De viribus imaginationis tractatus, authore Thoma Fieno Antuerpiano ..

351쪽

aliam mutationem inscctu , nequε alias causare lignaturas, quam aci quas mat cria corporis est apta duci, di ad quas facultas for- matrix habet ordinem naturalem. Quapropter etsi species phantasticae omnes sim quide ex se seque nais dirigere conforma tricem,tamen ipsa consormatrix non est propterea nata omnium dilectionem& re prssen latione sequi. Etenim sorreatrix no potest sori

mare quicqua, ni si ad quod formandu habet

materia idoneam .Ex quovis enim non potest fieri quodvis, sed tantum ex materia apta &disposita. Denique , etsi esset materia dispo- sita; amen adhuc etiam ipsa non potest quicquam conformare, nisi ad quod conforman. dum habet ordinem & inclinationem, ac in stinctum naturalem: ad quod autem non habet ordinem , illud non potest consor

mare. Et sic formatrix humana non potest generare leonem, aut piscent , aut plumas, aut squamas , aut vera cornua, &c. quia nullum habet ordinem ad illa, nec habet ullum instinctum aut scientiam naturalem faciendi ea. Deniques quia etiamsi formatrix aliquando secundum aliquid & ruditet possit imitati id quod species phantasticae ei reprae sentant, tamen nunquam potest imitari perfecte. Nam etsi ab iis aliquando parum turbetur in suo opere ordinario & naturali, &leviter aberret , sequendo exemplar phantasiaes

352쪽

I, M AGINATI ONIS, , siae; tamen nunquam in totum iu peratur aut

removetur ab eo, sed semper i uiatistinctus naturalis praevalci directioni, speciorum , &: semper reait ad naturam suatn : & ita ei si inminutis aliquo modo aberret, tamen secundum totalem consormationem semper se. quitur suum instinctum. Dico itaque imprimis, phantasiam non posse mutare speci cm aut genus scelus. Sic desiderio cerasorum aut fragrorurn non possunt in laetu produci vera fragra s quia, in corpore non est materia apta ut fiant cera se aut fragra. Desiderio, terrore aut imagi, natione casei, ut idis, ligni,auri, non potest generari scelus caseaceus, lapideus, aureus iquia non est materia apta productioni eorum. Non potest etiam produci verus pisci ., serpens, avis, simia, canis, leo : primo, quia materia seminis non est apta ad talem organia ationem, aut talis formae susceptionem s. secundo, quia formatrix seminis humani non habet instinctum aut naturalem scientiam organizandi, sicut debent organietari illa animalia, neque producendi formam essentialem illorum, sed tantum humanam, a qua est decisa, &cum qua habet similitudinem. Et ita falsum est, quod supra dixit Medina , gallinam serpentem producturam, si ovis incubans serpentem ante se positum continuo inspexerit. Dico secundo, per imaginationem non

posse

353쪽

3 r e, DE UIRI Bus posse etiam produci foetum illis animalibus perfectein ut fere perfecte similem. Imo dico non posse produci scetum, cujus vel lolu m ca. put, vel soli pedes, vel brachia, aut aliae partes habeant perfectam similitudinem cum illis. Nam si cui formatrix non habet ex se scientiam aut instinctum formandi perfecte totum animal specie distin sum, ita non habet etiam scientiam formandi aliquam partem solam. Qua enim ratione posset effingere, modo una partem illius animalis in uno homine , modo aliam in alio, eadem posset di in tertio homine effingere omnes, S totum animat: at non

potest totum , ut dimim est: Srgo nec par tem eius. Neque sufficit directio phantasiae: quia, etsi phantasia possit eius actionem naturalem parum immutare, de paululum seducere a persecta hominis similitudine ad aliqualem similitudinem rei imaginatae; tamen non potest immutare &se ducere in totum, nec po' test superare instinetiim naturalem ejus, sed ipsa semper revertitur ad illu , di secundum it -- lum semper maxime, & magis principaliter operatur,& totu efformat. Phantasia enim est solam dirigens : quod autem diligit,tantum modu addit actioni,no autem totam cssentia ejus potest permutare. Unde quomodocunq ; consormati ix dirigatur, non potest sic dirigi, ut dirigatur extra semitam totale suae apti,tudinis & inclinationis naturalis. Dico terito, phantasiam posse mutare se

cuia

354쪽

I M A r; I N ΑΤ Ι Ο N IS. II lcundum quid figuram scutus , seu aliquarum partium ejus t S dico phantasiam sacere posse , ut foetus aliquo modo & rudi ter adfiguram alicujus animalis perre utetur, puta simiae, porcelli,canis,&c. id est, potest facere ut mulier deterrita a cane vel simia producat foetum habentem caput , quod cui 'dem principalitur sit simile capiti humano, sed tamen aliquo modo referat caput canis' aut simiae s ut quod sit prominens aut ob longum, aut alicubi pilis consitum , sicut caput canis; vel planum, certis quibusdam lineamentis, prominentiis aut cavitatibus si , miae essigiem reserens. Hoc enim non est

contra naturam consor matricis humanae.

Quia et si tale caput habeat aliquam similitudinem cum capitibus illorum animalium, ptincipaliter tamen est caput humanum. For- matrix enim humana non est praecise deteri minata aut allicrata ad aliquam certam figuram, ted habet suam latitudinem ub qua potest formare capita cum variis figuris, alia sic, alia aliter ; & faciem unius hominis sic, alterius aliter. Et ita saepe etiam citra concursumphantasiae, facit in uno homine aliquando faciem habentem similitudinem aliquam cum simia , in alio cum cane, in alio cum rΟ. stto accipitrino, dic. Et ideo, quando a phan tasia seducta aliquando efformat ad similitu-l dinem illorum animalium , nihil facit contra natiaram, inclinationem aut potentiam stiam ;

355쪽

3 ' DE UIRI Busti ideo potest tales figuras aliquando rudi terimitati. Et hoc est potentiae seductae & er. rantis. At eas perfecte & quoad omnia assimilare , sic ut videantur esse vera capita ill

rum animalium , est impossibile. Quia hoe

non fieret a formatrice ut errante 3 sed deberet seri ab ea ut operante ex arte & indv. stria naturali , dc tanquam habente peculia rem potentiam & scientiam naturalem ad ea consormandum: quem instinctum non habetformatrix generis humani, sed solummo- dobrutorum. Porro phantasiam adhuc quo ad multa alia figuram foetus posse permutare, exemplis conclusionis qo. est manifestuitu; etsi D. Thomas pari. 3. quaest. I s. art. 3. ad

tertium, negaverit. Sed puto ibi D. V hc .mam non tam loqui de vi quam imaginatio habet in foetum, quam potius de ea quam habet is .corpus proprium. In proprio enim corpore non potest figuram permutare, quia

in eo jam figura facta est, &destrui non potest in corpore vero foetus porem quia in eo iam tantum adhuc est in fieri, Zc ideo a

phantasia consorinatricem dirigente adhuc , potest variari. Dico quarto , posse mutare colorem , relproducere varim maculas: tamen non posse lproducere maculas omnis generis, sed tan-ltum tales quales humores corporis sun rapit

induceres praecipue autem rubras,purpureas,

quae a sanguine si mr, cum is ubique de ma

ximae

Di ii ipso by Cooste

356쪽

IMA alNΑΥlo NI S. IIIxime abundet ue interdum etiam lividas Stflavescentes. At perficte virides , colica S,

flavas non potes . quia nulli sunt in corpore

humores qui eas causare possunt. An autem tales maculae possint produci toto corpore , Scan Aihiops virtute imaginationis possit producere foetum perfecte album, aut alba persectum Athiopem , ambigo. Ego credo quod non . De exemplis postea dicemus. Sic ergo desiderio vini , cerasi, mori, terrore vulneris , &c. posse maculas similis coloris foetui imprimi non est ambigendum. Dico quinto, posse causare pilos & excrescentias in variis partibus. Et hoc est ex perientia manifestum, Sc nihil est miti a facit

enim etiam saepe citra concursum imaginationis, ergo. An autem possit facere toto

corpore hirsutos, posset dubitari : quia non videtur, quod in corpore humidi foetus pos . sint esse tot sulis inosi humores, qui possint e sse materia tot pulorum. Mihi vero nihil impossibile videtur : quandoquidem foetus

necessarios & convenientes partibus generandis humores trahit e corpore matris, ei lanasi in se non habeat. An cornua & un-

ru'ce possint produci , magis dubium est. Persecta cortitia & gulas producere est impossibile : osseas autem aliquas eminentias in capite exstantes, quales in monstro illo In dico protuberasse commemoravimus , Vel ungues crassos, densos, oblongos, non vide o tur

357쪽

cresce ent, ut cornibus caprarum similis merent, & serris per inervalla amputari deberent. Multo minus possibile videtur con-eham testaceam loco capitis in exemplo iet.

productam fuisse, de quo infra statim dice.

Dico sexto, propter phantasiam posse mutati membrorum aliquorum quantitatem. Et sic credo verum esse potuisse, quod habetur in exemplo I s. mulierem intuitu picturae magnum caput habentis potuisse foetum cum magno capite producere. Et eadem ratione puro , quod quae videret hominem ha

bentem magnum. crus, magnum brachium,

enormem nasum, posset simili vitio a meminiscetum procreare. Archangelus Picolomineus in praelectionibus Anatomicis Iect. r. dicit phantasiam posse foetum immutare quoad colorem & figuram parti im , sed non quoad situm aut quantitatem earum di sed non video rationem diversitatis, cum unum

sit aeque dissicile ac alterum. Quidquid enim phantasia facit, facit immutando & dirigendo consormatricem : tam bene autem potest eam dirigere & seducere ad male consorman, dum partes secundum quantitatem , quam secundum si uram s & consormatrici rer- turbatae & seductae aeque facile est errare cidi. ea quantitatem, quam variare figuram. m. Dico

358쪽

IMAGINATIONIS. 3i, Di)o septimo, videri numerum posse mutari. Sic si mulier perterrita fuisset a monstro habente quatuor brachia, aut quatuor pe des, aut unum tantum , non videtur esse impossibile, quod prolem aliquo etiam num etivitio laborantem producere piaset. Non credo tamen quod posset producere cum quatuor cruribus, aut quatuor brachiis, aut duobus capitibus persectis, S c. quia non credo,quod in tantum conformatrix a phantasia

abduci posset; sed solummodo cum levi a ' liqua excessus vel desectus adumbratione. Dato tamen quod ita fieri posset certum est

quod non posset seri, nisi in primo principio

procreationis, antequam iam illa membra suo numero naturali essent constituta,& ali.

quousque persecta. Nam quando iam persecta essent, alia nova enasci, vel jam facta deleri aut amputari non possent f sicut conclusione 3 4. est ostensum. Sed an propter phantasiam gemini aut tergimini foetus fieri ponsent 3 Ego non credo inniam vim imaginationi esse adscribendam. Merito quaeri posset, an posset etiam mutare sexum. Credo autem quod non e tum quia non est tanta phantasiae virtus in eo . . formatricem s tum etiam quia, ut bene quoque dixit Sylvaticus in historiis medicinalibus historia 6. sexus plurimum pendet a temperamento seminis,quod species phantasticae sua virtute exemplificandi non possunt m tare. O r Hi

359쪽

3i si ly A V et Rinu εHis praelus positi , facile t si iudicare qiridde exemplis conclusione 4 o. allati s sit 1 cn.ti en dum. Dico autem non esse exem Plis magnam

fidem adhibendam : quia aliquando sunt simpliciter falsa , ab authocibus memoriae tradita ex relatu de ruri Ore hominum, qui saepe est falsus. Secundo , quia multa sunt nullius mo inenti , sed saepe ab hominibus & authotibus ita colorantur & exaggerantur ve Ibis , ut vi deantur multum esse, quae in rei veritate nihil sunt. Si aliqua fuit territa ab imagine dia isoli, & peperit prolem parum deformem , aut foedi coloris , statim dicitur peperisse prolem forma diaboli: alii adjiciunt habuis- 1 e cornua s alii caudam. Et sic quae in re non suit nisi parum turpis, clamoribus hominum fit tota diabolica. Sic de multis aliis

est censendum. Tertio s multae sunt deformitates monstro, sae fortuitae & casu es, non prosectae ab imaginatione , quae tamen a mulierculis adseri. huntur imaginationi. Sic contingit saepissime mulieres nullius terroris,desiderii aut foditis imaginationis conscias, parere proles ali quas notis, aut maculis, aut desormitatibus assectas s quas quando vident, admirantes . di nescientes causam earum, tum demum incipiunt cogitare, an nihil forte fuerint tem-

Pore suae graviditatis imaginatae: & tamdiu

360쪽

IΜΛεINATIONIS. 3 l revolvendo quaerunt , donec aliquam sibi per adeant aut effingant imaginationem, cui eas adscribant; etsi revera illa non fuerit earum causa. Et sic imaginationi non adveniunt notae, sed notis ipsis assingitur ima. ginatio.

Quarto s suspieandum est eiusmodi signaturas saepe esse supernaturales & miraculosas, vel diabolo eas inducente, vel Deo propter hominulli castigationem immitten te. Et sic forte signaturae prolium in exemplis 8. 9. & Ia. in quibus matres produxe rum proles diabolo similes, fuerunt ultiones& castigationes divinae, petulantiam & impietatem parentum in filiis castigantes.

Quinto , quia Lepe subest 'lia causa; dc saepe similitii do est naturalis profecta ab ipso genitore: sed quia genitor est illegitimus,

xl, ipsis matribus , dc saepe etiam medicis carum honori studentibus, imaginationi adscribitur, ut earum improbitas de adulterium oc cultentur. Et ita potuit forte in exemploe

tertio Athiopissae, quae albam prolem peperit, & in sexto, in quo alba genuit Athiopem, accidi iJe. Porro de singulis in particulari ita iudico.

De pii mo dc fecitndo ludico , non esse verum , mulierem intuitu alicujus pulchrae picturae posse producere prolem similem ei. Si hoc esset verum , picturae essent carae, & ia