장음표시 사용
201쪽
reliquo cinere cum aqua ad Lichenas & fistulas, &Haemo,
rhoidas, atque alia... Aurum polline radit contra maleficia
applicatum, inesse tamqn ipsi superlato vim maleficam.
C A: P. I I I I. A Rgenti paulo infirmior est natura, nam in igne aliquid
deperdit, licet modicum j dc a Sulphure comburitur, si illi fuso admisceatur. Et super vapores acutorti expuit suam rubigissem , difficulter tamen , quae caerulei coloris est hamq-ni, pictoribus charior caeruleo vltra marino dicto . Lineas autem ducit ex se nigras ideo manus inficit. Dilatatur maia leo in amplam latitudinenti, sed minus quam aurum, quia durius est& crassitis'. Eodem quoque leuius est;& Plumbo nam fusum illis stapornatat olei modo, quibus rationibus di scedit ab auri perfectione , sed caeteris longe pristat. Nam splendore & candore omnia vincit. Dilatatur, & texit ut vi aurum , aliaque opera ex eo si militer fiunt. Vena, unde excoquitur, non nisi imputeis reperitur nulla sui spe, ut Plinius scribit, nullis enim scintillis lucet, ut aurum . Nam terra Iest: alia ruffa, alia cineracea, sed hoc in Hispania . Alibi enim lucentibus scintillis reperitur, ut in Germania tradunt , Min Aetruria vidimus Serauitiae ii Laudant autem fossores eam, cui minutissimae sunt sciti illae . Item quae in lapide canis do & Plumboso reperitur, aut quae soluta est in stiperficie in terrae, sed laaec minus splendet , quam reliquae . Non laudant in lapide duriori, auliubi Pyrites aureus .mis iis est , sterilion enim reperitur. Vbi Pyrites candidior, rarior, & minutior, maiorem spem praebet. A bertus Magnus optimum argentum usisci tradit ancilie sub tersta,ut spiseae pultes,quod tameta aeri expositum siccature, & congelatur, funditurque in optiminum argentum , sed huiciadmistum est: argentum uiuum Minium qu ues cuius homica est argentum vivum, exco qui in argentnm testatur Plinius .mReperitur & carbunculo,
similis: quod genus Miriij Uictruvius Anthracem vocat.Tra
202쪽
dimi in Germania repertas esse in fodinis arguti massas, quq ope ignis non indigeant: quarum una gloriatur Dux Sax
diae, ea formae genita ut pro mensa eius usus sit. Quemadmodum autem cum auro ut plurimum coniunctum est argetum , sic cum argento Aes, & Plumbum, aut argentumcuiuum . Non potest autem excoqui argentum, nisi cum Plumbo aut vena Plumbi: nam eius auxilio purgatur. Odor ex argenti fodinis omnibus animalibus noxius est, praesertim canibus ut testaetur Plinius. . Arabes etiam argentum assuumunt in medicamenta . Laudant enim eius scobem ad cor,
dis palpitationem,facultate scilicet refrigerandi siccandis
A Es imitatur colore quidem aurum, si enim eius rubedo modice diluatur , aurichalcum fit auro simillimum. Substantia autem tractabili, & fusionis tarditate argentum , expectat enim ignitionem' antequam sundatur. Differt autem ab utrisque, quia igniumexamen non tolera , sed com buritur uniuersum unde significatur multum continere ex halationis combustibilis, nam prae caeteris odorem & flammam sulphuream reddit. Praeterea madefactum facillime contrahit suam rubiginem , quae Aerugo dicitur colore viridi , quod imperfectam mistionum significat exhalatio'igadqustae cum vaporosa: humore enim non sol tui uri, nisi quod ustionem passum est aEo Chim istae facile adulterant durum& argentum . Tingitur enim argento vivo, aut arsenico, aut Talco jn speciem argenti, praecipue addita aliqua portione argenti: Cadmia autem in speciem affari, quod aurichalcum vocati, vulgo intone. T radit Plinius etiam anatura fieri aurichalcum,quod ob praecipuam bonitatem admirationem obtinuit, sed post ea desijt. Effoditurres multis locis , sed non eadem bonitate. Quondam primatum obtinuit Cyprium, quod Palladius Caprinum appellat, unde apud barbaros Cuprum assumptum est pro Aere. Postea alia Z a multa
203쪽
multa huic praelata sunt partim a dominis metallorum a pes lata , ut Salustianum, Lusianum, Marianum: partim a loco , ut Cordub se, quae naturalia erant . Alia laudata sunt ex artificio oscinarum, ut Corinthium, quod in eius Vrbis conflagratione repertium est a fortuna mistum, postea ab artificibus imitatutias omnium nobilissimΠm propter c lorem. Quod dani enim argenteum videtur , quoddam aureum , quoddam Iocinoris imaginem imitatur, unde Hepati Zoni appellatum est. Alias laudatum fuit Aegineticum, &Deliacum, ex loco ubi erant eius ossicinae. Misturae quoque eius diuersae repertae sunt ad diuersos usus, unde & Aeris cognomina musta. Nam quoddam Coronarium appellatum
est, quia dilatatum in tenuissi mas laminas, & felle tinctum speciem auri probet in Coronis histrionum: cuius exemplo hodie appellare possemus id quod vulgo appellatur Oroscrilis, ad ornatum solam in usu. Aliud Caldarium, quod tantum Ssse, sed malleo non extensibile, quot am frangitur. Aliud Oiliarium , quia Ollae ex eo fierent i, Aliud statuatium e
aliud Formale, quod cx mistura eum colorem contrahebat, quem Graecanicum vocant. Praecipue autem Stannum Aeri
admiscent, ubi opera su soria sitit, sic enim facilius decurrit, ct facilius recipit signa: quam mistionem hodie appellamus Bron Zo, ideo nullum malleo extensibile ob Stanni mistio Rem, quod fractionem praestat . In praecio hoc fuit quondam ob statuas & signa, & vasa, cxndelubra, & templorum valvas ac limina di quorum exempla hodie Florentiae videri possunt inten lo S. Ioannis Baptistari & Pisis in Aede Epi scopali. Simili; misi ura hodie expetitur ad tormenta bellica, quas Bombardas vocanti, & ad Tintinnabula, quai campanas appellant. clurid autem in igne ab omnsbias viiijs purgatum est, Regulare appellatur. Aera extersa rubiginena caeritust ri traiiunt, q uam negleta noli oleo perungantur et struari autem eae optime tradunt in pice liquida. qua sorte obducta sunt Emblemata illi Imperatorum, quae adhuc meam s. Condita ita terram, eruuntur illaesa Excoquitur
204쪽
autem Aes ex vena propria, quam Galenus aliquando terram, aliquando lapidem appellat, coloris purpurei interstinguentibus lineis viridibus , ut Metallici notarunt. Plinius hunc lapidem Chalcitim vocat, in Cypro, ubi prima afuit Aeris inuentio: ex quo eraditur Aerugo Scolecta, & is sum Aes coquitur. Aliu in praeterea est e lapidem Aerosum, quem vocant Cadmiam cuius celebritas in Asia & quondam in Campania, tandem in Bergo mutum agro extrema p irte Italide: in Germania etiam repertum. De quo inquit: Ipse
lapis ex quo fit Aes, Cadmia vocatur fusuris necessarius, medicinae inutilis , qui in fornacibus aliam dat Cadmiam, quam medici quaerunt. Distat Chalcitis ab huiusmodi Cad mi aia quod illa super terram ex subdialibus petrii caeditur et Chalcitis ex obbrutis mollis narur ab stiabilis, ut videatur Ianugo concreta, & continet tria genera: Aes, Misy , & So-ry. At de huiusmodi lapidibus dictum est superius in Pyrite, & Chalciti. Aes in medicina multiplicem habet usum , praesertim ad ulcera sananda . Intra noxius est eius usus: ob id abdicantur aenea vasa tum ad esculenta , tum ad poculenta, nisi illita fuerint Stanno: nam cum tacite aeruginem fundat , noxas inducit graues i Hephantia sim, Cancrum, dolorem Iocinoris,& l lepis: praesertimui vasa acidos succos contineant , aut vina dulcia: eoque magis, si moram in illis traxerint , amarescunt enim. Testantur Arabes: si vas aeneum superponatur piscibus frixis adhuc calentibus, eos infici, ad- . eo ut instar veneni lethales reddantur. Quod si aera it inantur Stanno, cohibetur a ruginis virus. Pro vlaeribus autem uritur diuersimode : ut Dioscorides. docet: vel cum sulphure tantum, aut addito alumine , aut per se solum. Optimam aes ustum conficiebatur in Aegypti Memphide, deinde
in Cypro: cuiuS notae sunt: ut sit rubriam at tritu colorem
Cinnabaris imitetur : nam nigrum plusquam decet ex ustum est. Hodie in Hispanaae coniicitur, appellant autem Feret-xum , ted nigrum est, inficit nigredine , i deo v tuntur ad capillum denigrandum. Habet autem aerimoniam cu m a striactione
205쪽
ctione coniunctam, sed si lauetur, optimum fit medicamentum ad cicatrices inducendas.
FErrum vilissimum omnium censetur, quanuis vitae humanae sit maxime necessarium, quia robustissimum est. Ignobilitas tamen significatur,primum obfusionis impotentiam , significat enim multum continere exhalationis siccie atque admodum crassae & terrestris. Deinde ex colore liui do materiae impuritas significatur: facillime quoque contrahit suam rubiginem, & in puluerem tandem vertitur. I examine tamen ignium diutius perdurat , quam reliqua imperfecta, quia multam habet terram in combustibilem. Pu
gatum vero accedit maxime ad argenti albedinem, vocaturque Calybs & Stomoma Graecis a Latinis autem acieS, vulgo Acciato. Cuius perficiendi ratiouem docet Aristoteles q. Meteo.Cap. 6.Ferrum enim igne vehementissimo fundunt, ut fluat sicut reliqua metalla: in quo opere separatur multa Scorta , redditurque ferrum purius, ac durius, quod cum
sepe effecerint , fit Calybs. Sed quia ob vim ignis multum
ab eo abscedit, unde corpus minuitur , non curant vltimam eius pes sectionem, praesertim cum tandem reddatur inntile operibus, nam fit frangibile: operius autem est commodius, quod minus purgatum est. Durius quoque redditur aqua rum ratione, in quibus extinguitur postquam ignitum se rit : extant autem aliae alijs praestantiores. In Italia Comum ob huiusmodi aquam est nobilitatum. Ferrum enim ibi aquarum vi optimum paratur: varis quoque succi excogitati& medicamenta, quibus loricas, enses, aliaque instrumenta saepius extinguunt, ut robustiora fiant aduersus omnes
ictus, & durissima quaeque scindant, & gemmas inlculpant. Albertus ad id laudat succum Raphani adiunctis lumbricis terrestribus. Ferri disserentiae in mollitie, & ductibilitate, quod syncerum est, magis probatur. Admistum cum Aercaut
206쪽
aut Stanno agrestius rcciditur, operibus fragilius , & disticidior sitisionis Vena eius copiosissima est in Italia : ob eam nobilitata Ilua Tyrrheni maris insula, incredibili copia etia
nostris temporibus eam gignen S: nam terra quae eruitur,dum .vena effoditur, tota procedente tempore in venam conue
titur. Laudant candidiorem, O quae Rubricam habeat admistam: damnant luteam aut niga am.Quaedam minutis scintillis aut veluti bracteis lapidis scissilis modo composita est, glebosa, quae magis probatur. Alia lapidosa, in qua tan ouam in radice angulosi lapilli aliquando visuntur, splendidi, de quibus diximus in Haematite. Illud mirum: venam dine multo labore fundi , ut ferrum aquae modo decurrat, ipsum autem ferrum no posse nisi aucta vi ignis. Quod ostendit in igne deperire multum de eius humiditate fusionem praestante. Si autem siniphur aut Stibium admisceatur, minimo, labore funditur. Ferri natura est exsiccare astringereque Cadens extinguitur siepius in aqua aut vino aduersus caelia-'eam passionem, dissenteriam, choleram , stomachi dissolutionem, &lienosos apud Dioscoridem: prodest humiditates exsiccando&astringendo .i Ad haec praestanda es cacior est Calybs. Sunt qui huius si obem in vino generoso infundant, quod multis diebus propinant ieiuno ventriculo, ut statim a potu deambulent, aduersus magnas Hepatis aut Lienis obstructiones : aut ipsam mei scobem cum Dia rhodon aut cum Hiera exhibent pondere scrupulorum quinque: sed tutius est in minori quantitate sumere, praesertim si praeparetur, vi iubent cum aceto, nam in rubiginem conuertitur, quae malefi
P LVmbum quan uis apud Latinos in duo genera distri
buatur, nigrum, de candidum , ut inquit Plinius. Apud Graecos tamen Molibdos nigrum significat , quod nos simpliciter Plumbum vocamus: Cassiteron autCm coendidum ,
quod vulgo Stannum dicimus: Quanuis hoc nomen Plinio aliud
207쪽
aliud significet. Non conueniunt autem nisi in mollitie &fusionis celeritate: in caeteris valde distant, ut patebit. Nam Plumbum grauitate aurum imitatur,nullumque sonum edit, ideo mutum vocant. Eius albedo admodum liuida est, unde color Plumbeus dicitur de ijs, quorum virtus emoritur .
Peculiare huic, quod derelictum fertilius reuiuiscit, crescit enim imbribus: unde Chimistae argumentum sumunt, ctiam aurum, & argentum augeri posse. Sed illud magis admiratione dignnm est, quod ustum in fornace, donec cinis fiat, crescit eius pondus octo aut decem pro singulis centenarijs ut Metallici testantur. An idem lateribus in fornace coctis contingit nam & hi grauiores post assationem redduntur ecum tame oppositum debuisset fieri, absumpta multa eorum substantia in igne . Sed in locum deperditae substantiae accedit fuligno ignis, quae adhaerens lateribus inporis conde satur: simili modo, & cineribus Plumbi, unde pondus augetur. Id vero magis in Plumbi ustione fit,quia in furno,quem Reuerberi vocant, reflectitur flamma super cineres, ibique suam fuliginem reponit. Huius lignum est, quod si iterum cinis fundatur vertitur quidem in Plumbum, sed admodum
diminuta mole, reliquum in recrementum transit. Vstione igitur non augetur Plumbum, sed minuitur . At imbribus augetur, ut in tectis plumbeis resarcitis experimento compertum est: & Galenus testatur, Plumbea statuarum vincula creuisse, & quaedam adeo intumuisse, ut ex lapidibus dependerent instar glaciei: contingere id inquit ob aeream substantiam, quam continet cum aquea. Si enim condatur in aedibus subterraneis aerem turbidum habentibus , situm contrahere. Oportet igitur Plumbum exhalationem siccam,& vstibilem habere multam, quam aeream substantiam Galenus vocat: haec igitur in locis humidioribus vaporosam exhalationem Plumbo licerentem coagulat, efiicitque veluti sordem circa Plumbum, unde augetur eius substantia. Non contingit autem id caeteris metallis, quoniam aurum
208쪽
Aes autem & ferrum plus habent de combusta exhalatione, Quae non amplius exhalat nisi in igne . His aede attractionem quandam fieri a Plumbo vaporosaeqssidem substaintiae, quando ea superet in Aere humectodi turbido uinosae autem in vornace. Vnde ibi quidem augetur Plumbi substantia , hic autem recrementum. Nam etsi caetera inetalla in eodem furno urantur, ut fiammam reflexam recipiant, non
tamen iis adhaeret fuligo, ut Plumbo: hoc enim talum retinet , caetera reddunt cum substantia evaporante. Ideo caetera assimilantur calci , quae leuior redditur ex ustione. PIumbum autem lateri, qui grauior euadit. Plumbi usti cinis te. teum colorem co 'trahit ob nigram fuliginem albedim ni
stam. Stannum vero candidum reddit cinerem. Illo utuntur pictores ad lumina & flammam repraesentandam appellantes Giallolinum. Hoc figuli ad albedinem fictilibus prae standam. Alia praeterea est Plumbi conditio maxime nece saria. Est enim veluti Sapo ad sordes abstergendas auri, &argenti,& gemmarum: nam si eo nequaqVam pulgari posse sunt ab ijs , quae eorum substantiam inficiunt . Iungitur enim Plumbum facillime cum caeteris metallis fusis, sed cum diutius vim ignis tolergre nequeat, dum abscedit, simul aufert eorum sordes. Efficiunt autem hoc opus in auro & argento , quia haec in igne perdurant illaesa, in elui bum e lanescat. Caetera metalla aux non jungunt ir , aut cyniuncta, nyn ex toto recedunt , aut tardius,i Qui modus purgandi Cupella appellatur ab aurificibus . Quibus iungit*r Plumbum aut vena Plumbi , facilius funduntur: ideo expetuntur ad venas agrestiores: neque argentum excoqui potest sine ijs. Gemmae sordidiores, & obcaecatae si incoquatur in Pluinbo, splendidiores redduntur: quyd 'stendit aliquam vim attrahetem in Plumbo contineri. Suot qui testantur,ex Plumbo aliquam portionem argenti vitii sublimari , quia mu itum cum eo conuenit in substantia evaporabili. Impurissimam autem esse eius substantiam ostendit color liuidus cum modico splendore: quia plusquam caetera metalla , tractantium manus, si 1 inficit
209쪽
inficit nigredine. FacilIime quoque rubiginem contrahis, quae Cerussa vocatur. Plumbi vena nunc per se reperitur, nunc eum argento, mistis . venis conflatur. In Hispania,&per totas Gallias eruitur laboriosius , sed in Britania summo terrae corio adeo large,ut lex ultro dicatur,ne plus certo modo fiat. Alicubi terra est cineracea scintillis minutis splendentibus. Alicubi lapis ssilendore Plumbeo ex quadratis veluti tessellis constans inhaerentibus saxo candido aut russo. Melior quae in saxo candido, aut terra minutis granis. Dioscoridesipsam venam liuena in vocat Plumbariam inspuma argenti. Recipitur Plumbum inter medicamenta externa ad refrigerandum, & astringendum: sistit fluxiones, & cicatricem inducit et ad quem usum teritur, & lauatur, ut docet Dioscorides, in mortario Plumbeo & Plumbeo pistillo facile enim ob mollitiem succum reddit: Galenus varios liquores adiungit simul terens, ut eruaciores meddantur. Aut 'ritur & lauatim ad eosdem vius, quod siccantiu redditur,.& acrius 2 Plumbi laminae lumbis ad alligantur ad refrigerandam venerem:&Ganglijs imponuntur,nam ea dissipant.
C A P. V I I LPost Plumbum memisit Dioscorides lapidis Plumbarij ,
quem Molibdoideria vocat , die tum a Plumbi similitudine, cuius vis respondet recremento Humbi ,&eodem modo lauatur . Hie profecto alius est st venili umbi, quam harenam PIumbariam vocat , Graece Molibditim, ex qua sit quaedam species Litargyri. Puto, autem Molibdo idem esse lapidem quendam in nigro splendentem colore Plumbeo, tactu adeo lubrico , ut perunctus; videatur, manusque tangentium inficit colore cinereo, non sine aliquo splendor a Plumbeo: utuntur eo pictores coriculis in cus idem excisis, ud figuras deligilandas: appellant autem lapidem Flandri , quia ex Belgia affertur. Eundem reperiri tradunt in Germania , ubi Bisem tum vocant , quem assumunt cum stibio ,
210쪽
mistura liquefacta ad formandos Characteres, quibus impressores librorum utuntur, materia admodum dura ac franagibili. Testantur ex eo quandoque excoqui argenti aliquid, di ubi reperitur, subesse argentum sperant. Aliud genus ac fertur nigrum ut carbo & crustofum,quem pictores Matitam nigram vocant. Hi lapides si urantur, in Lithargyrum vertuntur , ut vena Plumbi. s
ALter est lapis Plumbo similis se quod Stimni Graeci vo
cant, Latini Stibium: vulgo Antimontium: de quo i quit Dioscorides, optimum esse, quod splendidissimum est, atq. emicat, confractu crustosum nihil terrae aut sordidi habens, friabile. Plinius inquit: In argenti Metallis inuenitur, ut proprie dicamus , lapis spumae candidae nitentisque, non
tamen translucentis. Duo eius genera: mas,& foeminarmagis probant foeminam: horridior est mas, scabriorque, &minus ponderosus, minusq. radians, & harenosor. Hemiana contra nitet, friabilis, fissurisq. non globis dehiscens. Videtur autem Plinius ad marem reducere Molibdoidem . de quo diximus, hic enim non fissuris scinditur, horridiorque
est,minu . radians: cum alioqui Molibdoidis nusquam ni minerit. Affertur hodie Stibiu ex Germania fusum,& in mascsas congelatu, quo utuntur praecipue fusores ceris ad campanas construendas, nam sonum adauget: Admiscent & vasis stanneis, & ad specula. Ferro admistum reddit fusibile, vir- de globos conficiunt, quos Bombardae eiaculantur: sed metalla , quibus admiscetur, fragilia reddit, praeter plumbum. Reperitur & in Aetruria in agro Senensi pluribus in locis. Vim habet astringendi, meatus occludendi, restigerandi e cohibet exerescentia in carne, & vs madescii tricem per ducit: aufert sordes oculorum sistit sanguhsem ex brana cerebri profluentem S dem in uniuersum dicatur vis usto Plumbo similis est: priuatim autem ad ambusta, non s