia cuius Ciuis alteri adiudicare : atque adeo non stare praedictis legibus, etialitas illae alteri conserant.
Proponuntur circa COROLL. XIII. Aduertenda quaedam. ι Duerte, quM ut sit verum, quod
L, modo dixi, in tertia parte corollari, , requiritur bonum commune sic Higere, quod ratissime, & sortε nun
quam euenturum arbitror,aliter tenetur
Princeps sub poena peccati mortalis o seruare in suis iudiciis , & sententiis le--ges scriptas, praelertim ii leges scriptae
ius alteri conferant, v. g. vocat Paulus
Petrum in iudicium , quasi inique pos- identem bona ipsius: at ostendit Petrus Tuom.d ι Bene Dubii. AL I.
se illa bona fide possedisse toto temporc legis, & vere in illis praescripsis te, tenetur Iudex, etiamsi supremus Princeps ille sit, ferre sententiam pro Petro, nec potest dispentare cum Paulo in lege praescriptionis:atque ita docet S. August. lib. de vera Relig. cap. 3 & Arist. s. Eth.
cap.6.ta Posit. O . t o. r i 2. & ratio est, quia contra ius naturale est, ut cum
quis legitimo contractu essectus est d minus alicuius rei , aut ius legitimum in illam habet : expolietur illare , aut legitimo iure , quod in illam acquisiuit, cum talis expoliatio ipso inuito sit fu tum so aliter , & Princeps , quar tumuis supremus, non possit dispens
re in furto,nec ferre sententiam contra ius naturale : atque adeo non potest
spoliare eum , qui iam rem aliquam possidet, aut ius in illam per legitimum contractum habet; sed qui rem aliquam possidet , aut ius in illam virtute alicuius legis Ciuilis habet, habet rem illam , vel ius in illam , veluti per legitimum contractum , ctin pollit lex ciuilis de uno in alium dominium bon rum , & ius in illa transferre: ergo in huius nodi legibus, quae conferunt ius alteri, non potest, neque supremus Prii
ceps dispentare ; sed dinet necellario iocundum illas ius dicere , & sententiam
Confirmatur , quia si posset supre- 1mus Princeps pro libito suo dispensare in huiusmodi legibus non iudicare
secundum illas, pollet similiter, quando duo litigant de aliqua re tollere illam habenti ius in ipsam , & adiudicare eam non habenti ius in illam; at hoc per omnes ellet furtum se aliter, de maxima iniquitas: ergo & illud, quo sequitur istud. Consequentia probatur; quia sicut hic litigans habet ius in rem, quam iuste postulat, ut suam iusto titu-
247쪽
Do De Immunitate Ecclesia laea,
lo ; ita & qui rem aliquam, vel ius aliquod habet virtute alicuius lcgis, habet. illud iusto titulo, cum lex ciuilis coni tat in huiusmodi rebus iustum titulum 3 Confirmatur secundb; quia lex praescriptionis, & aliae similes leges, non
minus conserunt nunc hominibus dominium , & ius in bona temporalia, quam contulerit eis a principio ius gentium , quo facta suit diuisio rerum; sed non potest Princeps spoliare eum, qui bona possidet per illam primam diuisionem rerum , quia iam sunt illius f cta propria , estque ille illorum factus dominus : Eri neque potest Princeps spoliare eum, qui aliqua bona, vel ius in illa bona possidet virtute alicuius legis,quia sicut iure naturae antequam fieret rerum diuitio nihil alicuius erat, at facta illa recum diuisione , quae alicili appropriata sunt, ita facta sunt illius,ut committat furtum sorinaliter,& violetias naturae quicumque alius illa bona inuito illo accipit, ita quoque licet, antequam hae leges ius , se dominium al
teri conserentes conderentur , non esset
iure natum , neque alia via quis dominus eorum, quae praescripsit, postquam tamen huiusmodi leges conditae sunt,&virtute illarum aliquid ille acquisiuit,est surtum nnaliter,& contra ius natu eum illa re , vel illo iure expoliare. It que si aliter in oppolitum non exigit
bonum commune: tenetur Princeps
ges scriptas praesertim si hae ius alteri
conferant in imis iudiciisobteruare, lioquin mortaliter peccabit. Aduerte secundo, quod Princeps in tali casu non solum peccabit mortaliter , sed peccabit grauius , quam peccatlomo priuatus,cum rem alterius subripit. Ratio , quia castos iustitiae grauius peccat iniuste agens, quam ille ad quem non pertinet ex ossicio custodia iustitiae, sed Princeps, siciit de quicumque alius inferior Iudex, est ex ossicio custos, &minister iustitiae, ergo,&c. Aduerte tertio, quod Princeps in sdicto casu non solum peccabit mortaliter, seu grauiter de grauius, quam peccat homo siluatus, curn rem alienam subripit) sed etiam tenebitur ad restiti tionem. Ratio, quia Princeps, sicut, &quilibet alius inferior Iudex, est custos iustitiae, & boni suorum cituum: ergo si sine iusta causa in lege dispenset, unde alteri damnum sequatur, est ipse inii stus author illius damni, at quicumque iniuste infert alteri damnum, tenetur ex iustitia damnum illud resarcire, ergb,
An autem talis circumstantia perso- Gnae publicae in confest: one explicandast: aminiat uterque Medina Complutensis , & Salmaticensis, hic infimma, ille in Od. de Confessione, at negat, &probabilius dummodo scandalum abiit
Henri liaea lib. 2. Cap.6. num.
lit. O. ratio quia talis circumstantia publici osscij solum aggravat peccatum intra eamdein se iem iniustitiae, ergo , &c. Ex dictis sequuAtur multa, ideo sit.
EX dictis sequitur primδ,quod, si l
ges scriptae continent ius naturale, ι semper secundum eas iudicare debet Princeps, etiam supremus. Ratio, qisia nunquam licet ii iure naturali recedere, esura contrarium huius iuri s semper sit iniquum ; quinimo sicut ius natu
tale est indispensabile , ita sunt' , &indispen
248쪽
indis issabiles leges illud continet
1 Confirmatur, 'nia iudex citam sita premus, debet iudicare,quod iustum est, Sap. i. at iustum in huiusmodi legibus contentum semper est idem , & immutabile , ergo semper iuxta ipsum iudicare ille debet., Confirmatur secundo, quia ius naturale, quamuis medio dictamine rectierationis excipiatur,re vera tamen habet sicut & natura ipsa in Deum author ergo si quis iudicat aliter, quam legesisse,ius naturale continentes, postulant, violat ius naturale & diuinum sit nul . Confirmatur tertio, quia cum iustum, quod istae leges continent, sit ex
nariua rerum, & intrinsece bonum qua ratione non potest Princeps iniit re naturas rerum facere bonum, quod est intrinsece malum , vel e contra, ita
non potest iuste iudicare , nisi sententiam ferat iuxta illas i eges.
Proponitur Su B COROL. II. Cum multis casibus. t C Equitur secundo, quod si obserua-
otio legis scriptae ratione loci, temporis , vel alicuius alterius circumstantiae aliquid inducit contra ius natur te, non possit Iudex , etiam inferior iudicare secundum illam legem scriptam , sed teneatur iudicare secui dum aequitatem ,& dictamen rationis, quam vocamus e icheiam. Ratio est Cadem , quam βρKι dicebam ; quia scilicet nunquam licet a iure naturali recedere, cum contrarium huius sem-
per si iniquum , unde rectξ dixit S.
quod lex iniqua , aut simplicita, aut ex aliqua circunstantia , non est lex , neque regula, quae valeat nostras acti nes recte diri re, sed est corruptela . quemadmodum horologium,quod non consentit citra motu solis, non est limrologium , sed potius perturbatio ho
Verbi gratia, praxipit lcx,ne ciuitate Σobsella, portae illius ullo modo aperiantur , euenit postea casus, quod ciues sugiant hostes suos, nec aliter ab iis immunes esse possinit, nisi apertis portis se in ciuitatem recipiant, non desci Iudex etiam inferior, iudicare secundum ista a legem scriptam, quae in tali casu adeo obest ciuibusin bono communi, atque adeo, & iuri naturali etiam. Item secundo, lege sancitum est ho- 3micidam suspendi: commist autem homicidium artifex Rcipublicae nece itarius aut vir eruditus, vel ingeniosus, bono communi perutilis: dispensat propterea scum sic exigat bonum commune in Princeps cum homicida isto in lege de suspendendis homicidis ; nam deber, quinimo non porcst Iudex inferior in tali casu iudicare secundum legem scriptam,sed tenetur iudicare secundum iustam illam Principis dispensationem. Item tertid minatur Tyrannus mor- tem, si hodie ieiunaveris, posito tamen, quod is non aget in contemptum fidei, vel religionis, sed ex sua infama, &c. non teneris seruare legem icti nij: quia si adesset legissator, non obstringeret. contra ius naturae te in tali casu ieiunare cum discrimine vitae; haec autem; & s- milia cognoscimus per epitcheiam id est,
249쪽
Gr. De 'inlinio te Ecclesiastica.
s Ex eodem principio posito non ten tur mulier audire sacrum die festo, si vir austerus minatur ei malum graue, sit ex domo,quacumque de causa egrediatur. Item secundo, non tenetur Sacerdos abstinere a sacri licando,quia adest, verbi gratia , excommunicatus, etiam vitandus ; vel quia altare lapideum, vel vestes sacras ad lacrificandum necellarias non habet, vel quia ieiunus non est, vel quia est suspensus, excommunicatus , irregularis , &c. si scilicet ex tali abstinentia magnum malum imminere sibi videreti, atque ita docent Sotus in istis t. 22.
tr. & alis Doctores passim. 6 Item tertio, non tenetur homo cum periculo magni damni abstinere se a communione, seu in sacris, seu in politicis negotiis , cum e communicato, etiam vitando : vel si ipse sit excommunicatus , abstinere se a communione cum non excommunicatis: atque ita
docent iidem Doctores in locis supra cn
Item quarto, non tenetur homo abstinere se, si grauis mali metum patiatur cum consanguinea matrimonium contrahere , tacita intentione squantum
in me est,si nihil aliud impediat in quamuis non pollit licite cum illa consummare , ante impetratam a Papa dispensationem, quia cito copula fornicaria , & incestus formaliter ; atque ita docent Sanchez lib. 7. distat. s. de ma
& idem sentire videntur Solus , & Me
Zina locis supra citatu contra Caietaniar. 2. quast. 26. arii l. 4. & Nauarr. ω-pit. 27. num. 1 i. qui huius dicti pii rem partem negant. Item quinto , non tenetur Cai thu- T
sanus ad legem de carnium perpetua abstinentia , si nullus alius cibus suppetit', quia lex naturalis dictat vitam alimento seruandam; quare potius in tali casu peccabit morti iure Carthusanus si abstinere velit, sicuti recte probat Ioannes Maior in A. cunt. 38. quam 1 . & VasqueZ i. a. qua'. i62 cap. q. licet contrarium doceat Lessius de lusi.
At quidquid sit de hoc, quando alii S
cibi suppetunt, conueniunt Doctores, quod fas Carthusianis non sit , cuiuς cumque aegritudinis occasione carnibus
vesci. Ratio , quia si alij cibi habeti
pollunt , carnium esus non est medium absolute necellarium ad vitam seruandam , diutius autem vitam prorogare delicatiori cibo nullus tenetur , si id avitae instituto suo sit alienum, & maius , publicumque bonum Yirtutis , ac regularis obseruantiae impediat, vel diminuat ; tunc enim paruam longioris vitae iacturam perpeti, vcl permittere, aratione naturali alienum non est, sed potius temperantiae,ac sortitudinis opus Deo naturae auctori maxime gratum: ad quod proinde Carthusiani iuxta regulam tuam laudabiliter pollunt se obligare. Vide Ioannem Gersenem Farι. 2. operum , tradi. de ab tinentia Carthus Uum, & victoriam relect. de tem ram. num. 8. est seqq. de ratio horum omnium est, quia lex humana ordinarie non obligat cum magno incommodo. rigore, verbi gratia, cum periculo mortis, mutilationis, grauis infamiae , aut magnae bonorum iacturae, sicuti docent communiter Doctores contra Caietan.
250쪽
cum non subiaceat legi necessitas, & ν gul.6. in s. nemo potest ad impossibile obligari, quod autem valde Anicile est, moraliter nn possibile censetur, hinc Udorus lib. s. et=VDI. ait: legem hum iam oportere elle possibilem secundum hominum naturam & consuetudineari.
Vnde mens legislatoris censeri debet, ut legis suae obligatio in tali casu cellet, alioquin lex ellet iniusta & intolerabilis, seque ipsam euerteret. 9 Hinc discrimen oritur inter legislatorem Deum , ipsumque Christum , Ocinter legissatorem humanum ; quod iste legum ferendarum potestatem limitatam habet, qaam ultra extendere non potest. Deus autem , ipseque Christus potestatem habet absolutam,& illimitatam, iuxta illud Matth. 18. data est mihi omnis potesa; in calo , 9 in terra. quare absolute nos ad legum suarum obseruationem adstringere potest Deus, ipseque Christus , etsi ordinarie diuin e leges
non cum tanta seueritate positae sint, etiam in veteri Testamento, ut de Sabbatho obseruando, abstinentia , languine , , came suilla, &c. vii testatur S. Thom. i. a. qu .i .a t. 8 Sotus lib. a. de iustit. qu .f. art . Victor. reis λ. de temperarum 6. O io. Vas l. i. 2. dist. 16i. OP.2. Suar. lib. 3. de legib. cap. 3o. fert. 3. Lessius lib. A. de iustit. ct iuri cap. 3. d.ιb 2. num. Io. & colligitur ex
tib. i. Machabaeorum , cap. t. num. 38. i. Regum . O . D. multoque magis
in nouo Testamento de suscipiendis sacramentis, per te loquendo : nam per accidens, ratione scandali, vel ratione
eroprii spiritualis detrimenti vitandi, sicilicet in speciali casu susceptio sacramenti Ad salutem alicui necellaria elle videatur, aliter res sese habere potest e-ge, si placet, hac de re diffusi is Suar. v s.
Part. t. 3 .d o. i. sect. 3. Dixi autem ardinarie ; nam quotiescumque ex legis , vel praecepti humani obseruatione maius Reipublicae commodum speratur , aut ex illius neglectu maius incommodum timetur, quam
aestimati debeat priuatum periculum
vitae, famae, aut bonorum amittendo rum : tunc lex, aut praeceptum, cum bonum commune praeseratur priuato , uti
supra dicebam , cum tanto periculo etiam obligare potest , sicuti notauit Carbo lib. 7. de legib. distur. 6. yosse. 1. Solus se pro eis. q-U O. art. . ct in K.
enim belli Dux militi praecipit ut stationem semet cum vitae periculo; &summus Pontifex Sacerdoti, ut cum si
mili periculo Christi fidem infidelibi
praedicet. Item si legis positiuae trangressio cedere videatur in contemptum Legislatricis potestatis , aut fidei, in Religi nis Citristianae detrimentum, tunc ipsa etiam naturae lex obligat ad obse uationem legis positivae, quamuis cum proprio vitae dispendio; sicuti recte n
lothytis ins .subintellige cum scandalo. vel cum Religionis contemptu, secundum Apostolum i