장음표시 사용
221쪽
tias enim a nobis ad illos tradu- γidi atque obstruaui in Serpentario. cendas, quis dubitat, quin adhuc Tum autem cir minores tres conspectas magis cum tempore sint ab eis anno i 96. in Ariete, i o. in Oguo. perficiendar Denique' vo i 6;8. in Ceto luri-Vt autem ijs quae superius de da, qua accurate descripsit Io tu es Pho- tot nouis stellis ante paucos annos cylides HonParda Frankane libelbinter fixas apparentibus maior fi- super eclipsi Gnoi illius auri perque des accedat, en affero epistolam nouo isto φα μού edito.Eximmo enim
D. VVendelini, viri quasi in coelo nati, quondam in hunc modum ad me perscribentis. R. Patri Antonio Mariae a Rheita Capucino Godestidus V Vendetinus S. P. D. Accepi pater quM ad me dedisti hisin siteras . tertiara copiam adfle missarum fecit Ampl. Puteanus: quo argumento an . seniles ad me scripseris ue-
fio rei te binaου tantum niuus, ad terna tamen ex aequo respondebo. Ac primum
quidem quod is fuerit in concinnando melescopiosuccessus quem nos animo conceperamus, stupra quam dici potest audeo,gratulorque 0rdini tuose a publica fustidia humilitate segra lenti. Deinde autem quod circa Iouem Planetulus alios atque alios, atque hoc exspectatione plures deprehendisti. Hi facile accedo: ita tamen etiam hoc γelim attendab, Anno nosta IF72. nouamstellam magnitudine ac fulgore mas reliquas dimen
tem essu spe subito in Cassiopeia, simi
lemque illi alteram i6Oal quam e ' evortum istum nouarum in firmamento sellarum sitis iam frequentem, multo etiam esse frequentiorem atque adeo quotidianum, nis quia fias eata novimus quas magnitudo scit illustres.Itaque γiderit,an non aliqua ex ills quos Planet tis agnis is stellulaesut nouella. Videor enim ego tale quid circa Pleiades obstruaste. Tu hoc ergo plenius mecum expen
Ex hisce mi lector satis quidem tibi insinuatum habes;scilicet coelum quasi Africam in producendis semper nouis& nouis prodi-ψjs hauὸ absimiliter,licet dissimi liter imitari. Hinc est quod & nos
quondam cum admiratione qualdam nouas stellas erraticas, lotiisere per bimestre & amplius circum rufas, nouo telescopio conspexerimus &earumdem schematismum inter secretiores tantum
parietes, per familiarem epistolam
amicis communicauerimuS,quas deinde praeter nostram intentionem , ante tempus crebrioresque obseruationes, me inuito&inicio etiam alijs communicatas,
Vir eximius quidem, Reuerendus doctusque Cassiendus, velut immaturos suo iudicio, vix coelo adhuc
222쪽
III huc enascentes fructus decerpsit; indeque ubi prudentius forsan obstetricare vel saltem patienter foetum vix conceptum praestolari debuisset;eundem adhuc embrionem quasi mox suffocare nitebatur;quippe Zelo sorte optimo motus, ne scilicet eiusmodi monstra ipsi & coelo Gallico tunc temporis inuisa,mundo forsan, & comprimis nostrae Germaniae alias undique assii elatae maiora adhuc portenta portenderent &c. Neque spero virum tantu mihi inde succensitarum, quod hactenus eius docto iudicio magis implicite di tacite quam explicite responderim , cum iudici minus oculato, minus lento & incompetenti res . podere nemo teneatur.Respondebo tamen paucis quidem dum siu- perfluum duco,in re iam utrimque iudicata, & a Reuerendissimo do ctissimoq; Domino Ioanne Caramuele Sac. Sedis Mogutinet Suis a- ganeo dignissimo, Amico &Patrono meo singulari &α doctissime iam publice refutata, me ulterius diffundere, quam dc tempus &materia tantique Viri capacitas, spontaneὸ paucis multa concludens, requirunt &c. Puri L
Respondeturpaucis iudicio Exi-mst Domini Cassendi super
stellas nouas a nobis quondam circa Iouem fideliter obstruatas.
LXIMIO , REVERENDO, EMINENTERQ; DOCTO DOMINO
Apud Gallos Praeposito Dinensi
Dignissimo S. P. D. F. Anton. Maria de Rhesia p.
I tellurem nostram rotatione labente,Vir spectatissime, & temporis tandem occasio, &materiae ratio, & Personae tuae dignitas ac apud me aestimatio, Tuo, ut res- deam paucis, humanissimo iudicio , circa Iouina a me hinc seretriennio obseruata noua sidera, omnino suadent, imo perurgent. Et quidem ut Tibi, ob minus forsan lente,magis autem repente latam censuram, parteque neque
publico typographico praetinio
denunciata minus auditaminime vero conuicta pronunciatam sententiam tuam succenseam, tantum abest quantum Tuus meusque status a temerario iudicio abesse, &utriusque sinceritatis candor ab ullo, hac in parte praeiudicio alienus censeri debet. Quin&Y 1 huma
223쪽
humanissimas Tibi & debeo, &habeo grates, pro calamo & labore sponte suscepto earum Oble uationum gratia, quodque mundo tam servido Zelo pandere, &diuulgare non dubitaueris,ea scilicet, quae ego Vix inter amicorum penetralia secretius aperta esse volui. Et Vero quam plurimum mihi quidem congratulor, hac sciliucet occasione dc controuersia qualicumque , me in te non tam digno nouoque amico ditatum quam erudito subtilique calamo tuo honoratum fuisse. At cum amicis proprium censeatur & tuam et Reuerenda Dignitas, tuo in iudicio insinuare in
detur, scilicet te forfim proe conj- sentem inise optare refelli) nil dis. simulare quod aut aequitati repugnat, aut certe proprijs postulatis reclamat.Hinc bona tua pace, Vir
Eximie, si liberὸ dicam in quo
tuum iudicium Fensura & sententia me gravet, aut saltem miniis aequa videatur, prout nec ego tibi, sic neque te mihi succensurum spero mim, inquit Cicero ,huc- censet . amanti amico S Cum autem obseruationum mearum ultro te censorem &iudicem obtuleris constituerisque, α minus decens videatur iudicem
reo iudicari, hinc quid tuum iudicium sidet mereatur neque licet, neque expedit mihi quidem discrutein ; mrote quod a Reuerendissumo Domino loanne Caramus
Lobhoruitet sedis Moguntinet Sus fraganeo Dignissimo, Viroque
tum eruditione, cum aequitate ingeni jque raritate,& tibin mihi,&mundo apprime noto, docte simul&subtiliter iam dudum distculsu in habeamus reclinatum que. At permittin' saltem & unum mihi' scilicet, ut liceat a tua etsi humanissima sententia, non ad aliud, sed tuum mei iudicium di. tribunal prouocare suspicor na-que magnopere tuam censiuram uti minus lente, & magis repente meas in obseruationes latam, sic etiam haud cunctis aequitatum, a Demosthene saltem requisitis co-ditionibus maiestari decoraritie; utpote qui flum illum Iudicem aequum aiebat, nempe cito intelligentem, lente γπὸ iudicantem, nam hunc beneuolentiae, illim reo exquisita diligentiae esse dicebat &c.
Itaque fidem obseruationibus meis benevolequidem habendam dicis, neque etiam in hoc erras, cum illae fuerint fidelissimae, &conscientiae Religiosae sigillo fir malae ) quae tamen stellas illas,
non solum respectia Iovis, Verum etiam inter sese,continuo loca sua reciprocasse, de distantias ab inuicem indies notabilissime mutasse aperte demonstrant euincuntque;
id quod prosecto fixis neutiquam
competere potest. Et tamen Eximia Dignitas Tua stellas illas celsi
proprio telescopio non visas in ni-bilominus fixis annumerare ad- . iudi- Distit sc by Cooste
224쪽
itidicareque non dubitat. Haec
autem quomodo conueniant, aut qualiter hac in parte censura tUa,
mi Caslende, fidem illaesam & auctoritatem obtineat, equidem neque video, neque capio. Dicere enim credereque obseruationibus
fidem esse habendam quae quidem loca & distantias illarum stellarum notabilisiime inter sese
mutatas indies fuisse aperte conuincunt, & tamen haec eadem sidera fixis,quae loca numquam inter se reciprocant,adiudicare haud magis a contradictionis nota alienum reor,quam asserere, aliquid
Profecto si penes Apollinem dicendi ius hoc soret,sors an iudicem minus lentum & nimis festine celarantem, arctiori sententia con
demnaturus, econtra reum neque
prius auditu, neque ex proprijs α publicis diuulgatis obseruationibus conuictum, absoluturus, indemnem innocetemque pronuntiaturus esset. Nam si peccandum sit in iudicando, praestat certe reum potius iniuste absoluere, quam inique aut iniuste condemnare &iudicare&c. Cum itaque propria etiam sententia tua, vir spectatissime, meae obseruationes sdeles censeantur, uti s ,e dictum iam est, sidera illa uina loco inter se toties mutata fuisse probent,monstrentque hinc haud la te etiam neque visa iuste aut ex aequo censuisse videm , ea scilicet ςxis annumerando
quae loca inter se reciprocabant. Nam sapientis censoris esse optime scis, non solum quae posiit,verum etiam quae debeat perPend
re,librareque, antequam lententiam serat seu pronuntiet &c. Vt autem adhuc etiam maior fides meis obseruationibus accedat , & tam a te,' quam mundo
deinceps illaesa eidem habeatumen quid & alij viri utique in coelesti hac disciplina enutriti, eodem
tempore etiam obseruarint, mox
infra subiungenda epistola Comitis Haga ultro mihi allata, & ab Excellentisiimi Principis Auriaci Mathematico I.Stampione ad me destinata satis testabitur. Cui addere possem etiam viros Religiosos in hac scientia apprim Eeruditos, qui eadem astra noua circa Iouem eodem tempore, me ita monente, distinctissime etiam obseruarunt&c.
Quid autem ego circa illas stellas saepedietas, &a me loniae non tam stequenter quam distincte obseruatas sentiam, Eximia D. T.tum ex epistola mea ad Reuerendissimum & doctissimum Dominum Caramuelem data, cum etiam alijs ex huius libri locis haud obscure coni j
Caetera verb meis obseruationibus obiecta,cum fatis a iam nostro communi Amico refutata, dcreposita habeas, superfluum duco& oculos tuos, dc calamum eum ulterius grauare. Vnum tandem
225쪽
colendissime Cassiende illa addi disse & Scipionem Min. adduxisse
Tibi no displiceat.Qui dum ciuen indam virum peierasse, errasseque probe nouisset, renuit tamen illum publice deferre simul, & iudicare:enimuerb aiebat, uinflatuit absιi arte inaudita a
quum licet statuerit, Mia aequM est. Quod si de perpendere placuisset, forsan haud tam cito iudicio
meas obseruationes censuisses:
quarum quidem palli nodiam vii DcII. tui in eas lati iudi charticu- Io anhelare quidem & expectare videris 3 equidem tunc primis
ingenue &lubenti animo decantare paratus ero, dum aequiori i
dicio illas scilicet stellas lixas fui cse, measque obseruationes mines fideles, aut falsum pro vero publicis typis a quo me quidem hactenus satis caute,Vt puto, abstinui mundo me obtrusisse legitimὲ
conuincar l, aut denique quando& alij sexcentas nouitates per literas priuatastantiam,& amice amicis sine praeiudicio alterius comis municantes, velut rei ad pallinodiam quoque decantandam condemnati suerint ; quod quam diu fututum non est, tamdiu mi GL sende, tibi neque a me pallinodia aliqua decanenda, expectanda aut speranda est. Caeterum autem quidquid in tui gratiam, commodum, & fauorem potero, en totum sincero,
candido,dcreligioso affectu, tantum tibi expromo dicoque, quantum te &doctrina, & meritis &virtutibus decoratum reuereor,
aestimoque. Dumque haud aliud denique quam lato δeinceps Amico ditari, eidemque totum me dicari in votis mihi sit; hoc unum peropto, quippe, ut quo animo mea haec ad te exarata est epistola, eo etiam a tua Eximia Dignitate,& prudentia accipiatur, legaturque. Vale doctissime vir coelestis in telluris hocce puncto , Ut tandem aeternum in coelis , de coelo
tam bene meritus Valeas, meque te tam digne colentem quam sincere aman tem, redamare & re uere etiam atque etiam non dedignare Antuerpiae Calend.Mart. MDC. XLV.
primipis auriaci Mathematici ad P. F. Anton. Mariam de raritata cinum data. Reuerende Domine S. Literas tuas ad Dominum Puteanum scriptas magno cum stupore legi, non selum ob patefactas stellas nouas circa Iouem,ex quibus V ego ΔM cum perspicissi mre, cir D. Regius cum per illi comitis Hasbiae, vidimus:Sed propter oculum tuum
Enoch , ego & Princeps Iunior ilhelmus Natauius cu Principissa Elisabeth summopere stupefacti sumus. Quare Reuerede Domine Duiligod by Cooste
226쪽
mine has paruulas ad te misi, ut amicitia tua, & quam cito possibile sit, inuentione etiam de tuo oculo Enoch possemus perfrui, ut
ita&tecum amicissime obseruare possimus. Vale,datum χχ. Aprilis Hagae Comitis.
Tuus ad omnia paratissimus I. I. Stampion, Instrissimi
tic- Ex hac epistola vides, mi Cansende, me nec Emniasse, nec solum illa Iovina sidera, sed etiam alios viros in Mathesi inlituetissi- errones nobis inuises & incognitos agnoscentem, esse ultimum &supremum erronem ' An sorte in Iouis aethere & regione similes impressiones nostris gignuntur an forte illae stellae cometae Ioviales fuerint;Martem inter &Iouem medij incedentes Certe cometas stipra Lunarem sphaeram
multum efferri,communiter neΟ-tericae Obseruationes testatur, maxime de cometa qui anno =77. statim in sui ortus initio ultra 2 Ο. semidiametros terrae exurgebat, seu leucis horarijs aio,ooo. quae
distantia quasi quadruplo maior
est distantia Lunae a terra. mos ea obseruasse. Et quidem tan- Quinimo cum valde probabitum abest, ut credam fixas fuisse te sit cometas a Solis flammis re- νώm milias stellas, quatum retrahor mobilia aliqua inter se immobilia credere. Quid ergo, inquies, de ijs censes Respondeo, ob astra illa
nimis cito oculo meo armato, pero Iouis occultationem subtraita, restiti per continuos men- orta ses illa sidera clarissime obseruauerim, Ioue tamen tunc ad Solis
nuptias properante, altero anno
non amplius apparuere) nil certin/ωαι. respondere quidem pos e. An sorte fuerunt astra nobis incosnita, supra Iouem & Saturnum forsan
in sitis maximis circulis librata, &non nisi post plurimos annos in Iovialem sphaeram fluidam delatat quis enim penetrat & nouit sensum de secreta Dominis de quis certo scit, Saturnum scilicet forsan adhuc sibi superiores de alios
Crementisque eius proflari ac ge INM ε
ctos a se generatos & ita proflatos cometas, tantsim quandoque sursum pellat, quantum aliquando deorsum ab eo depressi infra Lunam obseruantur ' Quod si vero cometae non a Sole sed potius a terra: sarsum attractis viscosis recrementis & exhalarionibus in altissimo aethere generentur quid impedit, eosdem etiam posse generari in aethere Ioui circumfuso cum in nostra sententia ingens Iovialis globus tellure fere 41. Uicibus maior,probabilissime aeque
ac tellus ex quatuor elementis co-
pactus in suo sthere purissimo elementaris quasi stultet:cuius & comites propria luce & calore instar
Solis nostri praediti quod equi
227쪽
dem telescopio i pedum excel- penitus effugere scias. Sed quul ad h.eelentissimo, egregie &siepius ob - spe iam Z γ ichriamne ante trium-
seruatit in ex love fors an etiam va- piam cauet 8 Hoc equidem de tantae pru-pores & recrementa in circumfu- dentiae cir doctrinae Diro hirud credam; stim eius ςtherem attrahentes,no- iam longe maiora prodigia, olim in assis stris similes dc maiores cometas conspecta, non omninu vanitati, fed
procreant, n5 nisi optimo quidem tiὐs Maiestati Dei c, dilatura a maioteles copio conspicuos. Sed de his- ribus nostris adpripta Dideantur; pruce tibi forte paradoxis, mihi vero dentius quidem, 'erius ans inclitis nescio ob causas certas,easque haud sper- faue. nendas probabilibus plice nome- Hoc sicis, neque Te,neque Cassennis forsan alibi plura dicturi inunc dum fugit, neque mundum litet scilicet epistolam nostram quoque ad novas quasdamstens, magnitudine,
Reuerendissimum D. Caram ue- fulgore ipsas mus reliquas faciselem quondam perscriptam hic superantes , sebitὸ quidem aliquandos bbnectere, coronidis quasi loco, effulsisse, e tum denubmox euanuisse;
operaepretium duximus. qualem 2 t alias praece itium au-norum non tangam ) etiam annus nu-
Admodum Reuerende, Eximie de per elu lues, in caelo lucidissimam Doctissime Domine, attulit: qu. e rari urate Phoc fides,li- salutem. bellosuper eclipsi Lunari illius anni δε- scripsit circ. Cum itaque ortum inm no- Tardius ad te perfribo, Vir specta- uarum Bellarum tam frequentem dideatissime, non quod a spondere neglexe- mus in f amento: quis Deo in planerim; sed quod iucundius potius res ribere tarum regione deue abit, quod maturi studuerim. Et comprimis; ne in tuendis miraculo, prodigio in imo septino feri meisM Puteanum meo-tuum olim intra conspicimus Z Cur Hro minus requenter feci etiores solam es amicos parietes,per- Disantur eiusmodi nouarum stellarum scriptis epistolis, cisca noum flens Io- ortus,cans es Didetur,tῖ quod nimis m. les,a me quondam obseruatas ; doctis raro astra obferuentur, Him etiam quod sinu osscia tua, in hominem parumpa- per inbum batauicum, ob nimis Melidatum, parumque memorem concasse λι- ti, exhibitionem, dis illime eiu modi
dearis: Eu tibi a me es habentur, δε- stra inueniantur,nostro econtra amo ob-bentur ratiae ingentes,fateorque hoc no- tum amplissimo, Utra 2o. 3o.qo. .
mine plus me tibi debere, quam lat νι- 1 o. sellas simul exhibente. Cumque no- qu fluendo esse queam .c. Marum sellarum in ,s flummodo, quas Alobseruationes meas quod attinet; magnitudo reddidit magis conspicuas, flesiae ilia ante biennium a me Ioui cim tam frequens connuciatur ortus , signum cum e conspectae, visum nostrum iam est, multo frequentiorem, quin quotidiarium Diuili od by Cooste
228쪽
dianumssan esse, mys q*os paruit disiui nostro subirabit e c. circa regi
nem Planetarum superiorum. Sa re indis pse natura nobis magis pandere,quotidieque noua e Thesauro .gremio suo abscondito admirando proferre, expromere Pidetur rerum Ter Opt. Max. Patrarer: γelidei; γt indies ipsius potentiam,Bonitatem o sapientiam δε- mirandi noua e P noua nobis semper argumentasucccresiant Non enim si idem Salamon mereatur cognoscet homo opus quod operatus est Deus ab
initio simul) usque ad finem &c.
or ergo, cλ obstruationes meie ferinisane fidelissimae)aliquid mirabile inincirca Muunm illum Iovialem tunc forsan actum fuisse,monstrutaque prodigia verisimilia nostris Cometis aut forsan etiam maiora. Cum enim Ioue sua quoque 2 quia atmosphaera ridique circὴφ lim, cinctumque exam teneat; uti hodie haud mestuporefellius obseruamim , quid imperit,eadem caetera sisint paria)in Iouis circumfusa regione tam aethere gigni posse phaenomena; quae in nostrae telluris imperio arapido, sepius ille . emiramur: nam si quis optimo telescopio praeditus,
ex Luna,Maiae, aut Ioue, nostros circa testurem opagantes, errantesque Cometas
conspectinus esset; quid iudici, talem obseruatorem laturum putas Sapienti paucis multa loquor, innuoque: ideo hic calamum sisto es ad asia deflecto. tam etiam nuper doctis,imam, or Auducem tuam Mathesim pera 2 oluerem ententiam tuam defixis, replicatione Solis in Aptino refracti, δε- mirari haud nequiui. Enim ero, tanta
diaetantia t reuera est Sole Um pars I. PRIMUM. III mento depresso ita γt diix ' niusscrupuli secundi etiam latitudinem, oculo insessifera illa regione supposito, tegere sertὸ
Pideretur . non capio,qua ratione,iam mi
nutum mustum lucis, respectu diflantiae tam immanis, tam numerosa, Paria cirpene in ita repuicatione refringi replicarique queat.Potius diceron ego,sellarum marum fulgorem , nil aliud es,
quum forte ipsus Empyrei ingentem 21i-γacissimum splendorem,nobis Pelut perrimulas, ω' firmamenti foramina Dei benignitate ita assustentem, T tralucentem e c. quod haud ridebis, s D. Ck- mentis epis Ioia, Coripta ablui Udei
Cum enim impossibilest, 'M a Sole lume mutuare,ob distantium in Abilem Dum e duobus nos fateri, admittere debere 21idetur: γidelicet;aut Bellus
μοι seipsis fustere proindeque alios esse quas Soles aut a superiori quodam,RYmentissimo lumine suum illendorem mutuari. a 2 t reuera Auspicui i baud inepte quis pssit cum murum lux stiam 2 tuo,rutiti, tremulat, aut vehementissimum ibi esse ignem, aut silendorem quendam alium nostro multo seperiorem, cestuumque tam immanis distantiae lumine initi denotari,argui es latere. Sum totus in opere tandem operi meo f-nem imponendi ,ibi me,s placeat,2 sterius quaere es patienter expecta. sim sum
Tuae Adm. Reuerendae Dominat. in Christo De uinctissimus & De- uotissimus Semus.
F. Anton. Maria de Rheita Concionat. Cap.
229쪽
An prater hunc misibilem mundum sit alim nobis forte
incognitus. CVm neque ex veterum, neque eX neotericorum schola desint viri quidam graues, plures scilicet mundos adstruentes; i haud extra propolitum erit, hic circa hanc materiam potius dis cursus,&disputandi, quam afferendi causa aliquid disserere. Et primo quidem Platonem plures mundos esse credidisse, dixi meque Plutarchus lib. de oraculis auctor est, asserendo eum mundorum esse defensorem &c. Iterum si Theodoreto lib. de curandis Graecorum affectionibus, fides habeda sit,Aristarchus, Ana-xymenes,Xenophanes, Diogenes, Leucippus,Democritus,& Epicurei denique infinitos mundos esse opinabantur. Et Metrodorus i. de placit. Philos .cap.1.aiebat haud minus absurdum esse, in infinito spatio mundum unicum tantum collocare, ac in amplissimo campo unicam solummodo spicam nasci, asserere & credere.l Sed vi K c quaestio melius intelligatur, reor ego cum distinctione loquendum esse: nam aut mundi nomine intelligitur tota existens moles, & creata machina rerum totius scilicet uniuersi ; aut saltem pars aliqua toti uniuerso subal ternata, uti est tellus nostra respectit totius tam vagi, quam mObilis systematis undique tellurem
Ut nux nucleum concludentis. Primo modo plures mundos asse-Tere, non tam temerarium, quam
contradictorium esse puto. Hoc quidem vel ideo, quia cum tota moles & creata rerum machinaciincta creata & existentia entia in unum Vniuersum collecta dicat; proculdubio nequeunt citra contradictionis notam, hoc modo &sensu plures mundi dc uniuersa, quam unum dici Quod si vero in ii sensti plures mundi afferantur,
quaeri posset,an ab inuicem spatio aliquo vel interuallo dissiti,dedis clusi, an vero sibi contigui intelligendi sint. Si ab inuicem disclusi, ita ut unum verbi gratia hic, alteribi imaginemur,quaero quid sit si esse hic cribi ' prosectb a nemine puto aliter responderi posse,quam lite & ibi locatos illos mundos, idem esse dicere, ac in hac vel illa parte spatij imaginarij eos locatos esse. Cum autem spatium imaginarium nil aliud dicat quis ipsum nihil, inane quid omni realitate&entitate; aut negationem omnis entis; locus vero econtra
haud aliud secundum Aristotelem,quam ambiens quidpiam,seu vas quoddam immobile cense
tur alterius corporis contenti,
quomodo ergo plures illi mundi in spatiis illis imaginarijs a se dis siti,& consequenter in puro nihilo
230쪽
positi in loco esse censebuntur saliqua enim in nihilo sine loco dissita esse captu mihi impossibile quidem videtur. Vnde necessarios uitur,scilicet plures illos mundos a sedi aratos nulla ratione 'locum habere, & consequenter neque etiam loco a se inuicem discludi,& vel ideo plures dici non posse.Tollerabilius adhuc paradoxon foret meo iudicio,scilicet opinari mundum potius esse infinito
spatio diffisum, quam in infinito spatio imaginario, seu in infinito illo nihilo, quod eo ipso cum nihil sit, spatium censeri etiam omnino nequit) infinite contracto nihil enim,neque amplum, neque latum, neque longum, neque profundum est in plures aut infinitos mundos semniare dcc.
de subalternis & partialibus pluribus mundis ; id est, quatenus ut partes intra gremium sui totius Universi conclusi intelliguntur; uti est tellus, Planetae & aliae stellae&c. hoc modo quidem plures esse
mundos,multi & veteres,& recentiores opinantur. Veteres quidem Lunam maxime habitari arbitra-ν-- -- bantur,teste Ciceron Theodore-ro , Quid autem obsecro eos diebaros fuisse putas,si nostri temporis aquilinis, seu armatis illis oculis praediti, altissimos
in ea montes,valles,colles , caue nas,eamque & suae vapidae atmosphaerae perpetuo inclusam vidi D
Certe Cardinalis Cusianus,vir sui saeculi rarissimus, ac doctissimus, in Corrotarijs de motu Doctae ignorantiae lib. i I. cap XI. ingenuὶ opinatur, scilicet nullam fortὶ stellam suis crea turis & incolis carere; cum vastissima illa corpora, & globos ingentis molis
Planetarum omnino vacuos &inanes esse vix credibile censeatur. Affero eius verba. Quare patet, inquit,per homi- , nem non esse scibile an regio tem,tae sit in gradu perfectiori & igno- , biliori, respectu regionum stella- ,rum aliarum, Solis, Lunae & reli- , quarum quo ad ista; neque etiam, quo ad locum, puta quod hic lo- , cus mundi sit habitatio hominum,& animalium , atque vegetabi- , lium: quae in gradu sunt ignobi- , liora habitantibus in regione SO- , lis & aliarum stellarum. Nam etsi,
Deus sit centrum, & circumseren- , tia omnium regionum stellarum, ,& ab ipso diuetist nobilitatis naim,rae procedant in qualibet regione, habitantes, ne tot loca coelorum,& stellarum sint vacua, & non - , tum ista terra fortassis de minori- , bus habitata, tamen intellectariti, natura quae hic in hac terra habi- , tat & in sua regione, non Videtur, nobilior atque persectior dari pos- , se secundum hanc naturam, et , iamsi alterius generis inhabitato- , res sint in alijs stellis, non enim, appetit homo aliam naturam, ita, solum in sua perfectus esse: Im- ,