Titi Livii Patavini Opera Omnia

362쪽

ΜΑ NBORCIIII STUDIO COLLECTA

1. QUAE LAVD TVR CUM INDICIO LIBRORUM INDE PETITA SUNT LIBRI XIV

Ρri vato nos tenuissemus.

Pridie nonas. Pridie Idus.

LIBRI XVIII

LIBRI LVI

Qui Pompeium morbum excusasse serunt, ne quum interessct deditioni, animos Numantinorum irritaret.

Priscian. lib. XVIII Gram m. pag. 398. ed. Pntsch. tibi inale legitur ex Lioio CVII et XXVI pro LVI. Nota 1 rah. est re omnino verba haec resu venil ad Livii Ιib. LVI, et ad deditum Numniatinis Maueim mγumn P Fnrms

363쪽

T. LIVII

Philias consul, qui Hispaniam citeriorem nacliis Mancinum dedituom erat. D. Pompeium ri L . M tellum legatos secuin illuc ire coegit; vid. Val. Nax. Il, I , S. Pompeius nutet a quinquennio ante consul eandem Provinciam obtinuerat, et . re male gesta, pacem cum Rumantinis tulerat, quam postean se initam esse negavit; vid. Appian. Hisp. ο9 sq. et Cic. de Fin. II. x . Ne igitur . cum Furio cos. legatus in Hispaniam prosectus, Mancini deditioni in

teresse dehoret. et Praesentia sua ui Perae Daradis AC Persidiae memoria revocata , atrimos Numautinorum irritaret, morhum excusare Potuit.

LIBRI XCI nocte tamen insequenti, ipso pervigilante, in

eodem loco alia cxcitata turris prima luce miraculo hostibus suit. Si in ut et oppidi turris. quae mari imum propugnaculum fuerat, subrutis tanda mentis, dehiscere ingentibus rimis, et tugurium Consurare correptum igni coepit: incendiique simul et ruinae metu torriti Contrebienses do muro trepidi refugerunt, et , ut legati mitterentur ad dedendam urbem, ab universa multitudine conclamatum est. Eadem virtus quae inritantes oppugnaverat, victorem placabiliorem iacit. Obsidibus acceptis, pecuniae modicam e X egit sum-

in eoilem Eo. Rom. male IN omittit. luguritim conflagrare correi'tum Αmhno editicines principio v. si . cuius dimidia pars in lacuna est. IVS exhibent, omnino mendose: nnm quod Perspicue in membranis ex sint, o exi, prima litera evanida . tertine vestigio millo. Hic error viros eruditos prohibuit ne veratn redintegrationem invenirent ἔ qnm qnndentis liferis exhibita ipso nspectu firmabitur:

i effugerunt Vtraque ed. Perperam

regerunt.

DA- Hoe est fragmentum illud, quod a se in Bihlioth. Vatic. Romae an. I 773 inventum esse et P. Iac. BDuns et Vit. Mar. Ginoena reti gloriantur. Ah illo editum est ΙΙovib. 1 73 ; ni, hoc his . Romae et Nea'. 37 3, cum Permultis verbosisque notis cura Franc. Cancellieri; quae editio repetita est Lips. 17 S, cum Praef. I. A. Ernesti. RVP. - Quum hoc. idem fragmentum, paucis abbine annis. iuriiuo Romae recognitum et editum sit curis Nie hiilirii V. Cl. . suppletis iis, quae deerant, operae pretium sacere existimo, hanc editione Prae ceteris, typis eo mini itere. TvP. T.

364쪽

FRAGMENTA

mam, armaque Omnia ademit: transfigas liberos vivos ad se adduci iussit : fugitivos , quorum maior multitudo erat, ipsis imperavit ut interficerent. Iugulatos de muro deiecerunt. Cum magna iactura militum quattuor et quadraginta diebus Contrebia expugnata, relictoque ibi L. Insteio cum modico Praesidio, ipse ad Hiberum fluvium copias adduxit: ibi hibernaculis secundum oppidum, quod Castra Aelia Vocatur, aedificatis, ipse

in castris manebat, interdiu conventum sociarum ci

vitatium in oppido agebat. Arma ut fierent pro copiis cuiusque populi, per totam Provinciam edixerat: quibus inspectis, reserre cetera arma milites iussit, quae aut itineribus crebris, aut oppugnationibus et proeliis inutilia facta erant, novaque Viris Ρer centu-

ad se Prinia linins e lumnae litera Λ non est reliquis maior ut tu R. fugitiMOs Ambae ellit. PerPernm ET addunt. cum modico praesidio Admisi Κreyssigii stipplementnm ne quid hiulcum remaneret: ni fatendum est nihil esse unde colligamus modicumne an Malidum firmum ve praesul ium Couintrebiae relictum meriti ψse ad ) In utraque ed. IPSE deest: quod in membranis tu eodem versu legitur. edixerat D litera non obliterata est. et yroeliis inutiliaὶ Sic Iacunam resecti versus explevi, servato lite

rarum numero.

facta erant Ille incipit prodigiosa

illa inter utramque editionem diversitas. Nam in ed. R. undecim versus primi omnino desunt, nisi quod in Primo singulae literae F , . ΛN . . . . extant: duodecimi. qui

in plicatura periit, ratio bubita nousuit; itaque XIII eius locrein tenet.

atque sic deinceps. Iu Hamh. plurima exstant, Certe neque integra neque Plerumque sana. ita scilicet: Deta

peditim datvm fabros trutiqexciseerat quibus ossicinabus bitumen .

. . . rutione ete.

Miris In ni embr. BIRIS ex rusticaliterarum B et V permutatione, quisuiu codicibus vergentis imperii tempori hus scriptis frequentissima, ut infra benit , etiam hodie in variis dialectis Italicis obtinet, atque praecipue tu

Neapolitana regunt. Subsequente eqnitatus mentione , Pro peditibus positum et uti XXI, 27, Omnem ripam equites Mirique obtinentes : ubi vide Gronovium patrem, Dulcerum et Dr Leuborchium : qui viri praeclari id solum observandum reliquerunt. natum hoe esse de priseae linguae M M . quae equum equiιem dicebat.

365쪽

T. LIVI Ixiones divisit. Equitatum quoque novis instruxit armis. VeStimentaque. Praepara in ante. divisa, et stipendium datum. Fabros, cura Conquisitos, undique exciverat, quibus . ossicina publica instituta, uteretur; ratione inita quid in singulos dies ossici possit. Itaque omnia simul instrumenta belli parabatitur. Neque materia artificibus, praeparatis ante omnibus enixo civim tium a tudio, nec suo quisque operi arti sex deerat. Convocatis deinde omnium populorum lcgationibus et civitatium, gratias egit, quod , qua Uimperata essent in Pedestres copias, Praestitissent: quas ipse res in defendendis sociis, quasque in OP-Ρugnandis urbibus hostium gessisset. exposuit, et ad reliqua belli cohortatus est: paucis edoctos, quantum

Hispaniae provinciae interesset suas partes Superiores esse. Dimisso deinde conventu, iussisque Omnibus bono animo esse , inque in Civitates redire Suas , Prin

undique sic membranae , quod

optime iam Kreyssigius Coniecerat. VationE . . . Possit Hoc comma in Il. recte legitur, Praeterquam quod Pro Possit , Posset habet. R. autem omissa syllaba ra exhibet r. . tione inita qu di . .

Itaque . . . mrabantur M. R. mutile et mcndose: Itaq. omnes simiai

enixo Η. prave inixo: prima enim vocalis . ni recte indicat R. . omnino evanuit. Mox R. Per Peram . . . Mi

Conseocatis Haec omnia usque ni veri,n quasque in OPP. etc. ab Editione Boin. absiaut. Hamb. prima quinque voeahiala habete ni ea quoqrie ceternomittit, Praeter ultima, quas fuc Veg. iastitatium ) Λccedunt schedae no- trae ad optimorum quorumque librorum auctoritatem, Florentini. Lei- densis, Moguntini, Vindobonensis . quibus obsecutus Drah. hanc formam ubique restituit: vide eum ad XXXIII.

praestitissent Livius. capite ex quo mox aliud exemplum fiuinam , XXXVII l. 43, cum imPerata Praesta Parati essent. in defendendis sociis vltimus versus eum dimidio praecedentis resectus est . Vsque ad XIX literas, quae in supplemento meo numerantur, haud ita raro ii his schedis in uno versu inveniun

tur.

quasque Perperam R. quaeque. iquantum in Cod. quatum, ut II. iussirque Sic emendnvi quod mem-hranne habent iussisque, vulgalissimo tu liis valde vetustis errore. Ed. R. male Q. Ε . quasi tm non legeretur. bono . . . redire Hoc quoque loeo

366쪽

FRAGMENTA

cipio veris M. Perpernam cum viginti millibus peditum , equitibus mille quingentis, in Ilercaonum gentem misit, ad tuendam regionis eius maritimam oram:

datis praeceptis, quibus itineribus duceret ad defendendas socias urbes quas Pompeius opprignaret, quibusque ipsum agmen Pompei ex insidiis adgrederetur. Eodem tempore et ad Herennuleium, qui in isdem locis erat, litteras misit, et in alteram provinciam ad L. Hirtuleium, praecipiens quemadmodum bellum

administrari vellet: ante omnia , Ut ita socias civita es tueretur ne acie cum Metello dimicaret, cui nec auctoritate nec viribus par esset: ne ipsi quidem consilium esse ducere adversus Pompeium. Neque in aciem descensurum eum credebat si traheretur bellum. Hosti, quum mare ab tergo , pro in Ciasque omnes in potestate haberet, navibus 'Indique commeatus venturos : ipsi autem , consumptis priore aestate quae

versus x x in plicatura periit. simulerim Parte sequentis : tibi, loco ver- horum in eisitate, ambae editiones ibi habent, quod R. Perperam in Prae cedente versu collocat Stipplementum

DI XV litti eum spatio optime Convenire manifestum est, mentem ver-haque auctoris exprimere consido. Literarum DI tenuia vestigia conspiciuntur. n. Poneta utrinque posita desiderat Iuvenatius. ea tamen etiarn hoc Ioco adsunt. Pompeius Vltitna nominis litera perspicue scripta est, quam ambae editiones omittunt. misit et Particulam in sinc v. 4 collocatam omisit R. sed operarum

Iuvenatius membranarum menda Cor

rexit, Cuius oculis , quum literas E e V coniunctas esse crederet,idque etiam in editione exprimeret, Inuibri timohiectum suit. nec auctoritate nec Sic perspicue membranae. Ambae editiones neq

SETNEIPSIQUIDEM CONSI LIVM ESSE DUCERE

. . VERSVSPONDElvai mutilatum exhibet IIamb.: Par essee ne i se sic quidem consilium

Versus . . . ncquc et . Rom. adhue peius : Par csset . . . . m consilium a. . Versus .... n quo etC. Mox II. omittit aciem descen -- lune tam

367쪽

T. LIVis praeparata fuissent, omnium rerum inopiam Perpernam in maritimam regionem Superpositum , ut ea, quae integra adhuc ab hoste sirit, tueri posset, et, si qua occasio detur, incautos per tem PuS adgres Surum. ΙPSe cum suo exercitu in Berones et Autricones progredi statuit: u quibus saepe per hiemem, quum ab se oppugnarentur Celtiberae urbes, inploratum esse opem Pompei conpererat, missosque qui itinera exercitui romano monstrarent; et ab ipsorum equitibus vexatos saepe milites suos, quocumque u Ca Stris , Per oppugnationem Cotat rebiae , pabulandi aut frumentandi causa progrederentur: uUSi tum quoque erant Arvacos in Petretes sollicitare. Edito igitur

Regionem summositum Haec colitamia sere tota ab ed. R. ahe,t, quae quidem 'rimo versu nihil praeter haec Pauca et regionem coutra me mi, ranas cum R graudi sub . . . itu: ubi tamen Praeclare Iuvenatius, licet liae situlis, divinavit summositum, quod diserte Scriptum exstat : deinde male Ieetos et mutilos versus II - I3, quos 8 -ro facit: postremo penultimo

erSu . . . aemu .. habet, cuius nihil

simile ibi exstat. Hoc euim loco Iuvenatius, ex triginta admodum Mersibus. dicit, Praeter Pauoia Merba, eaque Malde Iaciniosa - reliquos omnes ita delitostic detritos esse, ut cum Plautiuo Pseudolo credat, nisi Sibu lla Iegerit, an diinnaoerit Potius y interpretari alium Posse neminem. Mu Ito Butem PloraBrunsius dedit, a secundo scilicet versu usque ad XVII , certe nouini egra, ueque omnino accurata. hoste sinE tueri Η. hostis . . υi. in Berones ec Autric-es Sic per spicue membranae Pio prava H. scriptura Hiberones et Autalco es.suem per hiemem R. g . . . mem. v. meri. - En expeditioves hibernas, factas dum Cn. Pompeius hiemem iacastris tuter saevissimas genien ngeret.

V. epistolam Pompeia inter Dagi nissallustiana ).

urbes imploratam esse γ R. ur . . . .

armis.

Pompeii eon ererat Haec duo verba desunt iu Η. Romano Η. prave Roman monstrarent In hae voce desinit hic locus iu Η. Reliqua huius colu vinae hic primum com Pureui. Progrederentur' Vbiculaque hic supplemeuta indicavi nihil rescclum est, demta ultima voce Petat st , sed omnia

ita abluta abrasaque sunt, ut eunt membranarum superficie literue, noudico evanuerint, sed perierint Plane. in partes sollicitare Iustinus II, t a. Themistocles sollicitare Ionas in yartes suas statuit. Alios locos qui paulo minus aecurate huic meae coniecturae respondeui, vide apud Forcellinunt. ex quo lustini quoque locum sumSi. edito exemHo belli Quae hic restitui mera et sincera Liviana es,Econsido. CL Gronovium putrem ad

XXIX, 27 ; et quum ibi reeitat loea

368쪽

exemplo belli, consilium se initurum, utrum prius

. hostem, utram pro vin Ciam Pelate maritimam ne oram. ut Pompeium ab Ilercaonia et Contestania arceat, utraque Socia gente, an ad Metellum et Lusitaniam

Haec secum ngitans Sertorius praeter Hiberum smnem Per pacatos agros quietum exercitum sine ullius noxa duxit. Profectus inde in Bursaonum et Casu antinorum et Graccuritanorum fines. evastatis

omnibus , proculcatisque segetibus, ad Calagurim Nasicam, sociorum Urbem, Venit: transgreSSU Squenmnem prOPinquum Urbi, Ponte facto, castra posuit. Postero die M. Masium quaestorem in Arvacos et Cerindones misit, ad conscribendos ex iis gentibus milites, frumentumque inde Contrebiam , quae Leucada appellatur, comportandum, Praeter quam rivbem opportunissimus ex Beronibus transitus erat, in quamcunque regionem ducere exercitum statuisset: et C. In Stelum , Praesectum equitum, Segoviam et in Va-Caeorum gentem ad equitum Conquisitionem misit, iussum , cum equitibus Contrebiae sese opperiri. Dimissis iis ipse prosectus, per VaSconum agrum ducto exercitu , in confinio Beronum posuit castra. Postero die cum equitibus praegressus ad itinera exploranda,

iusso pedite quadrato agmine sequi, ad Varcium ,

XXXVIII . 43: omnia exemyla belli

edita in ae: vhi nihil est cur de lectione dubitemus, lieet eodices Gebhardi et Dra Lenhorcliti, editionesque ante Ascensianam , habita exhibeant: cogitandum enim est in illa decade nullum adfuisse recentiori bos codicem qui vii Florentini vel Puteani praestantiam accedat: Ascensiouae vero editiouis uon levis est auctoritus. Petat Besecto angulo haee vox extrema, et ub altera Pariu quae, Perierunt. Vacaeorum ) Sic, et mox Vasconum Perspicue legendum Praebent

membranae et ut mirer utrumque editorem scriPturam corruptam non dedisse solum , sed diserte BMOverare, se eam in membranis Cerriere.

iis n-ωὶ Haec ex codice addidi.

369쪽

T. LIVII validissimam regionis eius urbem, venit. Haud inopi. aiantibus iis noctu advenerat. Undique equitibus cisuae gentis et Autri conum.

Livius, in libro XCIV, Inarimem in partibus Maeoniae esse dicit; ubi per quinquaginta millia terrae igni

exustae sunt. Hoc etiam Homerum significasse vult.

Serv. ad Virg. Aen. IX, 735. - Cous. Salinas. ad Solin. P. 68 , 6.

Horrendus magis est, premit qui Corpora, Carbo. Pit hic inclusus, vitalia rumpit acerbus. Hunc Neteres quondam variis pepulere medelis. Tertia namque Titi simul at centesima Livi Charta docet, se Pro talem candente dolorem Exactum, aut Poto ra Porum semine Pulsum Insecti dicens vix septem posse diebus Vitam produci: tanta est violentia morbi.

LIBRI CXII.

Castra quoque diversis partibus Cassius et Bogudadorti haud multum abfuere, quin opera Ρerrum

Perent.

Quo tempore firmandi regni Bogudis causa exercitum in Africam velociter traiicere conatus Sit. Cassius gessisset cum Trebonio bellum, si Bogudem trahere in societatem suroris potuisset.

Prisciau. Gramin. lib. VI, pag. 686 et 687.

Et ipse circa Pulpud oram tuebatur.

Priscian. I. l. qui etiam lib. V, pag. 643, docet, Lisium Bogud, Bosuilia declinasse in C I; nisi ii g. CXII.

370쪽

LIBRI CIVIII.

Advorsus interfectores C. Caesaris ultoribus manum

Priscian. Gratirin. lili. IX, p. 865 . tibi male in NSS. legitur ex Lioli libro XIIX et XVIII, et XCVIII. Coni . Baith. Gramin. V, 35 , et ad Stal. Tlieb. IV, 146.

Quoniam inter Augustum et Antonium reliquiao adhuc erant dissensionis, Cocceius Nerva, ProaVus Nervae, qui postea imperavit Romae, mandavit Augusto, ut mitteret Tarracinam, qui de Summa rerum. tractarent. Ergo missus est Maecenas cum Agrippa , qui utrunque exercitum iuxta Brundisium in unu Castra Cum magna laetitia coegerunt, ut ait Livius libro CXXVII. Intelligendum autem, quod, Fonteio misso ab Antonio, Λugustus Maecenatem et CeterOS ad eundem locum emiserit.

Acro, Porphyrio et commentator vetus Cruquii ad Horat. Sat. I, b, 29, vero bis paulum variantibus.

LIBRI CXXXVI.

Eodem anno ludos seculares Caesar ingenti apparatu iacit; quos centesimo quoque anno is enim terminus seculi ) fieri mos.

Censorin. de Die natali, cap. Vti Horum ludorum mentio lacla videtur iudeperdita Epit. Liv. lib. XXXVI.

II. QUAE PROBABILI CONIECTURA AD SUOS LIBROS REFERRI POSSUNT EX EPITOMIS LIBRI LIV. AD LIB. XIII.

Curribus sulcatis usos osse maiores, et Livius ex Sallustius docent.