De viribus imaginationis tractatus, authore Thoma Fieno Antuerpiano ..

291쪽

I M' A G I N A T I O N I s. 2 -I- frequentissine fierent: at fiunt rarissime :erg D. Non potest. etiam fieri per sympathiam aliquam naturalem intcr eas. Nam e: si quidem non negem, qu:n iii r p iantas ma, appetitivam, de potentias aliquas naturale , , ut praecipue inter motivam cordis, interce

dat satis magna sympathia; dico tamen, . illam sympathiam non esse inter phantasiam & potentiam foetum c9nformantem :& ut esset, non posse esse tantam , quod per eam consormatrix posset dirigi & determinari ad tam varios. effectus producendos , quales producere experientia est manife-

Quod nulla possit esse inter illas sympa

illia , qua una alteram sic dirigere di movere possit, probo ; Quia fundam et tum prO-- pter quod una potentia alteram sic movet aut diripit excitat ad exercitium sui actiis,vel det inmat speciem eius, positum est in identitate radicis utriusque , in eo scilicet,quod utraque in eadem anima sit radicata. Pro .pter quam identitatem radicis fit ut, quando anima per unam potentiam exercuit unam Operationem, eadem per aliam exerceat alia, ad priorem illam ordinem habentem. At quando potentiae non sunt in eadem anima -

Ideo enim phantasia mea movet appetitum meum , di non appetitum alterius hominis,

292쪽

1 3 D E VIRI. B u SN appetitus meus motivam cordis mei, di non alterius hominis, quia phantasia mea,&appetitus' motiva cordis mei, in ea dcm a nima sunt radicatae , phantasia autem meaci appetitiva , & motiva alterius hominis in- . diversis. At phantasia & appetitiva patris seu matris non sunt fundatae in eadem anima cum conforma trice foetus ἰ ergo non

possunt habere talem sympathiam , qua possint hanc dirigere & movere. Minor probatur. Quia conformatrix vel non est potentia animae,. cum sit ab anima paren sum separata, & in alio subiecto , nempe semine s vel est potentia animae foetus, sibi ipsi domicilium architectantis: ut puto esse ipsistimam veritatem, quam nos in libron ostio de Hominis procreatione sumus declaraturi. 3

Secundo ue Quia , ei s phantasia paren

tum cum conformatrice foetus haberet .alia quam sympathiam a tamen illa non posset esse tanta, quod phantasia posset peream determinare speciem actus c onsormatricis ssed solummodo tanta, quod posset exci are eam ad exercitium sui actus ἰ quo modo aliae ejusdem animae potentiae sympathiam habentes, solummodo se mutuo movere aptae sunt. At phantasia determinat conformatricem. Ergo non per talem sympa

rtio ι Quando una potentia diligit Sc

293쪽

IMAGINATIONIS. 24ν specificat actum potentiae alterius sine Oblatione specierum , tunc non specificat eam nisi determinato modo et naturales enim

sympathiae ad aliquid unum sunt determi natae . at phantasa variat & determinat actus consormatricis modis infinitis ; ergo non per nudum imperium , aut aliquam sympathiam 3 sed necessario per species determinantes eam , quae pariter sunt infinita . Quod phantasia variet a ctus consor matricis modis instillis , sic probo. Aspectu & imaginatione simiae.' producitur foetus habens similitudinem simiae s imaginatione & terrore diaboli , , producit ut foetus habens similitudinem diat boli ; terrore galli Indici I haben' excrescentias multas diversi coloris, similitudine

illius 3 terrorc accipitris, habens smilitudinem accipitris 3 terrore muris, habens pilos 'instar muris i lacertae, habens in pectore carneam lacertam 3 ranae, habens vultum rana

lem : ut in exemplis conclusore ηο. allatis est manifestum. At sicuti imaginatione illorum animalium producuntur foetus ha --. bentes similitudinem eorum ; ita pari ratio 'ne, imaginatione aliorum animalium , po μ' sunt foetus produci habentes s militudinem . eorum. Non est enim ratio, cur imminatione illorum magis possint produci sertus , cum signaturis eorum , quam imaginatione horum cum signaturis horum. At animalia i

294쪽

a quibus possiunt matres sic terreri, sunt infinita. Ergo & signaturae possitnt esse infinitae. . Eodem modo aspectu pulchrae picturae producuntur scelus pulchri ι & aspectu picturae in qua est ursus depictus, producitur

foetus similitudine ursi ; in qua est AEthiops depictus,similitudine AEthiopiss in qua homo pilosus, foetus totus pilis coopertus i in qua est depictus homo cum magno capite, foetus habens magnum caput, ad similitudinem illius. At qua ratione intuitu illarum imaginum potuerunt produci foetus re se xentes notas & similitudinem earum, eadem intuitu .aliarum multarum in quibus formarterribillas sunt depictae, possimi deinceps etiam produci foetus referentes similitudinem illarum. Pariter desiderio cerasi, uvae, mori, signatui scelus similitudine eorum. Ergo eadem ration: desiderio aliorum fructuum seu ciborum, poterit etiam signari similitudine

illorum. Et, ut uno verbo dicam , sicut ter-x e .a re habente talem figurari , visum est

foetum produci cum similitudine talis figurae s di terrore a pictura cum magno capite, produci, foetum cum similitudine in eadem quantitates & ierrore rei habentis partium Rumerum non naturalem, laetum simili nu. meti vitio laborantem eadem ratione, terrore, vel desiderio, aliarum .rerum . infinita

rum ., hane vel illam figuram ., quantitatem , . inuiui suum Partiam ,habemiutal, pQ- test

295쪽

IMAGINATIONI s. 2STtest foetus eisdem , figura, quantitate, numero, situ, variari. Hi modi sunt infiniti Ergo. Quarto i Cum actus consor matricis assimilentur rebus imaginatis , & determinentur secundum eas; quia potest esse causa talis praecise determinationis ad eas, nisi ipM re. rum species phantasia perceptae, quae dirigant & exemplariter moveant conformat Iicem, ad simile ei consor mandum quod ipsa. indicant i Certe mes iudicio non videtur a

liud quippiam esse imaginabile.

Verum obiicit aliquis non parva ac levia argumenta. Nulla potenti potest operari. secundum. exemplar , nisi cognitiva : at conformatrix noo cst coonitiva , ouia est

potentia vegcra iva ergo non potest ope rari secundum cxemplar. Maior probatur.

Etenim exemplar dirigit indicando Sc monstrando i at indicatio & monstratio non potest fieri nisi cognoscenti : ergci. Confir- niatur. Si conformatrix sit cxca, ergo non potest eognoscere colorem , qui a specie phantastica indicatur i non potest cogno- scere figuram , di unum ab alio distinguere tsi non cognoscit an tu diceIur color ruberi an niger, an figura simiae armisi an accipitris 3 iquomodo a desiderio cerasi , a terror e, visi Itorrendi vulneris, potest in scelu magis expri- 'mere colorem Iubrui 3 quam nigi ut quomo.

do magis exprimii figura simis. um de stitia i

296쪽

DR VIRI Bus fuit imaginatio,quam ursae, quam accipitris 3 di contra , magis accipitris , quando fuit imaginatio de illo, quam simiae, aut alteriusὶ Confirmatur secundo. bi species determinaret eos Imatricem, determinaret per suam rationem repraesentandi sed nihil potest determinari per repraesentationem, nisi . quod repraesentationem cognoscit 3 confor- matrix repraesentationem non cognoscit rergo on potest per species determinari. Secundor si species determinaret consorin matricem se species deberet recipi in potentia conformatrice s potentiae enim determi- .nantur ad hunc vel illum actum per receptionem speciei in se r atqiu species phantasticae non possunt recipi in potetia consormatricGessio. Minor probatur. Species sunt medium cognitionis,& habent esse repraesentativum; di tales non possunt recipi nisi in potentia sibi proportionata, nempe cognoscitiva: talis non est conformatrix: ergo. Si enim in aliam reciperentur, jam exirent extra pro

priam potentiam, quod philosophi dicunt

fieri non posse. Confirmatus. Species phan iasticae sunt in anima matris in At conforma-:trix. non est in anima matris 3 sed vel est in . anima status, vel nou est potentia animae, ut idixi, sed virtus quaedam a parentibus decisa L saltem est separata ab anima parentum, quia est inplio subjecto. .Ergo, species non possunt consormamci communbari, di in eami, recipi,

297쪽

IM AG NATI MI s. Σ φrecipi. Patet sequela: quia sic migrarent de subiecto in subjectum i dc sic sequeretur, quod species ab una anima possent transire in aliam, & ab una potentia in aliam; &consequenter, quod unus homo posset communicare species suas alteri homini, & imprimere eas in animam alterius , & sic alteri conceptus suos communicare, & alterius cognoscEre , sine signis ullis aut loquela. Hoc est absurdum, & contra experizntiam.

Tertior quod operatur ad exemplar, Zepraecipue operatione difficili, seu ad exemplar difficilis imitationis , & operatione longae durationis , illud videtur necessario , continua sui exemplaris praesentia opus habere, alioqui videtur quod non posset illud imitori ., At conformatio ad similitudinem iret externae ad quam sormatrix non habet o dinem, ut ursi, diaboli, simiae,&c. est operatio difficilis, & diuturnae durationis, quia illaeon formatio durat multis mensibus. Ergo, si fieret secundum exemplar, deberet formatrix illud exemplar continuo sibi praesens habere: at non potest semper habere , quia species subito evanescunt; imo. scribunt aliqui, mulieres aliquas produxisse aliquando foetus signatos, quae rerum, quas phanta

sia cogitaverant, non habebant memoriam νnec eas multum cogitatione revolverant.

l Ergo. Confirmatur. Exacta consormatio 3 partium

298쪽

294 D E VIRI Rus partium externarum fit valde sero, & videlut demum fieri sub postremos menses: a phantasia concepta etiam in coitus cetum signat: ergo non ratione speci ci phantastica conforma tricem dirigentis, sed alio modo Sequela probatur: quia species illa in coiii concepta iam evanuit , antequam perventum sit ad ultimos illos menses, quibus formatrix incipit secundum eam conformarc Ergo non potest eam dirigere. Confirmat ut secundo. Si species sic diligerent consor matticem exemplariter, species quae sunt fortiores haberent vim majarem eam dirigend& magis signandi: at species multo tempOIcimaoinatione revolutae sunt sortiores subito tantum conceptis : ergo illae deberent ni agis his signare. At contra fit quia doce experientia, mulieres , quae aliquid cum des derio S terrore subito quodam motu sunt imaginatae , magis signare illis quae de a liqua re sunt imaginatae multis mensibus Ergo a Quarto . Si species phantasticae possensie diligere & determinare confirmati icem videtur, quod dirigerent semper,& consequenter quod omnia imaginatio , praecipue fottior, semper scelum signaret : at nor semper signat, sed rarissime r ergo. Majoa probatur: quia nolla mulier est , quae tem pore suae praegnationis non habeat aliquan

do semel sortem de re aliqua imaginatio

299쪽

I MA sINAT I O Net S. nm , aut alicujus desiderium. Sequela

probareit : quia si species talis sortis imagi

nationis possent uno tempore , sicut altero, utero & foetui communicari, possent uno tempore diligere consor matricem , sicut altero ι ipsa consor matrix esset uno te mi OV

re aeque dirigibilis, sicut altero, scelus uno tempore mollis & tener, sicut altero , aptus flecti ad nutum consor matricis . ergo nihil deesset ad signaturam-: ergo omni tempore deberet fieri.

Sed respondeo ad primum, negando maiorem. Ad probationem dico, esse quidem necessarium, ut exemplar indicet & monstret operanti modum quo debet operari, & operans cognolcat monstrationem illius : sed non est propterea necessarium , ut 'operans sit cognoscitivum. Ρro quo est nOrandum, cluplicem esse modum cognoscendi : unum per veram cognitionem , quo modo cognoscunt potentiae illae quae dicuntur cognoscitivae , sensus nimirum &intes lectus 3 alterum per cognitionem naturalem, seu per instinctum , quo modo cognoscunt etiam potentiae vegetativae. Etenim plantae

cognoscunt di distinguunt in terra alimentum, dc sibi conveniens sugunt , alio relictos partes corporis cognoscunt suum alimentum, & una trahit bilem, alia melancholiam, alia sanguine, aliis relinis,& sic cogno

scunt & distinguunt illos; di distinguunt e .

300쪽

aue 6 DE VIRI Bus crementum contra alimentum , & illud ex pellunt, hoc retinent. Dico ergo, illud quod Operatur ad exemplar, non esse necessario cognoscitivum per veram cognitionem , seu cognitione proprie dictam ; sed sussicit, quod cognoscat per instinctum. Conformatrix autem cognoscit exemplar per instinctum, dc ideo potest operari secundum ipsum. Debet autem potentiae consorinatricis divinitati adscribi, quod sicuti alia facit opera admiranda, ita prae aliis potentiis vegetativis posisit per instinctum, ludi quodam modo, cognoscere repraesentat nem specierum phantasicarum.

Ad secundum respondeo ἱ .non esse ne cessum species illas recipi in consor matrice ;sed sufficere quod sint in subiecto circa quod .

consormatrix versatur 3 in sanguine scilicet, qui est alimentum scelus , de obiectum conforma tricis, vel in spiritu , qui est instrumentum eius: eo maxime, quod species dirigant ut exemplar s exemplar autem non debet esse internum imitanti, sed sussicit quod sit praesens & propinquum. Et etiamsi dicerentur in conforma trice recipi nihil inde absurdi sequeretur quandoquidem non

reciperentur ut medium cognitionis proprie dictor, seu ut repraesentativae modo cogniti vo, sed modo quodam naturali quo modo .

eas recipi in potentia non cognitiva ni hil :