Francisci Balduini jurisconsulti Constantinus Magnus, sive commentariorum de Constantini imp. legibus ecclesiasticis et civilibus libri duo. Accessit eiusdem commentarius ad edicta veterum principum rom. de christianis cum Nic. Hieron. Gundlingii, jc

111쪽

Comment. Lib. II. 8tiis constitutio attulerat. Maiorem etiarn, lata pro ratione temporum forma Reipublissi perii quaedam divisio, cuius altera sedes antium translata erat: denique Orientis te Occidentis nova veluti facies. Magna ita-

prudentia , ct vero divina potius quadam

entia opus erat, non modo ut sine tumultu tantaque rerum disiectarum moles compoatur: sed Sin posterum sine ulla vel iniuria: infusione contineretur, optimarum legunt modo firmissimo vinculo astricta,sed & praei defensa. Denique quod Cicero ad Caesaaasi quando scri psit) omnia excitanda erant, temporum iniquitate prostrata iacebant: timenda iudicia, revocanda fides, compris ste libidines, propaganda soboles: Omnia dilapsa iam fluxerant, severis legibus erantienda. In his vero omnibus valde elaboras adnstantinum, neque tacere possurn, neque ibus taliten verbis dicere valde est necesse.

i& res ipsa latis loquitur: & cum in eam

ii praesentem ventum erit, melius etiam in- Ietur. Certe eorum adhuc temporum at panegyricae orationes, quae faustis accla-onibus palam profitentur, Ut earum ver tiar, exornataS a Constantino mirandum inum, ac pmpe de integro conditas civitates novas leges regendis moribus &srangen itiis constitutas: Veterum calumniosas am.

112쪽

Cur imperii doliaic i l iique sui sedem, relicta Roma, Byzantium transtulerit, ct in eo quoque

ipso alteram veluti Romam condiderit, naultae graves huius commigrationis causis commemorari possunt. Quid i Roma, quae trecentis annis Christianorum languille madens, Ecclesiam pessundederat, & quotquot principes aluerat, totidem infestissimos hostes pietatis in eam veluti armarat, eademque prope omnes rabie imbuerat: denique domus, domicilium atque ossicina erat omnis idololatriae: indigna prosecco erat, quae novum hunc S pietatis asserto. rem, & Ecclesiae defensorem atque patronum teneret, quem vel hospitem vel inquilinunxdomestica illa sua fortasse disciplina qui loci illivugenius fuit) corrupisset, S alumnum degeneri

quadam educatione pravaque institutione ad eandem vel saevitiam vel impietatem flexisset. Tantum abest, digna ut fuerit, quae veteris --

perii & gloriam retineret, ct possessionem: cum illud apsum iam Imperium, religioni & Ecclesiae Christi, fasces veluti suos etiam summit

teret.

Mutata, alioque translata Imperii sede, mitata quoque est eius strina. Sed inepte faciunt, ct imperite, qui quicquid usquam a Veteris Reipubl. Rom. serma fortasse alienum, aut in huius Imperii statu S gubernatione novum vel

. legunt vel audiunt, vel ex Gesarum temporibus eorumque memoria repetunt, protinus id omne ad Constantinum, tanquam auctorem

113쪽

comment. Lib. I l.

muin referunt. Meminisse saltem debue- Sex. Aurelium victorem, qui temporibus iaeodosii vixit, scripsisIe, publica ossicia & pa-ina & militaria, ipsum Adrianum Imp. ad

n tor am reVocasse,quae paucis per Constamum immutatis, Theodosii adhuc aetate dura- . t. Quamquam sane illam in Oriente Impe- novam & constitutionem, & faciem, tam instantino acceptam ferri debere, quamam Constantinopolim, dissimulare nolinarisque maxime beneficio effectum esse, ut ean interea esset& in Occidente: S bieeps iam da illa Aquila utrumque suum spectaret Omaa, pulcherrimo quodam &splendore orn ra, & ordine subnixum. Extat Index, sive cui pellatur Notitia omnium & civilium & mi-arium dignitatum, quae tam erant in Orienteam in Occidente. Ex qua descriptione inligere utcunque post ismus, quomodo parti; sit Constantinus utriusque illius sui Imperii

ovincias: quibus eas limitibus circumscri-rrit: quos denique iis magistratus praefecerit. d ego, quae ex eo libro repeti possunt, nequec loco postent breviter ingeri, non invitustac Praetereo: praesertim cum non conster, ania illa esse Constantini: S multa tam exO- a sint, ut nomina magis referri, quam; aut explicari aut δntelligi fatis post. . Nam & ea tempora caruerunt luce iptorum : tamque sunt multis tenebris Woluta, ut longe facilius sit totam vel G rum vel Romanorum antiquitatem p pe F χ i hosce-

114쪽

4 47. Balduini de Legibus Const.

noscere, quam ex.illis multa, quae recentimen sunt, certa ali qua recordatione com

Erat tum in Occidente Magistratumus, Praesectus praetorio Italiae: cuius Africam quoque ipsam, & maiorem Illi rem occupabat, sicuti in Oriente summa stas erat Prieselli Praetorio orientis: cuilidem dioeeesis latissime patebat , & ThrPontum, Asiam, Syriam, Aegyptum os ctebatur.Ad hos itaque praetoriorum prae ex omnibus illis eorum provinciis Ph

Porro, vi alter erat in Occidente ammus magistratus, praefectus praetorio G. cuius administratio & Hispaniam & pei 1ummo imperio tenebat: sic erat alter in re praefectus praetorio lilyrici Orientalis, ef dioeceses erant Dacia & Macedonia, coctens ipsam quoque Epirum hessaliam, iam, Cretam. Singulae deinde provinei ebant suos vel Praesides, vel Consulares. liquorum magistratuum & ordinem & o descriptionem totam adiungam 8 Ouidi gulis admirabilem Constantini prudenti. Iam vero quid de militiis dieam 3 Militia dico eorum, qui vel in aula & principis eo; tu versabantur,vel Ma stratibus aderant ui apparebant. Sic enim tum appellabantur Osseia dicuntui & vel a Magistratib Uuη eonferebantux, vel a Principe: illi

115쪽

Comment. Lib. I r.

ritates , huius literae probatoriae r tur. Quod etiam a Constantino dili- iter expositum est. Ipsas etiam singularumitatum Curias tam diligenter curavit, ut uniis Reipubl. gubernationem valde sibi curaei ostenderet. Munera municipalia antur militiae, neque annonas aut sal a fisco accipiebant. Et qui b Militiarum vilegiis arcebantur, Decuriones tamen esse teri as ut Actuarii, qui Exceptores iudicumebantur. Sed cum Rem U. universam,n vpro S municipia quoque singula Constam re curae suisse, fatis apparet Multi tum 'Curialia sugiebant. Nossibim erant, nunc sunt, quaestuosa, neque ana Ditiosorum . miti aut dupiditatibus opportuna. Ouid Com Curiales omnes cinquit in iub mus in- l. iuna. si 'misatione moneri, ne revit sessu aut auit de evr. vel ei. m. rus habitandi causa: fundum, quem civi- t. rus

i praetulerint, scientes fisco esse seriandum: e se carituros, cuius coufa impios se,

triam vitando, demonstraxerit.

Patria & resp. primam ortus nostri partem idieare dicitur: At nos ei potius quam nobis t. Humii 'quis igitur eorum delicias serat, qui obliti, amoenos ruris recesius, usi seiviter oblectent, sibique vivant, suae spartae &blse tam modis anteponunt Z φ Olim cum rare accerserentur Romani senatores, pr tae nae quieti & oelo S agris Reipubl. curam

116쪽

F. Balduini de Legibus Const. M. ι

praeserentes, statun in urbem aecurrebant, ris

que etiarn saepe Viatores praeveniebant. tem suam in civitatibus publicam stationen R/ tueantur, qui in earum iam sunt gubernatio. l. ' ne, Rura non deserunt, qui glebae aferipti sunt. '. Cur deserunt urbes, qui iis & Reip. sunt addicti Z Scio quid suavis quidam S. ociosi philostaphi in umbra sedentes dictitent. Sed eorum live delicias nimium molles, sive ineptias inimi cas humanae locietati non tulit, neque serre de. '. buit Constansnus. Imo vero tam pessus non est quenquat uum in Rep. locum deserere: ue etiam ho ctum evulgarit: sui Hrehcta em Ty.quideria misit Ut, revocetur ad curiam. Milrelicta C. desertores castigandi sunt. Sed non mi βε ψς-μ puniendi, qui suam in civitate stationem des

runt. Et quae tandem rerum omnium erit - confusio, ii alter alterius vel .locum vel mu- Α, nus invadat, suum deserati An ignotum est, quales quantasque det turbas πολυπραγμο-

, συο1 3 Sit igitur illa prima lex in Rep. & sin-

gulorum aures assiflue circumsonet: Spartam nactus es, hanc Orna. Constitutae Reip. defensio est, res militaris: quam quidem adeo non neglexit Constantinus, ut summa etiam cura ad optimam disciplinam, & pulcherrimum revocarit ordinem. Non sum tam ineptus, Ut vel delirum illum senem Phormionem imitari velim, vel in umbi a Socio literarum educatus longam oration om de re militari instituam. Neque hist riam

117쪽

-: seribo, ut res in bello fortiter a Constano estas commemorem. Illud tantum di- , euies sortissimis ducibus &clarissiinis offeIunictoribus nullis cessisse. Laudant Iuriscon- I. I. De re militarem Augqsti disciplinam, eumque milli. 1 libros scripsisse narrant. Disciplinam ca- um fuisse veteribus Romanis antiquioremeti am charitate liberorum,. pros teritur ptis.&postd si Constantinum vidissent 3 Testis certe t. reveri usebius, eum quandru vixit, non milita-ninus quam civiles leges tulisse. Non mul-uidem ex iis hodie supesist. Sed quamque superest, earum memoria, exemisit quod imitatione dignum sit, habet. Eticipio quidem, quam sani la quoque fuerit disciplina castrensis, &quam pio prinei. digna, quamque ab omni barbarie aliena, nde intelligi potest, quod non modo suostes docuerit Deum verum & aeternum ve-nvocare, sed certam quoque huius invoc 'iis A Christianae precationis formulam iis arit, conceptam lingua latina in hane sen-

iam e Te unum Deum novimus o te agno- Euseb. lib. tius Regem : te opitulatorem invocamus. Tu 4. M orsa nostra es. Per te hostes vincimus. . T, '

rccepta ferimus bona, quibus fruinii r, Π Rcliqua obs te uno expectamus. opli . eamur, ut Constantinum principem

118쪽

quaedam Ecclesiae veluti coirent di facile pnaus coniicere, qualis reliqua esset discipExtruxerat Conltantinus prope Agrippissem Coloniam in Germanica ripa Rhenimentuin quoddam, in quo ilites station: ' gerent, ad ςοercendas Francorum excurid posterioribus seculis conversum est inmsterium Benedictinorum. Quis hoc puta Ex eastris fieri monasteria 3 Edixerat olim

lata Moses, ut sacrae tubae Levitarum crent, quoties in bellum Iudaei proficiscerenquo magis omnεν intelligerent, non nisi Dspiciis bella vel suscipienda esse, vel gerendinter arma non modo leges silere non de, sed sacras etiam conciones circumsonare d

DφM. e.rq. nobis suppeditant sacrae literae. Tali mei stris esse voluerit, vel inde intelligi t . quieun- lesem tulerit, ut milites, quibus permisit qui c. εο milias suas ad se vocare, non nisi uxores, lil il seivosque suos castrenses vel accersere, Vel cum lucere possent. Certatum olim est remi re Tiberii in senatu Romano, an Praesides,ces, Vel magistratus in provincias ituros cii tari uxores recte possent 3 vicitque, tan: ε 3 3 p Ο Messalint sententia, ut possςnu: S in eam' ..ebis rictuin Senatuseonsultum. Ergo &, nibus suas ςoniuges habere comites conces

119쪽

Commem. Lib. I I.

ct his quidem mulieribus iure singulari

ultum, ut earum absentia iisdem privile- . .

quibus milites ipsi donati sunt, defende- Haec non sustulit Constantinus: sed ut .i & lupanaria in castris esse iudicavit rem nodo turpem, sed publice etiam pernicio. Liti' ' ' & maximi periculi: sic impedimenta, in. .uae & mulieres & servi & pueri reserun-

temere augeri passus non est: sed eum ta- modum voluit servari, ut milites suis uxo-iliis & servis quibus carere non possunt,eOn- essent: alium comitatum, qui& eos Onet, & aliis esset oneri, secum non traherent. senim minus convenit iis, qui semper exti tanquam in procinctu esse debent 8 Porro ut milites essent, quod esse debent, . defensores, S populi, non autem, quod 0lent, praedones: Constantinus eos stipen- luis adeo iussit esse contentos, ut etiam le- ediderit, des algamo non praestando: quδl. unae. Miter vetuit, milites a suis hospitibus exi- salg .hosp. pulcitram , lignum, Oleum, salgami nomi- Πφn P Salgami vocem, quae condimenta & alia 'U' . istum quotidianum pertinentia significat, iis ante Constantinum annis in usu fuisse,nde intelligi potest, quod eius meminerit

umella. Keterum Ubi ea vox obsolevit, lex quoque in oblivionem venit, vel barbaro potius emtu repudiata est. Quid enim non audet,iζ etigin ecquo non perrumpit armatorum

120쪽

. ' Non neglexit Constantinus necessiariagationem militaris annonae r quid enim. sili commeatu esset exercitus 3 sed sobria, frugalem. minimeque delicatam fuisse, L et 'C. de militarem enervaret, non obscure siet erog.il. Ae buccellati quidem meminit. . . . Sie. elim Vscatum ruisse frumentum. ad ul

turnitatem excoctum, scribit Ammian: G cellinus lib. XVIII. Neque dubito, quin istantinus ipse , ubi opus erat, frugalit continentiae exemplum suis militibus beeuti & Spartianus narrat, Adrianum plo Traiani, Scipioniω Aemiliani, & t libenter uti solitum cibis castrensibus,

Eaugdem Traiani, vel etiam si h

principes, qui libertatem testamenti nui. milites. Priores asseruerunt, repetamus De testa- Domitiani, Nervae exemplo, Constantiixit, ut misites possent, sicuti vellent, testum facere: ut etiamu quid in Vagina ae peo, literis sanguine suo rutilantibus a' rint, aut in pulvere inscripserint D tempore in praelio Decumbunt, rata eultima voluntas. Non estnecesse . milit

hoc genere privilegia, quae alii colleg . hoc loco recensere. Illud solum dico, nis illis operosis iuris Civilis solennibustes cum testamentum facerent, relit os bertati atque simplicitati iuris gentium