장음표시 사용
391쪽
desideretur: atque hunc equidem dico finem quia . Praeterea finis usurpatur pro subjecto, cui volumus aliquod sive bonum sive malum: atque hic dicitur finis tui . Hunc ipsa propositio palam facit dividi in finem ultimum & non ultimum, quae tamen divisio non est ita propria sinis cui , ut non cadat etiam in alia finis membra . Prieterea finis dicitur etiam id , quod alicui volumus et atque hic appellatur Avis qui . Tandem finis dicitur pos.sessio boni , quod intendebatur , atque hic audit finis quo . Partes sex , quibus constat propositio , singillatim jam declaro , α ostendo.
SECTIO LFinis ereationis Mundi p r modum causae a Deo, et et realiter vel per modum nostrum cogitandi disinnae, nullus esse potes, ARTICu Lus LM iis qui hie propositioni adversentur . 327. O Unt primo aliqui , qui bonitatem objectivam creatuo rarum , & quidem omnium possibilium optimam statuunt motivum,quod Deum determinavit ad rerum creationem, contra quos superius dictum est. Secundo est Malebranchius, qui in suo traistatu de Natura Gratia si ,& in suis Dialogis Metaphysicis Σ ,docet Deum motum esse ad creandum hunc Mundum ex honore , quo ipse affici ex tali creatione potuit, non quidem sumendo creationem Mundi dumtaxat, ut est congeries creaturarum , itam complectitur Unionem Uerbi Divini cum natura humana : de qua b nitate Mundi objectiva Deus sibi complacuit, quemadmodum artifex de idea operis alicujus a se excogitati sibi complacet. &intrinsecus gratulatur . Sic ipse idem compendiose se explicatro Dperii Deus in bonitate , quam includit idea hujus Mundi
392쪽
nntivum creaudi ilium . qctis haec bonitas ipsi honorifica es, exprimis persectiones suas, quas gloriae i ocis, ct quas gaudet
se habere. Alias simile; expressiones ex illo erutas dabit Arnaldus i , qui copiose illum de hac doctrina. redarguit. Moh , 1 tamen affirmat calumniam in hoc impingi Malebranchio . Et certe possitnt ex iisdem etiam Dialogis Metaphysicis proferri talia 3) , quae ostendunt, Malebranchium non obscure docuisse tum primam, tum secundam hujus propositionis partem, scilicet quaerendam non esse extra Deum rationem , quare Deus Mundum creaverit, & quando quis aliquam vellet proferre , dicendum quod omnia Deus creaverit ratione sitae Bonitatis, de qua ipse necesserio gaudet, quod gaudium ipse modo vocat Gloriam Dei per quemdam hujus nominis abusum ; Nam ut ait S. Thomas, 4 proprie per nomen gloriae designatur , quod bonum ali-erius depeniat in multorum notitiam in approbationem i modo ve-m vocat Gloriam primam , ut illam distinguat ab illa, quae consistit in laudibus creaturarum . Sed quoniam haec non faciunt , ut ca etiam superius memorata ille non dixerit, de quidem su- se & ex prosesio , ideo concluditur illum sibi non cohaerere .lli. Sunt illi. qui cum dicant finem creationis apud Deum fuis Ie suam mei Gloriam, assumpti sunt ab aliquibus loqui de fine non per modum termini, sed per modum caussae moventis ,
in qua suppositione illos vehementer post Guillelmum Κingium impugnat Bayles tomo secundo Responsionum ad quaestiones hominis ex Provincia apud Trevolitanos b. IV. Est ipse Κingius iure , ex hac causa impugnatus a D. Christophoro Nolfio Ο , qui putat Deum praevia per nostrum modum ccultandi cognitione solius possibilitatis Mundi, motum fuisse ad illum creandum , ut esset aliquid extra se . in quo sibi placeret, non quidem quia Mundum creabilem viderit esse sibi
bonum . quod est impossibile respectu Dei sibi sufficientissimi , di de se beatissimi, neque quod viderit illum esse bonum in se; A a a Nam
393쪽
Nam tenet nihil creabile esse bonum aut malum ante Divinam electionem , & per eam solum fieri bonum , per contrariam vero determinationem fieri malum : sed quia vidit, accedente sua determinatione extrahendi Mundum a statu postibilitatis ad statuin existentiae , illum sere bonum.
318 - Α Rguitur primo pro utraque ipsius parte , stilicet nulo tum potuisse esse in Deo finem creationis per modum
causis vel realiter vel per rationem nostram ab ipso distinctae . Si Deus habere potuisset vel realiter vel per modum nostruata, cogitandi finem creationis Mundi per modum cause, jam non repugnaret dicere Deum vel realiter vel per modum nostrurru, cogitandi caruisse aliquo bono ; nam notio finis per modum , cause importat carentiam alicujus boni , quod appetitur : Sed hoc omnino repugnat ; Deus enῖm est in se omne bonum , & ne cogitari quidem potest sine contradictione ut carens aliquo bo
Pro prima autem parte sic etiam I. arguitur . Impossibile est Deum non esse ens independens ab omni re sibi cxtrinseca rergo impossibile est Deum habuisse pro fine creationis Munai per modum causis. aliquid a se realiter distinctum . Consequentia est legitima , siquidem si Deus motus & determinatus esset ad creationem Mundi ab aliquo sibi extrinseco , jam ab illo aliquo modo dependeret . II. Ante Mundi creationem nihil extra Deum realiter extitit: ergo nihil in Deum per modum ullius causae agere ullo modo potuit. III. Siquid Deo extrinsecum movere illum potuisset ad Mundi creationem, esset bonitas objestiva ipsius Mundi , sive absoluta ipsius possibilitas: Sed hoc non potest dici; Nam repugnat bonitatem rei extra Deum possibilis esse finem ejus, qui est omnium finis, prie ter alias rationes supra g. r73. una cum hac expositas: ergo , IV. Probatur aut horitate S. Augustini. Ille Manichaeis im
394쪽
Causas, inquit, voluntatis Dei scire quaerunt , cum voluntas Dei
omnium, ρνα βης, ipsa sit causa i s enim habet eausam Voluntas Dei, es aliquid quod antecedat Numatem Dei , quod nefas es credere . uri ergo dicis, quare fecit Deus Caelum ct Terram 8 Responden in es et , quia voluIt ; moluntas enim Dei eos esCeti nerrae , in ideo major es Voluntas Dei quam Caelum Terra ; aut autem dicit, quare potuit facere Caelum ct Terram Z majus aliquid quaerit, quam es Voluntas Dei , nihil autem miYs inpeniri potes. IIuc etiam pertinet alter locus Augustini 1 , ubi negat quaerendam esse caussam, quare voluerit Deus Mundum facere, quia hoc esset quaerere causam aessicientem Uoluntatis Dei . In cujus rationis veritate intelligenda invenitur non exigua difficultas, ut notat SuareZ 3 , propterea quod videatur plane Augustinus confundere causam finalem cum efficiente . Nam qui quaerit quare Deus voluerit creare Mundum , non quaerit causam efficientem , sed finalem. At equidem dicam Augustinuin in subjecta materia fateri revera, causam finalem creationis Mundi fore eamdem cum causa efficiente , quia adiuq voluntati; in Deo non distingu untur ab ipsa voluntate : Si igiti r admitta ur actus Voluntatis creant i in Deo habere causam finalem , quatenus hujus vi ille adius extiterit, jam admittitur voluntas ipsa Dei habere causam , quae non erit nisi causa illam efficiet , . U. Probatur aut horitate S. Thomae . Ille loquens de caussa
finali Voluntatis Dei, sic statuit, ) Nullo modo Voluntas Deientissum bubet: & alibi expresse excludit omnia objecta creata a ratione cause Divinae voluntatis . Idemque 53 Scholasiti omnes uno ore fatemur , inquit UasiqueZ , quibus recentiores ali
395쪽
adjungunt, falso tamen , ut patet, sibi & paucis aliis huius ve-
.ritatis notionem tribuentes .
31ς. objicitur. Vera est haec propositio : Ideo Deus creavit quascunque creaturas, quia fiunt bonae; Nam si non essent bonae , non potuissent ab eo: creari; Uoluntas enim libera non est nisi ad id, quod cognoscitur sub ratione boni: sed ideo Deu in creasse quascunque creaturas, quia sunt bonae , est bonitatem , creaturarum esse causam finalem illarum creationis: ergo . Resp. dis. Ideo Deus res creavit, quia sunt bonae , Toquia signi sicante conditionem sine qua non creasset illas, cone. -M. quam ratio adiuncta in argumento plane demonstrat e Toquia significante rationem motivam , nego maj. ct mimaso, Contra illos, qui Gloriam statuunt suisse Deo hoc motivum creandi Mundum militant haec etiam particularia argumenta . I. Impium est negare Deum esse sibi per se solum iussicientissimum & persectissimum : sed dicere Deum creasse Mundum ex fine Gloriae , quae a creaturis sibi proveniret, est negare Deum sibi esse per se solum sufficient illimum: ergo . II. Impium pariter est tribuere Deo affectionem operandi propter aucupandam creaturarum gloriam, quam Deus punietamquam culpam , ut accidit Davidi & EZechiae 1 , & Christus vehementer reprehendit 1 in hypocritis, de vulgus ipsiimita contemnit , ut Tullius narrans de Demosthene in similenta vanitatem aliquando ipso iudice incidisse , illum contemnat dicens , apud alios loqui videlicet didieerat, non multum ipse fetuis ; de Philo dicit quod . qui dando capiant Iaudem aushonorem , speciose donationis nomine venditionem pertexunt. 33 i. Contra Κingium determinate sic arguitur. I. Non salvatur Deum esse sibi sufficientissimum, semel quod operetur ex fine alicujus complacentiae ab extrinseco in .se provenientis , sive ex fine acquirendi sibi aliquod felicitati, genus, quod ante determinationem creandi Mundum, vel ipsam creationem non habuerit 3 sed hoc importat ejus opinio: ergo . II. Bonitas rerum in statu possibilitatis reducitur ad abmialutam
396쪽
lutam illarum possibilitatem , ex dictis supra q. t 3. θ; sed absoluta rerum possibilitas non dependet a libera Divinae Voluntatis electione ex dictis alibi si): ergo neque bonitas rerum in statu possibilitatis dependet a libera Voluntatis Divinae electione ; ergo falsa est opinio Kingit supponens dependere a libera electione Dei, quod bonae sint res mere possibiles. III. Absiurdum est dicere rem absolute possibilem esse bonam, quia Deus determinat illius existentiam : ergo opinio Κingit , quae id dicit , est absurda . Antecedens probatur , quia recepta Philosophia docet ens , quo nomine venit ens possibile , converti cum bono . Quare sicuti in priori ad determinationem aliquid creandi est cognitio de illius possibilitate abssiluta , ita est etiam cognitio de ejus bonitate . 332. I. Objicitur . Si Deus in rerum creatione non habuit pro fine bonitatem objectivam creaturarum, aeque bonae fuissent creaturae confusim positae , ac modo sint ordinatim dispositae r sed hoc non potest dici: ergo neque dici potest , quod Deus in rerum creatione non habuerit pro fine bonitatem objectivania
Resp. nego mi. Ex eo quod Deus non habuerit ullum finem operandi a se distinctum, non sequitur, ne habui sse quidem ullum finem operis sui. Hunc enim vero habuit , quia hic non repugnat Deo , quin immo oppositum repugnaret.Nam Deus infinite intelligens & persectissimus necesse est ut nihil caeco modo operetur . At finis per modum causae moventis & determinantis Deum ad operandum , est quid Deo indignum , nec in illum proinde cadit. Hanc distinctionem inter finem operandi ,& finem operis non advertit Malebranche , qui multus est in promovendo hoc aequivoco in citato dialogo , quemadmodum ,
etiam Optimistae passim faciunt . II. objicitur. Concilium Tridentinum loquens a deca sis gratiae justificantis docet causam ipsius finalem esse gloriam , Dei & Christi: ergo non repugnat Deum habere pm causa finali in suis operibus ad extra gloriam suam . Resp. dis. antecedens,dc ibi Concilium dicendum est ex rationibus jam dictis sumere causam finalem pro fine cui ultimo ,
397쪽
ut inserius dicam, covc. antec. pro vera causa motiva & determinante, nego amet. Et eadem distinctione excipio consequens .
Quod finis etiam cui substineat denominationem causis finalis non est mirum ; Nam prout est finis aliquis praecedit in intentione exequutionem rei ipsius, & habet aptitudinem ad movendum ad ejusdem rei effectionem , vel saltem non retrahit ab illa : cum hoc autem stare potest , quo i re ipsa nec moveat nec
Finis ereationis nondi per in dum rationis , qua Deus mori nostro inreuigendi illais potuit,bst Dieiana Sisitas . 333. Iallobatur primo . per nostrum dumtaxat modum in el- L ligendi dici posse Deum habuisse pro sine quia crearionis Mundi suam bonitatem , quia cum revera eodem actu velit Deus suam bonitatem & omnia creata , non potest sua bonitas esse secundum rem ratio volendi objecta creata : . sed sbium secundum morem , qui jam invaluit apud Authores , ut ordine
rationis dicatur prius volitum a Deo id , quod necessario intelligitur jam volitum , quoties dicitur , Deum aliquid velle , ut fusius explicat Vasqueet de hac ipsa re agens I . Prohatur nunc quod hic finis quia creationis Mundi sit Divina Bonitas. l. FLnis quia creationis Mundi , quem Deus modo nostro intelligendi sequi potuit, debet esse bonum dignum , quod a Deo gratia sui ametur ; Nam ratio boni per se amabilis pertinet ad notionem finis, Sc ratio boni digni , quod a Deo gratia sui ametur , pertinet ad dignitatem Dei: Ied tale bonum est Qta Bonitas divina ; Ipsa enim est bonum , quod Deo non solii in honestum est, sed etiam necessarium velle gratia sui: neque hoc de ulla bonitate creata dici potest ; Nullam enim , inquit Vasquea Σ , diligeret Deus creaturam, nisi prius secundum rationem diligeret si uis, eaten que piacevi ira creaturae , quatenus sunt aliquid
398쪽
ΡROPOSITIO IX. 37ς ipsius per par icipationem : ergo sola Bonitas Divina est modo nostro intelligendi sinis quia creationis Mundi. II, Probatur aut horitate S. Augustini, qui ad illud Gene-seos, i Spiritus Dei ferebatur super aquas , dicit 2 quoniam egenus amor ita diligit, ut rebus , quas diligis subjiciatur . propterea Spiritus Dei , in quo ejus sancta bene polentia dilectioque intelligitur, superferri dictus es, ne facienda opera sua per in Agemiae nece Iatem potius, quam per abundantiam beneficentiae Deus amare putaretur . Apertius alibi : 3 De creatura si quae
rimus quis fecerit Z Deus est. Si per quid i Dixi: Aut, ct fluctu funt. Si quaere secerit Z uuia bona es; nec enim Author es ex
cellentior Deo , nee ars e cacior Dei perbo , nee causa melior , quam ut bonnm crearetur a Deo bono ergo Deus juxta S. Augustinum omnia extra se secit ex sancta benevolentia , & ex suae
III. Probatur aut horitate S. Thomae: Primo , inquit, Memi , gri es agens tantum , non convenit agere propter acqui μtionem alicujus finis ,sed inrendit solum communicare fuam perfectionem , ae es ejus bonitar . . . Sic ergo dioina bonitas es finis rernis omnium. Et alibi expressius : Finis tapinae moluntatis , non potes esse nisi ejus bonitas: Non autem agit propter boc finem producendum in esse , nec propter ejus meliorationem, cum bonitas ejus sit aeterna immutabilis: nee etiam agit propter
hoc finem acquirendum fibi; ipse enim es sua bonitas . Restit igitur , quod agar propter finem, in quantum sectam pro uis ad porticipationem finis . Quam docti inam multis aliis in locis is repetit . Quare ubi alibi dicit, Voluntati causa volendi essinis; finis autem Dipinae Voluntatis es sua Bonitas. Ipse igitAres Deo cano polendi, nomen hoc causse usurpat pro ratione , quam per nostrum intelligendi modum sequutus est in creatione
ι Id. de Civit. lib. I r. cap. LI. col.
399쪽
Mundi. Confirmationem non omittam ex Platone , qui in Tina ed quaerens de caussis Mundi dicit , ut habet Ficinus in Guq compendio , i) E scientem esse Dipinam Atentiam , ct site I-ligentiam, atque VolunIatemi exemplarem vero, ideas utelligentia Divina conceptas: finalem denique , bonum ζ quam ultimam causam ab aliis nol istingui nisi per rationem luculenter declarat , quippe omnes hujusmodi caussas, ut ipse Ficinus adve tit . r) ob absolutam simplicitatem nominat ipsum unum et ob ex heranIem vero benefleemiam , per quam ct ramquam primipium producendo efficit omnia, ct tamquam sinis eadem perficit reducem do , nominat ipsum bonum . Hanc doctrinam credo habuit praeoculis Philo, dictus Plato Hebraeus, ubi juxta eumdem Ficinum
dicit , 3 Si quis caussam , quare universum hoc creatum sis, velit exquirere , non errabit, si exipimabit, quod quidam ex deteribus prosulit . bonum esse creatorem universi, ct bonitatis suae gratia
substantias singulas fecisse. Haec in mentem revocant illud Apo
stoli, Ex ipse , o per ipsem , ct in ipso sum omnia . Ubi
Segnerio interprete csa ex ipso significat caussam e Scientem . Potentiam Divinam : per ipsum , caussam exemplarem, Sapientiam Divinam et in ipse , caussam per modum finis . Bonitatem
SEC ΤΙΟ III. Deus in ereatisne Mundi habuit pra fine
cui omnium ultimo suam moriam. 334, Uoniam Mundus non est a se, ne est quidem propter se : ergo est propter aliud sibi extrinsecum, quod habet rationem finis cui, quem Creator sapientissimus intendit. Hujusmodi finis requiri potest in singulis Universi partibus, de in omnibus simul sumptis , quemadmodum in machina aliqua composita, ut horologio, inquiri potest finis hujus vel illius organi , ct finis totius horologii: ac cum finis totius horologii sit esse
400쪽
esse mensuram temporis , idem etiam erit aliquo modo finis si gularum partium , sed ulti . nus ; Nam finis illarum immediatus alius evidenter est , ut temperare vim elasterii, reddere motum determinato modo celerem , ct uni sormem , & similia . Eadem ratione totius Mundi machina , & singulae etiam ipsius partes habent quemdam finem ultimum cui, quem statuo esse Gloriam Dei. IIoe autem nomine intelligo cognitionem Divinarum perfectionum , ex qua creaturae intellectuales in Dei laudem erumpunt, quae est notio propria huius nominis juxta S.Thomam ci , quam advertere opus fuit . postquam sub eodem nomine res dis
versistimas aliqui significarunt. Omisio enim sensu illo Malebranchii proprio , supra q. 327. allato , gloriam Dei disti
guunt aliqui in intrinsecam Deo, & ipsi extrinsecam . atque hanc in formalem S objectivam. Nomine autem gloriae intrinsecae significant cognitionem Divinam, qua Deus stipsum infinite persectum comprehendit , de amorem , quo se ut infinitum bonum amat: nomen vero gloriae extrinsecae tormalis habet notionem, quam dixi propriam nominis gloriae r nomine tandem gloriae objectivae veniunt perfectiones Divinae , quas cognoscunt creaturae tutellectuales . & ex hac cognitione ad earum laudes
Opponuntur huic propositioni, qui finem principaliorenta creationis statuerunt esse utilitatem nostram . Hos consutatos jam a S. Bonaventura r) recentius sequuti sunt Bayles, qui stat i t. 3J Deum non ere e mi eryum ni F ut benefaceret illis ere oris , quae felicitatis essent capaces : Et Anglus Anonymus apud Trevotria nos , qui credens gloriam nullam redundare in
Deum ex aeterna ullius creaturae rationalis damnatione , dicit illas creata; esse ad finem felicitati; , ita ut nulla possit esse aeternum inisera in Inserno , sicuti habet Dogma Catholicum. apertis Scripturae testimoniis invitens, contra quem errorem alibi
, 33 j. I. Suadetur ex S. Scriptura. in qua de creatione ratio-