장음표시 사용
81쪽
quaedam, folia sua dis in anno deponentes. sed agri aestiuo tempore arim sunt steriles, ab ingenti nimirum aestu exsiccati hyemis autem tepore, frugibus ornati florent, ut ita autumnus ipsorum in nyeinem incidat, quo frumentum, fruges quaslibet,in horrea sua colligat. qui noctium habent quas perpetuum,ita ut vix differentia aliqua dierum, mnoctium appareat, dies enim innoctes semper aequales deprehenduri ' -- tur, sol idem semper tempus quo oriatur, occidat,retinet.Nam veluti per totam Orientalem Indiam, sic hoc etiam in loco, ut amatutina sexta oritur, sic sexta rursus vespertina occidit,quamuis negari non po sit,eum dimidia hora iam ante exortum esse , quam apparere incipiat,&ortus occasusque tempus verum non tam exacte,&praecise, sicut in nostris regionibus annotari possit. Fructibus per totum annum semper abundant, ita ut nullus eoruni unquam defectus sentiatur Hyemi autem eos assignant menses,quibus Misse, hib. ni. solem verticalem habentes,aestum maximum experiuntur, veluti sunt Aprilis , Maius, Iunius, quibus mensibus pluuias habent frequentes fulguraque tonitrua experiuntur creberrima, mamme abominanda, quas tempestates nimio solis calore&aestu prouenientes,Lusitani quidem Trauados, ipsi vero Agombroto sua lingua vocant. Cumque a pluuiis imbribus terra hoc teinpore bene rigetur. foecunda essiciatur, solent hisce mensibus frumentum suum terrae mandare, cum alias aestiuo tempore propter siccitatem terra nihil proferre ponsi. Appropinquante igitur hoc tempore apto scilicet ad operas rusticas&agriculturam,in campum vel syluam euntes , locum sibi conueniena Arriamnus adtem eligunt,ubi frumentum serant, Agrum enim nemo proprium lia Ar bet, quo tanquam suo pro se utatur, sed in Regis potestate omnis ager sylvaque&campus existunt, ita ut sine peculiari eius permissu, quicquam vel plantare vel seminare nemo possit.Caeterum impetrata a Rege venia, cateruatim egrediuntur, locum quem elegerunt a frutetis, spinis &sentibus purgant, igne nimirum omnia comburentes,&inutilem herbarum luxuriem extirpantes. Runcatum postea agrum&carbonibus ei nimirum stercorando inseruientibus, ab exustis arborum ramis oppletum oblongis ligonibus,quos ipsi Coddon vocant,ad pedis v-nius profunditatem bene defodiunt , ad dies octo vel decem requiescere simini,donec omnes incolat agros suos ita praepararint,tum enim de semine sibi prospiciunt,& omnes ad aulam Regis die quem loco Sabbathi festum habent , congregantur. Eius enim frumentum prinno omnium seminandum ipsis est, Congregati igitur simul in agrun egrediuntur, evulsisque arborum&ramorum reliquiis,agrum Icundo fodiunt,&semen ei tandem committunt. Initium autem faciunt die Sabbathi sui, primo Regis vel praefeci iis . AMA, Regii frumentum terrae mandant,qui circa vesperam finito labore in a. mi'' β' grum deferri iubet aliquot lagenulas vel vascula vini de Palma, carnisque vervecinae, cibariorum aliorum tantum, quantum sufficere operariis existimat, qui finito labore discumbentes in terram edendo potando hilares sese praebent, quin uradices, sarmenta in unum comportata incendunt,cantantes,&choreas circa ignem istum ducentes,in
honorem scilicet Numinis suin ut benedictionem ab ipso impetret frumentum bene succrescens augeatur. Sequenti die ad agrum alterius cuiusdam vicini omnes simul per-
82쪽
gunt, laborantes ibi aes ut in agro Regis, Cumq; peracto labore ad vesperascit, pari qtitia allatu a Domino istius sementis cibum capiunt, sichoreas circa ignem ducunt, ut benedictio Numinis sui erisso, huic etiam frumento affulgeat. Atque sic ab uno ad alium transeunt, operas enim coniungunt,&coniunctis Viribus sementem faciunt, ab uno quos pro viribus, satis laute excepti atque tractati . Commissum hac rationes terrae mandatum semen breui temporiso, At iis spaci pullulare germinare cernitur, non enim diu in terra abscondia minam tum latet, Cumque altitudinem viri assecutum est flores iam ex spicis prominent, tabernam quandem ex ligno in medio agri extructam stramine contegunt, filiosque suos in ea collocant, ut frumenti rationem habeant ab auium pernicie illud vindicent, Lolium enim&Zi- Eania non evellunt, sed simul crescere sinunt usque ad tempus messis, nec aliunde perniciem ullam quam ab auibus metuunt. Milium ipsorum spicas habet oblongas, suntque granula colore quidem semen cannabis aemulantia,sed forma tamen nonnihil oblongiori, glumis siue utriculis&folliculis , aristas nullas habentibus inhaeret,instar Dipsaci herbae,fraci um ver, comminutum, candidissimum apparet. Et hoc quidem frumenti genus semper habuerunt, etiam ante Lusitanorum aduentum succrescit spacio trium mensium , quibus exactis abscinditur, Vin terram depositum unius adhuc mensis pactum requirit, ut calore solis probe exsiccetur, percoquatur. Posti nodum spicas culmis resecant, inque fasciculos collectas domum deportant, stramine operiendis vel muniendis quasi cingendis aedificiis suis destinato. Milium hoc, frumenti genus optimum est, ex quo facili labore, cu-γ---5. ra, palaeSpinsere licet, cum non sit crassum&durum, sed molle admodum attritu facile massam statim conficiendis panibus aptam, praebens, qui quidem panes, si recte pinserentur, possent fere unius esse co-Joris, cum panibus, quos nostri ex farre seu Ze conficiunt,Verum cum fornacum clibanorum usum ignorent,&massiam istam foco ab igni tis saltem cineribus calenti, imponant, colore ad placentas ex legumine quodam, quod panicum quidam, quidam fagopyrum vocant, factas,
accedunt, saporis tamen boni sunt, sin utrimentum saIutare hominibus praestant, inter edendum dulcedine quadam lingua massiciunt, licet interim dentes nonnihil offendant, quod arenulis ex lapide molari contractis abundent. Tempore messis,ubi frumentum inhorrea collegerunt,partem ali-T ilutum pro quam illis Vendunt qui sementem non fecerunt, ut Regi tributum pro
AH 'r' su agrorum persoluere possint mihil autem certi hoc nomine ipsis constitutum est, sed quilibet auri tantum, quantum sibi videtur fatis es.se, ad praefectum Regis defert, qui, donec ab omnibus tributum illud accipiat expectat, Cumque collectas habet B in auris. vella omnibus illis stipatus agricolis, ad Regem proficiscitur, aurum illud ei afferens, qui pro munere isto gratiam ipsis habet maximam, prandioque cos liberali exceptos lene potos a se iterum dimittit.
83쪽
CAP. XXXI. DE FRUMENTO ALIO VOD IPSIS MAYS, NOBIS
triticum Turchum oratur,quomodo inhah regionempervenerit, quem ipsis usumpraebeat. cfrumenti genus, quod ipsis, s in vero triticum tur-
cicum vocatur,passim iam per uniuersum terrarum orbem
tinnotuit. Primo quidem ex America in insiliari S. Thoma, semes, . inde postea a Lusitanis ad haec loca delatum est. Antequam enim Lusitani in has terras venissent, frumentum hoc Nigritis plane ignotum fuit,quo vero iam ita abundant, ut tota regio eo oppleta quasi
utuntur auteni eo ad conficiendos panes, milio nitairunt suo illud H, , ι,, admiscentes, Quidam autem cum Lusitanis frequenter versantes, seor. minis. sim illud terunt, panes inde conficientes praestantissimos, quos postea Lusitanis aliis divendunt, non parum inde lucrantur, cum eos ita parare possint, ut quadrimestres saepe fiant,maliquot mensibus superessse soleant Filii ipsorum frumento hoc, panis loco epe vescuntur; excusso nimirum exspicis maristis igne nonnihil tostis mi rarustis, sed si frequentius paulo eo utantur, scabie sele vindicare non possunt, curn sanguinem gignat nimis calidum&adustum quasi Nutrimentum alias bonum,insalutare praestat, sapore verosa tritico nostro vulgari non multum abest. .
Indiani in America ex panibus huius frumenti potum conficere pociunt quem ipsi Chicla vocant, estque potus inebrians sicut vinum ex uvis 'tritupparatu na, Atque idem artificium etiam quidam huius loci animaduer tisse videntur, frumentum enim hoc aqua probe maceratum coquunt, atque ita potum Cereuitiae non absimilem, quem ipsi Pitum e vocant, inde parant. Hoc aut milli plerunque tantum faciunt, qui cum Lusitanis multum conuersi ntur. Requirit autem hoc frumenti genus,agrum calidum, humidum SMm,d se,. &bis in anno fructus suos praebet, Non seritur modo vulgari, sed perpo-stionem, instionem quasi ut pisia nostratia, terrae mandatur. Non diu autem sub terra latet, sed breui temporis spacio erumpens crescit,donec altitudinem viri assequatur, culmos habet arundini in paludibus apud nos pastim crescenti, no absimiles, qua rustici in casis, horreis suis con te tegendis vulgo tuntur. Quamuis autem spicas protrudat graueS&ponderosarum, ita ut cucumeres aemulari videantur, culmus in summitate admodum tenuis fragilisque sit, in formam quippe pyramidis fastigiatus, attamen ab uno saepe culmo .&8. pendere spicas videas, ut ita ab Dno culmo ex unico granulo prognatori so interdum grana colligere possis. Coloris porro non eiusdem sed varii hae grana cernuntur, sic enim Cho huis matba quaedam nigra, quaedam flaua&cerea, quaedam rubicunda ro '' se , purpurea c. reperiuntur. Quin etiam una interdum spica diu uersi coloris grana profert, Disserunt autem quantitate, quaedam enim maiora sunt, quaedam minora , sed efficaciam tamen illa maiorem habent, stramen vero cum Equis haec regio destituatur , in pabulum non conuertietur, sicut in Ameraea, ubi nutriendo pecori
84쪽
etiam inseruit, inpabulum dicitur esse nostro tritico vel hordeo non absimile. CAP. XXXII. DE PLUUIA, CUR EAM TANTOPERE VITENT, ET
carpari seis excipere abhorreant. v v irim summo studio vitant, Madmodum perniciosam corporibus suis nudis existimant, Cuius quidem rei causas etiam habent non contemnendas, cum non admodum salutarem eam esse Bataui ipsi haud raro deprehenderint, idque potissimum temporibus illis,quae ipsi Trauados vocant,& tribus mensibus Aprili, Maio, Iunio respondent, quibus mensibus tempestates maximae fulgura reo nitrua horrenda, ventique pluuia admodum frequentes ibi existunt. Pluuia certe quae sub aequinoctiali linea decidit, tota rubicunda est, inadeo perniciosa, ut si aliquis ea madefactus ad somnum sese non exutis vestibus componat, quod quidem nautis familiare est, usitatum, morbum saepe contrahat periculosissimum. Nam inexperientia testa.tur,quod si vestimenta pluuialiaqua madefacteta, antequam soli exposi-Pluma vestri tati probe exsiccata sint,seponantur, breui temporis pacto adeo con- cem sumantur, corrumpantur, ut putrefacta quasi gossypium vel lini stu-pam digitis facilime distrahere, lacerare possis. Hinc apparet non sine causa pluuiam eos vitare, cum praesertim nudis corporibus incedentes incommodum inde percipere facile possint. Hinc igitur pluuiis sese celeriter admodum subducunt,&inter currendum, si forte pluere incipiat, complicatis super humeros brachiis, ptiuiam corporibus studiose prohibent arcentque Adeo enim exhor-ptavit iam ab Telcunc ad eiuS guttas,ac crebri corriperentur, idque non quidem quasi aqua ista frigida esset,cum adeo pedeprehendatur calida, ac si igni
admota fuisset, sed haec horroris istius causa est , quod natura eorum a crudis humoribus sit alienissima,unde etiam noctu dormientes, igni obuersos pedes habent, ut supra dictum est. Itaque inter causas alias, cur oleo tinguento subinde viantur, haec etiam non postrema est,non tantum ut corpus suum crebris hisce inunctionibus nitidum reddant, sed etiam ut ab aqua pluuiali illud vindicent, cum oleum non facile aquam adhaerescere, sese per occultos meatus corporibus insinuare pati tur, quae quidem insinuatio, grauissimorum saepe morborum causa existit.
DE SCAPHIS ET NAVICULIS IPSORVM VIBVS IN MAEri vehuntur,quo nempe generumst, se ex qua materia, quaqueration omentum C A pHAs nauiculas quibus in mari vehuntur, ipsi Ehem, Indiani vero alii Canoes,d Lusitani Amadias vocant, parantur vero ex trunco arboris integro,cui nullae particula nulla segmenta mineres impinguntur, alia prorsus ab illis quibus
85쪽
bus Br tam&ad S. mmam habitantes utuntur, quasque ipsi Im svocant forma, quemadmodum etiam ab illis prorsus discrepant, quas in India Orientali alias Phragos vocant. Quamuis autem admodum leues sint,&nullo pondere aggravatae, celeri tamen cursu in mari feruntur,&cum humiles admodum sint, nautas a quibus reguntur, medios saepe in aqua sedere necesse est, longitudine labent quae septem vel octo ca se h/qM-pere personas possit, si nimirum singilatim sedeant, eius enim latitudinis non sunt, ut binos coniunctim sedentes capiant, Insident autem sellis minoribus,quas singuli ex ligno factas,secum adferunt,&medii semper conspiciuntur,mauibus remos tenentes, palaeseu infurnibuli instar ex lignofacstos, quibus nauiculam Nauclero id clauum sedente gubernatam protrahunt. Sagittarum autem in modum celerrime fimari feruntur, ita Vivola Stiam ..hritis re quasi videantur nulla vel celoce vel cymba assequi eas aut praeuertere-- ρ-
pollis, idque potissimum mari quieto&placido, quo etiam ab uno gu i bernari facile possunt,at turbulento,&fluctus ciente mari, sustinere eas vix plures possunt, facile enim subuertuntur, ut necesse sit eos probeat-tendtre inquam partem promineant, nisi enim sese subinde vertantae ab uno latere in alterum pro motu eius vario inclinent, facile subuersis scaphis in mare labuntur, quae quidem etiam causa est, quod Bataui iis uti commode non possunt. Nam Nigritas interdum bis subuersis,in mare incidere accidit, qui tamen mira agilitate etiamsi aquis immersi sint, nauiculas rursus erectas aqua liberare,&insilientes ipsis,iter suum continuare possunt, ita ut littus legere necesse ipsis non sit. Possunt quidem cum illis ad s.vel c. miliaria in imare excurrere, sed Stio vis libracum maris impetum sustinere&aduersis fluctibus progredi admodum Munetr sit difficile, matutino plerunque tempore iter ingrediuntur,ut negotiis '' suis mature peractis , circa meridiem, cum venti plerunque contrarii mare conturbare cernuntur,littus legere,&scaphas suas in aridam deducere possint.
Vulgarium autem scapharum longitudo ici latitudo vero unius cum Se ha minoris dimidio vel ad summum duorum pedum esse solet Sed aliud genus habent, quo non nisi in bellis, itemque in advehendis bobus aliisque pecoribus utuntur,: huius generis reperiuntur quaedam imagnitudinere capacitate sua cum cymbis nostratibus certantes, cum tormentis,
si opus sit, muniri,&malum, unde carbasa dependeant , sustinere posc
Huius autem generis naues,3s.pedes longae,s.latae, J. altae plerunque esse solent, puppim habent rotundam atque sessilem,transtris ex et 'solido ligno constantibus exornatam Fiunt vero potissimum in promontorio seu Cabo de rejunctis, ubi arbores admodum procerae&solidae crescunt, quarum aliarici. aliae I .&18. interdum Orgyas in circumferentia complent. Lusitanis maxime inseruiunt, qui alimenta hinc inde coempta ab uno castello ad alterum deferre coguntur. Sed&Nigritae eis utuntur, velis nimirum&funiculis ex arborum corticibus,tunco item ustramine confectis, eas instruentes. Minores magna copia in i Antii fiunt,cum locus iste idoneis arbori--
bus admodum abundet,veneunt autem ibi plerunq; uno mi auri,quod et '
86쪽
florenos Franco fordienses fere constituit. Maiorum non est magna frequentia, sed minores passim magna copia reperiuntur,inprimis vero in Agitali vecta dea de Torto, qui locus piscatoribus multis habitatur,
quibo .vel So. interdum scaphis piscatum in mare proficiscuntur. Peractis autem negotiis cum domum reuertuntur, non quidem scaphas suas in aqua relinquunt, sed in aridam statim protractas, ad locum eis destinatum deferunt, ut es putredine vindicentur, deuitatem etiam suam conseruent, quam attracta aqua amitterent. Eius enim leuitatis sunt, ut a duobus viris in humeros acceptae, ad locum destinatum facile defe
Parantur autem hoc modo, primo lignum quoddam securibus siuem se,.. asciis quas Batavis redimunt, undiquaque abscindunt, atque in se
mam oblongiorem perpoliunt, ita tamen, ab utraque parte circa medium nonnihil protuberet, formam alui repraesentet, postea carinam faciunt planam,&in extremitatibus lignum illud uno fere modo exacuunt, Vt non facile inter proram, puppim discernere possis, nisi
quod prora seu anterior pars aliquanto soleat puppi esse depressior
inferior. Protuberantias autem in extremitatibus relinquunt ab utroque latere, veluti in triremibus plerunque conspiciuntur pedem unum longas, quatuor digitos crassas,quae apprehendendis, commodius deportandis scaphis illis inserviant. Hoc modo paratum lignum peculiari instrumento pulchre excavant, ita ut latera quidem unius tantum digiti, fundus vero duorum crassitiem obtineant, Tandem accenso stramine, leuiter eas undique adurunt, a vermium corrosione, issuris ab aestu solis existentibus, eas hoc modo vindicantes Hoc autem dum faciunt, margini, ne ab igne contrahatur&incurvetur, columnas aliquot substernere solent. Caeterum perfectas ita inelaboratas, Feli consecrare non cessant,seapha F.tis Multos igitur ni ipsis apponunt, variis frumentispicis exornatos, ut
--.T Fetus ab ornni incommodo detrimento conseruentur,qui frumen- etiam simul quo vescatur habeat, ne scaphis hisce custodiendis invigilans,fame forsitan, inedia pereat. Sic igitur scaphas suas non solum artificiose parare possunt,sed&ab omnibus inquinamentis conseruare diligentissime solent, quilibet etiam suam ab aliis discernere exacte novit, ita ut non facile alienam apprehendat piscatum quando exire, aut aliud quid in mari peragere constituit
CAP. XXXIIII. DE PISCATVRA EORUM, VIBUS INSTRUMENTIS ET quomodo east,qua sitem Freso quibm temporibm capiantur, est quidiritati de cariis secitarum, si persoluatur. R Ee pri laborem, studium capiendis piscibus im-
'pendunt, cum ad piscaturam ab ineunte aetate a parentibus
MD A ea My ui suis assuefiant Piscantur autem singulis per septimanam pie' - rum ti diebus, excepto die Martis, quem Sabbathi loco, sanctum habere coguntur. Variis autem instrumentis utuntur, inpro diuersis
87쪽
anni temporibus, varia etiam piscium genera capere solent, veluti paulo post dicetur. Multum autem nocturno tempore piscatu inuigilant, accensas faces manu altera ut cernere possint, sibi praeferentes , altera vero manu tri -' dentem seu fuscinam tenentes, hac enim pisces lumini accelerantes co-todiunt aqua extractoS reponunt.
Faces hasce ex ligno arido, leui praeparant, fissum enim illud oleo de palma probe perfusum, in fasciculos brachii alicuius crassitie,longi-r retrtudine vero G. fere pedum colligunt, qui accensi flammam lucidissimam iuin gignunt Alii, ignem in scaphis suis extruunt, quarum latera tribus vel quatuor sunt pertus a foraminibus,per quae radii flammantis ignis in Q hi subuaquam projecti pisces alliciunt, qui advenientes fuscina postmodum confossi capiuntur. Sunt etiam, qui licet noctu capiendis piscibus operam dent,nullis tamen scaphis& nauiculis utuntur,sed in littore sese continet. Media autem nocte egressi, altera quidem manu ardentem facem, altera vero fiscellam scirpeam vel arundineam, quae corbem repraesentat gallinac risistinum, pullis, apud nostros,insterni solitum,arripiunt. Sic instructi aquam braumbilico tenus ingrediuntur, flumini contra nitentes, Cumque pisces lumini appropinquare vident,fiscellam eis statim insternunt, immissaque per orificium superius manu, eos apprehendunt, quos postmodo captos funiculo vel chorda per oculos traiiciunt a collo suspendunt, donec quantum satis est piscium acceperint, Pisces vero tali ratione capti, torma ad Cyprinos, prasemos nostros quam proxime accedunt, incarnem bonam habent quae salmonem fere respir.
Quod si nocturnas hasce piscationes tempus anni non admittat, pri gino statim diluculo piscatum abeunt, bini seimper scapham unam ingres et ' '' si,unus nempe ii eam gubernet, alter qui capiendis piscibus incumbat, satis autem longe a littore abscedunt, Warma sua pro diuersia ratione temporis varia secum ferunt.
In Ianuario enirn Februario, Martio pisciculo minutos capiunt, qui magnos habent oculos , comprehensi vero sillando, fremendo ingis ramagnum edunt strepitum, fragorem donec extinguantur Pisces hi, quos ab oculorum magnitudine ophthalmio vel oculatos cum Psi QS et ni dicere possis , forma colore porculos nostros vel percas minores referunt, nec sapore etiam ab ipsis multum alieni deprehenduntur,Capiuntur vero funiculi beneficio, cui hami tres vel quatuor cadauere infecti adhaerent, Eiusmodi enim funiculos ex arboruri corticibus factos, ad Orgyas tres vel quatuor, cum profundius natare non soleant, aquae immergunt, Cumque aggravari eos. in profundum trahi sentiunt,extractos postmodum piscibus liberant.
In Aprili Maio, aliud quoddam piscium genus boni saporis capi Aprurum Sunt,Raiis non absimile,quod hac natura est, ut ex profundo interdum ' emergens, aquae sese imponat, itaque etiam hamo adunco facile comprehensum attrahitur. Mensibus Iunio Augusto,pisces capiunt,ab Halecibus nostris non uisis multum discrepantes,quos ipsi is vocant, verum propter 1pinarum quibus admodum abundant,multitudinem,palato non arrident. Pisces
alioqui in superficie aquae sese continent, hacque natura sunt, ut caelo a sereno
88쪽
sereno tranquillo ex aquis subinde exsiliant. Ratio vero eos capiendi haec est, Funiculo satis longo,&in extremitate plumbo aliquo praegrauato, multos hamos annectunt, piscium aduentum praestolantes, qui
cum tali re in aqua cernuntur, ex humeris in eos funiculum istum emittunt,&hamis adhaerentes attrahunt, donec accepta non exigua multitudine circa meridiem domum reuertantur
Sed&Cancros Astacos siue Cammaros hoc tempore quamplurimos capiunt, eiusdem fere generis cum illis quos Nor egia habet in scopulis latitantes. Cibi sunt satis boni,sed qui tamen pro incremento
decremento Lunae subinde varietur.
Mense septembri varia sese ipsis piscium genera offerunt. Quidam enim scombris, vel etiam Alocis similes sunt, sed capite quidem longiori corpore vero tenuiori, Cutem habentes glabram squamis plane carentem. Quidam reperiuntur geminato quasi ore, quibus decoctis os
superius remouetur, insapore Cyprinum nostratem referunt. Quidam Mullos referunt, barbati enim sunt,&cristam instar serrae in tergo eminentem habent. Cauendum autem est, ne inter capiendum spinis istis lit-daris, tam enim venenatae sunt, ut non solum intumescere laesam aliquam partem faciant sed incredibilem etiam dolorem excitent,&periculum membri istius vulnerati resecandi afferant. Non sunt autem fa-poris tam iucundi,ut superiores, capiuntur vero peculiari instrumento,
sitali propemodum modo quo in Hollandia Asello capiunt Rati enim lignea cornu aliquod alligatur, in cuius medio pistillum est, ut crotalualiquod quale vaceis nostris appendi consueuit, referat Ratem hanc mari committunt cuius fluctibus impulsum cornu,sonum aliquem prata bet,instar notae vel tintinnabuli,quo inuitati pisces, dum apprehe de re
ratem cupiunt, hamis interim occultati adhaerescentes capiuntur. Mensibus Octobri&Nouembri, retia plerunque usurpant, qua ex a boru corticibus facta, et o fere Orgyas longa sunt. Haec enim vesperi adverso maris flumini immergunt, genti in extremitatibus saxo aggrauata, locum vero ligno oblongo signant, quod funiculo retibus alligatum in superficie maris natans, indicio est piscatoribus, ubi retia sua reuersi inuenire debeant. Per noctem enim integram in mari ea relinquunt, ubi ingens piscium copia illis interim implicatur,quam sequenti poli modum die eleuatis ex mari retibus,colligunt, Cumque retia soli exposuerunt, coniuncta postmodum manu, in mare, pisces alios cum rate lignea captum proficiscuntur.
Pisces vero quos retibus capiunt Luciis nostris adsimilantur, dentes habentes acutissimos, quibus multum damni dare solent, omnibus aliis piscibus formidabiles, unde etiam Hollandis propter similitudinem Lucii vocantur. Sed aliud quoddam piscium genus retibus capiunt, Salmonibus non absimile, quod carnem habet albicantem, boni saporis. ain Galeo stellatos reti capiunt,&Hinnulos siue Galeos cruciferos,sic dictos quod amplis capitibus sint, os latum habeant instar batilli vel testi,quo placentulas parare nostri solent,corpus vero quasi cruce insignitum apparet, Mab humanis prorsus abstinent corporibus Arefactos per totam regionem transportat. At maiores illos qui robore suo duas, tres interdum superare scaphas possunt, statim dissectos inter ciuitatis ubi capiuntur incolas distribuunt atque diuendunt. In
89쪽
In Decembri, quemadmodum etiam in Iulio , pisces capiunt quos Norce Avocant, latitudinem habent longitudini aequalem, laudam P' ' - Sinstar lunae dimidiatae s ammas habent exiguas, spinas vero paucissi
mas,carnis sunt antequam coquantur albicantis, quae tamen elixa ad rubedinem paululum,uelut Accipenser, inclinat Capiuntur hamis aduncis,ad funem alligatis,idque tali ratione Hamo particulam calami indici siue arundinis sacchariseri praefigunt, funemque capitibus suis alligant ut ad . velis Orgyas in mare propendeat, cum igitur pisces arundine attingunt calami dulcedine invitati, quo cibo admodum delectantur, sentiunt illud in capite,&statim protractum ex mari piscem hamo liberant,capientcs hoc modoro. saepe so .per diem dimidium, Longe autem lateque a paganis distrahuntur, quemadmodum etiam cochleae seu concha marinae,quarum inter scopulos magna sese ipsis interdumosterre solet copia, suntque saporis aeque boni atque nostrae. Caeterum peracta piscatur ex mari redeuntes publicano regio tri Trita vim Abutum persoluere coguntur,partem nimirum aliquam piscium, qui ad ps .m, Regem statim deferuntur usui quippe quotidiano inseruientes Sedae piscationes exercent alias, in stagnis nimirum lacubus,retia adhibentes nostris non multum dissimilia, sed illa non contrahunt, verum infundo traducentes cum pisciui maliquid ceperint, comprehensum manibus, insportulas quas a corporibus dependentes habent, coniiciunt, Alii retia adhibent tantae altitudinis,ut aquae profunditatem adaequent. Ea explicata baculis erecta , per stagnum traducunt, quicquid comprehendere possunt secum in aridam trahentes. Cum autem nullibi ' - 'exitus ipsis pateat propter altitudinem retium, fit interdum ut magnam copiam comprehendant, de eis tributum Regi non persoluunt, cum porculis nostris minores sint,&saporis non admodum boni.Fila unde retia ham fiant,viri ipsi ducunt,reuersi enim a piscatura,post Retia. meridiem in ripa stagni consident, trahentes fila, inretia sua componentes. Non diu autem pisces ibi a corruptione&putrefactione conseruari possunt, cum regio sit calidissima,itas necesse est ut recentes quamprimum ex aqua proferuntur, coquantur comedantur.
DE FORMA SAPORE ET VALITATE PISCIUM
qui in regionibu istora untur. RAESTANTIS imus omnium qui in mari capiuntur pi-' scis Dorado est laque etiam hoc nominis apud Lusitanos in 'a' 'Hmvenit, Dicitur enim Dorais ab auro, quasi piscis aureus, vel 'v'hcum auro conferendus, propterea, quod mare hoc meliores non gignat aut producat, quamuis haec etiam nominis huius ratio videri possit,quod in aquis fulvus&aureus appareat, auri nimirum instar resplendens. Sapore Salmonem referunt, Anglis quidem,Delphines, Batavis vero pisces aurei dicuntur. Celeres admodum sunt innatando, ita ut piscium velocissimi habeantur. Nauibus gaudent facile capiuntur cum fames eos premim Pedum plerunque . vel . longi sunt,&Cristas habent siue pinnas in tergo a capite ad caudam usque pertingentes. Caeterum cute glabra tinnullis squammis rigente, sinam vero uni- a cam
90쪽
cam saltem habent, quae per totum corpus sese extendit. Si quando fame urgeantur pisces volantes nullos comprehendere possunt, unus aduersus alterum insurgit, sese inuicem deuorant, quod Batavis aliquoties visum animaduersum Sereno caeso cateruatim aquis innatanteScernuntur,o pro diuersis anni temporibus, diuersis etiam in locis sese continent. Iecur ipsorum arefactum, in puluerem redactum,dysenteriae medetur, si modico vini permistum assumatur. Secundunt a Dorado locum Bonites, obtinent, saporis boni, sed cum Dorado tamen non conferendi. Capiuntur plerunque in locis fluctuum vehementia periculosis. Breues sunt. Crausi,acuminato capite&spinarum paucarum, plurium tamen quam in Dor reperiuntur Pisces volantes ingenti odio,ut superiores etiam prosequuntur,Delectantur nauibus, quas cursu celeritate vel superare possunt. Capiuntur adunco hamo, lasciis cadidis involuto sitan alligato, Cum enim linteum istud candidum in aquis vident,piscem esse volantem existimantes, ad illud summo impetu feruntur, sed apprehenso ferro adhaerescunt, ex aqua capti protrahuntur, Cutem habent glabram,coloris cinerei vel caesei,&capiuntur tempestate mala atque procellos commodius quam bona. His fere similes sunt Iborares, ut glabra, candida, squam miscarenteS, pinnativero habentes futui coloris, quas sub anuis cernere est: elegantissime. Superant Domita magnitudine, inveniunt ut inim quidam
longitudine quinque pedum, qui virum latitudine adaequant, succi sunt exigui,&non boni admodum saporis cutem habent mollem in spina
constant unica per uniuersum corpus protens a. Testudinum duo reperiuntur genera, quaedam enim in terra tantUm, quaedam vero in terra. in aquis simul viuere possunt, Reperiuntur magna copia circa promontorium viride,animalia sunt pigra&somnolenta, quae dormientes pIerunque aquis innatare videntur, Cucalorem solis penetrare per testam alteram sentiunt,statim sese invertunt. modo suo eriorem modo inferiorem corporis sui testam soli obiicientes,ut feruorem ita nimium a se avertant. Cum igitur dormientes ita amaris fluctibus propelluntur,comprehensu sunt facili mi, hamo enim lateribus ipsorum sub testam iniecto ex aqua protrahuntur. Animadvertentes autem insidias, statim sub aquas sese occultant,quamuis non diu sub aquisse continere possunt Carnem habent delicatam&sapore ad vitulinam
nostram quamproxime accedentem.
Galeus siue Hinnulus, Lusitanis Tubaron, Gallis vero reum dictus, apparet plerunque caelo sereno&quieto. Feruntur autem stipati&cincti quasi magna minutorum pisciculorum multitudine,qui mesu mdicti, os habent, caput latum,quo corporibus hinnulorum adhaerescere possunt. Ad percas alioqui proxime accedunt, Cumque cibum nactus est hinnulus, ipsi statim ad unt,&eodem vescuntur cibo , quos etiam ipse, nihil repugnans, facile admittit. Caeterum Galeus hic Tubaron, carnem habet crassam, minus delicatam pigri sunt in natando,&cristas in capite admodum leuata gerunt Os habent ad colli fere medium inclinatum , quod comedere volentes magno labore eleuare coguntur. Capite sunt lato plano viribus vero pollent maximis, quas e iam cauda sua optime exercent. Dentes habent acutissimos,& instar serurat alicuius dentatos,unde natantibus interdum in mari hominibus brachium vel pedem tanta celeritate abscindunt, ac si securim quis adhibuis. in me et in nram re pleri m