장음표시 사용
71쪽
Sic enim nuper Regi cuidam de tabo accidit Assumptus illo erat ex pago Uantis, quem patriam suam agnoscebat, parce autem, sol di de Rerum ' H vivebat, auaritiae studens thesaurum sibi colligere expetens, Quam et 2 .uis enim tributi nomine non parum quotannis acquireret, conuiuiis ta-men parum vel nihil impendens, raro subditorum aliquem inuitabat, comessationes vero&compotationes nullas fere aut fatis ieiunas&frigidas instituebat, alienans ita a sese&auertens subditorum animos, qui cum omnes ipsi hoc nomine essent infensi , facto aliquando in aulam eius impetu , omnibus eum bonis exutum , exautoratumque inregia sede deturbatum, ad pagum suum Infanti cum ignominia remise
Quicunque igitur acceptum sese subditis reddere, fauorem etiam
populi sui conseria are expetit, is auaritiam vitare prorsus&sordes cogitur, quo enim sumptus maiores facit, quo sese magnificentius gerit,is plures ad camam subinde inuitat, eo subditis suis Rex gratior, acceptior habetur. Communis igitur iam apud eos consuetudo inualuit, ut singulis anni quadrantibus quando quaestores&publicani ad telonium C 'visi' sedetes, rationem de accepto tributo&mulctis variis collect is,promo C re reddiderunt, Conuiuium aliquod apparent, impendentes civel parum vel multum, pro ratione nempe auri per quadrantem istum anni, collecti ad hoc conuiuium t omni siue nobiles aulici, cum consiliariis Regis omnibus invitantur. Tunc autem multas pecudes, invini quantum per uniuersum suum regnum acquirere potest, Rex coemi, inter populum distribui iubet, mirum 'sin modum exhilaravis,& raudio tanto perfundens , ut psallere,exultare, tantum non bacchari in voluptate videantur. Peracto hoc solenni conuiuio, capita boum mactatorum, colore va. ratam,rio illustrata, multis Felissis exornata, inhabitationem Regis ordine collocantur, ut tabularum pictarum vicem expleant, existimantes ad commendationem Regis ea non parum facere, cum ex repositis illis
capitibus colligere peregrini possint, Regem eum beneficum, liberalem esse, quod quidem non in minima laudis parte ponendum arbi
Sed aliud festum Reges admodum solenne habent, diem nempe anniuersarium coronationis suae, quem ipsi diem Hii is sui vocant Etur: t: tunc quidem non praefectos tantum suos, sed Reges vicinos, iobiles aulicos cum uniuerso senatu, ad prandium inuitant, nullis omnino sumptibus parcentes, Quin etiam preces suas eo die Rex quilibet perficit, sacrificia anniuersaria, suo,quem arborem habet in ciuitate sua altissimam, offert. Hunc autem diem summa cum laetitia transigunt Petilli pulsantes tympana, ducentes Choreas&nihil quod ad hilaritatem per tinet, intermittentes, Inprimis vero mulieres laetati tunc exultare,saltare' tripudiare videntur. Quilibet autem Rex festum eiusmodi solenne manniuersarium celebrat, studens ne cum altero concurrat aut alteri cuidam Regi sit impedimento,idque propterea ut conuenire rectius&alter alterum inuisere commodius posi1nt, circulum quasi tempore aestiuo absoluentes. Diebus festis, quos singulis septimatiis certos, constitutos instar Sabbathorum habent, Rex omne vinum quod eo die ex arboribus col Sabmitam. Iectum ad aulam suam defertur, coemit, coenamque instruens MomneS
72쪽
suas uxores cum liberis, proximis nobilibus invitans, absumit, laetitia non mediocri perfusus, cum semel tantum in septimana uxoribus, liberis suis coniunctus cibum capiat.Vxores Regis omnes fere cum eo in aula regia habitant,quamuis sint etiam quae extra aulam sese contineant, Vt pote prouectioris iam aetatis
aliquae, quae oblectare Regem amplius non possunt, sed iuuenculas reforma venustiores omnes in aula sua secum habet, singulis domiciliuin peculiare distribuens, ut rectius sibi inseruire, incirpulitatibus suis satisfacere possint, omnem enim honorem obedientiam Regi suo pra, stant, inquaelibet noctes diesque id unum cogitat, quomodo ei placeres, irae aliis sese insinuare possit. Quae libet autem etiam proprium suum, ab aliis separaturn peculium siue thesaurum habet, taliberos suos secum retinere, deque victu, amictu dis prospicere cogitur, sed quae prae caeteris in gratia apud Regem est, defectum omnino nullum sentit. xores ista domo egressa , humeris alicuius mulieris quam pro mancipio habent, innituntur , similiter Regum liberi per seruos in
humeris gestantur. Rex autem ipsemet raro ex aula sua procedit,semper enim in sese continet,nisi quod intendum, ad portam vel ianuam aulae suae considet, quod tamen etiam perraro accidit. Satellites regii aula ni istam die nocte custodiunt,semper armati incedentes,exire autem forte volentem Regem magna stipante caterua comitantur. noris matutinis, vespertinis,libi is temper ex ebore factis inhonorem Re oris canitui cantoribus vocem suam egregie moderari valentibus, ut sonum non inconcinnum praebeant.
Egressum ex cubili Regem, uxores praestolantur, ut aqua frigida ablutum probe corpus eius oleo inungant, unde splendescat quasi, totum nitidum reddatur. Hoc facto cibi paululum capit, postmodum in sella quadam residens, muscarium arripit, ex Equi vel Elephantis
cauda factum,quo muscas&culices abigat More autet ibi usitato,varie ornatus conspicitur, Barba enim eius multis coralliis bonis, rebus aIiis implicata est intertexta, Armillas brachiis ciscumdatas habet ex puro auro, multis orbiculis vitreis varii coloris distinctas Eluc dem etiam generis torques, murenulas aureas a collo suspensas habens. Sic aurem ornatus totum diem confabulando terit, deficientibus est uanquam aulicis quibuscum tempus fallat. m. dissa Atri Inter aulicos autem Regis, praecipuum locum habet,qui mador ipsismet ser dicitur , quod nomen Lusitanis mutuatum ipsis denotat secundum
quasi Rege, qui Quaestoris ossicio fungitur, thesauro regio praeest,
accipiens. expendens inde quantum opus est, omnia enim gubernat,&propterea etiam proximus quasi Rege velut atrii Magister armillas torques aureas regio ornatu multo preciosiores gestat. Filii Regum ad laborem aeque ut alii assuefiunt, labore enim suo si- ,... R. p. i. aliquid acquiran recomparent necesse est ni velint in extrema pauta millia giu pertate inopia vitam degere, Rex enim nihil quicquam ipsis largiri audet, metu nimirum populi,qui id no permitteret multis de causis,imprimis vero,quod hoc modo nobiles spe successionis frustrarentur,ude solennibus etia conuiuiis multum decederet. Quae etiam causa est,quod Reges
73쪽
Reges liberis suis ad matrimonium transeuntibus nihil amplius praeterquam quod usitatum est,&quod ab aliis etiam fieri solet, dotis nomine largiuntur,excepto mancipio seu seruo aliquo, cuius opera: ministerio viantur. Commodum vero aliud a parentibus suis expectare non poscsunt, itaque etiam filii Regum si otio sese&ignauiae dedant,&in iuuentute sua nihil operentur,unde opes, diuitias acquirant, seniores facti, omnibus contemptui sunt, min extrema paupertate vitam transigere
Solent autem plerunque Reges filios suos secum retinere, issiciis aulicis destinare. Quyd si igitur finito bello aliquo, pax inter Reges coponatur, obsides mittendi sint,Reges plerunque unum exsiliis suis e '' ligunt, quem obsidis loco ad Regem alium transmittant, ut ita ad dignitates promoueantur,o honoribus paulatim assuescant,si forsitan succedere aliquando in Regno possint. De reduibus annuis, ut sunt fructus varii, pisces, vinum, oleum dem tuum palma malia ad victum pertinentia, familiam, uxores cum liberis sui nymbabunde sustentare possunti frumentum ipsis per alios seritur, jostea collectum domum affertur, sine ullo suo labore, ut ita vitam otiosam tranquillam agere possint, quae tamen quantumuis bona videatur,misera est si cum nostrorum principum regum s vitis conferatur. Caeterum defuncto Rege aliquo, corpus eius more regionis usitato
honorifice sepelitur, in eius locum alius statim eligitur, qui tamen met
non est de familia prioris defuncti, ex communi enim populo aliquis adiciscitur qui idoneus huic maiestati censetur. Quemadmodum autem gnatos Regis omnes,qui sanguine ipsit coniuncti suntae spuunt sic neminem etiam hac maiestate dignum existimant, qui Regi sese aliquando opposuerit, aut contrarius unquam fuerit, vel in minimo eum ostenderit.Elec cum autem Regem ad pallatium deducunt,tradita ei aula regia cum bonis a Rege defuncto relictis omnibus, quae nouus etiam Rexiste, quasi haereditari iure ad se delata, statim occupat, liberis de--dsilii Ra- functi Regis exclusis omnibus, hi enim ex haereditate parentis sui nil ait 8'-- --
quicquam accipiunt,exceptas tamen bonis quae antequam in Regem retet
eligeretur possederat, ea enim ipsiis restituuntur, diuidenda inuicem more istius regionis usitato.
CAP. XXVI. DE PROCESSU IN IUDICIIS USITATO, VOMODO NAmirum causu in foro agant, adversarios inius vocent, Sinterdum seipsos etiam ustificantur. lites: contentiones inter eos,vel ob debitum aliquod velo violatam alicuius pudicitiarn , furtum aut similem ali
quam iniuriam,existant, quas ipsi coponere amice&transcctrum gere non possitat, pra feci um statim Regium, qui vicem Regis in hoc vel illo oppido sustinet, accedunt, exponentes ei rem omnem&iudicium seu sententiam eius expectantes. Principio autem Prae uisu Actor, actionem exorsus,cum quo hesus est coram Iudice accuset qui
audita accusatione mancipium statim seu seruum suum, qui Reum a ' rudicium vocet ablegat,Hic igitur adyeniens,sese purgat defendit.
74쪽
tione qua potest optima Verba autem quilibet pro se facere ipsemet tinetur, negenim vel procuratorem conducere,vel per alium loqui, cuiquam conceditur. Proinde ubi Reus finem dicendi fecit Actor adora- Precrum R e q/η tionem eius respondet, resumens, refutans quae pro sui defensione al- 'i' in medium protulerat, Atque ita disceptatio haec coram Iudice semel atque iterum repetitur, ut Actor Reus aliquoties audiantur; antequam sententia pronunciet u r. Loquente vero altero, alter tacere
cogitur, neque loquentem in sermone confundere, neque responsione sua antequam ipse se expediat, praeuertere poena capitis secus facientibus proposita. Quae quidem consuetudo est laude sua dignissima,
prudentiam seorum qui iudicio praesunt eximiam arguit,licet alias feroces admodum sint,&satis importuni. Cognita igitur causa, reparte utraque satis suffcienterq; audita, tans tithoii. Asi demvicarius iste siue praefectus Regis,sententiam dicit pro arbitrio suo, eosque a se dimittit,in qua quidem etiam sententia ipsis acquiescendum est absque ulteriori prouocatione se appellatione. Nam si causa talis sit quae Regem concernat,&parsaItera correlemnetur, mulctam statim huic vicario regio numerare&persoluere cogitur. Quod si vero causa tam difficilis sit, ut componi ab hoc Iudice non possit, tanta cum animorum exacerbatione discedunt, ut iam non odisse sese solum sed&insidiari sibi inuicem videantur. Nam alter alterum ad pugnam provocant, ut armis litem dirimant causamque componant, Facta eiusmodi prouocatione pars utraque, causam amicis suis exponit, sibi pugnae cios exorat stipati igitur amicis suis, in campum addictum diem procedunt, pugnae socios tres Vel quatuor secum adducentes,qui e regione consistentes finem pugnae ex ictantanterim litigantes qui sese inui- diruumda te cem ad pugnandum prouocarunt,Clypeis missilibus hastis armati,in arenam descendunt, petentes sese inuice sagittis vel hastis suili,donec alter percussus atm vulneratus concidens,animam exhalet, tunc enim finem pugnandi faciunt, atque ita etiam contentio ipsa cum morte alierius terminatur.
Finito autem certamine, consanguinei eius qui inter austeriit, Perseeuti, 'i' idam a parte altera requirunt ut eum loco interfecti retineant
si um oecidii in seruitutem redigant, Quis arrepta fuga sese subduxerit,inque aliam ciuitatem concesserit, omnibus eum modis persequuntur,nihil nostentantes,ut eum recuperent in potestate suam redigat. Neq; vero etiam,
nisi ab insidiis ipsi remittant inquirendi finem sponte sua faciant, sese
ab illorumanibus tueri,&vindictaeuitare potest,praesertim cum neque Reges et Iibertatem aliquam cocedere, neq; ciuitas ulla eum tueri: co- seruare possint Vbicus enim fuerit,si exploratus, repetatur, Reges eum recidere vase dimittere coguntur, nisi perpetuum Regis,cuius potest ii subiectus est, odium,&bellum experiri grauissimum velint. Caeterii recuperatus tandem homicida iste uxori eius qui interfectus Pae'a est rum est ostertur, quae pro libitu suo vel retinere eum inseruitutem redige-
Trh- re,vel pro certa pecunia vendere potest, ut ita perpetua seruitute puniatur. Quod si vero homicida iste,eius sit fortunae,ut uxori vel amicis interfecti satisfacere,&poena seruitutis pecunia redimere possit, concessum id ei quide est&permissum, soluto igitur precio tutus in ciuitate more consueto versari, suae muneris sui sunt peragere, absque impedimen.to,quasi neminem offendisset, potest. At vero ii contentos eos reddere
75쪽
ta placare non possit, medium nullum salutis aliud ipsi restat,quam vis
se aduersariis tradat, useruitute perpetuam subeat, sed hoc facto,neque ad consanguineos, familiares suos neque in ciuitatem ex qua oriundus est reditus ipsi unquam patet. verum rarissime hoc certame instituitur nec nisi causa admodu seria ardua existente,tali modo, litem dirimere alicui concessum est. Nam cognita prouocatione aliqua consanguinei, Limiliares omnem mouere lapidem solent,ut sedata contentione, reconciliationem inter partes faciant, ne in arenam deseendentes, stibi suis malum incomparabile
DE IVDICIIS FORENSIBUS ET DELICTORVM POENIs, quomodo nimirum iudicia in tuantur, quomodo accusatos in iudicios factum negent,explora, ,es quomodo cohuictos,=ro rationefas vel ciuili parraa, vincapitabisupplicio a clanc CERRIM sunt mandatorum regiorum vindices, eaehirrisanctissime omnibus sunt seruanda, ita ut si vel in minimo quis peccet, e vestigio impositam mulcta persoluere sine ullam se R. tergiversatione, vel ciuitate. tertitorio Regis excederectar
cogatur. Quod liquem igitur mandatum aliquod regium violare&traicgredi contingat,arct aliquis sir,qui eius rei notitia habeat, is non statim quidem transgressorem inius vocat,vel eo nomine accusat,sed per tres,
quatuor plures interdum annos id egregie dissimulat,donec sibi tanadem malum aliquod vicino suo creare placeat , tunc enim ad vicariu vel praefectum Regis sese coferes,rena omne ei exponit, qui tympanum sta Fu-atu tim pulsari iubet,Moris enim est,apud eos,ut si quado iudicium aliquod ' -- publicu fieri debeat, seruus quida, suspensum a collo tympanum, per totaria ciuitatem ambulando pulset, ciues quasi hoc modo convocans, ut spectatum in forum procedant. Pulsato igitur tympano proe--.mnibus inseruarmati procedentescdsident, accurrente. Ogregantem : sese statim uniuerio populo, visum nimiru quid futurum sit. Et mulieres quidem in peculiari loco consistunt, Vixi vero propius aliquanto accedunt, auditum,quid praefectus dicturus, in mediuta prolaturus sit. Quod si igitur Reus iste propter quem iudicium hoc institutum est in cae tu illo forssitan praesens adsitinaci astatim denominatione coprehesus in aedes prefecti deducitur,ubi vel vinculis constrictus, ligatus, si res
ardua sit&grauis, vel solutus&liber,si causa leuior sit,&non usque adeo seria,perspiculatorem criseruatur, ita ut ne pedem quide domo mouere possit,donec causia transacta iudicium finiatur Nob se enim senatores omnes interea in foro residentes, cognitiori cause student, Facta igitur accusatione,&delicto in medium prolato admonetur per prae 'dechum, qui ad hoc delectus domum concedit,reliquis in foro expectanti et Tria.'bus,ut ad illud respondeat,quod sindcdtinuo&sunaciente facere pocst,muletqadiudicatur, quam sine ulla exceptione pr stare cogitur, sivero tantum in bonis non habeat,ut exoluere eam possit,Regis statim nomine seruus declaratur, pro mancipio venditur, ne Regi quid de mulcha decedat, o facto, seruus per omnem suam vitam manere cogitur, nec unquam seruitutis hoc iugum excutere imposterum potest '
76쪽
Poena homici- di Poena adulteri
tam ex parte viri, quam ex parte mulieru.
5 VI PARS INDIAE Quyd si quis igitur homicidium fecerit, quod quidem capite alias
luendum est, potest sese ab hoc supplicio liberare&vindicare, si cum Rege agat, &ei hoc nomine satisfaciat, Et haec quidem mulcta inter orianos siue nobiles aulicos distribuituri, ita ut media pars ipsis cedat, alterum vero dimidium fisco regio applicetur, Hoc vero facto homicida ille prorsus liber est ab omni impetu actione amicorum defuncti,
ita ut imposterum nullam aduersus eum actionem instituere, quin imone conuenire quidem eum sic ompellare hoc nomine possint, cum Re gi satisfecerit, qui eum ab omni iniuria consanguineorum interfectivi defendat, tueatur, virium satis habet. Quod si quis in adulterio deprehensus,cum uxore viri cuiusdam rem habuerit, quam multis&splendidis promissis ad tantum nefas sollicitatam invitatam decepit, Rex quidem adulterum omnibus bonis exuit,&mulier suo ipsius viro mulctam, nimirum vel quadrantem vel sextantem auri persoluere tenetur,ni repudiari ab eo velit, quod ipsi hoc casu permissum est,ita ut dato ei repudii libello,aliam statim ducere uxorem possit. Porro consanguinei deceptae istius mulieris,aedificium facinorosi istius viri qui adulterium commisit,igne succensum funditus extirpant, omnibus eum modis persequentes, donec tandem excivitate discedere Malium sibi locum quaerere cogatur,ne facinore eius: flagitio laces.siti subinde pudore suffundantur. Accidit aliquando ut vir quispiam in ciuitatem cuius iure quidem ipse non fruebatur, debitorum quorundam exigendorum causa profectus,a muliere quadam,ad mercatum simul eo profecta, quam ipse sple-didis promissis inductam, ante annum violauerat, forte conspiceretur, Haec igitur eo viso ad praefectum urbis, qui En ipsis dicitur, se recipiens, virum accusat,&vr comprehenderetur impetrat. Congregato igitur iudici, prodit mulier accusans virum istum, quod pro vitio sibi oblato, mercedem promissam non soluisset, cui ipse respondens, illud non invita sed expetente volente muliere factu esse contendit. Qua- uis autem neutra pars priuilegiis istius ciuitatis gauderet, nihilominus tamen in adulterum sententia lata est, post multam enim disceptationem, accessit tandem nt senisse sacrificus quispiam, qui sacris ipsorum praeest, allatumque potum in olla quadam ad pedes praefecti senatorum deposuit, Accurrens igitur mulier ex olla bibit, in confirmationem veritatis,&testimonium,quod pro oblato sibi vitio satisfactum nondum esset. Quod si autem vir prior potum illum gustasset, in testimonium, quod mulieri hoc nomine satisfecisset, absolutus quidem iudicio fui siet, Atqui cum reum sese agnosceret, potum gustare timeret, poenam euitare non potuit,prolata igitur senrentia,in s. Ilaniatar, siue selibram auri damnatus est. Accidit similiter ut aliquis litem alicui moueret, de fratre suo, ante biennium defuncto, Accedens igitur ad Regem,accusat eum, quasi fra trem suum interfecisset auxilio sui Petis, quem in perniciem fratris exorasset. Rex audita accusatione comprehensum eum iudicio sisti iubet,
qui respondens, sancte affirmabat,nihil per totam suam vitam litis sidio sensionis sibi cum fratre Actoris intercessisse, seque tempore mortis eius praesentem ibi non fuisse, sed in alia ciuitate habitasse, Cui Actor respondens dicebat, precibus eum a Fetus obtinuisse, ut fratrem suum interficeret, quod ipse constanter negans,potum Fet stro aflerri petebara
77쪽
bat, quem cum ea conditione bibisset, quod ni sum in perniciem de functi non invocasset, plane innocens mortis eius esset, iudicio abso lutus est. Potus hic iurisiurandi vim obtinet, Vipsis Enchioniano dicitur,paratur vero ex herbis recentibus,quarum usus est in faciendo Hii . Di m---citur eius esse essicaciae, ut qui eo contra conscientiam suam falso tur, nil suo subitanea morte puniatur, bibentibus vero eum in confirmationem jestimonium innocentia sua , cuius sibi optime sunt conscii, nihil detrimenti inferatur. Beneficio igitur huius potus veritatem Innocentiam alicuius explorare possint, ut ita dissicile ipsis amplius non sit sententiam ferre , cuia Reus aliquis qui sibi male conscius est, seipsum accusiare, iniudicium quasi contra seipsum pronunciare cogatur,metu nimirum Felisi sui,cum sibi omnino persuasum habeant, neminem , qui contra conscientiam suam potum hunc bibat, mortem evitare posse. Accusatus igitur in iudicio aliquis, si factum neget, innocentiam suam iureiurando confirmare paratus sit,adpoturn hunc statim remittitur,quo allato aliter facere non potest,quin veritatem aperiat,&fateatur quod res est. Nec est, quod cogites posse delictum aliquod diu in istis regionibus latere, celari, cum enim odio laruborent inuicem&inuidia maxima, alter alteri non parcit, sed si cognoscatiab altero quid peccatum esse defert illud ad urbis praffectum, nec poenam quis euitare potest,etiamsi vel ante decem annos delicturei illud commisisset.
Si condemnatus aliquis musaam impostam stegi persoluere noti
possit, 'ero aliquem habeat siue consanguinitate siue assinitate sibi coniunctum, qui subditione eiusdem Regis habitet, accersitus ille pecuniam exponere pro ipso cogitur, hi una cum Re urbe excedere velit, egi enim modis omnibus satisfaciendum est, etiamsi cognati damnum facientes nihil inde recuperare possient. Hoc enim nisi fiat,&nisi mulcta illa tempestiue persoluatur, non reus latitum sed cum eo omnes etiam consanguinei&amici eius urbe excedere,&tamdiu exulare coguntur, donec Regi satisfactum incertamen omne lublatum sit tum enim ad possessiones suas redire ipsis permittitur taeterum reuer i m tisi tali casu, omnes, quibus cum notitia, familiaritas ipsis intercessit, adeunt, culpam&ignominia istant deprecantes, ut ita imposterum tr quille&amice rursus ipsis cohabitare , rem suam familiarem absque perturbatione administrare possint, Viri igitur suos amicos , quibus cum conuersandum ipsis est,mulieres vero itidem suas vicinas alias sa
Causa autem cur consanguinei etiam cum damnato aliquo,qui solvendo non est,ioco cedere soleant,haec est ut ita ab incursionibus mo --lestiis Regis tuti es possint, qui alias crebra compellatione ipsis non pa et C
rum negotii facessere solet, donec pro damnato suo consanguine pecuniam tandem exponant. regi hoc nomine satisfaciant. Ne igitur de- tr nentum aliquod ex delicto affinis&amici sui capiant, ae pernitiem sibi aliquam attrahant, excedere potius ciuitate,& solum vertere, quam cum iactura rerum suarum domi manere expetunt, praesertim cum impensam sibi a suo affine in solidum restitutum iri sinerare vix possint. Poena vel mulcta furti,sunt tres Benia seu selibra auri puri, Non enim ista propter furtum capitali assiciuntur supplicio, laec etiam poena non
78쪽
omni furto dicta est, sed tantum furto interno domestico quasi cum alter alteri in sua natione aliquid surripiat&auferat, siquis autem Batavis aliquid creptum sit in hoc quidem stirium nemo est qui animad
Si quis aurum adulteratum Batavis pro bono obtrudere volens, ad Regem deferatur,adulterator ille poenam incurrit, poena ista proh tione delicti exasperatur ita ut interdum etiam ad perpetuam seruitutem hoc nomine condemnentur. Ita igitur delictis singulis singulae etiam poenae sunt ampositae, mulctae hae omnes fisco Regis applicantur , ne ipsi quid decedat, ut semper habeat, unde conuiuia instituere, potati octibus indulgere, cuticulam cum aulicis suis curare lautius possit. Quod si quis vero delictum eiusmodi commisisset,quod non nisi capi-ymis emitati tali poena expiari possit,absq; in carceratione diuturniori,ad morte con-q sit e dem natus spiculatori vel carnifici commendatur, Is obligatis oculis remanibus in tergum reuinctis,in campum eum extra urbem deducit,ibique demista non ibit capite,in genua procidentem, sagitta vel hasta missili transfigit, ut semianimis in terram proruat, quo facto, caput securi resecat,Non enim ex stimant vere aliquem mortuum&vita defunctum esse nisi abscista a ceruicibus capite , corpus in quatuor parte dissectum, auibus volatilibus caeli in cibum proiiciatur,Peracto supplicio, consanguinci amici eius eum deploraturi conueniunt, Et vita qui-
,balisti m eis dem lertum in ollam caput,tamdiu Coquunt, donec ossa cute carpit supplicio nibus nudata appareant,tunc enim iusculo, carnibus deuoratis cra- 'β- nium illud cum Felsi suo honorifice reponunt. Mulieres vero lachrymis eiulationibus indulgentei, in querulas sepe voces erumpunt,&miseriam infelicitatemque defuncti lamentantur. Comites quidem itineris, qui spectatum supplicium , portis egrediantur, damnatus non habet, At vero peracto supplicio, ingens denso sese agmine multitudo offert, quae vicem miseriam eius doleat atque deploret. CAP. XXVIII. DE FURTIS IPSORUM, VAM CAUTE NIMIRUM furari, es furta sua occultar o t. N iurando tam sunt exercitati, ut nullum sub sole populum esse putem, cui hac in re quicquam concedant, Est quidem
furto grauis poena imposita, ita ut alter alteri quicquam furari non audeat, ni poenam velit incurrere grauissimam, Et si, forte furtuin aliquod in ciuitate commissum sit, tot passim execrationes
biitiis sidete Italione eius audiuntur, Vt nihil supra, Verum accidit tamen aliquando, maxime tamen nocturno tempore ut furto aliquid alterieripiatur. Itaque Rex ad praecauendum hoc malum, cum animaduertit, querelas hoc nomine in populo esse quod aliqui posthabito Regis ma- dato, manus suas furto contaminarint, summo diluculo per praeconem in plateis proclamari iubet,ut a furto sub capitis poena abstineant, ut ita renouato Minmemoriam ipsis reuocato rursus mandato suo,iustam habeat causam in fures animaduertendi, nemo furti nomine accusatus, jgnorantiam praetendere possit. Quem-
79쪽
Quemadmodum autem turpe existimant alicui ex suis, furto aliquid eripere , sic contra honestum Sc laudabile putant Batavis aliouid mi m.
furari, Eo enim prudentes, ingeniolos, agiles&ad rem luam attentissi utut Lmos esse statuunt, ideoque existimant artis esse eos fallere, Sc qui aliquid ipsis possi subtrahere, eum prudentiorem alacriorem praedicant, ut ita honori sibi ducant maximo si quid Batavis furto auferre possint. Venientes igitur in navim hoc proposito, aliquid Bataui furentur, magnum comitatum, Wiportas admodum capaces afferunt, quas ex iunco contextas ipsi, vocant, postea omnes commissario vel Nauclero assidentes, omnia perscrutantur, simulantes se inultas merces empturos , Itaque Nauclero multur sese venditurum existimante,&multa variaque bona proferente ipsi interim in omnes occasiones intenti, id agunt sedulo, ut aliquid furentur , clam subtractum occultent, quod ipsum etiam dici vix potest , quam celeriter et sicere pos Natura adfur. sint, cum natura sua ad furta ferantur, ab hoc vitio abstinere nullo mo 'SP
do possint Hinc videmus eos vix unquam ex naui discedere, quin aliquid,
quicquid illud etiam sit,secum auferant, Nam etiam nullius fere momentires abducunt,si preciosius quid furari ipsis non liceat, unde commisiario siue Nauclero pondera surripiunt,quibus in ponderando auro uti solet,quod si enim ea tantuni ex manibus deponat, innon intentis semper ad ea oculis respiciat,pereunt, ut nescias quo devenerint, Nigritis ea vel in ore vel in auribus vel in capillis vel alio modo abscondentibus, sic clavos ferreos rubigine fere consumptos, axungiam, qua nautae trochleas in malo,ut velis carbasis vel attrahedis vel remittedis aptiores fiant, inungere solent, perpendicula, bolides, lamina item plumbeas naui extrinsecus ad teredines ab erosione ligni prohibendum obductas, id genus alia, furto subducere cernuntur, naturam suam ad furta propensissimam hoc modo satis prodentes. Atque hoc quidem ingenio communiter omnes deprehenduntur, omis, is una siue diuites sint siue non, Nam licet quidam interdum sint, qui duas, pri
tres plures secum libras auri asserant, & merces plurimas emant,mercaturamque satis diuitem exerceant,eo tamen omnes animo sunt, ut siquid, praeterquam quod emerunt, abducere secum possunt, insequidem nihil desiderari patiantur, quamuis contra si ipsis aliquid ereptum sit, grauissime id ferant, ringentes propterea dare turba so
Quod si autem in furto deprehens a Batavis reprehendantur,sm- quam hanc esse reprehensionem conqueruntur minimeque eam Bata uos decere asserunt,interrogati vero, cura furtis non ipsi quoque absti
neant respondent se propterea culpari non posse,utpote quibus aliquomodo concessumsit, Batauo defraudare furto ipsis aliquid eripere, quod tamen Batavis contra non liceat,idque hac de causa, quod Bataui
diuites sint iebus omnibus abundent,imo cum tantum bonorum habeant,ut plenis ea nauibus ad loca alia deferant,indicio id esse, se multitudine bonorum nimia grauari,velle igitur Batavis gratificari,&onere isto grauatos liberare, ut eo citius se expedire terram suam repetere possint. Contra vero se pauperes nudosae rerum omnium egenos esse, nec habere quo sese tegere&operire possint, ut ita minus quam alii sint Propter furta reprehendendi.
80쪽
co VII PARS INDI EQu'd siquid igitur in naui amissum sit, Mauclerus id animadue tat, necesse est perscrutationem .des topia quasi, dum factum adhuc recens sit,fieri, donec qui furtum commisit deprehendatur, quo facto, P rte 'm' fur iste verberibus excipiendus, non dimittendus est donec ablatum restituat,qui postmodum omnibus risui est,&a suis insuper reprehenditur, quod furtum suum melius celare non potuerit. Verum si animaduertant furtum percrebuisse, manifestum factum esse, metuantque ne inquisitio fiat, absque ulla cunctatione ex naui descendunt, nauclero isti valedicunt, non facile unquam ad istam quidem navim reuersuri. CAr. XXIX.
DE FIDE IN PROMISSIS ET PACTIS NULLA, ITEM AEVE
de iuramentis ipsorum quibis nimirum ceremoniis eapersciantur. ERAT . promissis,pactis, iuramentis ipsc,ru, fides nulla habenda est,cu leues omnino sint, mendaces,Na nihil celare possunt,& licet alicui iuramentu praestent, mox tame quod ipsis secreto commissum est alteri aperiunt, qui id peruertere multis modis potest, quemadmodum Carolu quidam H cherm qui constituerat castellum demia expugnare, cum ingenti suo damno nuper deprehendit. Quod si autem alter alteri in sua natione aliquid promittat, hiureiurando id confirmet, tunc no facile fidem fallunt, sed promissa seruant firmament rastra delissime Iuramentia autem pre stare volentes, faciem suam pedibus primo eius cui illud p rq standum est,deinde humeris, pectoris utot tande
corpori admouent,exclamantes magna voce, I tu, Lau, Iau. Hoc vero ter
tio repetunt, perstrepentes manibus pedibusque denti sis suos quos brachiis pedibusq; alligatos habent,deosculantes. Alii in confirmationem veritatis potu utuntur, de quo supra dictum est. Has vero ceremonias interdum etiam adhibent Batavis iuramentum praestantes, verum siquis eis propterea fidem adhibere vellet, deceptum sese tempestiue videret, cum ipsis ultra qua videas fidendum nihil sit.Verum quide est, eos qui in Mourre habitant multa consilia Lusitanorum in castello La in habitan tium Bataui prodere solere, sed hoc non eam ob causam faciunt, quasi Batavis tam fideles essent, sed propter ingens odium,quo ergaLusitanos
CAr. XX. DE PARTIBVS ANNI AESTATE ECHTE ME IPSORUM, itemque de agricultura, quomodo frumentum erant S comant, squid Regibis seu inde persoluere cogmtur. VAM vis per uniuersam hanc regionem frigus nullum
sentiatur,&quasi continua aestas esse videatur , habent ta- me aliquam temporum disterentiam , certos quosdam
2T - menses aestati, certo itidem hyemi tribuentes Differen
tiam vero aestatis, hyemis, varietas tempestatis efficit, Arbores enim semper virides, foliis suis ornatae apparent , reperiuntur quaedam,