장음표시 사용
401쪽
longum suisse dicitur : et in templo quodam suspensum, ad Numantini usque belli tempora duravisse. XVII. Notis a Bagrada castris, versus urbem Adin exercitum duxit consul, Obiter expugnatis vastatisque oppidis et castellis, quae in itinere occurrerant. Ad Adin vero, quam capere majoris Erat operae, vineis machinisque adhibitis justa instituta est obsidio. Ad quam prohibendam poeni duces quum Celeriter accurrissent, in colle quodam castris quidem romanis imminento, sed impedito silvosoque, Consederunt. M. Regulus ingenio situs et gonere copiarum hostilium aestimato, quum illis peditem Suo neutiquam comparandum, sed in elephantis et e luitibus spei plurimum esse videret, caeterum eam virium partem in aperto campo formidabilem suturam, iniquitate locorum excludi, inutilemque reddi; stultitia hostium sapienter usus, priusquam errorem Sut manimadvertere ac corrigere possent, in suis castris eos DyPugn stre statia it. Quapropter hortatus milites, et caetera, quae suggerebat ratio, diligenter exsecutus, nondum certa luCecastris egreditur, acleuiquo in adversum collem , ubi Cadithaginiensium erant castra, erigit. XVIII. Poenos ipsa primo Romanorum audacia territa bat, quod numero pauciores ex inferiore loco tantas copias in munimentis suis aggrediebantur : deinde major inde tumultus fuit, quod equites et elephanti, unde Plurimum auxilii speravissent, non modo nullam utilitatem, sed ultro perturbationem et impedimetitum afuerebant. Ipsum quoque tempus augebat tropidationem, quod inopinantes et magnam partem adhuc scipitos Romanus invaserat. Itaque multi suis in cubilibus trucidati sunt: alios trepida fuga palantes, et quo Se reciperent nescios , insidiae secundum vias collocatae exceperunt. Mercenariis tamen Poenorum Hispanis Gallisque raptim instr actis, et extra vallum alacriter certantibus,
in ancipiti aliquandiu victoria fuit, fugiente jam legione
Prima e totusque Romanorum exercitus impulsus foret, ni
402쪽
rohortes, alia ex parte circumgredi jussae, host in codontibus inst intem opportune a tergo aggressae forent: tum etiam qui paluo ante locum deseruerant, recolligi, et ad repetendam pugnam animari potuere. Sic utrinque impetitus hostis, quum aliquandiu fortissime restitisset, cedere coactu Pe t. XIX. Quod tibi fieri Carthagini onses videre, continuo Se ejiciunt castris, et contento studio fugiunt. Et elephantis quidem equitibusque. Postquam planiora lora attigere, sa- Cilis et tutus receptus fuit: pellitatum paulo longius persecuti victores, ad castra diripienda redierunt. Hac pugna Poenorum septemdecim millia caesa, quin Iure capta reseruntur, cum elephantis duodeviginti. Eventus hilaus praelii non modo totam circa regionem, se i etiam longius dissitos p pulos Romanis conciliavit, diebusque non ita multis oppida circiter octoginta in fidem venere. Unde Poenos in magnas angustias reda tos prope modum exanimavit capti a Regulo laetis nuntium, urbis tam munitae, et quae ad duodecimum a Carthagine lapidem posita, ne occultum quid in hostibus sineret esse, quidquid ibi fieret, tum ad ipsam urbem, tum ad mare propinquum patente ProsPeou. XX. Neque solum romani helli terror circumsteterat, sed Numidae quoque veteribus odiis, occasione nova stimulati
arma moverant; vastandoque et urendo punicos agros plus etiam terroris et cladis, quam romanus hostis, inferebant: et in urbem undique confugientes rustici non Consternationem modo maximam, sod jam samem quoque saciebant: absumente magnam annonae vim tanta mortalium multitudine, et reliquam adhuc copiam avaritia dominorum occultante , qui ex calamitate publica quaestum aucupantes, Cum ipsa rerum necessariarum penuria pretium earumdem a uri umiri quotidie sperabant. Unde factum est, ut pronis auribus legatio M. Reguli acciperetur, qui helli consecti titulum ambii 'ns , timensque, ne quis Roma successor missus eum interciperet, Poenos ad pacem hortabatur.
403쪽
XXI. Itaque missi sunt ad eum quidam ex principibus :sed quum a M. Regulo, qui se certam in manu habere vi toriam putabat, intoleiabiles Conditiones ferri viderent, infecto negotio discesserunt. Sicilia enim et rdinia tota
cedere, Romanis captisos gratis reddere, suos pecurita redimere, belli sumptus Omnes resti ere, 'interea vectigal annutim pendere, jubebantur. His alia, neque micus molesta, addebantur : ut eosdem cuim populo romano hostes amicos- quis halerent e ne napissius longis, Winterquam una uterentur: Romanos autem, quotiescumqua significatum esset, tria
remibus instructis quinquaginta, juoarent. Obstupefactis ad haec legatis, di vi miliora imperaret Orantibus; vincentium,atit mincentuus Obtemperandum esse, respondit. Quibus in urbem relatis exacerbati Poeni, quanquam rebus admodum accisis uterentur, omnia tamen prius pati decreverunt, quam eas admittere Conditiones, quas nihil aliud nisi captivitatem civitatis suae Servitutemque esse arbitrabantur. Ιii eo Statu rerum nines, quae ad conducendum militem in Graeciam missae fuerant, collecta mercenariorum haud exigua manu redierunt.
ΙΙ. In his Xanthippus quidam erat genere Lacedaemonius , qui patriae disciplinae, quam edoctus a pueritia excellenter fuerat, usum rei militaris haud in seriorem adjunxerati Ille rebus, quae eousque gestae erant, intellectis, et reliquo punicarum copiarum, elephantorum, equitum apparatu cognito , non dubitavit jactare palam, Cari senienses non a Romanis, sed a semetipsis mictos esse, Per i eritiam ducum, qui miribus suis uti nescisissent. Hoc sermone Celeriter vulgato , vocatus a magistratibus Xanthippus, rationes sententiae suae promit tam evidentes, ut prope manibus contrectari possint: ira faciundis itineribus, in castris ponendsis, in proeliis committendis, loca prorsus incommoda deligi consuerisse , docet: si suum consilium audiant, non incolumitassem modo, sed etiam Dictoriam promittit. Probant hanc senten.
404쪽
tiam quum caeteri civitatis principes, tum ipsi duces : et la dabili modestia patriae saluti suam existimationem posth bentes, homini peregrino deserendum imperium exercitus
sui consentiunt consciscuntque. Xanthippus accepta potestate quotidie milites ex urbe educens, campestribus exercitiis ad servandos permutandosve ordines, ducumque jussa celeriter exsequenda adsuefacit : copias hanc disciplinam Cum priore Comparantes admiratione sui, fiduciaque in lioris deinde successus implet: tota civitas recreata ex rebus fere desperatis ad exspectationem suturi erigitur. XXIII. Hanc alacritatem omnium ubi duces Vident, an mo et ipsi recepto in hostem iterum dueere constituunt:
suosque uti tempus postulabat adhortati, cum duodecim fere millibus peditum, quatuor equitum, et elephantis non multo paucioribus centum adversus Romanos progrediuntur. Romanos unum illud movebat, quod instituto priore mutato Poenos, vitatis editioribus asperisque locis, per plana camporum videbant incedere : sed perpetua felicitate in superbiam elati, vinci solitas copias diictoremque Graeculum despiciebant. Neque Regulus intactus erat hoc fortunae O, sequentis blando veneno : igitur quum se maritimas Poenorum vires , quum pedestres fregisse, oppida se e ducenta, hominum ad ducenta millia cepisse, urbemque ipsam Punicam variis incommodis laborantem cogi ad deditionem Posse reputaret; pacem tolerabili conditione petentibus ne gavit , scripsitque Romam, portas Carthriginis a se metu OMfiguratas tenent. Ita magnos etiam animos saepires in secundis rebus moderatio, quam in adversis Constantia, deseruit.
XXIV. Caeteriam Poenis castra loco aequo habentibus, M. Regulus , cui in peditatu plus roboris , eoque montosa et ardua loca sectanda erant, nihil reserre virtutis putans, ubi dimicaret, non timuit et ipse campo se credere , etiam ad majorem ostentationem fiduciae, fluvio, qui medius fuerat, transmisso : passuumque sere mille ducentorum intervallo
405쪽
ab li Oste constitit. Xanthippus romatii ducis imprudentiam conspicatus, hoc illud tem/vis esse, quo promissa sua Carthagimensibus exsoloeret, testabatur : quod enim Romanos ex itineris labore defatigatos, qualibus optavisset locis , nain eius orat, suam fore victoriam non dubitabat: tempus etiam
opportunissimum ad pugnam videbatur, quod priecipiti jam
in vesperiam die, Afris locorum gnaris, sive vincerentur, effugium per noctem facilius erat suturum ; sive vincererit, nihil ad victoriam persequendam impedimenti. Consultantibus ergo Poenis, quid agendum esset, deorum hominum que dem invocaris, ne tum P rclaram Occasionem Perderent, ad praelium capessendum omnes impulit, eo facilitis, quod ipsi militos Xanthippi nomen inclamantes, insolita alacritate hostem ultro poscohant. XXV. Summa igitur rei Spartano permissa, educit ille exercitum, instri iitque hoc modo e phalanx Carthaginiensium, in qua robur erat peditatus, in subsidiis constituitur: huiC , spatio relicto conveniente , praetexuntur elephanti, simplici serie latitudinem phalangis exsequantes : in utroque cornu Oxpediti cum Qquitibus, post hos in dextro, mere
nariorum gravis armatura collocatur. Aese sic ordinata, velitibus imperat, uti telis emissis se recipiant in apertos ad hunc usum suorum ordines: et hoste jam a validioribus ex-Cepto, ruraum erumperent a Cornibus, Roman Ortimque Cum adversa phalange pugnantium latera repente incursarent. Rmulus Contra Copiis ex more instructis, quum 'elephantos in prima Poenorum acie stantes conspexisset, consilium C
leriter capit: leviter armatos in frontem adducit, in subsidiis locat dens s logionum ordines : equitos iii cornua dis- funduntur : fit acies in altitudinem firma, sed missio quam
XXVI. Ita quum et ab elephantis et ab equitibus hostium Periculum esset, adversus helluarii in quidem irruptionem recte provisum, sed in locis patentibus spatium equitatui
406쪽
hostium datum, ut circumfundi contractis ordinibus posset. Praelium ab elephantis coepit, quos in adversum agmen agi Xanthippus jussit, consestimque Romani clamore sublato arma pulsantes contulerunt gradum. Ab equitibus etiam utrinque in cornibus pugna commissa : sed longe hic minore Romanorum numero, quum sustineri vis hostium non posset, cito fuga lacta est. At e peditibus qui sinistri adstiterant, sive elephantorum o Mursum vitaturi, sive faciliorem sperantes de mercenariis victoriam, horum in aciem irruunt, versosque in fugam ad vallum usque castrorum ii stilium persequuntur. XXVII. Non aeque facile reliquis adversus elephantos ceditamen suit: quorum intolerabili mole dissipabantur ordines,
proterebantur armati, agmina tota tanquam ruina Stemebantur. Sustinebat tamen in umbentes ipsa aciei densitas, aliisque alii substituti ordines; donec simul locis omnibus laborari coeptum : dum extremi quique ah equitibus circum. venti , priores, quotquot jam elephantorum aciem perruperant, ab integra et instructa phalange hostium, et assultantibus utrinque volitibus excepti, passim trucidantur. Neque minus caedis in ipsa fuga fuit : per aperta loca et plana effusos elephanti Numidaeque sequites immissi straverunt. M. R gulus cum militibus fere quingentis vivus in manus hostium venit: ex toto exercitu non amplius duo millia hominum, qui mercenarios loco pepulorant, sestinato abitu, Clupeam
incolumes prie ter spem evasorunt. Romanorum fi iorumque millia circiter triginta sunt intersecta. De punico exemcitu ceciderunt non multi, praeter octingentos ex mere nariorum agmine, quod adversus sinistrum hostis cornu dimicaverat. XXVII l. Gnta re persecta, quum exercitus spoliis c S rum , et imperatore Romanorum capto superbus Carthaginem reverteretur, obviam effusa Hrbanorum multitudo; alii in vicis aut domibus consistentes inci edibili mim voluptate,
407쪽
396 JΟ. FBE IN SI EMII SUPPLEM.
spectaculo, quale paulo ante vix optare ausi essent, fruebantur, vix tantae felicitatis vel gaudium, vel etiam fidem capientibus animis. Qui enim modo proxime in desperationem
adducti non regionem tantum suam, sed urbem ipSam, aras, socos amittere timuerant: ii tantam rerum Commutationem subito factam esse, quanquam viderent, vix audebant Credere. Sed maxime in ipsos duces intenti omnium oculi ani-n ique erant : quum modo Xanthippum, modo Regulum intuentes, hujus aestimatione magnitudinem sui imperatoris metirentur extolleren tque : quantum illum esse virum omni res, qui ducem acerrimum, fortunatum belliatorem, victorem superbum, hostem implacasilem, terrorem Pestemque magnin Carthaginis, exercitu forentissimo, eaistimatione amplissima, riseria e denique ipsa tam facile tamque celeriter exuisset lXXIX. Augebat admirationem habitus viri , quod sub exiguis membris, aspectuque non nimis decoro, ingentem virtutem occultaverat. Quibus ex rebus multum Xanthippo gloriae, sed nec minus invuliae nascebatur. Quo in monstro profligando non minore prudentia , quam in bello conficiendo usus , quanquam diuturnus ipsi factorum suorum fructus Carthagine deberetur, relinquere spes ancipites et insidiarum plenas, et ante mutationem animorum aut laseiunae domum regredi statuit. Hoc enim plerumque ingenio homines agunt, ut patriae studium in Ore, privatum in animo magis habeant: igitur quandiu quidem honores et divitias incolumi civirale quaerere tuerique possunt, amorem illius ardentissimum praeserunt : ubi perieulum est, ne ad adios oh magnam virtutem et eximia merita haec Concedant, Ionge malunt deesse, qui publicae rei prosint, quam eMe, qui obsint suae. XXX. Donec autem alios aequiparare posse putant, OCCultius atque remissius invident; quum vero longissime relicti, comparatione propinqua se premi sentiunt, Opesque et ni gistratus, quos ipsi sitiebant, penes alios esse; quod virtute
408쪽
IN LO C. LIB. XVIII LIVIANI. 39
desperarunt, per calumniam et Criminationes meliorum cori.
sequi student. Ita fit, ut optimo cuique plures inimici sint, pluresque insidiae struantur: sed adversum has homini indis genae in propinquis et amicis suis praesidium est: peregrinus hoc auxilio destitutus, malitiam degenerum animorum acuit ipsa facilitate nocendi, quod insidiantibus magis expositus, vel everti citra maximum laborem potest, Vel citra periculum offendi. Xanthippum igitur haec sagacissime perpendisse,
quae secuta sunt, evidenter affirmarunt. Abna gantem enim per quosdam a Carthaginiensitus immissos submersum serunt, post accepIum beneficium illius auctorem papalis exosisque; quo exstincto famam etiam peregrinia virtute sematae cisitatis exspiraturam crediderint.
XXXI. Alii de fato Xanthippi non eadem; sed punicam
tamen per iam arguunt: dagam enim discessuro naoem Det rem et rimaru m plenam, sed ad speciem miludinis recens Picatam e creterum virum nequaquam decipientibus iacissem, animaduersa fraude, dissimulanter aliud narimum couscendisse, ereptumque periculo esse. Non minoris perfidiae, sed ob numerum peremptorum crvdselitatis odio superior, iisdem temporibus perpetrata res traditur. Mercenarios enim . ob navatam insigniter operam praemia paulo tumultuosius es'agitantis, in naves imposuerunt, facta spe alio quodam loco tributum ipsis iri, quod peterent. Sed a praesectis navium , quibus id negotii datum clam fuerat, in deserta quadam insula expositi relictique, quum omnis humanae opis egenos, Sine alimentis; siti navibus, nequo manere sames, neque abire pelagus sineret, foedo horrendoque genere momtis extia uerunt.
X XII. Apud alios auctores facinus hoc ad superiora tempora referri reperio, quibus Syracusani hellum cum Pu nis habuere : nomen qu mansisse insanii deincops in Sulae, ut Osteodes Ossuariam possemus dicere) vocaretur. Ea post Lipariam, occidentem versus in alto mari sita est. Quae facta
409쪽
quomodocumque, aut quOCumque tempore eVenerint, a caetera Poenorum immanitate nihil abhorrens habenti Noque igitur mirandum est, qui in socios adjutoresque suos hoc animo fuerunt, si adversum hostes iidem se gesserunt in I mentius. Quanquam prose to caeteros Captivorum satis tot rabiliter habuisso feruntur : quod et ipsi multos ex suis in potestate Romanorum esse sciebant, quos P rmutatione instituta cupiebant recipere. XXXIII. Sed adversus M. Regulum neque ahscondere iram, neque moderari potuere, quin omnibus modis vexarent virum angerentque : Cibum enim prael, bant, non qui
vel voluptatis aliquid afferre sensibus, vel vigoris corpori posset; sed qui tenuissima resectione spiritum in selicis ad
producendas ejus miserius dotin erct : at acerbiores orant contumeliae perpetuae, inter quas Consueveratii Creberrime elephantum aliquem adducere, cujus barritu extorritus, et invisa speCie tortus, nec animo neC Corpore posset requi scere : postremo ita maceratum exagitatumque in carcerempublicum Conjecerunt. Quae postquam audita sunt Romae, non dolore modo ingenti, sed etiam metu , civitatem per 'ulerunt. Τimebatur enim, ne Carthaginienses acerbitato calamitatum suarum, et victoriae fiducia stimulati, reddere vicem
hostibus, et quid malorum perpessa Carthago foret, Romanae urbi persentiscendum dare cuperent, auderent tu .X XIV. Quare consulibus mandavit sonatus, ut Italiam quam possent HIigentissims munirent praesidiis p i si cum naribus qua lurimis Siciliam, inde, si Dideretur, Africam adiae nies, Pannos ab Italia petenda pro Dre metu dis inerent. Caeterum Carthaginiensibus antiquior cura suit civitatos a Romanis occupatas recipore, Afros, qui a se ad hostes desci- Verant , mulctare, in rebellione persistentes ad obsequium armis cogere. Sed Clupea quidem ab Romanis strenuo defensa est : in Numidia , aliisque populis Africae, magnum magis bellum, quam difficilis victoria fuit. Interea quum in
Italia validam adornari classem comperi Ssent, omiSSa qUam Obsederant Utica, naves Veteres reficere, novas exaedifiCare, ad prohibendos africo litore Romanos omnia studiose pa-
410쪽
IN LD C. LIB. XVIII LIVIANI. 309
rare coeperunt. At consules incredibili diligentia tantum ess cerant , ut aestatis initio naves iam trecentas quinquaginta instructas ornatasqtie haberent; quibusculta in Siciliam profecti, postquam ibi satis tuta omnia, nihilque mali, praete
quam quod in exspectatione et metu fuerat, reperissent, praesidiis ubi maxime opus erat relictis, Cum Caetero exercitu protinus Africam versus Contenderunt.
XXXV. Sed tempestate Cossuram delati sinter Africam et Siciliam, qua Lilybaeum promontorium est, posita est insula , vastatis agris, et urbe riusdem nominis Capta, praesidium imposuerunt. Inde ad Hermaeum promotitorium per-roxerunt, quod medio inter Carthaginem et Clupeam situ, alterum carthaginiensis sinus cornu claudit. Eo loco quum Poeno iram naves D Currissent, acrique certamine duas inter classes dimicaretur, auxilio Venere suis a Clup 'a Romani, momentumque hoc, paribus eousque rebus, ad victoriam fuit. Poeni naves quatuor supra Centum submersas, triginta captas ab hostibus, militum ad millia quindecim amiserunt: ex Romanis mille centum periere milites, Cum navibus timvem. Tum Utica iii profecta classis, ex positusque miles, juxta ipsam ci itatem castra munivit : venerunt eodem Carthaginienses copiae, quas IIannoties duo ducebant : ita pedestri quoque praelio res gesta, deteriore Paulorum fortuna, qui hic quoque circiter millia militum novom perdiderim t. XXXVI. Capti sunt inter hos aliquot viri nobiles, Se vatique a consulibus, ut per hos M. Regulus, et qui cum eo Similem casum subierant, redimerentiar. Deliberatum inde est de praesentibus; magnaque spes inenat Africam retineri posse e verumtamen regione quaquaVErsuNI astuta,
quum fames timeretur, abduci Romanos, qui Clupeam tintati fuerant, Siciliamque repeti placuit. Avecta est una ingens praeda , quam in urbem Cluream M. BPguli rebus adhuc
Prosperis Comportatam Victoriae recentes cumulaverant. ει
S HIV. Polyh. I. - Zonaraa. - Ν rah. lib. XVII, Pag. 834, et lib. VI, pag. et 77 . - s X V. Strab. lib. XVII, Pag. 832. - Eutr. lib. II.