장음표시 사용
121쪽
munero quatuor. Prima terminorum numerum definit; secunda cum tertia terminum medium . quarta extremos dirigit. Harum binae qualitatem; binae quantitatem prop
Leger SyIIogismi SimpIicis. i) dies tantum sint termini. Patet id ex
129. , & ipsa natura ratiocinii β. Iar. , cujus explicatio est syllogismus; sicut enim in ratiocinio tres tantum ideae, ita hoc ipso in syllogismo tres tantum possunt ESSO termina, cum quaelibet idea uno termino denotetur. Contra hanc legem peccatur I. si clare quatuor termini diversi habeantur, non tamen si sint synoni mi; ut si diceres :Omne ens simpἰCae est incorruptibile ; sed anima humana est cogitians: ergo anima hu- lmana est incorruptibilis. a. Si terminus quispiam significationem mutet; est enim in eo casu aequivalenter duplex, cum idem sit, seu quae ideae diversae per unum terminum, Seu per duos significentur; ut: Omne extenSum est corpuS; Sed omne spatium est laetensum ergo omne Spatium est corpus. Vox eaetensum hic mutat sensum; in majori enim significat lex tensum in concreto, & in minori exten- lsum in abstracto. . .
a. Terminus mediu3 neque ex toto, neque ex Parte ingrediatur conclusionem. Cum enim in conclusionem termini extremi inter se con- ljungendi sint β. roo. , locus non erit ictr-mino medio; siquidem unaquaeque Propositio praeter copulam non nisi duos terminos, subjectum videlicet, & praedicatum admittit g. 94. cor. I. & 2.3. Contra peccarent hi syl-Ιogismi : omnis υirtus est honestu; sed pict-tas est Diritas: ergo Gliqua virtus est honesta: omnis habitus honestus est laudandus sed pietas eSt lis bitus honestas: ergo Pietu lhone*ta eδι Iaudandί. ,
122쪽
De Argument. O NOm. de Syll. 1 a P . in Terminus medius saltem, in una prae missarum αCcipiatur uniUersaliter , is qui- dem complete. Nisi enim id fieret, mutarους
sensum , adeoque aequi valerer duobus terminis, quod est contra L. I. Nam si medius per-
minus . in utraque praemissa accipiatur Articulariter, in utraque . adstringitur ad eum sensum particularem, quem praecise admittiealter excremus, quocum Min ea Propositionae
conjungitur; cum igitur duo extremi latur, essi ut diversi, diversa quoque in termino medio significatio oriatur, necesse est; ut si dicas : Omnis liber est aIiquod compositum;
sed aliquod compositum est quodυis libri folium: ergo quodvis tibri solium est liber.
Debet porro haec universalitas termini medii esse completa Io6. schol.) ; unde pariter vitiose sic concludo: omne in republica munus Coum ornavit; sed conrulatus a Titio gonus est aliquod in republica munus: ergo Comsulatus a Titio gestus C um Ornaoit 2 Excipitur tamen ab hac lege terminus medius, . si sit singularis; cum enim determin tum sena per individuum significet, Omne aequivocationis periculum procul abest. Indes
bene sic argumentor Plato fuit discipulus Socratis; sed Plato fundavit Sectam a dein micam: ergo reliquis discipulus Socratis fundavit sectam academicam . 4. Terminus extremus nyn Sumatur univerSaliter in conclusiane, quando in praemissis GCCeptus est Purticulariter. Ratio est :quia terminus extremus, qui in praemissis tantum particularis fuit, novum Emceret SenSum in conclusione, si ibi acciperetur universaliter , unde quatuor evaderent termini contra
L. r. Quin & plus diceretur in conclusione, quam in praemissis, quod fieri numquam potest, cum conclusio in praemissis contineri des-beat β. Ia5.cor.5. ; sic vitiosus foret hic syl-I0gismus : Omne cogitans CSt exiStens; sed nuI
123쪽
tura animi desnienda; sex Epicurus fuit
philosophus: ergo omnis philosophus erravit in natura animi desinienda. Ambar ero misSae non Sint negativae Neutra enim idea conveniret cum media, a- deoque haberetur casus tertius ratiocinii 1 6. , in quo Secundum axioma tertium citat. schol. in nihil concludi potest: sic nulla est conclusio, si dicam : nullum Corpus cogitat 9 sed anima humana non est Corpus :
f. in Si una praemissarum sit negativa, negativa qusque sit conclusio. Si enim una fi praemiSSarum sit negativa, ex duabus idsis una convenit cum tertia, altera non: habetur Proinde casus secundus ratiocinii s. lassi, in quo per axioma secundum ideae illae inter sesnon Conveniunt , , atque adeo in Consequente convenientia earum neganda est, quod non nisi conclusio negativa praestat. Sic cum dicis : nullum corpus Cogitat; sed anima CC-gitat ; inserre debes; ergo anima non CSt
Coroll. Ex hac, & praecedente lege tiro colli-- get, numquam in syllogismo legitimo unam
. tantum propositionem, vel omnes tres simul posse osse negativas, Sed necesSE BSSe, ut.. vel omnes tres sint assirmativae , vel duae earum negativae, & una assirmativa. 7.) Ambae praemissae non sint particula CI. Sit enim i. Syllogismus assirmativus, erunt igitur duae praemissas a firmativae per L. 6. Si jam duae praemissae essent particulares, medius terminus bis acciperetur particulariter Contra L. 5. Nam omnes termini harum propositionum sunt particulares; ii duo, qui subjecta agunt , propterest, quia subjectum pro positionis particularis semper est particula
124쪽
agunt, propterea, quia Praedicatum propositionis affirmativae semper sumitur particulariter ac, ); sed inter hos medius terminus bis ponitur β. ibo. & schol. . Igitur &ipse bis particularis erit; ut : aliqua ira eSt
Sit a. Syllogismus negativus, erit igitur una praemissa pariter negativa per L. 6. Jam in hac praemissa negativa medius terminus erit vel subjectum, vel praedicatum. Sit primo subjectum I iterum bis accipietur particulariter Contra L. .5. cum enim medius t Er-
minus in negativa praemissa, quae parricularis est ex hypothesi, ponatur esses subjectum,
erit is quoque ibi particularis β. IO6. . O7. . .
In altera autem praemissa, quae est particularis assirmativa, idem illo medius terminus semper erit particularis, seu agat subjectum, seu praedicatum io6. &io .): igitur bis accipietur particulariter ; ut si dicas : aliqua ira est laudabitis; sed aliqua ira non est opprobandσ: ergo aliquid laudabile non est approbandum. Sit jam secundo medius terminus in praemissa negativa praedicatum : hoc in casu non orie tur quidem hoc vitium, quod jam bis assignamus; cum enim omne praedicatum propositionis negativae universale sid g. 105. , medius terminus saltem semel accipietur universaliter, adeoque . satisfiet L. 5. sed peccabitur contra L. 4. Videlicet terminus Θxtremus, & quidem major in conclusione erit universalis, qui tamen in praemissis fuit particularis. Νam in hoc casu Conclusio est negativa per L. f. igitur terminus
major, qui ibi praedicatum agit . Ia9. i,
in ea sumitur universaliter si . lo5.ὶ: in praemissis vero idem terminus major vel est subjectum praemissae negativae cum ejus praedicatum ex hypothesi sit terminus medius ὶ vel aut subjectum,. aut praedicatum al-
125쪽
iac Pars f. mp. XIII. . terius praemissae assirmativae s quidquid horum
sit, semper est particularis ; subjectum enim utriusque praemissae est particulare propter. Suppositam particularitatem nutriusque propositionis ββ. io6. IO7.); praedicatum pariter praemissae assirmativae est particulare per di--cta , & β. Iois. : ergo ubicumque in praemis- is in hoc casu ponatur terminus major, Sem ter est particularis ; sic v. g. quidam impius .
non fuis philosophus; sed quidam Atheus fuit philosophus ; ergo quidam Atheus non fuit impius. Excipiuntur ab hac lege duae propositiones singulares , Verum tunc Solum, quando ipse terminus Singularis agit terminum medium cons L. 2.): sic bene concludis: Cicero .fuit princeps elaquentiae; sed Cicero fuit consul ROmcinus: ergo quidam c SuδRomanus fuit Princeps elaquentiae: non VE-ro sic : Plato tu it discipulus Socratis; sed etiam Xenophon fuit discipulus Socaratis; ergo Plato fuit Xenophon. 8. Si una praemissarum particularis Sit, sit quoque conclusio particularis. Sit Enim i.
Miraque praemissa amrmativa : cum una ex iis ponatur esse particularis, uterque terminus extremus in his praemissis erit particula vis; nam tres. termini harum propositionum sumentur particulariter. nempe duo praedica
/ cularis; & unicus solum universaliter, qui videstice: subjectum agit in praemissa univer- Sali. Hic vero, qui universaliter. sumitur, nec Θssario est terminus me dius , qui propter L. 5. semel saltem debet accipi universaliter :Dt si dicas: omnis virtus est honegra; se Aialiqua ira est tirtus: igitur in hoc casu u terque extremus in praemissis Sumitur particulariter. Jam vero, si conclusio fisret universalis, utiquΘ ejus Subjectum, nempe terminus minor fieret universalis, quod cum per L. - s. non liceat, necene est, ut coariusio
126쪽
Argument. D NOm. de Syll. 125 stat particularis; igitur inserendum et ergo aliqua ira est honeSta, non autem : ergo omnis
ira est honCSta, diit a. una praemisSarum n eativa d cum rursus una ponatur esse particularis, duo tantum termini, in his praemissis erunt universales s nempe, si universalis sit κnegativa, hujuS negativae subjectum, & praedicatum I si vero. universalis sit affirmativa, /subjectam affirmativae , & praedicatum negativas ; inter quos saltem semel debet essct rerminus medius per L. 5. alter vero unive salis poterit esse unus ex extremis proinde unus extremorum certo in praemissis erit particularis ; ut si dicas: Omnis virtus est Iisn sm ; sed Gliquo ira non eSt Dirtus: sive nu Ia virtus est fugienda ; sess aliqua ira e3r Cirtus. Jam Vero, cum in hoc casu conclusio simi debeat negativa per L. 6. si ea foret universalis uterque terminus Extremus in hac conclusione sumeretur universaliter UI. 104. 105.); quod cum per L. 4. non liceat, concluSio . particularis sit, necesse est ;igitur inserendum in primo: ergo aliqua ira non erat hoΠCyla, non autem erigo nulla ira est honesta; & in altero : ergo aliqua ira nouest fugienda, non autem : ergo nulla ira est
Coroll. Ex hae praecedente lege tiro rursum colliget, numquam omnino in syllogis- mo legitimo aut unam tantuna, aut onmeS. tres propositiones posse esse particulares; sed pecesse generatim esse, ut vel omnes tres sint universalesν vel duae particulares, dc una universalis.
De Syllogismo Composito. CXXXII. Syllogismus composituS β. Ia8. , Quoin
quatenus attentionem meretur, est triplex : plex
127쪽
et 26 Purs L Cap. XIII. - vel conditionalis, vel conjunctilius, vel di junctious. DΘ his ordine. Syllogismus conditionalis, sive hypstheticus est, cum una ejus praemissa est propositio conditionalis 98 3;ut : si mundus proDidentia regitur, DUMS CSt . sed mundus prctoidentia regitur; ergo Deus est. '
CXXX L Syllogismus hic unica hac le
ge ordinatur: mrmata conditione assumaturgusque Conditionatum; se negGO. Conditionato negatur Conditio. Cum Enim in conditione
contineatur ratio, cur verum sit conditi Onatum β. 98 corta a. 3, quamdiu ratio subsiststir, veritas quoque conditionati subsistere debet, & si ab opposito veritas conditionati non detur, neque ejus ratio in conditione .dari poterit; sic : Si anima humana est enssimpleae, ea est incorruptibilis; sed anima humana eSt ens Simpleae; ergo anima litamana est incorruptibilis; vel si anima est corpu3, ea est eae Partibus Composita Sed anima non est ex partibus CompOSitar ergo anima nctu
Schol. Si unica ratio, , cur conditionatum possit esse verum, illa sit, quae in condi-.tione exprimitur, vera quoque prodit conclusio, cum negata conditione negatur cot ditionatum, v Et assirmato conditionato a Dfirmatur conditio ; ut si dicas: si Oti I Dir- tus est, i Ilud est honestum; sed Otium non est DistuS P ergo Otium non est honestum rust si anima ens simpleae est,ea. est Partium expers; sed est partium expers: Cr-μ est ens simplex. Contra si praeter illam, quam conditio continet, aliae dentur rationes, Cur conditionatum verum essΘ queat sconclusio hoc modo elicita falsa erit; ut si inseras: si Cajus homicida est, est improbus; sed cujus non est homicida: ergonsu est improbus 9 vel fel est improbus remo est homicida. Verum ex ipsa hac di-
128쪽
De Syllogismo Composito. iari versi tale satis patet, ejusmodi conclusiones,
quando verae sunt, esse solum ratione ma- teriae, non vero vi formae veras, atque adeo
hunc Syllogismos hypotheticos construendi modum pro lege generali statui non posse. lex enim, a qua formalis ratiocinii veritas Pendet, pro omni absolute. materia valere' desbet. . CXXXIV. Syllogismus conjunctiυuS, sive . COPulativuS est, cujus una praemissarum eStpropositio copulativa β. ioo. , & quidem negativa, cujus membra ita sibi opponuntur, ut simul vera esse nequeant; ut cum dico: nemo potest simul servire Deo is mundo ;sed multi serviunt mundo: ergo multi non serDiunt Deo. . CXXXV. Syllogismus copulativus hanc sequitur legem: .rmato membro quocumquUreliqua negantur ; cum enim membra Copulativa nequeant simul vera esse s . Praec. , hoc ipso, quod unum assirmando ponatur esse verum, reliqua negando tolli deberet; ut : non poteSt anima simul aeternum sivere, 6' cum corpore perire sed anima aeternum stait: ergo non perit cum Corpore. Schol. Si membra copuliata ita inter se pu gnent, ut nec falsa simul esse queant, etiam negato uno reliqua cum veritare affirman- tur; ut: non potest aliquid corpus simul moveri, is quiescere Sed DC 'Corpus. nou mODetur: ergo quiescit . Sed nimirum haec conclusio rursus . tantum . materialiter - Vera Brit; cum id universim non obtineat - nam si omnia membra simul abesse, adeo- que falsa esse possint, ex unius negatione - haudquaquam vera conclusio ducetur; ut si dicas: nemo potest simul esse Viennae D
Furisiis; sed Cassus non est Viennae: er4scujus est Parisiis quod salsum est , si sit
Pragae, vel alibi cons. β. i55. scholi . CXXXVI. Syllogismus disjunctivus est, cu
129쪽
328 Pars L. Cap. XIV. jus una praemissarum est propositio complers disjunctiva . ior. & schol. , cujqs proin oct
omnia disjunctionis membra enumerantur ' ut: nut Per eyt, aut aestas, aut autumutas, Gαι hyems; sed Der est: ergo neque USO a Stas, negiae clutumnus, negast hyems.
Quae CXXXVII. Syllogismum disjunctivum haec
ejus lex'lox dirigit: affirmato membro quo tamgue, Gας pluribus, reliqua negantur; se negato unct , aut pluribus, reliqua assymantur . Membra nemps disjunctionis completae nec simul vera, nec simul falsa esse possvn . Sic: vel anim humana perit Cum Corpore, Det post mortUm Corporis manet superstes; sed anima human non perit cum corpore: ergo Pssi mox-tem corporis manet superstes. Idem : Vienna Deἶ est sita in Europa. oel in, Asia, vel in Africa , Det in America sed . Vienna sita est in Europa: ergo nequσ in ASia , nequcti in Africci, neque in America
De reliquis argumentationis speciebus
edii ὁ CXXXVIII. Enthym ma est Syllogismus ,
en hy- cujuῖ una praemissa in mente retinetur, pro '' pterea quod per se faelis a quovis intelligi, ac suppleri potest; ut cum dico: anima bu-mana est eus simpleae : ergo est incorruptibilis . Prior antecedens , altera consequeny audit. Quid ea CXXXIX. Di herema nuncupatur Syllo-piche- gismus, cujus vel alterutri, vel utrique pra in m missarum sua statim rati γ adjungitur, quo adversarius emo velut impetu undique constringatur; ut: Omne ens simplex est incorruptibile ; non enim habet partes, in quas resolvi possit; sed anima hinmana eu eus Simplex ; nam imposSibiIe est, ut Eny Compositum Cogitetnergo anima humana est incorruptibilia.
130쪽
De seliq. Argument. DEC. . . , ab UXL. filemma est argumentatio , in qua auid F. ing is propositionis cujusdani, complete Di di Junctivae β. Ioi.& schol.) membris aliquid i*m μ' Contra adversarium insertur ut est illud Tertulliani in apologia pro Christianis , adversus 1 raJam Imp. Jecretum : vel nocentes sunt Christiani, Dei innocentes. si nocentes: cur inquiri prohibes 8 Si innocentes: cur delatis poenam irrogas Uel' illud contra Scepticos: de Omnibus dubitandum esse, Det Derum est,
vel Iulsum s si verum ; εγο habetur indi- Cium, per quod verum a Jalso discernatur si falsum : rem habetur indicium, Per quou
falsum a vero disce natur. Iegitimi Dilemmatis
r 3 Disjunctio sit completa ; si enim membra omnia simul falsa esse possent, adversarius negando antecedens vim argumenti elu- L deret sic males arguit Testius: mortem non 'ς eySf tim Undam ex eo, quod animus Dei pereat Cum Corpore, vel post mortem aeternum beamus sit Juturus s disjunctio enim deficiente a- . liquo membro, non est completa. Potest nemps etiam animus post mortem esse perpetuo infelix, ac mi Ser. a. Quod infertur, eae suo membro lagitime profluat, Secus adversarius negando Consequentiam elabetur ; si sic arguas : Dei anima Perit Cum corpore, vel post myrtem erit superstes: Si perit; mors non erat timenda, .cum nihil sentiat amplius; si mancti suPer- stes, mors iterum timenda nω eSG. cum Sit
beata futura ; utraque illatio negari potest; neque enim in falsa hypothesi, quod anima
pereat cum Corpore, neque eo, quod maneat superstes, Sequitur mortem non esse timendam, cum in primo casu 'possent gravissimi dolores ipsum interitum comitari; in al- vero, Merna miseria mortem subsequi.