De viribus imaginationis tractatus, authore Thoma Fieno Antuerpiano ..

321쪽

etiamsi illi inclinationi resistere , & eam quam maxime arcere velint ue humoribus nimi tum & spiritibus illas partes, a quibus

illae actiones exercentur , etiam contra voluntatem directis. Ad secundum infra conci usione II. pat bit responsio. Sed quaeritur u IE s T I O XVII. ear non OImru imaginatio, quam animi passones sequuntur, signat. υ Espondeo, vatias esse causas. Etenim ad hoc ut signatura fiat, multa requiruntur in quorum aliquo si fuerit desectus, illa non eveniet. Primum enim requiritur ut species sine fortes s ut ad uterum & foetum perveniant ; ut subito & impetu consor matriei

offerantur i ut conformatrix sit debilis de facile seducibilis ab eis 3 ut materia , ad exprimendum id quod imaginatione perci, pitur idonea, sit in promptu, &c. Haec raro simul omnia coincidunt, de ideo qua rari L sime contingit signatura. Quando itaque potentia phantastica naturaliter est debilis , vel imaginatio tempore praegnationis non est intensa , non fit signatura ; quia tum species sunt debiles, nee l ge irradiant, nec fortiter exemplificant. Quod si mulieres aliquando produxerint foetus maculatos, quae nullam sortem habuerunt imaginationem ,

322쪽

α 3 DE VIRI Auscensendum est tales notas aut maculas non fuisse Uras signaturas s sed tantum suisse deformitates monstrosas , casuales & fortuitas, ab alia peculiari causa , & non ab imaginatione, prosectas. Mulieres sortes , pr - dentes & animosae non facile signant, quia tales non facile timent, aut terrentur a Iebus parvis ue nec leviter aut stulte quasvis desiderant: & cum passi cmes aliquae earum imaginationem sequuntur, non sunt intensae, quia a ratione coercentur. Hinc species nec vim nec impetum acquirunt, nec corporis humores aut spiritus immoderate.concitantur, nec conformatrix turbatur aut distrahitur. Quando semen est validum , di facultas sor matrix robusta , minus etiam contingit signatura, quia talis manet constans in inperatione sua naturali , nec ab ea facile ab . ducitur per species imaginatas. Porro non omnes etiam animi passiones signant, sed certar quaedam & determinatae, & eae quidem certo quodam & determinato modo mo . ventes. Si enim humores Versus uterum non moveantur, vel moti Ron perveniant, vel ad alia membra dirigantur, quod ob varias causas fieri p'test, nihil fit. Species enim tum non approximantur consorma trici, ac prQ. inde non assiciunt eam. Huc multum faciunt & humorum S spirituum crassitudo, di inobedientia ad motum ι propter qua Saec ipsi ita longe vibrari, nec ita facile spe cies

323쪽

IMAGINATIONIS. 279eies eis imprimi possunt. Si humores alimentarii foetus corrupti sint & pravi , sic ut mi. nus obediant plasmationi sorma tricis ; quia

tum ipsa facilius potest avocari ab opere suo natu tali, & abduci ad directionem phanta sae, signatura fiet facilius. Quibus materia ad exprimendum illud quod est imagina natum idonea suppetit, iis quoque facilius fit. Sic si mater fuerit imaginata hominem

altero crure carentem , facilius foetum simi.

lem producet, si foetus laboraverit defectia alimenti , quam si abundaverit. E con- ita , si imaginata fuerit hominem cum magno capite aut quatuor cruribus , facilius

similem producet foetum si materia supera. bundaverit, quam si desuerit. Sic facilius producet villosum, in cuius corpore abundaverint humores fuliginosi, pilis generandis idonei s facilius rubris maculis praeditum , quae fuerit sanguinea i lividis , quae melancholica 3 flavis, quae cholerica , &c. quam quae contra. Denique , facilius si- gnabit illa imaginatio, quae cum suerit in principio intensa di subita , & magnis a nimi perturbationibus comitata , insuper

adhuc multo tempore fuerit continuata , quam quae in momento cessaverit. Et pariter magis quae habuerit conjunctam re,

flexionem , seu coimaginationem & sollicitudinem de foetu , quam quae fuerit simplex, di illa caruerit. Porro , cum di tum

324쪽

28o D A VIRI Busctum sit phantasiam signare propter anipassiones, quaeritur Q u m s T I o XVIII.

Au omnes animi papy oves sanctit. QEu au phantasia signet cum omnibus , cum aliquibus tantum i dc quae Ram i

sint. Pro quo sit Conclusio LI. Maxime signant desiderit

Haec conclusio probatur, imprimis comuni opinione hominum , qui credunt ilpassiones vel maxime vel solum signa Probatur etiam experientia Sc exempli sciclusione 4 o. allatis; quibus manifestum e fere omnes signaturas ibi commemora

propter a erutram illarum passionum , nullas fere propter alias, contigisse. Quod vero imprimis desiderium concrat ad signandum, mirum non est: quam quidem & mulieres gravidae frequentibus intensissimis variorum ciborum desideriisneantur, ut patet in pica ; S. desiderium beat vim movendi humores de spiritus ab tro ad extra, adeoque ad uterum , qui resictu cordis inter partes externas est habendQua ratione facere potest , ut species ima

natione perceptae utero di consorma trici cile communicentur.

Potest tamen dubitari, an ipsum de si

325쪽

rium per se faciat signaturas .an vero alie pansiones ipsum aliquando comitantes. Et e- nun communis opinio homi um est , foet is

signa i , non quando mulieres simpliciter aliquid desideraverin , sed quando dei id cravelint id q o potiri non potuerunt. Quo videt ut colligi signaturam fieri, non propter d siderium, sed potius propter iram , indigna tionem , aut tristitiam aliquam desiderium sequentem , quam concipiunt ex rei desideratae negatione. Nam si ipsum desiderium per se signaret, videtur quod ram bene signaret quando res desiderata esset obtenta, quam quando non esset obtenta. Sed respondeo, videri desiderium per se signare,&simplex desiderium posse signare , etiamsi ipsum nullae aliae passiones fuerint subsecutae. Quod probo aut horitate Hippocratis & Ga leni. Etenim Hippocrates lib de superfoetar. dicit in haec verba : Si mulier , inqui

gravida terram aut carbones comedere desideraverit, eademque comedat , in capite pueri notae a talibus apparebunt. Ubi dicit, non tum solum desiderium siguare, cum ritu

liet re desiderata non fuerit potita, seu cum praedictae passiones fuerint secutae ; sed e . tiam cum fuerit potita , & desiderium fuerit simplex. Nam cum mulier cibos desideratos comedit,des detium est simplex, dc nullae

ex paedictis passionibus illud insequuntur. Galenus vero libro de Theriaca ad Pisonem dicit

326쪽

cicit, mulieres pulchras proles habere drantes, eas aliquando acca uirere, si pupicturas intuitae fuerint. Quibus verblaltem innuit, solum & nudum desidiperae post signare; & non l: gnare pratias passiones ipsum consequentes. enim calla, quo mulieres in illum solanem pulchras picturas intuemur d

una est simplex, & nullae p aedictarum

lonum irae, tristitiae, indignationis Ipltim Lequuntur. Ita alias audivimuieribu 3 accidisse , ut cum ipsae cibos alitempore praegnationis intensili me dirassent, proicS earum eorundem cibiasPetitu ducerentur,& cum fastidiissem quoque eosdem averserentur. Magis interim signant mulieres, cloeliderata potiri non potuerunt, quam

Potuerunt. Ratio est, vel quia desiderum est maius, & sic est efficacius in sindo ; vel quia alio modo movet humor spiritus, cum aliae pastiones praedIctae s

enerint, quam quando non .

Quod vero etiam terror possit sire, non est quoque mirum : quand cdem ipse est affectus omnium a Tectmaximus Sc esticacissimus. Est enim :ctus valde repentinus, humores di spilummo impetu movens , di omnes mae potentias in momento, & Eravis

consternans. Hinc species phantastica

327쪽

IMAGINATIONI s. a pygorantur & intcnduntur, & mediante humorum de spirituum motu longissime seruntur, & utero communicantur, di consor-

matrix in suo opere naturali taditur di pet- turbatur : quae tria ad dignaturam requiruntur. Quam vehemens sit haec passio, ex.

symptomatibus quae inducit facile colligi potest 3 quae tanta sunt, ut nulla alia smilia i , ducere possit. Ea sunt repentinus faciei

pallor , aliquando etiam tota vita adhaerens i extremorum tremor s saepe sensus &motus omnimoda abolitio , ut homines de . . repente in terram cadant , animi deliquium , vertigos cordis palpitatio, aliquando . toto vitae tempore perdurans 9 pilorum erectio ue testiculorum contractio; alvi & urinae in voluntaria eiectioi epilepuat mors, dic. Habuimus supra aliquos prae timore una nocte canos evasisse: alium ad supplicium ductum, solo linteo aqua frigida in collum percussum mortuum concidisse. Verum dicet aliquis, passiones animi , sicut praecedente conelusione dictum est , concurrunt ad signa-tairam approximando species phantasticas utero di consorma trici: illa approximatio fit

nudi ante motu humorum & spirituum : ter- ror non movet humores & spiritus a corde

verius uterum , sed potius ab utero versus cor : ergo non approximat species pham rasticas utero aut consorma trici, sed potius amovet ab eis,& per consequens non po-

328쪽

: DE VIRI Busi est csse causa signaturae. Subsumptum pro bat ut authoritate Galeni G. de sympl. catis. c. s. Aristo t. 27. sect. problem. I. & 2. D. Thomae I. a. quaest. 44. in responsione art. 3. qui omnes dicunt timorem, cujus species est terror, movere humores Si calorem a partibus externis ad internas : Uterus respectu 'cordis est pars externa : Ergo. Sed respondeo, timorem movere quidem humores & spiritus ab externis ad internas 3 sed peculiariter insuper eos movere a super nis ad infernas, versus intestina scilicet, uterum , vesicam, &c. & hae ratione species, phantasticas utero &conformatrici approximare. Etenim animi passiones non semper

vent humores de spiritus uno simplici modo , ad intra aut extra, sed diversis difformibusque. Non enim semper movent a centro ad omnem circumferentiam, aut ab omni circumferentia ad centrum i sed saepe ab una parte magis quam ab alia, & magis in unam quam in aliam ι & aliquando movent hos humores & spiritus, seu humores de spiritus harum partium, ad intra, alios, seu aliarum patrium, ad extra. Nam cum ab aliquibus partibus spiritus di humores secedur, di trahuntur ad intraqnecessum est ut in alias

cedant & moveantur ad extra: alioqui vel vacuum, vel penetratio dimensionum evenirer.

Aliquando eosde humores spiritusq; movent

motibus oppositis successive 3 di quos pri

329쪽

IMA G1 NATIONIS. 2S,mum moverunt ad intra, eos dem postea iterum movent ad extra r ut in ira & pudorcpaici. Et haec est ratio diversitatis effectuum, quas animi passiones in corpore & diversis partibus excitant. Quod si omnes eodem praecise modo moverent , & omnes quae in fuga consistunt, uno simplici modo moverent omnes humores ab omni parte circum inferentiae ad cor ,& quae in prosecutione , a corde ad omnes partes circumferentiae 3 cadem symptomata ab omnibus producerentur: at non producuntur eadem, sed diversissima : ergo. Timorem sic movere humores & spiritus& calorem a supernis partibus ad infernas, clare docent Aristoteles 27. sect. problematum 6. 7. 8. II. & I I. N D. Thomas I. a. quaest. 44. art. I. respons ad i. Sc 3. 5carti c. respons. ad tertium ubi dicunt, rationem cur in timore fiat pallor vultus, labrorum, vocis, manuum & cordis tremor, sitis, alvi utinaeque deiectio, murmur venistris, dic. non esse aliam , quam quod in ii. more sanguis& calor ab externis partibus ad internas, di a supernis ad in sernas movean- .

tur. Quatenus enim ipsi caput, pecturi manus & cor deserunt, indeque illae infrigidan.

tur fit pallor vultus, manuum, cordis, bc vocis tremor; quatenus vero destendesnt ad partes in sernas, indeque illae incalescunt: fit . sitis, ventris murmur, alvi urinaeque expulsiones.

330쪽

I MA G I N A T I Ο Ι p. 287 partibus magis , de ad aliquas magis quam ad alias. Ad rationem cur terror magis signet aliis passionibus , etiam hoc accedit; quod diversae passiones cum diversis partibus de di- vel sis facultatibus peculiarem habeant conis sensum vel antipathiam; quo fit ut hae has, illae illas, tum partes tum facultates , magis moveant & afficiant. Sic ira maxime turbat mentem , timor potentiam motivam &fensitivam , tristitia vegetativas, verecundia memoriam, dec. terror vero maxime afficit de destruit potentiam consor matricem. Acredit tertio, quod in animi passionibus humores Sc spiritus aliter atque aliter moVeantur , pro diversitate dispositionis corporum & membrorum. Iracundia in aliquibus facit. pallorem , in aliis ruborem,

de se de aliis : in his haec , in aliis alia symptomata ab iisdem passionibus excitantur. Unde mirum non est, timorem , etsi in aliis corporibus ab externis partibus ad internas tantum humores de spi, ritus moveret , in gravidis tamen peculiari ratione etiam ad uterum , seu magis ad uterum aut insernas partes , quam ad alias , movere. Etenim in timore dc terrore ad eas partes videtur natura maxime mittere humores de spiritus , de quibus maxime est sollicita r in praegnantibu i ma-

κipe est sollicita de istu: itaque non ad cor