장음표시 사용
151쪽
decacuminat, ut bipalmes relinquat: ex ijs emicantes alij, iustumque iam incrementum adepti rami nouis subinde putationibus ita Corriguntur, ut arbor tandem facie arbitraria figuretur . Et hic de more densior opacitas collucatur, de ex facili serpens praesecatur ariditas. Venio nunc ad applicitam parieti citrum exputandam . Eam igitur, si generosa germina maturius euenerint , post annum a consitione priorem deputamus: sin mimas, post alterum aggredimur via duplici putationem. Etenim si sequacem viriditatem volumus in altitudinem praestitutam citius educere , ab radice citatos vehementi germinatu pullos, ternos aut quaternos, parieti belle sociabiles, cum ipsa matrice assiurgere patimur: ubi metam transcen
de int, cacumina in tondemus: tum, fruticantibus utrinque laetae imdolis ramis ad viridem vestitum reseruatis, graciles, emaciatos, de abortivos resecamus . At vero parieti aduerses auersosque maturissime amputatos, quippe incommodos, non sinimus eualescere: illi enim truncum parieti haerentem interiectu suo nocenter arcuarent , hi turpiter prominerent, utrique sexu ac distortione sterile scerent. Sin autem spissius quidem , at lentius totum parietem malumus praeuelare: succisa, quae in arduum euadit, virgea pullitio , felices (vti iam dixi arboris ramos, hinc Ac illinc parietem conuestituros, prouocamus: ac topiariam densitatem paulatim & aequabiliter promovemus . Vbi ductilis viror toto se pariete densaverit, subinde nascens prolixorum superflua posteritas ramorum demetitur: fructiferis tamen ramulis, plerunque palmaribus , parcitur et
quos nisi natalis situs murales secerit, molliter violentus ( ut ante dixi) nexus emciet. Veruntamen male natos , sicciique contumaces artifex animaduersio detruncabit. Illud autem super caetera curet putator, ut uno icta amputet: ut aequali plaga leuique nihil im, sectum, nihil eminens aut lacunosum, nihil scabrum relinquat: de praeterea caueat, ne, quod praecidi debet, infringat: quia sic laniata
citrus scabrataque putresceret humoribus, nec vulnus consanesceret. Quare laudatissima temperatura praeduris & acutissimis ferramentis rem transigat. Notior est figura ususque putatoriae silcis, quam ut egeat interprete calamo vel penicillo: consiliendum tamen tironibus est, atque externis hominibus nostri moris ignaris. Huius ergo serramenti capulo proxima pars pciem prolixat rectam, aut etiam leuiter in medio tumentem, planeque cultellatam: ut ubridem materiam in aduecum pressa manu insecet. Quae consequi tur, modicum flectitur in sinum: ut, cum retrahitur, teneriorem ramorum viriditatem ductim recidat, A flexu tertia scalpri aspectu procurrit: ut c*surae plegas, nonnunquam asperastam et . Quarta vero aduncum lipsinit in rostrum ad incauandum accommodatum . HOC
152쪽
Hoc denique serramentum auersa securi, semiformem Itinam exprimente , armatur: ut etiam a tergo more parthico vulneranS , comtumacis duritiae ariditatem ictu amputet , aduerta interim partis acie non retusa. Nouo alij facilique inuento forcipem adhibent al- For v. . tera parte rostratam , & acie praeacutam . Eius forcipis arctior morsu ramos, seu luxuriante viriditate superuacuos, seu proserpente ariditate noxios, seu sterili senecta inutiles, facile recidunt. Sed implexorum in angus ijs ramorum, partem sorcipis latiorem nomadmittentibus, ipsum rostrum, sine dentibus mordacissimum, usurpant. Hinc forcipis huius , quam praedictae falcis , opera utilior intelligitur & expeditior : quod illa non sine quassu motuque arboris
aliquo vel imprimitur vel attrahitur, arborem haec mordet immotam: illa lento atque interdum repetito , uno haec celerique vulnere incidit . Caeterum truncus & rami, crassitudine duritiaque adtie serra. sus falcem de forcipem contumaces , serram exigunt fere bipalmem, acute minuteque dentatam: ut mitiore attritu minus perurat , neu
stamina , quibus ligni pulpa contexitur , impulsit violentiore non si ne noxa conuellat. Eandem postulant vel simplici quidem , sed lata
firmaque lamina cultra tam , vel, quanuis angustam ac tenuem, serrei tamen arcus superinducti munimento inflexibilem: expeditae denique tractationi manubriatam . Spatiosae plagae asperitatem scalpri fa- stabilim. brilis aut falcis acies ali euabit, ut partem deustam eradate ut aequa bili pressu citius callum vulneri conciliet: vique corrasa, quam serratura excitauerat, squamosa lanugo tabifico insuccari humore non possit. Cera demum terebintho resinata vulnus obducet, ne quam Cera resilia. illud noxam ab intemperantia caeli concipiat et neu, quod ad cicatris cem inducendam transmittit arbor, expiret. Illo autem resinatae ce- veillitu non indigent rami teneriores, quorum angustior plaga ,
orcunsuso atque obsistente aeris calore vel frigore facile astricta , viam obstruit expirationi.
156쪽
Et hac pagina hortensis optices, alijsque consimilibus a te adiun- Philippiugendis tuae prospicis gloriae , Philippe e breuibusque lineis longo prospectu fallentibus longissimam tibi lineam ducis memorabilis
aeternitatis. Fuerint alia opera tua sane praeclara, quibus amplissima spatia in angusto splendide mentiris, mundumque amplificas in ar- eho . Sed opus hoc cedro dignum, cui laborasti : ea, inquam, cedro, cuius aurum , quam cedri alterius Liccus, essicacius, optime de se meritis insignibus viris allinit famae immortalitatem . Denique in hac aurea scena Medicarum arborum, te arma putatoria resecandis viiijs ministrante, perennantium, spectaculum exhibes perpetuo virentis nominis tui. Tempestiuitas interputandae superua- Putationis
cute viridi atis Vere autumnoque gemina: noxiae aritudinis resectio
nullo non tempore tempestiua . Solet igitur bis anno citrea malus exputari, praecipue per autumnum, deinde etiam per ver . Etenim quae praeit calidior autumnum tempestas, multum elicit ramos, luxuriae, autuninali putatione corrigendae . At vero quod hibernis silet mensibus germinatio, soli supersunt, si qui forte aruerint, rami verno tempore amputandi. Luria senescens putationi fauet: senio- Ivitati que curuatum in falcem sidus puta(oriae salculae pta tacet, ac putatores prosperum ad opus inuitat: quia per lunare damnum siccior citrus sine nimia humoris iactura, noce : citra profusionem arborei sanguinis vulneratur.
rtis in citro miracula. Cap. X V L
N E R S est tirs, quae naturae duntaxat ancillatae , ingenios, superbiae molimine supra naturam nihil audet. Viam ego laudabilis audaciae praemonstrabo: siue nonnulla congeram, quae solet ars in citro miracula patrare: ut & vetera quiuis periclitari , dc noua possit facile addere iam inuentis. Si velis acres citreorum medullas mutare Malaci
,in dulcibus, de ' Palladis consilio ponenda semina per triduum aqua mulsa vel ouillo (quod praestat) lacte macerabis. Aliter apud eundem Palladium alij, sed in citro iam adulta. Nam hieme praecipiti,
siue Februario mense truncum obliquo soramine ab imo sic terebrant, ne parte altera exeat. Ex hoc humorem fluere patiuntur, donec poma sormentur: deinde foramen luto replent. Sic acrimoniam dulcescere confirmant, ob eam sui opinor) causam, quod, crassiore succo, a terrena concretione acido, guttatim elabente, qui remanet defaecatus &: ab aere immisto subtilis, dulcem cogitur im, medullam. Sed alteram hanc solertiam calidae regionis citretis comvenire
157쪽
ueture asserit ' Calcagninus, qui tertiam praeterea subijc t. Crassiorem enim citri ramum caedendum ait,& palmarem in atrituatnenia cauandum: huic deinde mel instillandum, arcendosque Oi Simorice. Cum vero mel uniuersum cauus ramus exoro uerit, aliud rursus infundendum: insuperque radicibus assundendum lotium . sum extuberantes gemmas, nisi qua parte mel fuerit ingestum, expungendas: caeteris autem parcendum. Sed quonam uberius e fonte concilianda pomis acribus dulcedo, quam e suauitate carminis , hauriatur Audiendus igitur poeta melleus, ' Pontanus, qui pmdicta dulcissime succinit precepta.
V o non ars penetrat Z Palmes caedatur es ipse Crassior , in palmumque cauetur, des undique labri In girum ductis, nec pollice crassius. Illuc Infer mella siquata , es erandi contege saxo ,s o siem aueriai. P quam arida suxerit arbor Inclusum humorem, sitiens noua pocula guscite luella cauo immersans flaventibus imbue riuis
Rursus, gj euacuam tbmbraeo nectare cellam Dissent: ac latices humano e corpore fusis emothbus irrora radicibus. Interea ne
Neglige frondosas toto de sipue gemmas Vellere: mopsopius ni qua liquor implei ,-i
Labra trahunt dulcem mulside fonte liquorem et Illas tu gemmas illaqueingermina serua, Et blanaeire manu , , ventorum auerte procellassi , Arce hiemes , funde hyblaeos es largiter amnes.
Audienda praeterea, quae paucis idem versibus interpositis in ean
dem rem canit .ve grandem scant
Sunt, qui lecta manu ,sterii est semina cura C ontingunt mulsa, siculo aut madefacta liquore. P quam autem traxere ipse m ad praecordia rorem , Sedaruntque sitim medicato nectarer te cInfodiunt culta rigant. Ea denique fructu Iam referunt tenerum , quem quondam hausere, aporem: uenque is, arundineo duxere e palmite siccum.
Vastioris erunt incrementi citrea , si non modo eorum arbores authore ' Palladio crebris fossionibus hilarentur: verum etiam si q FlO- iet..d ,. rentini admonitu poma eadem ubertate nimia ramoS onerantia , Mn dum increscunt, interlegantur: maternus ut succus uniuersus ad pau- an
158쪽
eorum augmenta vertatur: aut ceta si fictilibus aut vitreis vasis, ut aer inspiret , perforatis, dum augescunt, includantur. Fiet enim, ut vasorum amplitudinem exaequent, & induant figuram . QAae- . me nam vero sint ad incrementum reseruanda , docet ' Pontanus ad hunc modum .
Si cura tibi sit grandes ein re foetus,
Et patulas implere m raui et age, iscute ramis Crescentem pro ra . e multii ut pauca supersint Zoma maiora , loco is magis a pice nata . Vberiore etenim Acco laetabitur haeres
Fraterni lactis, macua ominator in aula . Caeterum si citrus, & alia quaevis medica malus se ipsam opius accipiat insitivam, poma praebebit incrementi maioris: singulis insitio
nibus fertilem succum, priorum amputatione ramorum auctsorum, in unius recentis germinis pabulum ubertim conserentibus. Silenatio praetervehi non debet huic opportuna loco, quae mua citreae, mire amplificat , recens industria, ingeniosi magistri, nempe casus, discipula . Cadit enim interdum, v , quae sorte inter se contingunt poma, cohaerentibus corticibus unum in corpus coalescant . Hinc agrestis ars didicit Medica praecipue mala concorporare . Igitur imsalodiensibus , & in Mantuae Ducum madernensibus ad Benacu pomarijs Medicorum ita malorum coagmentatio celebratur. Extremo vere , cum eadem poma pollicari sunt magnitudine , arbor eli gitur vigentis indolis robustaeque aetatis, siue citrea siue limonia . Omnibus haec solijs pomisque nudatur, praeterquam ijs, quae Coagmentanda videantur. Ramorum quoque cacumina tondentur: ipsisque plagis resinata cera crasse allinitur, ev ve si car membranula superalligatur. Ita tacunda vis omnis , de alibilis succus arboris ad paucorum confluit coniugium saginamque pomorum . Quod si mutilare arborem pigeat, & caluam facere: imus caeterorum cortex ramorum materia tenus in orbem inciditur , ut, interrupto leuitermeatu, succus uberior, quo praesens vocat Vsus, avocetur . Bini
deinde ramuli terniue ac plurimum quaterni, quorum singulis sino uia illibatae integritatis lectissima poma inhaereant, molliter inflexi componuntur: sic tamen, ut, qua se parce contingunc, ea summatim abradatur . Sed ipsorum consocianda pomorum latera, cute summa peracuto scalpello detracta, aequaliter vulnerantur . Vt eadem vulnerata latera inuicem sibi respondeant, leui nexu, nonnihil a pomis remoto, ramuli praestringuntur. Vt autem aequalia sint vulnera, decoriati prioris pomi corio pomis reliquis applicito , detrahendae corticum partes circunsignantur . Verum id considerate pedi agitur :
159쪽
agitur, ne quod incauto attrectatu pomum decutiatur. Exinde, ut in unum quasi pediculum ramuli glutinentur, agninae alutae praetenui taeniola duum triumue digitorum spatio inuoluti, serico aut camnabino vinculo ligantur. Praetere a decorticata pomorum latera inter se apte committuntur : vique iunctis poma corticibus facile cohaerescanx, circundatis tabellis coarctantur , ex cibiesna aliau
consimili materia subtilibus, dupia fere quam ipsa int poma longioribus , binos ternosue digitos larii, o mittendo soli caeloque ad lineam multiforis, aut per se flexilibus, dux neo vapore ad poma
ouato complexu formanda curuatis, utrinque funi lo uel obstricitis, denique doliares costas imitantibus. Ne vincula laevigatis e tabellis excidant, illarum capita altiore utrinque incisu crenata saligneo vel potius cannabino ligamine crenis iniserto circiinuenium tur de connectuntur. Illud autem custoditur in primis , ut ipsi pomorum apices tabellarum pressti, quam arctissime coniungantur . Sic enim interiecta angustior inanitas succrescentis calloso farto cor
licis expletur : & absoluta fit unitas in simplicis pomi speciem, ex ' pluribus mista corporibus. Porro id fieri luna solet extrema: ut ad emcax primae augmentum glutinoso ubertim succo aucta poma citius consertis lateribus , inductaque communi cute, unius in faciem corporis misceantur. Caeterum luna quaque nouissima, prout res
postulat , saligna seu cannabina magis laxantur ligamina . Quinta
etiam , si aliquam poma fecerint viaitatem, quae continuato ex co lice intelligitur , alia tabella interponitur, ut incremento liberiore crassescant. Cum autem summa tabellae parte vinciri tam arcte nequeant , quin exitum satis laxum relinquant: non ad plenitudinem tantummodo poma crescunt, verum etiam in longitudinem. Ea propter, breuioribus tabellis remotis, pro incremento pomorti
subinde prolixiores, & similiter foraminosae substituuntur: interque corticis verruculas, e priorum tabellarum foraminibus recta seri impulsas, collocantur. Si cortices placeant litterati, pomis modice adultis tabellae admouentur arbitrarijs formis senestratae: ut ipsi co lices callo e foraminibus extuberante figurentur, & colorem a sui combibant. Vbi citrea mala pertinacem in unitatem coierint squod euenire spatio sere trimestri solet) apprimentium compage tabellarum sublata, licenter augescere permittuntur. At, ne suopte pondere ventorumque turbine deijciantur, bifurco statumine, aut simplici aut multiplici, sustinentur. Interea pabulares maternae arbori suppetiae feruntur, pingui terra ingesta, & aqua affusa immisto laetamine medicata. Ita citrus istum edit genere frequenter Geryo- ... naceo xxicorporem, enormique magnitudine gigantaeum. Iamvero via, . citrei mali, vultus omnes induentis, artificiosas metamorphoses,
160쪽
rem videlicet poeticam versuque dignam, ita poeticis docet numeris ' Pontanus, inter cultores poeta cultissimus.
Sin forte in varias iuuet es te ducere formas Nascentem citrum, mutato es corpore malae
Tu faciem e ligno, argilia aut is caespite siectam Subi ce , , infantem tenerum nutricis Imato Conde sinu. Paulatim artus formabit, , inde
Ducet inumbratos signato in cortice vultus. Sed istam h Africanus industriam prosa oratione distinctius tradit. Hoc igitur authore humanam seu belluinam ex argilla aliaue solida materia expressam similitudinem gypso lutoue iam siccescente cruos abis. Hanc ipsam deinde acuto quopiam instrumento medianta in anticam posticamque partem secabis, ut apte possit utraque copulari. Tum in figulari fornace indurabis igni. Cumque pomum ad dimidium adoleverit, in eos typos includes: eosdemque vinculis diligenter obstringes, ne pomi auctu dijungantur. Ita gradato citreum incremento ina quales Lyporum lacunas explebit: quodquo primis insantiae natalibus pomum fuerat, iam adultum, fictili utero recluso, nouam in faciem renascetur. Ad haec facili gratoque periculo comperies insolitis formis visenda monstra in pomis prouenire , si, deculiis floribus, quorum simplex soliorum series est, ij duntaxat in arbore relinquantur, qui soliosiores interdum existunt. Au thor est rum Palladius, mala citrea toto propemodum anno posse in a bore custodiri: sed nullo melius praesidio, quam si vasculas quibus cunq; claudantur. Accipe nunc ex q Pon ano artificium duplex, quo arbor una Medica diuersi poma generis simul serat. Sic ille primum. Vt vitaex a
i tque equidem memini claratum se industria prompsiit pii diuersa quidem, parua, sedisemina in urna ''
Condat, hq eis cens collo breuiore solones, Subaeucatque arctetque manu, ac sub vincula cogat Crescentes. Hi tandem uno se sipite miscent,eAtque uno obducunt se cortice et neue sagellasDilabi sinitor neu summa cacumina ventus iuellat, cera linito, aut diducat adultae Vnguine dum proprio cprpus iuuuntur in unum, sique operit lentum sub eodem codice gluteu .
GP quam alte terit radice in fossa, es opimum
Raptariistirpes succum e mirabere poma Plenaque grataque, non uno tamen una sapore.