장음표시 사용
271쪽
Cap. . de incomplexis, quast. a.
abstrahuntur ab intellectu, & se accepta persectiora sunt abstracta accidentium,in communi modo concipiendi,&loquedi; quia significant naturam,licet accidentalem,ut absti actam abstracticiis ne Physica; & ideo per modum naturarum per se subsilientium, atque completarum, abstracta vero subitantiarum significant naturam , licet substantialem, abstractam tamen abstractione Metaphysica ; & ideo modo quodam incompleto, tanquam priuζipium generis, & speciei. Quare illa pertinent per se ad praedicamentum, haec non, sed abstracta accidentium , quae accipiuntur Metaphysice,etiam excluduntur a praedicamento.
3o Ad aliud quod de concretis dieitur in eodem arg. Respondeo
Concretum, ut compositum ex subiecto, & accidenti, esse unum per accidens, licet componatur ex potentia,& actu ; quia potentia δε actus,non sunt substantiales ex quibus Atilio. at firmat fieri unum per se, sed potentia accidentalis substantiar, & actus acci dentalis formae,ex quibus fit unum per accidens. Ad testimonium Aristo. pro secunda opinione respondetur, quod si loquatur de genere pro praedicamento, iustum,sumit pro
concreto accidentali, & hoc modo sumptum,verum est, non esse in genere, hoc est, in praedicamento,ut expositum est. Et eodem modo respondetur ad arg. quod concretum, ut significat compositum ex rebus diuersorum .praedicamentorum,
non potest pertinere ad unum praedicamentum determinatum, imo nec ad ullum praedicamentum ; bene tamen , ut significet compositum ex sola natura, & proprio eius modo actualis inhaerentiae,quod est unum per se. Si autem aduersus nostram sententiam aliquis ita arguat; Aceldentia in concreto definiuntur unica definitione,vr album quod sit disgregativum visus ; & definiuntur, ut dicunt subiectum, &formam accidentalem, ita , ut subiectum sit definitum materiale, tanquam denominatum a forma, & haec sit definitum for male,ut denominans subiectunt: ergo sunt unum per se, etiam ut includunt subiectum, & ideo pertinebunt ad praedicamentum, Onet tra secundam conclusionem nostram. Respondeo, quod concrctum duobus modis includit subiectum , ut ex nostra doctrina est manifestum. Primo, tanquam per se connotatum, Sc non significatum, & tunc concretum est unum per se; quia solum significat naturam per proprium modum actualis inhaerentiae completam: subiectum vero per se connotat. Secundo modo includit subiectum,ut per se significatum, & hoc modo eli unum per accidens. Dum ergo definitur in conereto,primo modo sumitur,& Est unuper se, includens naturam, & subiectum, ut per se connotatum, non ut componentia unum,sed ut ordinata 3 quia cum subiectum per se connotetur, per se ordinatur cum natura completa illud
272쪽
con notante : ideo essicit unum per se , non entitate, sed ordine, iquod per unam definitionem explicati potest.
An necesse sit prateam n a distingui realiter, aut ex natum rei,
meis iciat distingui ratione. P Rima opinio amrmat, Necessario seponenda distinctione rea Τinter predicamenta. Ita Ven. 3. l. suae Mel. e. 3I. Niphus 4. Me-ra.'. 4.& l. I.q. I 2. quos videtur sequi Caiet. I. part q. 28 art. I.
Probant primo, quia diuisio entis in decem praedicamenta est realis;ergo diuiditur ens in diuersas entitates reales : sed diuersarentitates reales sunt realiter distinctae, quia quae sola ratione di- singuuntur, sunt eadem entitas realis ἱ ergo necesse est praedicamenta distingui realiter. Probatur prima consequentia : Quia sicut animal diuiditur in diuersa animalia:& color in diuertos co-Iores, ita ens in diuersas entitates. Secundo: Praedicamenta sunt primo diuersa ; ergo in entitate non conueniunt uni uoce sed si non dininguerentur realiter,conuenirent in una aliqua entitate multis communi Vergo sicut repugnat eis talis conuenientia, sic repugnat identitas realis, at non distinctio; necesse est ergo distingui realiter. Secunda opinio , non ponit distinctionem realem inter omnia praedicamenta, sed realem, vel formalem, saltem ante ope rationem intellectus; ita ut necessarium si illa habere rationes formales ex se,&sine dependentia ab intellectu distinctas. Et quia hane distinctionem formalem solent vocare ex natura rei, dicunt necessarium esse, quod praedicamenta distinguantur realiter, aut ex natura rei; ita ut non sit postibile solum per intellectum distingui. Ita Ioannes Ganclauen. quem citat Fonseca S. Meta. c. T. q. s. sin. r. & lieet eum refutare videatur, sect 2. concl. 1. sei'. tamen
3. in fine sententiam eius sequi videtur: amrmans, Pradicamentorum distinctionem . non pendere ab intellectu, sed ante operationem eius omnia distingui. Et probatur hoc.arg. I 'ra dicamenta eontinent diuersos modos essendi ,ergo diuersas rationes sormales,ante operationem intellectus distinctas, quod est non distingui sola ratione,sed quasi eae
matura rei. Probatur consequentia,quia modus essendi rerum non
pendet ab intellectu r ergo nec dependebit ab eius operatione, quod diuersi sint,vel non sed ex propria natura erunt distincti. Tertia opinio sere e immunis est iam in schola, Quod nee ρνε-
dicamenta neeessario distinguantur reatite nec ex natura rense alia sit,aliqua distraui ratione, cum fundamento in re. Ita D. Tho. II. libMeta. leet.'.q. 2. ad I 8. Solus cap. de quantitate,qu. I.Toletus q. 'ex communibus praedicamentis omnibus,& ex modernis multi.
273쪽
Cap. .ri incomplevis, quast. 3.14 Et quod non sit necessaria distinctio realis inter praedicanaenta , euidenter coli igitur ex duobus locis Arist. Nam in hoc lib. praedicamentorum distinguit duo praedicamenta,actionis, & passionis. Et 3. libro Physitex, i massem; & probat, Actionem ΘΡΟsionem non distingua realiter, sed eundem motum realem esse actionem prout procedit ab agente. passionem prout recipitur in passo, ut ea dem calefactionem, per quam ignis calefacit lignum, esse actionem, prout ab eodem igne procedit,& passione, prout recipitur in ligno ; ergo euidenter sequitur ex utroque testimonio non esse necessario ponendam distinctionem realem inter praedicamenta.
3 s Probatur secundum,quod non sit necessario ponenda distinctio ex natura rei, sed rationis susticiat. Primo,quia inter diuersos gradus essentiales eiusdem rei, non eli necessario ponenda distinctio ex natura rei sed sufficit per intellectum distingui, ut cap.de di ferentia probauimus, sed praedicamenta possunt in eadem enti-- - tate conuenire , in qua reperiatur ratio utriusque , & non distinguantur rationes eorum per diuersos gradus essentiales, sed solum per diuersos modos essendi , ut substantia ab accidentibus per modum per se, di accidentia inter sese per diuelsos modos inhaerendi in substantia ; ergo non est necessarium distingui ex natura rei, sed suffieit per intellectum. Probatur consequentia, quia minus disserunt modi,quam gradus essentiales. Secundo probatur, quia non est ponenda distinctio ex natu taret, ubi sufficit distinctio per inteljectum, sed susscit distinctio
rationis ab intellectit facta inter praedicamenta;ergo non est ponenda sor malis,aut ex natura rei. Minorem probo, quia quotiescunque aliqua sunt distincta ex natura rei, non possunt in eodem reperiri, nisi per realem compositionem, cum sint multa, ex quibus resultat unum quod non 'otest fieri, nisi per compositionem : sed actio ,& passio , quae sic distinguuntur, sunt in eodemipotu sine compositione, & in multis aliis plures reperiuntur rationes sormales sine compositione reali, ut in attributis diuinis,
iustitiae, & misericordiae ; ergo non debent poni distinctae ex natura rei,vel ante intellectimi, sed satis est ab intellectu distingui. 3 c Sed talis distinctio facta ab intellectu inter aliqua praedicame-ta,quae non sunt distincta realiter , necessario elle debet eum sundamento in re,& ideo distinctio rationis ratiocinatae ; Nam cum sint rationes formales primo diuersae, non possunt separari ab intellectu in eadem re , nisi virtualiter in ea contineantur. Et haec virtualis continentia fundamentum est, ut possit intellectus vitaque separare , ac distinguere , concipiendo unam Iine alia. Gratia exempli, in Petro nullum est fundamentum distinguetidi illum a seipso,quia repugnat,quod differat a se formaliter, & ideo
non pote, distingui distinctione rationis ratiocinatae, sed soliun
274쪽
116 Cap. .de incomplexis quaest. 3.
rationis ratiocinantis, hoc est,solo officio intellectus. Sed actio,& passio, quae reperiuntur in eodem motu , quasi virtualiter distinctae sunt ante intellectum , quia vere ante operationem eius reperitur in motu, quod procedat ab agente, & recipiatui in pas is,& ideo fundamentum tribuunt eidem intellectui, ut concipiat
motum,H procedentem ab agente; non concipiendo illum, ut receptum in passa eodem conceptu, sed alio , & diuerso quidem:
quia verum est, procedere ab agente ita conceptum, non elle reci
pi in passo .Et hoc est distincta este ab intellectu actu,& sor maliter illa , quae a parte rei solum erant distincta virtualiter:esse autem distincta virtualiter non est aliud, quam posse formaliter distingui. Et hanc distinctionem rationis ratiocinatae, dicimus sunlicere inter aliqua praedicamenta , licet alia distinguantur realiter ; sed nulla es Ie distincta formaliter ante operationem intellectus,quia talem distinctionem formalem non admittimus. Ad primum arg. Distinguendum est antecedens, quia duobus 3Tmodis potest intelligi diuisionem esse realem. Primo ita ut tam diuisum, quam membra sint realia, & non entia rationis. In quo sensu admittimus diuisionem entis in decem praedicamenta, esse realem. Secundo, pote it intelligi esse realem, ita ut membra sint realiter distincta ,& in hoc sensu negamus, quod sit realis. Et postumus exemplum ponere in diuisione boni in honestum,utile, & delectabile, quam omnes concedunt este realem in primo sensu , & negant in secundo; quia saepe contingit membra non esse distincta realiter, aut ex natura rei, sed sola ratione. Et hac diis stinctione supposita,neganda est etiam consequentia,quod sit diuisio entis in diuersas entitates reales, si per diuersas enti tales reales intelli Fantur realiter distinctie. Ad secundum;Respondeo distinguendo antecedens, quod praedicamenta sint primo diuersa hoc enim dupliciter potest intelligi. Primo, secundum rationes formales , R in hoc sensu verum est, sed sie intelligendum , ut non conueniant uni uoce in aliquo gradu superioris naturae, nec distinguantur per alios gradus inferiores ellentialis perfection ri, sicut distinguuntur species per gradus essentialis perfectionis diuersos a genere , sed ut distincta
sint praedicamenta,per diuersos modos essendi intrinsecos, atque nclusos in eadem ratione entitatis,in qua analogice conueniunζ,& ita verum est per easdem suas entitates, & non per alios gradus perfectionis esse diuersa,& ideo seipsis esse diuersa, quod vere, x proprie est elle primo diuersia , nec speciebus conuenit , sed per differentias dicuntur differre. Seeundo ni odo potest intelligi
esse primo diuersia secundum entitates reales, ita ut non pollini n eadem entitate reali plura conuenire, & hoe modo aperte sal tum est,ut de actione,& passione ottendimus quaru rationes sor
275쪽
males in eode motu reali reperiuntur, sed nihilominus si e re per ta,& ab intellectu distincta primo diuersa ssit modo is expIicato.
in v AESTIO IV. ... Verum pr dicamenta sint decem, ita ut nee plura esse possint.
Vidam quos ei tat Plot. lib. I. AEneades. usque adeo Pixdivicamenta multiplicarunt, ut infinita potuerint, Sed eorum sententia hae retione falsa probatur:Quia si verum est, de omnibus rebus a Deo factis,quod in numero,pondere, & mensura sutab eo facta,ut sacrae literae docent:quanto magis de generibμβ at que speciebus,quibus essentiae rerum eontinentur sed e1 his em-ciuntur praedicamenta;ergo finita erunL . Sed inter eos,qui pro certo tenent simia esse, tres sunt opi'iones diuertae. Prima eorum , qui pluxa quam dece potuerunc quos citat Simplicius in commento praedicamentorum, & potest probari hoc argumento: Pro causa essiciente ponitur praedicamenruactionis:& pro causa materiali receptiua eiusdem actionis: ponitur praedicamentum passionis: ergo pro aliis duabus causis, sor- mali, & finali, debent poni duo alia praedicamenta, quia non est ior ratio , ob quam pro illis,quam pro his,multiplicentur. Secunda opinio fuit eorumqui pauciora, quam decem posuς runt, sed diuisi sunt. Nam Plato in dialogis de ente, & uno, qui
aliis nominibus vocantur, sophista , seu Parmenides etiam Lan tum praedicamelum videtur ponere uniuersalissimum entis,quod supremum Renus rerum omnium vocat, sub quo particularia ge
V Probatur hoc argu. Ens est genus vQuersalissimum entis:ergo sub eo ordinari pollunt genera Omnia,& speetes : sed una ordinatio sub uno primo genere, est inum praedicamentuin: ergo ν num tantum praedicamentum ponendum est, & non plura. Prabatur maior , quia si ens non esset genus ideo maxime quia est transcendens,& propter transcendentiam includitur in omnibus differentiis , contra propriam conditionem seneris, quod debet esse extra rationem differentiam: sed haec ratio non cit sufficiens: na licet ens uniuersaliter sumptum,prout eommune est , tam e Libus incompletis,quam completis hoc habeat,si tamen pro lesis completis accipiatur,non includetur indiflexentiis quia disteiqeuriis non sunt entia completa, & eaaem ratione , neque in modas intrinsecis ,& ideo poterit esse uniuersalissimum genu, omnium Ierum completarum, ex quibus fit praedicamentum. sed etiam si s non posset esse genus omnium rerum incculens saltem videre-ιur cae genus: omnium accidentium,& deo vn Saninm praedis mensum omnium accidentium,esse ponendum, & aliud Iub sta-a by Coosl
276쪽
tiae,& ita duo tantum,ia haec suit sententia Zenocratis,& Andro 'ci,quos citat Simplius ubi supra.
Alij vero antiquiores Philolophi, quos citat Plotinus , lib. I.
AEnead. cap. 29. posuerum quatuor , nempe substantiam , qualitatem, relatιone .ci modii m .Et pote 4 probari ex doctrina Aristo. qui I. lib. Topicorum, cap. 7. quatuor posuit praedicata; sed praedicamentum non est aliud , quam praedicaaorum ordinati Q : erbo ex
quatuor praedicatis non possunt pluta, quam quatuor fieri praedi.
camenta, Plo Un. vero libro L. Ac ne ade 6. cap. I 8. quinque posuit, nempe, motum, Τί 'tem, identitatem, liuesitaten, b. ens.
Scaliger vero et ercitatione cf. posuit nouem , quia prpedicamentum ubi,vel praedicamentum quando , ad quantitate Ieducit, Tertia opinio eit eorum qui decem tantum praedicamenta pO nunt , ita ut nec plura sint, nec pauciora. Quam pr mus videtur
insinuasse Archytas Tarentinus, pythagorae discipulus, & postea
Arist. eam in scholas introduxit .Et haec iam est communis & tenenda quam lacutus est D. Aug. lib. Io. Categoriarum , c, 8. S
D. Tho. non solum eam sequitur, sed probat 3. lib. Phys.ltet. 9.& s. Meta. lect. Ratio autςm D. Tho. haec est:Priina substantia, quae est indiui- 4 Iduum substantiae, ut petrus, aut Ioannes, est fundamentum Omnium pr*dicatorum e sentialium sergo secundum diuersos modos estendi,& praedicandi die illa, numerus praedicamentorum sumi clabet, sed uno ex tribus modis potest se habere praedicarum rei pectu illius. Nam vel pertinet ad quiddita tern eius, vel extra illam est:&si ad quidditatem pertinet, est praedicamentum substantiae: si vero est extra illam, vel sumitur ab aliquo ei formaliter inhaerente, & ex hoe distinguunt ut tria praedicamenta : Quia praedicatum ab aliquo inhaerente suinptum , vel conuenit primm substantiae modo absoluto, aut cum respectu ad aliud: Si modo absoluto, tune vel ratione materiae .& est praedicamentum quantitatis vel ratione formae.& est praedicamentum qualit tis: si v ver6 conuenit sum respectu ad aliud ,est praedicamentum ad aliquid. Vel sumitur ab aliquo extrinseco, hoe est, non inhaerente primae substantiae, & ex hoc distinguuntur sex alia praedicamen. tae. Quia vel sumitur ab eo , quod est mensura extrinseca, qua si per modum continςntis , quae dicitur locus, & erit praedicamentum Vbi . nam . ubi, naturaliter fallem , diei xur.esse in loco, aut circunscribi loco: aut ex tali dispositione, quam corpus habet in loco quia stat,uel sedet & est praedicamentum situs; vel ab
eo; quod est mensura extrinleca sucsessi ia , quale est tempus, Nest praedicamentum quando, quod non videtur esse aliud quam tempori accommodati ,-ab eo mensurari. Si vero praedicarum
assipiat ab extrinseco , quod non est mensura, sed proprie di
277쪽
eitur habere ; ut habere vestem aut arma, quod est vestitum , aut armatum esse,eficitur praedicamentum habitus. Et, si accipiatur ab extrinseco, a quo procedit cssicienter, est praedicamentum actionis. Et,si ab extrinseco,cui actio,aut effectus imprimitur, est praedicamentum passionis.Sequitur ergo decem tantum este praedicamenta, nec plura esse multiplicanda , qnia ad haec decem capita facile reduci possunt omnia entia creata. ει Ad arg. primae opinionis respondet D. Tho. 3. lib. Phyc. le'. I post medium,negando consequentiam, quod pro causa sormali, & finali, ponenda sint duo alia praedicamenta ; quia causa sor- malis simul eum materiali, intrinsecae partes subitantiae sunt, ex quibus componitur. & ideo ad praedicamentum ciusdem substantia: reducuntur: causa autem fi lis non habet specialem modum praedicamentalem, sicut ossiciens, sed solum mouet volum ratem , attrahendo eam ad sui amorem, & motio hac e trinseca quaedam ratio est, minime praedicamentalis ; quare pro ea non est multiplicandum praedi camentum , sicut pro enicientc 1 a quo egreditur actio, secundum specialem modum praedicamentum
Ad argnmenta de ente', accidente , in fauorem Platonis, de
aliorum Philosophorum , unum vel duo tantum praedicamenta ponentium,proposita: Respondetur; Ideo ens non esse genus omnium entium,nec acc dens omnium accidentium, quia genus debet esse uni vocum:ens vero,& accidens non sunt uni uoca,sed ana. Ioga, ut superius probauimusaergo non sunt genera.
Ad a M. illorum, qui quatuor ponebant praedicamenta, propterluat dor praed cata Dialachina,quae posuit Arist. Respondeo; prae- irata Dialectica diuerso modo sumi, ac praedicamenta, nempe ex ordine ad commune subiectum. cum quo possunt constituere propositionem Dialecticam: praedicameta vero ex λuiei sis modis essendi .niuersalissimis,& ideo maiorem habent extensionem, dc
maiorem numerum essiciunt, quam Praedicata. vi q. F. uniuersa
Ad arg. tandem pro sententia Scaligeri de teductione praedicamenti, ubi, ad locum; vel praedicamenti, quando, ad quantita. tem: Respondemus diuercina rationem formalem habere, ubi , a loco.& quando, etiam a quantitate ut suis locis probabitur leti ideo non posse ad praedicamentum quantitati creduci, sed distint eta praedicamenta ab ea coniticu e. Quare nee pauciora lunt ponenda praedicamenta,quam decem,nec plura.
Continens praedicantentum substantiae.
278쪽
Substantia autem est,ruapropria is principaliter,is matamὸ dieitur. qua neque in subiecto aliquo est neque de subiecto
INtentum Aristo est explicare naturam substantiae, quae est iis
mum praedicamentum. Dividitur autem eaput in tres partes.
In prima,praesupposita diuisione substantiae in primam, dc seeundam substantiam,explicat quid sit prima, &quid sit secunda substantia. In secunda parte comparat primam M secundam substantiam inter se,atque etiam inter te secundas, & docet, quaenam sit perfectior altera. In tertia enumerae sex proprietates lubitantiae. Definitio primae substantiae his verbis continetur: Substantia, qua proprie, principaliter is maxime dicitur,est qua neqside subiecto aliquo dicitur, neque in subiacto aliquo est. Et tria illa verba, qua pronis, inripaliterior maxime dicitur, ad definitum pertinent, non ad definitionem. Et sensus eorum est: Substantia non sub ratione communi, & improprie accepta pro essentia rei, siue substantialis,aut accidentalis;sed proprio pro ente per se:&quae ratione sui, hoc est,propria virtute substat,sive sustentat tam accidentia,quam secundat substantias, & ideo maxime voeatur substantia: est illa,
quae neque de subiecto aliquo dicitur,id est, de quidditatiue inferiori , nec in subiecto aliquo est per realem inhaerentiam. Vt Petrus propriὸ est substantia, elim sit ens per se , 3c propria virtute
substet, sitie sustentet,non solum albedinem,& caetera accidentia, sed etiam secundas substantias , quae sunt praedicata uniuersalia superiora,vi hominem,animal,Viuens,& substantiam. Et non di-iritur de subiecto; quia nullum habet inferius se quidditatiue, de quo dieatur,nee est in subiecto;quia non inhaeret alicui. Definit deinde secundam substantiam. Et in plurali dicens, δε- eunda substantia sunt speries, is tenera, in quibuι ρrima substantia insunt.Vt homo,&animal,sunt secundae substantiae, in quibus primae substantiae,ut Petrus & Ioannes in sunt,id est, sub quibus tanquam subiecta sub praedicatis eontinentur.Nam seeundae substantiae sunt in primis, taquam superiora praedicata in subiectis quid-ditatiue inferior ibus ;& ideo actu & formaliter. Primae vero in secundis,tanquam subiecta de quibus praedicantur;& propterea, non actu,& fot maliter,sed quali sub potentia earum, eo fere mOdo quo species dicuntur elle in genere. Comparat in tertia parte primas iubstantias eum secundis; deinde secanaas inter se. Et inter primam re secundas substantias
asserit, Primam esse perfectiorem; probatque , quia substantia est,quae substat aliis,aut quae substentat alia: sed prima substantia Propria virtute substentat/comnibus substit,id est non solu aceidentibus,
279쪽
Cap. s. vi substantia, text.expositio. χει
lantibus,sed ipsismet secundis substantiis secunda vero substantia non substat ratione sui,sed ratione primae, in qua,& a qua susten- stentatur,nec substat primis substantiis: ergo prima substantia est magis substantia, quam secunda. Vt Petrus est magis substantia, quam homo:quia ratione sui substat albedini,& reliquis accidentibus,atque etiam eidem homini: homo ver6 non ratione sui, dratione Petrii in quo sustentatur,dicitur sustentare aecidentiamee Petrum ipsum sustentat,sed ab eo sustentatur.
Comparat deinde secundas substantias, & ait: Quod sisterior
m retur eum genere,mVM substantia est quam genuC.si vero cum
alia specie ; aequalis est ratio substantiae , in utraque. Probat primum duplici argumento. Primo,quia illud est perfectius in quociique ordine rerum, quod magis accedit ad perfectissimum eius. dem ordinis. Et inter lpecies animalis illa erit persectior, quae magis aecedit ad humanam, quae est perfectissima species talis generis. Sed species magis quam genus accedit ad primam substantiam , quae est perseditIsima, ut homo : magis accedit ad Petrum quam animaliergo erit perfectior substantia genere. Secundo inter substantias illa est perfectissima, quae omnibus substat; ergo ex aliis illa erit persectior altera quae pluribus substat, sed species pluribus substat quam genus : ergo erit perfectior illo. Probatur minor,quia subnat omnibus quibus substat genus, hoc est eisdem ac ei dentibus, & eisdem praedicatis superioribus, &praeterea substat eidem generi:genus vero n5 substat speciei. Gratia exempli, homo substat omnibus accidentibus,& omnibus prς- dicatis superioribus,quibus substat animal, & etiam ipsi animali. at vero animal non substat homini,sed in eo sustentatur.3 Si vero species comparentur inter se , ut homo cum Ieone; neutra dicitur magis substantia quam alia. Probat, quia una non substat pluribus, sed eisdem prorsus accidentibus, & praedicatis superioribus substat: & una non substat alteri, quia neutra in alia. In ultima parte capitis enumerat sex proptimates substantiae,
ruarum prima est,Non esse in subiecto.Et de prima substantia euiens esse ait,quia Petrus in nullo subiecto est , sed in se, & per se subsistit.Sed quod conueniat secundis substantiis, probat duplici
ratione.Prima,quin si in aliquo essent tanquam in iubiecto: --xime in prima substantia, in qua inhaerent omnia accidentia: sed in ea non possunt esse tanquam in subiecto:ergo in nullo. Probat minorem, quia secundae substantiae praedicantur deprimis , tanquam de quidditatiuε inferioribus : ergo non sunt in illis, tanquam in subiectis.Probatur consequintia,quia es Ie in aliquo tanquam is subiectp,est esse in eo per realem inhaerentiam; sicut ethaeei ens:sed steundae substantiae sitnt de quidditate primarum; Vt
280쪽
somo, & nimal de quidditate Petri: ergo non sunt tanquam in subiecto. Secunda ratio est: Quae sunt in aliquo tanquam in subiecto, ri accidentia praedicantur qu dem nomine de subiectis, sed ratione non possimi praedicari,quia ratio,est dcsinitio, seu c5ceptus quis ditatiuus: sed dc finitio albi non est desinitio hominis: ergo non praedicatur de illo nomine & ratione, sicut praedicantur uni voca, sed loto nomine:at vero secundae sub lantiae praedicantur de primis nomine,& Iatione, ut homo de petro, quia definitio hominis , eth definitio Petri: ergo non pollunt este in eis tanquam in 1 ubiecto, Et ideo non solum primis substantiis conuenit haec proprietas, videlicet, Non esse injubiecto sed etiam secundis. Secunda proprietas Substantiae est, univoce pradicari: quod non sintelligitur de prima substantia Et ideo certum eli hanc proprietatem solum conuenire secundis. Sed non solum conuenire ait generibus & speciebus,quae vere & proprie sunt secundae substantiae, sed etiam differentiis earum:quia de quibus praedicatur species uni uoce recesse est etiam praedicetur eius differentia. Quod vero secundis substantiis,& dimerentiis tonueniat, probat Arist
hae ratione : Vniuora fiunt, quorum nomen est commune, ratio very
substantia eadem: sed nomen secundae substantiae commune est primis, te quibus praedicatur, & definitio eadem , ut nomen homo commune eit Petro,& Ioanni, & definitio eius etiam est eadem, atque illis communis,ut notum est: ergo praedicatur de eis
Tertia proprietas est : me aliquid significare. Quid autem intelligat per, Hoc aliquid: certum est intelligere substaritiam singularem,& per se subsilentem : & ideo asserit; quod licet videa- tur haec proprietas conuenire secundis substantiis quia homo, Se animal videntur significare aliquid per se subsistens: sol uni tamen conuenit primis. Secundae vero non significant hoc aliquid,
sed potius Qualet quid Quale quidem significant,quia sunt quasi
se niae uniuersales primarum substantiarum: & formae videntur haltero. similitudinem qualitatis, cuius una species est forma, &sgura: sed quia sunt praedicara substantialia,dicun m. significare uale qqid.
Quarta proprietas substantiae est, Nullum habere conlparium. si ut Petro & Ioanni nihil contrarium esse potest. Et haec proprietas tam primis,quam secundis substantiis conuenit; sed non quarto modo sinquit Aristoteles quia aliis etiam, ut quantitati est
Quinta proprietas est, Non suscipere magis, ct minu . quemadmodum susicipiunt qualitates: nam unum ea Iidum magis est calidum quam alterum, quia plus babet gradus intesionis: hos autem gracia p