장음표시 사용
161쪽
i enim, tametsi honeste accipiantur, inhone- amori peti. Haec Ulpianus. aeterum ut nulla etiam petitione hic opus Dialiaque extraordinaria cognitione, effe-ὶaec, de quantanc agimus,Cons antini consti-O. Magnum vero alioqui liberalium stu- 'tam privilegi gin suisse, magnumque favo, ita illa, quam ultro Praetor extra ordinemi piebat, cognitione, agnoscere interea debe- l. eum filias. Atque ut magis intelligamus, non pro- ussam. Si inrum tantum, sed ' auditorum &discipu-ςeFt. um habitam esse rationem: meminerimus,
M a Iurisconsultis responsum est: Cum fi 'μμ'
fam. Rona e degens studiorUm causa Viati' l. Iulianus. n tuum alteri credidisset, a Pridiore illi dari S. quod di-raordinariam & utilem actionem, ut id re-citur. ad
ere i pse possit, & absente patre agere. Sed &
Ludiorum causam siliosam. recte mutuum Di posse, neque tum Senatusconsilio Macedo- eod. titino locum sore, placuit. Nam& Ulpianus l. quae paganter ostendit, ad paternae pietatis officium tinere, filios non modo alere,sed etiam in stui alere. Et tutor iubetur, merce ζ3 pupilli iε, 3 iuior.eceptoribus constituere. Quod & in causa adraicipillae dicitur; nam hanc quoque liberalibus tui. ibus instituendam esse, ait Iulianus. Denique pillo in bonorum possessionem misso, ex Car' , .4. '' aiano edicto non solum alimenta pr.estanda d.b. sed & necessarias ad studia impensas, PauluS I. de bonis. Quid reliqua commemorem, favore itudio- f. non lia, lineulari iure constituta Praetor absentiam
162쪽
13i F. Briduini de Legibus Const. M.
studiorum causa, prope ut eam quae esset Rei, publicae causa, iustissimam esse iudicat, ct sineu-
Ek quibis, lari saVore prosequitur. Sed neque ante annos cauc mai. Vigintiquinque, quenquam praetextu publicorum munerum poste avocari a studiis & schola, M. reseriptum est. Ouae res facit, ut non omnino etiam insolens este videatur, quod in hac Con- . ..t ' stantini constitutione postremo loco notavimus,
privilegio quodam S praescriptione sori defendi
professores, ne litis causa temere alio avocentur
atque distrahantur. Quale deinde privilegium ct studiosis ipsis discipulis concessum fuisse, Iustinianus significat. Seribit enim Constantino' politana in schola, Praesectum urbis suille iudicem adolescentum, qui Iuri civili in ea operam dabant. In Beritiensi vero ci vitate quae Legum altera erat Academiab vel praesidem Phoeniciae, vel episcopum, vel prosesseres ipsos. Sed quia totam hanc rem apertius postea explicuit Fri-dericus Aenobarbus Imperator, suam constitutionem de scholasticorum privilegiis, cum Constantini &Iustiniani Legibus legi voluit, Ssuperiorum in hoc genere principum beneficia
superavit: & nos ex eorum numero esse vide, mur, quibus ille favisse videtur: es eius favorem, omnibus nostri ordinis hominibus, aliisque magis atque magis notum esse cupimus: iuvat, pro coronide, hanc optimi principis Germanici nobilem constitutionem subiicere. Nam etsi molesta verbositate laborare videatur,neque ullam habeat orationis illecebram : tamen mimum
163쪽
Commetit. Lib. I I. nimium rion solum delicati atque morosi, sed etiam iiagrati essemus, si propterea eam fastidiamus: nimium etiam iniqui, si corum, quibus scripta est, temporum linguam non excusemus.
Habita super hoc diligenti isquisitione episcoporum, abbatum, ducum, σ omnium iudicum, S aliorum procerum sacri nostri palatii exam natione, omnibus qui causa studiorum peregrinantur, scholaribus, ermaxime divinartim atque sacrarum lcgum professoribus, hoc nostraepietatis benesicium indulgemus, ut ad loca, in θtii us ibterarum exercensur fludia, tam ipsi quam cο-rimi nuncii veniant, es in eis secure habitent. Dignum namque existimamus, tir cum omnrs bona facientes nostram laudem re protectionem mni modo mercantur, quorum scientia totus
illaminatur mundus, re adobediendoni Deo renobis eius ministris vita sititiae torum in ormatur, quadam lectati dilectione eos ab omni iniuria defendamus. suis enim eorum non mis reatur, qui amore sici utiae extiles facti, de divitibus pauperes, semeussos exinaniunt, vitam suam multis periculis exponunt, a vilissimis saepe hominibus squod iraviter ferendum est in corporalis iniurias fine causa perferunt Z Hac igitur generali Cr in perpetuum valitura lege decernimuι, ut nullus de catero tam audax inveniatur.
qui aliquam scholaribus iniuriam inferre promniat, nec ob alterius cuiuscunque provinciae δε-lictum De debitum squod aliquando ex per Nemsa consuetudine fastum acidivimus P aliquod
164쪽
damnum eis inferate ' scituris huiusmodi sacrae constitutionis temeratoribus oe etiam ipsis locorum rectoribus, qui hoc vindicare neglexerint, restiturionem rerum ablatarum ab omnibus exuegendam in quadruplum et notaquε infamiae eisino iure irroganda, dignitate sua se carituros in perpetuum. Veruntamen si litem eis quiliam super aliquo negotio movere voluerit, huius rei options data scholaribus, eos coram domino Dei magi Pro suo, vel ipssus civitatis episcopo, quibus hanc iιιrisdictionem dedimus, conveniat. sui Poro ad alium iudicem eos trahere tentaυcrit, etiam si causa iustissima fuerit, a tali: conamine cadat. Hanc autem legem inter Imperiales Gnstitutiones silicet sub tituis e Ne filius pro patre, c. inseri iussimus. Datum apud Ron ΓΜ, anno Domini M C LVIII. mense Novembris. Fridericus, qui Aenobarbus dictus est, Germaniae Imperator sortissimus, princepsque prudentissiimus, cum totam subegisset Insubriain, Ut ReiM p. constitueret, iuridicos Italiae conventus indixit ad Roncalias, civitatem supra Padum : ibique paulo post, anno sui Imperii sexto, edidit hanc de scholis, earumque privilegiis legem : quam & in ipsum Constitutionum codicem anseri iusiit, ut maior illius esset auctori-xaS, magisque perpetua memoria. Nam & sine his scholis, Rempubl. quam constituebat, di Uturnam esse non posse videbat, & seliolas sine praesidio singulari diu consistere non posse intelligebat. Meminerat, Lotharium Imp. paulo
165쪽
ante iussisse, libros Iuris civilis in lucem revocatos publice praelegi. Audiebat, Carolum magnum debellatis Langobardis, & Papiae scholam institu ille,& Bononiae academiam instaurasse. Sed Principum adhuc favore &defensione haec gy mnasia opus habere vidit: & ut ea magis atque magis tueretur, ad se in primis perti- nere iudicavit. Laudatur Alexander Severus Impo quod non sua modo purpura protexit, sed ct obiedio suo corpore aliquando defendit Ulpianum, adversus vim & iurorem militum irruentiUm. An non multo maiori dignus laude est noster Friderieus, qui scholasticos studiosorum coetuS multo meliori praesidio texit, & illa in primis divinarum humanarumve rerum studia optima, quantum potuit, sevit ΘSunt autem huiusce constitutionis praecipua capita duo. Primum illud &summum esse interpretamUr,. ne qua pro alio oppignoratione, ac veluti manus iniectione scholastici tenerentur, aut veXarentur. Ut quod postea in hoc genere suis clericis tribuit Gregorius XI, multo meliori iure Fridericum intelligamus 1tudiosis scholastici s tribuisse: ut certe in his erat maior, meliorque, quam in illis, spes & portio Ecclesiae. Sustulerat quidem olim Iustinianus in universum tales ut appellat in σμους, Vel ut veteres appellarunt) ἀνδρο- Sed cum barbara deinde tempora in usum revocassent talem barbariem, novo fuit opus privilegio, ut saltem schola-
166쪽
ras Τ Balduini de Legibus Const. M. stici hoc vinculo vinciri, & a studiis abduci non postent. Huc autem proprie pertinere hane constitutionem, ipse etiam indicat titulus, ad quem eam referri diserte praecepit Friderieus. Eius enim tituli argumqntum est, ne alius pro
Alterum huius legis caput est, ct beneficium, ne litium occasione distrahantur studiosorum conventus, aut scholastici iniquis iudiciis ve-SentUr. Hos itaque, si qua lis sit, posse sibi iudi . cem deligere, vel doctorem suum, vel episco, pum. Hic enim rursus iis tribuitur, quod cle. ricis tribui solet. Et quos tandem vel Episcopus vel Ecclesia magis clericorum loco habere debet, quam adolescentes bonae spei, studiosos religionis atque literarum 3 Milites, ne a suis i , e Mni V Q ntur, si litigandum sit, ducem suum 7. 14M,4 habent iudicem. Placuit, deteriori vel loco vel , i is a conditione scholasticos esse non debere. Lon l. mil gior in t ae caula tortali e tui, quam enet necelle, quamque prius ipse proposueram: sed amor &reverentia bonorum studiorum longiorem me sedit: & boni viri facile in hae causa homini in scholis educato ignoscent. Ut eos qui ingenia excolerent, mirifice complexus Constantinus est: sic & bonos agricolas, qui Reipub. valde necessarii sunt & utiles, adiuvare, remque rusticam tueri, ut debuit,
etiam voluit, neque superstitione aliqua ab hoc niti, ' ' favore abduci se passus est. Extat eius con titutio in haec verba:
167쪽
9m actae iudices, urbanaeque plebes, ct murra ortium oscia, venerabili die solis qui ut . Ruri tamen posivi, agrorum cultura ILHσσnterque inferviante quoniamfrequen- eυ enit, ut non alio die aptius frumenta si ', CV et ine e scrobibus commendenturo re neca sonra momenti pereat commoditas , caelesti ozri sitsur concessa. Superstitiosam dierum observationem, quaed aliqua religione conscientias hominum Obringece vellet, vel tanquam Dei cultus,omninoneeuaria esse fingeretur, & eius pars quaedam Iranino haberetur, vel denique ad veteris Iu-
iniserii morem exigeretur, religionis verae ra-io non admittit Sed politiae & ordinis civi- is gratia, aliquod in ipsa etiam Ecclesia dierum di serimen, quod populus observet, esse oportet. Illud vero ipsum se indixit Constantinus, ut neque ad superstitionem aliquam deflecteret, neque noceret Reip. Leges de seriis olim pertinuisse ad ius Pontifidium, Cicero
scribit in libris de Legibus. Sed profano illo
iure sublato, ad suam eas curam Constantinus, ut politiam Ecclesiasticam, sapienter re- voeavit. Quid primum hic statuerit, Soχoinenus scriptor historiae Ecclesiasticae his ver
168쪽
138 R Balduini de Legibus Const. M.
aseribere solemus, seribit, addititium videtur.
Nam neque ulla eius in Constantini lege mentio est: neque temere cumulandae seriae sunt
Diei dominici ut nunc quoque Vocatur) meminit ipsa quoque Ioannis Apocalypsis: ut antiquissimam esse observationem meminerimus. Quibus autem studiis Constantinum ait Soeomenus voluisse eum diem , quo alioqui ab aliis negotiis ocium & quies est, occupari, libenter equidem audio & accipio. Sed opera tamen rustica, in quibus vel mora vel procrastinatio magnum haberet periculum, prudenter excipi, Rei p. intererat: &salva religione fieri potuit. Certe ne ipsis quidem olim ethnicis, si qui in media illa superstitione paulo cordatiores fuerunt, laec prudentia defuit. Narrant Scaevolam contuitum, quid seriis agereiiceret respondisse: Quod praetermissum no
ceret. Quid Z quod CHRIS TVS disertiq
verbis in lioc genere docuerat, homines etiam
profani secuti sunt. Extat enim haec quoque apud Macrobium sententia: Si bos in specum incidisset, eumque paterfam. adhibitis operis liberasset. non est visus serias polluisse. Athenienses quidem ali- . quando maiori superstitione coluerunt sua illa Plynteria, quam sua unquam Iudaei Sabbatha. Nam iis diebus non modo, vel si summa urgeret necessitas,quicquam facere nefas esse putabant , sed templum etiam claudebant. D semper ineptas, nimisque otiosas stultorum ferias
169쪽
Conment. Lib. I 39cl Acaviores fuerunt Romani, quam ut tamide vQl insanirent, vel ineptirent. Ergo &QoTom Poetis audire Constantinus potuit: Mi P PQ etiam sestis quaedam exercere diebus 'as Ce iura sinunt; rivos deducere, nulla eligio vetuit: segeti praetendere sepem, 3sidias avibus moliri, incendere Vepres, Maritoriaque gregem fluvio mersare salubri. Columcla libro a. de Re rust. cap. 22. laudatizec Virgilii carmina: idemque veteres Ponti-I Um Romanorum leo es hac de re commemo-cat, & cum Virgilii versibus confert atque committit.
Sed S Traianum rescripsisse ait Vlpianus,l. penultea quae ad disciplinam militarem pertinerent, de feriis. etiam seriatis diebus peragenda esse. Id ipsum itaque Constantinus statuit de iis ; quae ad rem rusticam pertinerent. Dissicile est autem hic
homines ita continere, Ut modum servent, Ueque aut fanatici sint, aut profani. Sane Leo, qui post Iustinianum imperavit, lege lata iussit, σχολάζειν καὶοι τήν κω τους γεωεγους. Seio quae fuerit G culorum, eo p sertim tempore, vanitas ct superstitio. Potuit tamen iusta esse causa, cur Leoni aliud placuerit quam Constantino. Νeque tamen agricolas esse profanos voluit Constantinus, aut a sacris alienos aut vero sic suis semper operibus tanquam glebae addictos, ut nihil haberent otii ad cultum Dei & curam religionis; sed ubi iusta eos causa evocaret, ' necessitas premeret, noluit superstitione retardari. Ipse etiam
170쪽
l. . C. De agric. &cens. 1. I. De Feriis.
1 o F. Balduini de Legibus Const. M. Moses, cum solennes suos dies sestos institueret, agriculturae & operum rusticorum rationem habuisse videtur: ut quum nihil esset quod in agris ageretur, es maxime tempore ferias religiosas indixerit: & tamen eum etiam 'modum servavit, utp ter Sabbata, toto anno non nisi septem dies feriatos esse iusserit. Sane ut magis atque magis opera illa rustica, ne interturbarentur, adiuvaret Constantinus, alteram quoque legem edidit, his verbis: Mn- quam sationibus vel colligendis frugibus ius
flenses agricolae , od extraordinaria onera trahantur; cum proviADtiae sit, opportuno tempore his nece itatibus satisfacere. Scribit Ulpianus, Marcum Imp. Oratione olim sua exprellisse, ne quis messium vindemiarumque tempore adversarium cogat in iudicium venire: quia occupati circa rem rusticam, in sorum compellendi non sint. Rationem hanc magis explicat Callistratus: Destituetur inquit) annonar praebitio, si avocentur ab opere rustici. omitto illud Ciceronis in Verrem: Miserum atque iniquum esse, ex agro homines traduci in sorum, ab aratro ad subsellia, ab usu rerum rusticaruin ad insolitam litem atque iudicium. Illud dico, iustas saltem suisse messium vindemiarumque tempore serias, ut interea sorum a iudiciis frigeret, cum ferueret opus in agris. Hasce res prolatas se enitia a Romanis appellabantur) in omni Repub. necessarias esse, nemo non videt. Ac eo tamen tempore ius dici posse de rebus, quae tempore