장음표시 사용
61쪽
quam ab illis fieri solet qui loca maritima incolunt, illi enim plerunque
tenuioris fortunae sunt, utpote interpretes, proxenetae portitores, nau si i qtei R i
tae , piscatores , serui. mancapia eorum qui urbes remotiores inlia 22. . et '
Reges propter foetorem istum in maritimis locis non habitant, sed in ciuitatibus alias non longe tamen ab illis remotis, Atqui in maritimi W--- hi praefectos suos habent qui suo loco eis praesint. Verum quidem est urbes
amari aliquantulum remotas soli e maritimis esse maiores , nullo A . . , o neque quo ad aedium praestantiam, neque quoad populi abuti maritim, ut dantiam, cum his Conferendas, sed nec portas habent nec moenia, nec 'U' 'si'
vlla quibus adversus hostem sese tueantur, defendant propugnacula, ita ut incursionibus quibuscunque pateant, inexpugnatu perquam facile appareant.
A p. XXIII. DE CIVITATIBUS ET OPPIDIS UBI A AT AVI NEGOTIA-tionesvisci exercent,in specie,quomodo nimirum vocentur, O quo inter-oaco ab in cem separatae distent. VM primum, Bataui, commercia sua in Guin, littore iam exercentes, ad littus quod de Granis Manineti notate habet venissent, etsi aurum alicubi inuenirent, non tamen pro-
pterea ab auro isti regioni nomen imponere voluertit, quod non m octo eo non abundare, sed vel in maiori id preci habere incolas viderent,quam a nostris aestimatur, Vlterius igitur progressi, cum aurum maiori sese subinde aperiret copia,&quo longius pergerent, eo co E piosior abundare populos animaduerterent, initium littoris auriferi, promontorium quod Cir e Tressunctis vulgo vocant, fecerunt, ad Rude Volta usque illud extendentes. Promontorium igitur seu Cabo de Don sub eleuatione .gradu Catad Trasium situm, id nominis inde accepit, quod triplici sese aperiens cacumine, procul in mare excurrat. Et quidem in hoc promontorio Lusitani
Castellum quoddam habent, nomine in em, quod impedimento est, quominus Baraui commercia sua ibi exercere polluit, quamuis nemo , - - etiam sit, qua contrahere cum Nigritis huius loci admodum cupiat, plerunq;: deo ibi appellant, quod locus iit qui facile cognoscatur, ut ita postmoduabsq; haeuitatione progredi,&coepto itineri insistere possint. Quinque ab hoc promontorio versus ortum miliaribus gallicis abest
emporium primum, ta Nigritis dictum, Hic primo anchoram emitte is is vi HS resolent Bataui quod incolas norunt ferrum admodu expetere, ex quo Dq. arma omnis generis praeparent Populus huius loci yen dedo vino est oe Cupatissimus, quo maxime abundant, quemadmodum&aliis fructibus, gallinis tem&capris ovibusq;. Tempore igitur illo, quo vinum ex arboribus colligitur, Oenopolae AEthiopes vltra ro miliaria habitantes,
multis nauiculis seu scaphis ibi applicat emptumq; ab incolis vinum per
uniuersum postea littus distrahunt, quod quidem viris melius conuenire quam mulieribus existimant, propterea quod non tantae est dulcedinis, quantae alterum illud quod in locis a mari prouenit remotioribus, sed aqua est magis dilutum&grata asperitate iucundum,contra vero alterum illud a mulieribus propter dulcedinem suam,magis expetitur. Ab hoc autem oppido miliari unico distant, Rio de Georgio , Iabialis m& Cama, ubi Luisitani non castellum solum habere, sed cum locus
62쪽
admodum sit fertilis, habitare etiam visuntur, vectigal siue tributum Nigritis piscatoribus colligere, Quin etiam alimenta hic coemere varia dicuntur."idie mancipiorum auxilio ad castella alia , oriem nimirum Guina transferre, ne defectum rerum necessariarum forte in illis castellis sentiant. Circa hunc autem locum ingens in mare scopulus excurrit, qui naues Batauorum nullas admittit, non nisi scaphis minoribus superari potest. Porro ad miliare unicum progressis, ingens sese pagus offert, Nigritis, Agitasei, Lussitanis vero Alla de orto dictus, Batavi hunc pagum Comando Vocant, quamuis Verum Comando non sit, quod in montibus situm, aula regia celebre est Ipsi autem propter pronunciationem commodiorem hoc nominis ei dederunt.
Hic pagus aquilonem versus, eleganti virgulto, flumine limpidissimo, ad continentem tendente celebris negotiationibus vero aptissimus est, unde etiam ab Hollandis nunquam praeternauigatur, qui multa ibi exercere commercia solent, cum frequenti habitetur populo,licet non usque adeo locuplete indiuite, Nam&a mercatores, si1 naues inportu suo nullas habeant, ab Edom, mags, Comando aliisque locis quam plurimi eo merces necessarias emptum proficiscuntur. Merces vero quae ab incolis eius loci potissimum expetuntur, suntes 2 ..., orbiculi vitrei varii coloris, Tenuioris enim fortunae homines illis per poliendis, diuendendis victum quaerunt, praeterea Vasa cuprea minora, pannus laneus caerulei coloris,&iustae latitudinis lineus, cum multi ibia o ricola habitent, qui eo carere non possunt. Non possunt tamen hae merces ingenti copia ibi diuendi, sed singilatim tantum, minori numero distrahuntur, quae causa est, quod locus iste,ad Dac seu donaria proxenetis innautis expedienda, pessimus omnium sit,quotquot in Guine littore reperiuntur Ingenti enim saepe multitudine Batauorum naues simul ascendente, quilibet parum tantum emere experit, praeterea aurum quod asserunt raro purum sed liquefactum in minores particulas fusum est , quod fraude sua non caret, cum orichalcum ei assundere plerunque soleant, inuidam reperiantur , qui purum orichalcum pro auro obtrudere Bataui co nentur, ut ita diligenti attentione maxime in hoc loco opus sit. Canoasse scaphas prae caeteris qui in hoc littore habitant, plurimas habent, piscatum frequentissimi omnium in mare egrediuntur,Nam& o. vel So saepe Canoas secum ducunt, intam longe in mare progrediuntur ut oculorum aciem fere estugiant, circa meridiem autem simul omnes cum ingenti piscium multitudine reuertuntur, atque ita in la- . bore hoc admodum strenui diligentes existunt. Fructibus, rebus aliis ad vitae sustentationem pertinentibus satis abundant,ita ut vix alius, in toto littore locus reperiatur, ubi plus fructuum exiguo precio emere possis, Maximam autem fructu alicuius, quem annana vocant, habent abundantiam, ut ita non immerito locus hic Batavis forum sem
vlterius paulo progressi,ad locum qui emimo na Vocatur,perueni- Terea Pe ina unt, sed ibi commercia non exercentur, propterea quod Lusitani ex
castello La Mina,ibi quotidie obuersantes reperiatur, qui si aliquid mercium expetant,aliquos ex hoc pago, auro instructos, ad pagum Agitari seu
63쪽
seu Comando,unico saltem miliari aduerso flumine hinc distantem mittunt,qui quod velint ab Hollandis redimant. Ipsum autem Castellum rata vi, dimidio sellem miliaria modo di-La inmcto pago abest, Estque propugnaculum fortissimum Regem Hispaniae Dominum agnoscens, sed sub iurisdictione tamen Lusitanica, militibus etiam Lusitanis firmatum. De quo quidem peculiari nobis capite
Caeterum confecto adhuc uno miliari, locus sese alius offert, bo Cors vulgo dictus. Hoc promontorium siue Cata, emporium est celeberri---φ
mum, ubi Galli ante haec tempora commercia exercuerunt non vulgaria. Verum propter pericula quae ex vicino castello Latamis, negotiatoribus ibi imminere solent, locus iste vitari coepit, mercatoribus iam fere destitutus Nam oppressam ibi circa annum Isso. vel si Gallorum nauem Lusitan plane everterunt, plerisque interfectis, residuo vero capto&inseruitutem redacto, praeterea etiam Batauorum aliqui: An- . . . Tno Issa sub Nauclero Simone etae Amstetrodamo, in cymbalittus te a Drum , si gentes,misere per Lusitanorum insidias oppressi, trucidati sunt. At vere nuper, cum Isto qui pagum , alias ta redictum inhabitant, bellum Lusitanis inferrent, naues addictum promontorium appellere rursus commercia ibi exercere caePerunt, auri etiam aliquomodo priestantia inuitatae,quod magna copia ex Foetu Abrenisu M,-- ga, necnon ex aliis ciuitatibus, ad ato. miliaria a mari remotis, eo
Mercatores quidem pagani magno numero ibi non confluunt, sed multum aurum asterentes, Copiosias merces coemunt, praesertim autem linteum invasa mea mediocris capacitatis. Locus alioqui sub imperio Regis de Dies qui ibi telonium etiam suu rei habet, pagus vero egregie eleuatus est&ingenti scopulo praemunitus, cui fluctus maris tanto alliduntur impetu,ut sonum eorum procul audire possis.
Populus malus est idque propter assiduam cum Lusitanis familiaritatem conuersationem, quaerande extitit, quod ante haec tempora omnes fere, circa castellum de Mina habitarunt. Forum eximium habent sipaciosum,ita ut omnes maritimas ciuitates alias, amplitudine sua facile superet. Porro ad miliare unicum si progressus adhuc fiat, ad praecipuum totius littoris Emporium,c mum peruenitur.Hic locus primus fuit,quia minis.- iLusitanis secedens,aduersus eos qui in castello a uina sunt, arma ce um tum. pit. Incolae vero etiam eius,primi fuerunt, qui fauore, beneuolentia Batavos complexi, familiaritatem cum eis ex nauibus nimirum suis, in terram inuitatis, contraxerunt. Quamobrem etiam Lusitani, cum hoc animaduertissent, noctu aliquando ex castello Latagrim proruentes, omnes eorum Canoackscaphas dissectas vastarunt.
Verum quidem est Batauum eos aliquando aliquem interfecisse, sed id propria ipsius culpa factum est, qui petulantia sua ad iracundiam eos commouerat. Accidit enim Anno iis S pridie calendarum Maii, ut Batauorum aliqui in terram descenderint ramos aliquot virides allatum, quibus pro more nauem suam exornarent,cum autem arbores caedere cadussent,aderant statim incolarum aliqui hoc ipsum prohibentes, quod eiusmodi essent arbores, quas ipsi inter Felissos seu numina sua habent&colunt sed Hollandi strenue in caedendo pergentes,ludibrio eos
64쪽
habere caeperunt, cum igitur ab instituto suo desistere nollent, a vei bis tandem ad verbera ventum est, Nigritae quidem magno impetu in B tauo proruentes, spiculis&lapidibus, pago eiectos ad naves confugere coegerunt, uno inter fugiendum trucidato,quem postea capite trun
At sequenti statim die,incolae ad nauem venientes,AEthiopem istum liomicidam secum adduxerunt, petentes, ut simili poena ab Hollandis ni tauri afficeretur, qui cum ipsum comprehendere trucidare recusarent ac sumptum secum&in terram iterum abductum capite truncarunt, corpore in quatuor partes dissecto, in cibum volucribus pcoiecto. Postea cum Bataui rursus in terram descendissent, viderunt eum qui in fuga interfectus fuerat, ab incolis sepultum,caput vero homicidae
ouleo insertum , supra sepulchrum suspensum esse, Quod quidem
non leue erat beneuolae eorum erga Batauo voluntatis argumentum,
ut quod caeptam amicitiam omnibus modis sartam, tectam esse cuperent.
Locus hic coemiterium Batauorum vulgo appellatur, quod multi eo---- rum vita in itinere defuncti, ibi terra mandentur, praecipuum autem est totius littoris emporium,ubi plurimae naves appellunt,&plurima commercia fiunt, Quinimo si quae alibi negotiationes suas exercuerunt, ibi semper priusquam domum reuertantur appellunt,ut aqua lignisque re rebus aliis, quibus adhuc indigent sibi prospiciant, cursu postmodum suo versus promontorium quod Cabo opo Gonsalves vocant directo. Pagus ipse eleuatus nonnihil est , sed informis tamen sordidus, nec forum habet negotiationibus satis aptum, quamuis, copiosum de palma vinum fructus alii ad sustentationem vitae pertinentes, satis multi ibi vendantur Dominum agnoscit Regem de Sabo qui telonium ibi suum habet. Mercatores pagani ex Cam,in aliis mari remotioribus locis, magna frequentia ibi congregantur, magnam vim auri rudis, quemadmodum illud ex terrae ruunt,tecum afferentes, multas merces subinde ementes. Ante haec tempora, locus quidem celebris non fuit,cum rari eum frequentarent mercatores pagani veru nauibus Batauorum subinde ibi applicantibus inuitati sunt paulatim ex pagis,ut frequentiores in- dies advenerint,&locum iam negotiationibus suis celeberrimum reldiderint.
Caeterum miliari uno adhuc confecto , locus quidam occurrit, quem Infantire vocant, Ciuitas vero Normentis duobus inde miliaribus abest, quae ante haec tempora a negotiationibus celeberrima, imo praecipuum totius littoris emporium fuit, iam vero non magni aestimatur, Pagus ipse fatis eleuatus est, in excelso positus procera in fori medio arbore insignis, occasum versus, monticulos quinque, ortum vero versus montem Mario habet Lusitani, Galli olim magna ex parte portum suum hic habuerunt,quemadmodum etiam a Batavis frequenter requisiitus est, sed cum aurum adulterantes incolae saepenumero deprehenderentur, naues postmodum alibi appulerunt, hoc loco prorsus relicto, ita ut incolae ipsit iam cogantur ad urreciuitatem Batauorum naues couenire , si merce aliquas,inprimis Vero orbiculos vitreos eme. re desiderent, Regem autem de Fritin Dominum agnoscunt.
Quatuor ab hoc loco miliaribus, Ala mons aclinodu excelsus abest, ubi
65쪽
ubi Ethiopes Diabolo ipsi sacrificia offerunt,sed ibi negotiationes nullae exercentur, quae ad locum alium uno adhuc miliari ab hoc monte distantem reiecta sunt, qui Biamba ipsis vocatur. Pascua enim ibi haben Bianiba.tur optima, propterea multis incolae pecoribus abundant, quae etiam magno numero vendere solent, negotiationes per uniuersum littus pecoribus suis exercentes ditiissimas. Sed&multi paganorum mulieres puella emptum huc proficiscuntur,quibus pro mancipiis, famulis v- tantur. Cum mulieres ibi reperiantur reliquas fere omnes prudentia&ingenio superantes. Viri huius loci agriculturae sunt studiosissimi, vi istum sibi ex frumentis, oleo palmarum, secorum cura diligentiori,
Confectis adhuc tribus miliaribus ad locum alium quem Berdivo Bere cant, peruenitar, pagus est in montis vertice situs, ubi Galli plerunque commercia sua exercere consueuerant. Atqui in commemoratis hactenus ciuitatibus communi eadem lingua omnes utuntur,hic autem lingua mutari aliquo modo incipit, incolis aliter quam hactenus usita- -- tum fuit loquentibus.Prudens autem hic&ingeniosus admodum reperitur populus,qui non aurum solum fundere, sed torques monilia, annulosque alia id genus affabrefacere norunt. Sed potum sibi parare possunt, cereuitiae nostrae tenuiori non absimilem,quem Piloum vocant, Gallin ibi maiori reperiuntur copia,quam alibi,&longe etiam minoris veneunt, Auibus etiam abundant, quas Patroquinas vocant Incolae Batavis ferrum emunt magna copia,Eius nim tractandi peritissimi sunt, Narnia omnis generis parare eleganter norunt. Cum autem naues vel raro vel nunquam hodie ibi appellant, secundo flumine I m, quatuor miliaribus ab hoc loco distantem,re. .M. tunt, ut quibus opus habent, ibi coemant.Terra est humilis&depressa, fracta arbore insignis, quae dissecti patibuli seciem in littore repraesentans, pro Fetus, seu numine it ipsis habetur. Lusitani castellum olim in Atara habuerunt, sed cum Nigritis admodum molesti, ingentem tyrannidem crudelitatem exercerent conspirantes adversus eos incolae,Castellum expugnarunt,dirutuq; subuerterunt, Lusitanis partim trucidatis,partim in fugam versis,&territorio suo eiectis. Populus est ingeniosus callidus, reique familiaris suo modo administrandae peritissimus, Canoas siue scaphas quibus in mari utantur non multas quidem sed magnas tam ex amplas habent, Reperias enim quasdam pedum, s. longas, latas vero pedum s. trium altas, v avt vel 3 o. personarum capaces sint. Raro cum Batavis contrahunt,certos enim in septimana dies habent, quibus ad naues Batauorum proficiscantur, veniunt autem multo instructi auro,afferentes illud, prout ex terra erutum est, Merces quibus delectantur sunt pannus laneus rubri inprimis coloris, vasa item mea omnis generis, gausapa hispanica albi coloris villosa pondera habent illorum qui in Mourre habitant ponderibus paulo minora, estque discrepantia, dimidi fere Pes in Benda.Feris admodum abundant, sic enim ceruos,&lepores,aprosque&feras alias ibi invenias, fructuum vero praeter Ingyra &genus aliquod pisorum,sere nihil Raro autem Hollandi nauibus ori mariis ibi appellunt, propter fluctuum vehementiam, itaque scaphas suas eo ex murre tabo tabis ad miliariatas.fere mercibus onustas ablegant, quod illis flu-
66쪽
ctus superentur facilius, .commeatu etiam instruantur commodius, cum in ascendendo , quod contra fluminis decursum fieri necesse est, tres saepe quatuor septimanas conficiant. Lab. D. Vnico inha Achram miliari, locus est Lab se ipsis dictus, ciuitas nempe egregia muro invallo cincta, cuius incolae sues alunt magna copia,
commercia autem exercere volentes Achram ascendunt.
Itinere porro duorum miliarium peruenitur ad locum quem en Ohi M vocant, Ab hoc mina miliari uno, inde Chiala similiter uno distant, quorum locus posterior huper anno 16oo Hollandis primum innotuit, iam aeque ut praecedecia omnia ipsorum negotiationibus, commerciis inseruit. Delectantur aute huius loci incolae Linteo potissimum, mensurisque, ponderibus iisdem cum illis qui in Actra habitant, quo ipsi antea aliquid emere volentes proficiscebantur,ut instur. Linguam habent ab illis qui in Achra habitant diuersam, ita ut quain uis non longo ab inuicem interuallo distent,unus tamen alterum intelligere non possit. Abundant admodum malis aureis pulcherrimis, iis ces interdum satis copiosos,variis hamis instrumentis capiunt Raias non raro inuenerunt Is pedes longas, latas vero pedes Eo Ciuitatem habent non deformem longius aliquanto a mari remotam, ex qua mercatores pagani magna copia emptum merces varias subinde prodeunt. Nomen autem ciuitati est Spice. Caeterum pagani in Chincla ab omni vectigali immunes sunt&liberi,Rex enim nihil ab eis tributi nomine exigi voluit, eo forsitan fine, utcdmercia&negotiationes ab aliis eo facilius ad hunc
Caeterum ab hoc loco usque ad Ruiu varia adhuc oppidula&pagos cernere est, de quibuscum nullius sint praestantiae&momenti, nivit attinet multa dicere. Atq; ita quae recensuimus praecipua loca sunt, oppida toti auriferi littoris,ubi negotiationes aBatavis subinde exercetur.
DE BELLIS ET CERTAMINIBUS EORVM, VAEnamirum libellorum ratio, o qualibus in bello
VM regionis huius populus superbus admodum sit fastuo. sus,odioque&inuidia inuicem laboret maxima, facile ipsis est causam aliquam belli inuenire. Atqui bella ipsorum non ti,ta id ei sunt diuturna, sed quemadmodum cito fiunt, ita cito etiam
uilpereunt rursus finiuntur. Regibus inuicem nulla familiaritas est&nulla coniunctio, quin imo perpetuo sese inuicem odio prosequuntur, unde facile aliquid accidere euenire potest, quo offensi, alter alterum Belli An eis ad pugnam prouocet,inbellum sibi inuicem indicant Denunciato autem bello, Rex statim ciuitatibus suis uniuersis, id significat,iubetq; praefectum cuiuscunque ciuitatis cum subditis suis uniuersis, singulis dicta belli die sibi adesse, Mad pugnam sese parare Idem ab alterius etiam partis Rege fit, ne ad bellum imparatus vllus accedat. Ducit, pusi. Habent aurem Reges certos suos satellites,qui in aula regia excubias agant, Regi semper sint a latere. Hi propter officium suum sibi admo. dum placent, per plateas enim incedentes insolenter sese subinde in
67쪽
tuentur respiciunt, variis gesticulationibus gladium modo trans caput athletarum instar ibrantes, modo ab hoc ad alterum latus fallantes inepti sunt, torvum tuentur,&vultum fingunt tam crudelem,ac si velo, mnes Deffundare vel uniuersum subuertere in udum vellent. Hi Rectem suum lcmper comitantur,ita visi Rex ipsemet in bellum procedat,cum sequantur, sin minus, domi etiam cum eo permaneant.
Die igitur bello dicta, iam appropinquante, aciei sese quilibet accingit,armis se instruens,, adversus hostem, quocunque modo comm in in Mniens Ac primo quidem faciem terra rubri, albi, vel futui, flaui colo et 'ris pingunt,pectus veroo corpus reliquum variis lineamentis,circulo icruces ierpentes ad genus res alias referentibus infisunt: ut formidabiles appareant, Postea orbsculos suos varios sphaerularum precatoria rum instar tuniculo traiectos,quorum usus est in faciendo mincorpori inuoluunt, existimantes se hisce orbiculis quasi munitos, mi suom pugna conseruatum iri, ne vel vulnerentur vel plane pramantes occv bant, porro contextam ex arborum ramis brachii crassiti coronam a collo suspendunt, qua ictus inverbera excipiant, ne facile iis vulnerentur, Capiti Galeam ex Pantherarum pellibus aut serpentu Crocodilorum sexuviis factam imponunt,quin&Cingulum ex pellibus ferarum faetum, corpori circsidatum per pedes traducunt, Pudenda sua exi uotin te segmento tegentes,vestimenta enim in bellu profecturi, ne inter pugnandum ipsis sint impedimento,pt yrius respuunt, post cingultavu-gionem obdunt inistra manu Clypeum oblongum&latum otumque ter corpus lutim obtegentem, dextra vero,spicula tria vel quatuor irem ter pugnandum in hostem emittant&eiae utentur pro ratione conditionis fortunarum suarum capiunt sui vero eius fortunae non sunt ut iaculis huiusmodi, Clypeis tantur, arcubus atmantur sagittis pharetras enim habent ex ferarum pellibus factas, quae multas acutissimis lagi tris refertae sunt, quae in hostem torquere quam celerrime posciunt erui&famuli tympana pulsian lii vero cornua habet tibias ex
eo ore aetas, quibus classicum canant
Hac sic facta praeparatione, vortam seiuno es omnes, ad aulam Regis sui congregantur,&postea cum uniuersa sua familia ad locum pugnae QCltinatu immilitatum abeunt,sumptis secum uxoribus liberiique bus quibus cun cordisu, Causa nimirum existente ardua&seria, qua commoti ardeant cundie nostes extetate' aedificia sua omnia antequa abeant igne subuertunt ne uel hoste. et Troite supera ores facti, iis potiantur, vel ipsi desiderio aliquo reuertendi ' irim domum teneantur, sed eo maiori conatu in hostem ferantur, pumam maiora alacritate sustineant. Sin vero causa leuis sit, quae facile rursus con ora possit dificia sua non quidem exurunt, nec etiam uxores&liberos tecum pugnam abducunt, sed antequa tamen ad praeliandum civitate egrediatur, uxores&liberos cum supellectile rebus omnibus
ad locum proximum ubi nulla inimicitiarum, simultatum est suspicio
deportant ut ita aedificia prorsus euacuentur,&nihil quicquam in ciui rare reliquum maneat, quasi eam prorsus deserere&nunqua redire statu ilient Neque vero quisquam etiam ante belli exitum ad eam reuerti- ni V com Osico cerramine,mulieres iste: deportate cum liberis rebus suis omnibus ciuitatem&aedificia sua tandem repetun r.
68쪽
Profecti igitur in militiam, cum ad pugnam, certamen ventum est, a Drhe' , quilibet pro se Rege suo strenue pugnant, atque ut victoriam obtineant,laborant gnauiter nullis neque iaculis nec sagittis parcentes caedendoque rem urgentes acriter spicula mittentes raro aberrant, tamenim in proiiciendo&iaculando certi exercitati sunt, ut vel obolum ferire possint, Durante conflictii tympana pulsantur,&classicum eburneo cornu canitur, more in bellis usitato. Si quos in hostium manus vivos peruenire contingat, illi perpetuae seruituti mancipantur, ita ut li- M' beetatem sperare nunquam possint, qui vero trucidati m bello occum bunt, a parte victrice postmodum cocti in cibum assumuntur. Non semper autem aperto Marte decernunt, sed per insidias etiam interdum domicilia hostium exurunt, de ciuitates eorum subuertunt, iis illis in exilium fugatis&eiectis. Sic enim cum aliquando bellum esset inter illos qui in Agitaki vel Alla de Torio alios qui in Iabbe&Cama habitant,quae oppida in parte orientali fluminis S. Georgii sita erant, accidit, ut qui in Agitat habitant,noctu venirentum accensis hostium suorum ciuitatibus, tempe eama ncolas cogerent, relictis omnibus suis facultatibus, fuga sibi prospicere, qui nauiculas suas ingressi traiecto statim flumine in territori uni ciuitatis Antae venerunt, ubi a persecutionibus hostium suorum tuti, tuguriola postmodum in parte fluminis S. Georgii occidentali extruere caeperunt, imperio Regis ab Anta selesubmittentes, cuius patrocinio etiamnum hodie fruuntur , in partenem, nominati fluminis occidentali habitantes,&iam ab incuruonibus hostium in Agitata liberi. Finito bello&lite composita, fit interdum ut pacem Reges consti- γ' ' ''u' tuant, mediante iuramento alter alteri promittat,quod ab armis abis
in 'u' '' iam hilum posterum noui moliri inuicem vesint, pro confirma
tione autem huius pacti, cum nullis verbis fidem habeant, alter alteriuriam aliquem tanquam obsidem pacis tradit, quem ex praecipuis no- obsides bilibus Regis esse necesse est offerendus autem Regi pingitur primum Vario colore, hirum in modum exornatur, deinde humeris Latellitis cuiusdam regii insidens, ad Regem transmittitur a quo honorifice non solum excipitur, sed, honeste habetur, quamuis ei non per omnia fidem habeant , sed attente gressus .facta eius omnia ob-Anno is o temporibus nimirum Sebastiani Regis Lusiitaniae, bellum fuit Lusitanis in Castello La in habitantibus, cum incolis ciuitatum Comand kFietu, ubi Lusiitanorum quidem ingens multitudo conueniens, non incolas solum ciuitatibus suis eiecerunt, sed: oppida ipsia igne deformata penitus vastarunt, At vero AEthiopes in sylva quadam L 'merii congrexati reuertentes Lusitanos expectarunt,qui ad Castellum suum confecto bello redire volentes,inssidiarum gnati,in manus Ethiopum
inciderunt,a quibus tanta accepere cladem,ut ultra Joo. trucidati perierina, de quibus o. adhuc capita nuper cuidam Batauorum monstrata sunt, quibus sepulchrum Regis illius, qui in pugna occubuerat,undique
cinctum erat, singularis ornatus gratia,&in recordationem facti lituus, silentio non praetereundi, Tantam enim tum AEthiopes aduersus Lus1-tanos de Castello I a uina obtinuerant victoriam .ut expugnato castello, residuum inde elicere exturbare facile potuissent,absque tormentis aeneis si fuisset, quae in castello disiuosita Ethiopes admodum metur et unt ae
69쪽
unt abhorrent. Hanc vero historiam a praecipuo quodam viro, qui Vrador assinis Regis erat, Bataui acceperunt qui eam non solum confirmabat, sed ipsum se etiam bello tunc& pugne interfuisse dicebat cum Lusitani nihil tale metuentes, tanta copia, multitudine oppressi occumberent.
Caeterum de amicitia iamiliaritate Lusitanorum cum Ethiopibus quemadmodum etiam de commerciis quascum eis exercent, infra dicetur. Quamuis autem Nigritae periculum tormentorum&scloporum valde metuant, inpropterea diligenter sibi ab eis caueant, libenter ni tamen sonum eorum audiunt, explosionibus sicloporum admodum ' delectantur. Cum enim animaduertunt naues aliquas vel aduenire, vel discedere, magna statim copia ad littus conuolant , auditum quomodo se invicem alutare&excipere soleant,sed pagani quidam ditiores si adveniant, qui multas merces emerunt,&multum auri expenderunt, plerunque in discessu expetunt, in honorem sui explosionem alicuius tormenti fieri. Quin etiam multi hodie reperiuntur,qui bombardas aescio pos sibi comparant, illorum usum egregie addiscentes , neque etiam ignorantes magno enim suo malo apud Lusitanos id animaduerte
runt, glandem ex bombarda aliqua oblonga proiici longius, quam ex
minore aliquos clopeto iSe in periti admodum sunt omnis generis arma parandi, pugio Pusami aene enim siue gladiolos faciunt ancipites longitudinem ulnae, latitudinem vero palmi seu digitorum habentes, Capulo constantes ligneolaminis aureis, vel cute cuiusdam piscis obducto, quem tanti,quanti apud nos aurum, fieri sol ex aestimant, vaginas ex pellibus caninis vel caprinis praeparant,&in superiori parte, qua gladius intromittitur, testar ubicunda pugnum referente, exornant, cum autem eiusmodi pugiones propter testam maxime preciosiorem, pluris veneant, quam ut omnibus promiscue conueniant, ideo qui tenuioris sunt fortunae sicam emunt siue securim, ex altera tantum parte acutam, cuius latitudo ii
perioris parris in mucronem desinit, Huius autem manubrio exornan do, caput tigridi ve simiarum inseruit. Atque hoc quidem vulgare armorum genus est, quo praecincti quotidie per plateas assumptis praeterea iaculis quibusdam siue hastismis silibus, incedunt, Caeterum qui eius sunt fortunae vi mancipia habeant seruos proprios, hi armis gestandis non defatigantur, sed famulo ea sibi praferenda committunt, ipsi vero baculo innixi pedetentim pra,cuntem famulum sequuntur. Mercatores plerunque armati incedunt, siue peregrinentur,siue per ariis
plateas tantum eant, sed mancipia siue famulos habent armis pecu. --liariter instructos gestantes nimirum plerunque arcum. pharetram iaculis refestam, idque propterea, quod hoc armorum genus ipsis inter eundum oneri&mipedimento non sit,quippe quod collo suspenium gestare possunt. Hastas missilia variis modis praeparat,pleras autem ex ferro solido, NHtiis misi ira ut parum tantum ligni in medio inrerseratur, ferrum autem quod trinq; ligno assigitur,atqualis esse ponderis necesse est, ne na parre praeponderate,in mittendo ascopo aberrent. Egregiam aute armorum suorum ratione habere 6sueuerunt,semper n. sex vel septe missilia eiusmodi et aedibus suis humi iuxta Clypeu pariete suspensum defixa habent.
70쪽
Clypeos enim ex corticibus arborum in tabulae alicuius quadratae formam, longitudine ut plurimum G. pedum, latitudine vero quatuor, contexunt, nonnihil excuruatos vel eleuatos in medio crucis formam referente, ligno ut eo fortius resistant adstringunt, ansa, quateneantur ab interna parte ligno assixa. Quidam potentiores Clypeis suis corium bovis insternio umbonem se eminentiorem eius partem , ferri lamina praemuniri curant, mulium enim Clypeis confidunt,sese se illis ab omni impetu&externa iniuria bene tutos tectos esse statuunt. Arcus ex lento firmissimoque ligno faciunt, neruos eis praetendentes,ex corticibus arborum constructos, sagittas similiter ex ligno lento tenui erficiunt alas ex crinibus canini mirabiliter contextas,admediam usque partem eis aptantes, mucrone ferreo nonnihil incuruato eas munientes. Caeterum licet in bellum profecturi sagittas hasce herbae cuiusdam liquore admodum venenato inficiant, infect is tamen extra bellum uti ipsis non licet, nisi poenam incurrere,&mulctam numerare grauissimam velint,pharetras autem pro conseruandis hisce sagittis expetibus caprinis factas a collo suspendunt. Tympana ex arbore quadam excavata faciunt, pellibus caprinis ei instratis, hae enim si induratae,baculo percutiantur, sonum tympanorum praebent, plerumque autem haec tympana prae foribus aulae regiae, vel domus quam praefectus Regis inhabitat, iacere, sivereto. pedum longitudinem habere cernuntur, raro autem&non nisi festum aliquod Re-D, Mummi ge celebrante pulsantur. Sed minora habent codem modo quo maiora haec parata, quae a collo suspensa, per plateas incedentes pulsant,sed hemini tamen praeterquam nobilibus usus eorum concessus est. Sed, cornua habent siue tibias ex ebore factas, Has variis lineamentis&scissuris condecorant, foramine aliquo quadrangulari forma , in medio constituto,quod ori fistulantes admouent, Atque hisce quidem tibiis solitantum Reges&ipsorum praefecti utuntur. CAP. XXV.
DE ELECTIONE ET AVLIS REGUM, ITEMAEVE MIShonor ipsis exhibeaturae quid liberis ipsorum inde lucri acceda tu sierandum.
Cornua Suibia Regis electio. Liberalita in Rege requiri
E cari ex communi populo, votis procerum eliguntur,Nulla enim ibi haereditaria regna sunt,ut Regibus defunctis,ad proximos agnatos vel filios, ea deuoluerentur, sed uno de functo alius statim ex populo eligitur, qui aula regiam cum omni supellcctile quasi haereditario iure ad se deuolutam occupat. Sed de reditibus suis annuis multos eum boues&vina redimere, subditos suos liberaliter subinde habere oportet, dummodo fauorem populi retinere velit, Liberalem enim ipsi Regem expetunt fauore
prosequuntur, contra Vero tenacem&parcum siue auarum,qui rem facete simultum aura accumulare cogitat odio habent, Momnibus mo-
dis ei insidiantur, non quiescentes, donec causam aliquam arripiant, qua ipsum deponant regno eliciant, cligentes postmodo alium qui voto cupiditatibus ipsorum latis faciat.