Metaphysica vetus & nova, logicae criticae nuper editae tanquam pars altera adjuncta, ... Authore p. Hermanno Osterrieder .. °1

발행: 1761년

분량: 763페이지

출처: archive.org

분류: 철학

151쪽

demque realitas cum animalitate seu, , i ut alio Uerbo dici potest, cum sensibilitate. & consequenter non constituit novsim flevia aut novam disserentiam; sed se habent formaliter ut desinitio,& definitam, ut v. g. homo, & animal rationale, quae etiam a parte rei tam realiter, quam sormaliter idem sunt.

Genera- LXXU. eneralis 'entis proprietates Ies entis in vocari solent praedicata Pr0Pri illa. quae sc universaliter seu generali-

tres' Fer enn con Uenlunt, ut omnes entium. fines ac terminos transcendant,ataque exincedant, ideoque non aliqua solum, sed singula prorsus entium genera compleetuntur, unde & transcendentalia n minantur, suntque tria praesertim, nempe unitas, veritas, & bonitas seu perfectio, de quibus in praesens ageae

152쪽

ARTICULUS I. ' . '

Unitate Entis.

LXXVI. 1 in scholis dicitur tim Unitas i , divisis rei in se , es divi. metaphy νο ab omni alia re, vel etiam predicatum k- transtendens, quo sive em sive modus, entis vel accidens, est in se indivisum. omni alio divisum. Adeoque ens dicitur unum tum respectu sui, tum etiam respectu aliorum respectu sui quidem, quatenus vel in se simplex est & incon pol tEm. Vel quatenus ejus es entialia XLVi I. & attributa LX. ita in-tur ise juncta sunt, ut in aham essentiam atque naturam consuant; respe-; i ictu Vero aliorum, eo quod ab iis dustinctum sit atque divisum. Juxta alios entis cujusvis unitas est praecise eomplexus eorum omnium, per quae ens alia quod praecise hoc ens est; & non aliud. e. g. Hic mundus, c stans ex variis corinporibus coelestibus & terrestribus,ipsum in esse mandi constituentibus, ab hoe cumulo sive complexu variorum corporum dicitur unus. Unde in hoc sensui unitas definitur, quod sit inseparabilitos eorum, per quae ens in esse suo deter

F a LXXVII.

153쪽

LXXVΠ. Inter vari s unitatis adiceptiones datur I. unum simplex, cujus scilicet nulla est pars realiter distincta. 2. Unam com ptam, cujus aliquot sunt partes. Hoc denuo dividitur in compositum phuce, metaph Ace , & lagice. LXVII. Inam simplex vulgo diciturens unum unitate Jimplicitatis, unum Uero compositum appellatur ens unum uni late compostionis. Illud privs, seu enspmplex non tantum est iηdivisum in se, sed etiam indivi ibile, non autem po flerius, seu ens compo tum, eo ipso quod partes habeat.

' LXXVIII. Unum eompositum rursus aliud est unum per se, aliud per

accidens, prιmum juxta modernos philosophos dicitur illud, cujus partes a natura per se ac primo ad id ordinatae sunt, ut ad tale quid constituendum uniantur. Sic homo, planta, vel arbor Ne constituunt unum per se. Idam est , quod incIudit plura entia . vel nullum inter se ordinem ac unionem habentia, vel per artem tantum siecombinata, ut unum quid effetant. e g. Acervus lapidum, aut horologitim&c. hoc etiam dicitur unum per a gregatio'

154쪽

LXXlX. Quia unitas est earentia dixi iovis LXXUI.) hinc totidem unita um genera statui possunt, quot sunt 'ivisiones ipsae , vel distinctiones, quae

ater entia reperiuntur: ens porro ut ' -

ilias distinctiones. in praesens taceam lividitur ii, generictim, specificum, & ' tumericum, ideoque si r. duo vel ptu. Unitara entia in genere Log. fol. ss. seu gςn risa,

iraedicato generico conVediant, dicun-ur ens unum unitate generica. Sic homo k brv tum per το animal unum sunt. t. Si duo vel plura habeant eadem speeifiea, araedicata clientialia, quae speciem con- seu effvn- lituunt Log. fol. s8. dicuntur ha-ijRliSI aere unitatem essentialem seu speciscam, γat V. g. Petrias & Paulus, quorum unasquisque animal rationale est. 3. Si & num lenique ens aliquod negationem plurium xkς - nferat, eique alterum simile in eodem Ienere non detur , unum numericum, i Ve exclusuum, aut uno verbo unicumrocatur; Sic DEUs in sua e sentia est mmerice unus. Huic postremae unita-i opponitur multitudo, quae idem aetnitatis . negatio est: Sic si plura entis lentur individua, dicuntur multa, LODbl. s9. seu non unum, sive diviJum. Divisio aeterum hic bene notetur, quod di- din x a

155쪽

numericas, &ph steas: econtra in meta-pbficis locum non habet divisto, sed sola iustinctio, ut paulo post patebit.

omne LXXX. Corollarium I. Omne ens es ens est unam; habet enim ea omnia tam essen. unum. tialia, quam attributalia, quae ad suum esse requiruntur: XXXI. atqui in hoe consistit unitas entis LXXVI. ergo omne ens est unum.

Unitas est LXXXI. Corollarium II. Unitas vel quid PM' tanquam politiva proprietas sXXXV. consideranda est, diviso autem, & mu tiplicitas tanquam negationes unitatis ς- n. praee. Vel dicenda est ipsium ens, quatenus in se simplex est, S a ceteris omnibus istinctum, sicut alia dantur non pauca, quae, etsi negative definiantur, - quemadmodum unitas, positiva tamen ac realia sunt, uti se habent v. g. in nitas in D SO, irrationalitas in bruto &c.

Log. sol. 68.

156쪽

. ἰ De veritate ensis.

ARTICULUS II.

Arva LVeritate entis, ct Ordine.

LXXXII. Cermo hic non est de veritate O ethica, vel logica, quarum definitio data est in Log. crit. sol. 374. 37s. & I7 I. sed de veritate metapl3β-:a & ensitativa vel ut in scholis diei ur, transcendentali ac silentiali, itidemn Log. sol. 37 praevie ac breviterlefinita. Haec igitur passim appellatur Ver res assectio . res habet omnia .ea, motRER ipsius e sentia S nature debentur. ix

dite V. g. lignum est metaphysice seminignum, quando habet ea Omnia, quae igno competunt. Cl. Anton. Gen. Elem. Vet. p. I. c. 8. g. 74. eam sic definit.. ertim metaphvica est ipsa rerum natura,

itque esserita facta, idea suae aterne, Ieassentiae archetve istelligibili congruens.

Molfiani denique eam dicunt esse or-linem eorum, qua enii conveniuηt, Velit alii nonnulli explicant esse ordinemalem, per quem quodlibet habeat rati iem sincientem sui. e. g. Cur lapis sit,otius lapis, quam arbor &e. Hae PQr-- Ueris aso definitiones omnes verisau, ut VO- essentiae, :ant, egentia conveniunt; veritin eq&exi-F s com sentiae.

157쪽

Omne ens estvcrum. Non da

tur ens

metapl fysice falissuma. 9o Oηwlog. Dissertan I. contra exigentia nominatur 'ea, qua res reipsa exsit, nec mere fingitur

existere. εLXXXIII. Corollarium I. Omne ens est verum. Unumquodque enim ens habet ca omnia, qua, et inessse debent, ut suo exemplari respondeat; glias ROI esset ens; vel , siquis ultimae definitioni veritatis inhaerere velit omne ens habet ratiqnem sui lassicientem. XIII. adeoqu e veritatem. n. praee.

LXXXIV. Grollarium II. 'DIDm fabsitate esentie datur nullam C pugnat

enim, ut res aliqua sit id, quod est,smulque sit a suo exemplari diversa. A deo que, ut praeclare infert cl. P. Drt a Brix. Met. p. I. sect. I. g. 28. Sicutens verum idem est, ae ens, ita ens falsum idem est, ac non ens. Quapropter siquis dicat: hoc aurum est falsum , non utitur modo loquendi in scholis usitato; nam ararum, quod falsum esse di- citur, aut est auram, aut non est auram 8 si est tunc verum est aurum: si non est auram, tunc erit vel verum cuprum , Vel verum avriohalcum , vel aliud metallum verum. Videantur de

hoc dieta in Log. dbputatrice sol. 6S3.

158쪽

De veritate entis. 9 L . .

Art. II.

Neque huic asserso contrarius est -.' Aristoteles, dum ait I. s. metaph. Derum non esse in rebus, sed in mente; loquitur enim ibi solum de veritate Complexa , quae habetur in compositione mentis, sive in propositione , cui specialiter Logica veritas competit Log. sol. ι7I. ita ut per se non requirat reale esse, sed quale per complexionem indicatur. Hinc in alio loco, uhi Aristoteles de veritate incomplexa entis seu transcendentali loquitur, haec sormalia ponit. 2. Met. c. I. unumquodque sicut se habet adesse, ita S ad veritatem. In quae Merisba Doctor subtilis sic commentatur n. 8. numquodque eo modo, quo habet esse, babet etiam veritate'. , ita ut ea, quo frum esse est jempiternum , sit etiam

veritas sempiterna k ct quia etiam ve- . ritas in intesiectu oritur ex veritate in

re; idcirco sicut res habet esse, sic etiam es apta nata vere cognosti s ut Achemper ab ipse se rei oriatur conformitas veritatis sive in re, sive in intellectu

LXXXV. Corollarium III. Veritas Veritas . . metaphylica intrinsece dicit entitatem non est realem ipsius rei, quae vera dicitur,

159쪽

Absque Principio

Tationis tauricientis ne veritasn iutaph sea foret. ordo.

92, . ontolog. Dissertat. I.& . praeter illam nihil est reale enti su peradditam; nam & illud superadditum cum esset ens vel entis modus P esse verum, I.XXXIII.). hoc est suo exemplari conforme, quia foret intelligibile,scque in entitatibus superadditis daretur procestus in infinitum, quod rem pugnat: ergo & id, undo sequitur.fConsequenter unumquodque per id

est verum, Per quod. Pstilens , . quia perihoc, quod sit ens , suo exemplari re

. LXXXVI; Corollarium IU. Quia ve- ,

ritas .entium innititur principio rationis

suscientis sLXXXII. hinc sublato isto

principio etiam veritas transcendentalis seu metaphysica tolleretur, quod est impossibile; etenam per illam veritatem omne ens est habens essentiam talem, Et non aliam. LXXXII. 3 Implicat autem: prorsus, ut res sit conformis suae essentita. & simul non conormis : X. siceriam bene dixit Levbvitias, quod sublato principio rationis sui Icientis non dctur d scrimen inter veritatem & som

nium. α

160쪽

tur, si entia aut simul existunt, aut invicem se consequuntur, communiter

definiri solet, quod sit di potio partium

accommodata fni; sicut econtra defectus dispositionis fini convenientis dicitur con- confusio. susIO. e. g. Datur ordo inter milites, si eorum turmae, & agmina ita inter se sunt disposita, ut ducis fini serviant: Deficiente vero hac dispositione dici. tur in castris regnare confusio. Definitioni huic quoad rem congruit illata. . Gen. Elem. Met. p. I. e. 8. g. 78. dum

ait: ordo est plurium entium, sive permanentium, sive huccessivorum ita coninnexa fieries, ut antecedens spe Iet con sequens, ejusque rationem seu cientem contineat s ct consequens sit sinis amrecedentis , omnia vero ad communem

aliquem FINEM directa sint. LXXXVIII. Seholion. Aliter non ni- Definitio hil mustas ordinem definit, dum ait: Ordinis ORDO EsT illa smilitudo, quae obvia est in ultιε

medio, quo res juxta se invicem collocan- BR tur , veι se consequuntur invicem. Pro . exemplo adducunt Wolfiant aliquam. Bibliothecam, in qua, abunt, adesse libroram ordinem , cum ita juxta se invicem

sunt . .

SEARCH

MENU NAVIGATION