Hesperides, siue, De malorum aureorum cultura et vsu libri quatuor

452쪽

anti in Indicum in inclusis Philippinis. Cap. XIV.

O N solum auro fouili renidet India , verum etiam arboreo. Id nos , quanuis remotissimi, non quidem manu legere , sed oculis & auribus possumus. Quincuplicis generis aurantio Philippina , Quincupita. pomaria flavescere audiui de nostri ordinis sacer dote Simone Cotta Genuensi, qui Philippinis in insulis, Indorum magis salute quam Indica me

ce quaestuosis, perdiu salubriterque commoratuS , paucos ante annos Romam venit , Patris Didaci Bobadillae, earundem insularuni Procuratoris socius. Primum genus aduentilium 8 vastissimo Si- primum. narum tractu ad praecipuam urbem Manilam copiosisiime trans portatur , incremento minutum , gustu praedulce, cute aureum :quae iam arida odoratos uritur ad sumtus . Alterum peramplum , se ua uni.& palmorum interdum seril quinque , rotunditate praetumidum earum insularum tacunditas natiua largitur . Tertio illi pariter Temum. prouenienti Genuensis auraniij par magnitudo , & mira grauiditas, latente intra medullae meditullium pomo exiguo, consimilis coloris saporisque, sed cutis experte. Ex eo statu aurantium filio rum nominatur. Quarti generis aurantium in ijsdem infulis na- Quartuis. scens, colore flavo, dc sapore dulci, cum ipso totum cortice manditur emolumento non levi. Quippe bilem, dulcium esu pomorum creari solitam, cortex commanducatus emendat . Id genus aurantium corrupto indico nomine Hispani Darandanas vocant . Postremo aliud praedictae ferunt insulta aurantium, Genuensis aequa- le, ac plerisque partibus consimile: attamen purpurei coloris medulla, quae uuam sapiat, mire dispar. Porro multiplex hoc earundem insidarum natiuum aurantium arboris , foliorum , α ilorum, aspectu, ipsiusque colore cutis a nostrate non distat Aham

453쪽

num .

Verum fianense .

Hesperidum

urantium Sine . Cap. X V

V o D vulgo dicitur Sinense aurantium , ex arbuscula prouenit trium sere cubitorum, ramulosa , minusculis folijs densissima, & flosculis pomorum tacundis ubertim vernante. Pusillam globatur in pilam , & Appiani mali minuto incremento dignum se matre nana filium probat. Hulari corticis colore satiet: minute granoso laetior nitet: minimum habet carnis, coagmentante corpus interius nouem decemve spicarum medulla, bene flaua , iucunde acida, semine destituta. Conuenire Sinensis nomen id genus aurantio pernegat, cum ius 3 libro primo meminimus, nostro ex Ordine Alvarus Semedus: quod apud Sinas nulla eius formae poma, plurima vero cum in reli qua India, tum Goae aeque adeo in Salsetanis insulis conspexerit. quare id aurantium nuncupandum esse existimat vel Indicum , vel Goanum. Hoc ipsum pomum alij de minutorum densitate soliorum myrteis solijs aurantium appellant. Porro aliud in Sinarum pomarijs longe praedicto breuius , Valentinae videlicet oliuae magnitudine figuraq; regionis eius peculiare ac plane sinense reperiri idem Semedus assirmat , quod totum manditur, cute suaui, medullaque

Murantium dulci cortice. Cap. X VI.

VAV ITER hoc dissidet a caeteris aurantijs, cinius corticem, rem alioqui amaram , dulcitudo condiuit. Notabilis in folijs susca viriditas, breuitas, duritia. In floribus laxitas & copia . Irta ipsis pomis duplo triploue maior, quam in alijs,

amplitudo . In cortice color ardenter crOCCUS,

modicus laeuor, sapor amabiliter subamarus. In carne Vero, nempe in contiguo medullae cortice, duplicis sere digiti crassitudo, crassi quoque corticis nomen alterum aurantio faciens: concretio duriuscula, nec sine perlevi amaritie grata dulcedo: ut hinc dulcis corticis vocabulum aurantio natum crediderim . In medulla color impense sulphureus, acrimonia temperata , spicae septenae vel octonae. Denique numerus in seminibus exiguus, praestans magnitudo . Totum pomum nonnullam dulcedi

454쪽

lum iesipiens, ut liniones particulatim consechi , atque ut poma solent permulta, iucunde manditur. Ea propter (ut ego interpretor)aurantium pomum a Siculis & Rheginis , a Liguribus vero Adami pomum nominatur . Cum carne cortex & integer , & in scobem attritus utilissimo stomachi remedio sacchari conditura componi

tur . Nullo tamen apud Rheginos id pomum in pretio est: quipp*in triuiali vulgarique ludo pro ligneis globulis usurpatur : & aurum

illic in aurantio grandiore nimiam sui copiam faciens, tanquam re, ludicra, ultro citroque propellitur. Huic rei ex aqua decoquitur, tu tractabilius sit: deinde, umbilico circunsecto , e medullatur: ac pro medulla herba stupaue farcitur , quo leuius idem fiat: denique soramini transuersus surculus, vel alius quispiam ob ex apponitur. Vides recentem historiam esse auri liberaliorem, quam veterem fabulam . Nam trium duntaxat aureorum iactu pomorum Atalantam vicit Hippomenes: Rhegini vero complura generis aurei poma ii domestico ac triuiali ludo prohciunt: auroque ludicro, Atalanta charius, verum aurum ludendo lucrantur .

Alijs auranti uin pomualijs Adami

ponium .

Aurans

460쪽

Liber Quartus . 3T

e rantium maximum. Cap. XVILURANTIA malus mire contrariis lasciuiens puerperijs , status suos qua nanos enititur, qua gigantes: & Rhetore tacundior, non verbis, at re ipsa ludit in antithetis. Maioris ergo aurantii, cui mu- varia eius

xuatum a gigantibus, a lusorio selle, a cucurbita m' magnitudo & figura nomen indidit, enorme incrementum ab insitione potius iterata, quam ipsis a natalibus creditur extitisse. Quare quam prodigiosam gloriam pomum hoc nomine usurpat, facto prestat, ut in palmos interdum prope quinos stolide tumens, inter aurantia mala follis, cucurbita ,& gigas sit. Iustam biennio fere vel triennio maturitatem & magni, Matuttas. tudinem in arbore capit id pomum, siue cunctator inter poma Et phas : atque hoc diuturna solum efficit mora, ut pomi cutis dulce-icat,& palato probetur ad cibum, medulla ingratum in saporem degenerante . Quare id genus pomum maturinimum pascendis oculis, quam faucibus, accomodatius habetur . Eius adhuc vigentis cOD Forma.tex vehementer & quodam cum atrore croceus, auersi cultri crassitudinem aequans , laeuoris ad oleosum sudorem punctim offensi , blandique odoris, & leuiter amarus . Caro plurima, fungos, raritatis, obsoletae albedinis, ta in luteum inclinantis, mandentis in ore teneritudine deliquescens , nec sine amaroris momento grata. Mindulla breuis, modice suauiterque dulcis, aut etiam(ut quidam assi runti acerrimo sapore prope ingustabilis: spicis com facta denis vel pro ipsius pomi amplitudine pluribus, saturo colore sulphureis: semine raro, longulo , rugosi, ac prope inani praeditis: meditullio spongioso ac digitum lato circunfusis. Neque vero gigantaeum incrementum in pomo duntaxat, verum etiam in flore ac solio demi- Folium

ramur. Hoc nuper ad me Neapoli transmissum digitos longitudine ternos denos, latitudine octonos aequabat. Eius autem pediculus de more soliatus in digitum unum ac dimidiatum porrigebatur. Tantae amplitudinis & folia & poma fundit etiam arbuscula modico in fictili radices anguste diffundens. Ex urbe Genua transuectum dicitur hoc aurantium ad hortos Neapoli proximos Caroli de Cardenas, Marchionis Laini: ut illo etiam in fastigio absolutae amoenitatis gigas hortensis decentius habitaret, & conspectior emineret. Caeterum xigantaea haec aurantiorum natio quotidie sobolescens hortenses per colonias iam incipit habitare diffusius. Feliciter autem libenterque diuersatur apud Marium Schipanium, medendi scientia praestantis- Miuui,.simum s