장음표시 사용
261쪽
quotque eorum unus gradus leucas contineat: de quanto tempore
denique quis indies in quolibet
io. horarias leucas profectiarus,
cola in Lunari globo suppositus sing. diebus Io. leucas conficeret; dico talem spatio dimidij anni, seu 6. mensium dierum totam lunaris globi periphaeriam & ambitum peragraturum:omni die vero competenter 1. leucas prosecturus: Lunam commode uno anno obambulaturus & emensurus esset. Vnde patet reuera,Lunam fatis competentem obtinere magnitudinem re cistu telluris no
Viator vero in Saturno suppositus,vix nouem annis & 9. mensibus, totum Saturnum posset peragrare in circumferentia circuli maximi,non obstantequbd indies Io. leucas esset consemirus. Et sic de reliquis. Quae de admiranda Planetarum inter se, & respectu Solis & terrae proportionibus ac molibus dicta & insinuata sufficiant. Cui autem hae proportiones& molium determinationes minus sorte placuerint, is & sibi, nobis, & mundo meliores naturae& operibus Dei magis consentaneas & consorines producat ; &nos haud contradicentes sibi habi
De Proportione Planetarum ad terram inter sie. Item, de eorum a tellure distan-
pra postis tales emergunt proportiones Planetarum ad terram,& excessus magnitudinum. S i
Iam Solem esse tellure io . vicibus praecisὸ maiorem ita demonstro. Cubus Solis ex termino
comprehenditur autem hic in illo Iooo. vicibus ergo Sol millies terra est maior. Saturni cubus ex 16. est i 616i6. Muti P
terrae vero ex io. est i Ooo. conti
netur autem hic in illo vicibus 363. ergo toties Saturnus tellure erit maior. Similiter cubus Iouis ex 66. est 287 6. term ex i9. est continetur autem hic in illo vicibus η'. ergo toties Iupiter sua Diuitigod by Cooste
262쪽
sua mole telluris magnitudinem
Martem etiam tellure 3. vicubus maiorem esse probat eius cubus i 3 6. extermino S. radices e reuolutionis 26. in quo cubus telluris 18y9. ex i9. continetur tribus vicibus. Tellurem etiam duplb Venere maiorem demonstrat cubus v. 2744. ex radice eius reuolutionisi 4. qui in cubo telluris 3819. bis
Tellurem denique g. vicibus Mercurium excedere conuincitur ex eius termini 9. cubo Ity qui in cubo terrae I 819 octies numeratur. Lunae vero molem vicibus 43. a telluris magnitudine excedi supra probatum habes. Descripsimus autem &geometricedelinea. uimus ex iam dictis fundamentis omnium Planetarum moles, Figura 4. laminae G. in qua videbis eos iucundissima,&rei, & naturae,& operibus Dei tam nobilibus maxime certe consentanea proportione,ita se ad inuicem habere, ut perpetuo pyramidalem columis nam, ubicumque in suis orbibus coniuncti fuerint, simul constituant. Magnitudines Planetarum quidem antiqui rerum Magistri, potius aestimatiue, quam demonstratiuὸ, aut ex veris fundamentis determinarunt; recentiores vero cum Lansbergio hoc modo de
Scilicet ut Saturnus tellurem vicibus 6 . Iupiter et s. sol 434.
superet: econtra terra Martem --ties. Venerem 3. vicibus; Mercurium iχ. Lurum 41. vicibus e cedat.
Distantias iam etiam Planetarum a terra paucis habeto. Q rum semidiameter eclipticae est partium io o. talium orbium Planetarum radij, & media a terra distantia, in semidiametris terrae dc leucis horarijs ita se habent.
263쪽
Saturni orbitae radius,partium ra- quidem futurum esset si Sol mendi j eclipticae in ioooo. particulas strue sempercirca proprium axem diuisi, contineat 993o . siue pro- verteretur: nam hoc supposito, in babilivsomnino i ooooo.respon- singulas horas ad minus 3cleucas debunt primo numero perauream eius periphaeriam extimam confi- regulam necessarib ly86o. semi- cere necesse foret, qui motus forte diametri terrae; leucae i9,8 Moo. ignem potius dissipaturus quam secundo autem 2 oo. semid. ter- conglobaturus dc conseruaturusrae: horae χοMoo,ooo. similiter de esset &c.
alijs intellige. Denique ut cunctis pateat, im-Cνη - Iani supposito ex probatis So- possibile quasi esse, Saturnum &realem ignem & conti- Iouem sufficienter posse a Sole il- suumn- nuo quasi ebullientem, necessarib luminari, tabellam sequentem sequitur eum perpetuo etiam in subnectere hic placuit, ex qua pa- gyrum conuerti :quod si enim hoc teat sub quo angulo quilibet Pla- non foret; profectis Sol obemi- netarum discum selarem consipicantes flammas aut ouatus; aut ciat idqtie in media distantia. variegatae figurae cerneretuΠquod cum nequaquam fieri videamus, hsignum est Solis igneam rotam, v l si
continuo quidem circa centrum in leto
& axem suum in gyrum agitari; o 33
flammasque solares tali gyratio- a. ne circulari te inuicem continuo ' 81 ita allambentes etiam Solis lucem po 43 .
nobis sphaericae figurae exhibere, M is s.
Quod clim solaris disici peri- Patet ergo Saturnum & Iouem, Metria ex supra probatis sit 5a83 7. minutissimum lumen a Sole reci-seucarum sequeretur ignem in ex- pere.Quid enim,obsecro,globulus tima solari superficie una die ira. 3 . m t. etsi lucidissimus in ses
unaliota vero 7. . leucarum con- ret, verbi gratia, in astris noctu fecturum, si is annue tantum su- conspectiis, lucis allaturus esset pra proprium axem conuerti sir telluris nostrae caligini neces. ponatur,qui cursius certe velocissi- sarib ergo Saturnus sibi aliundemi currentis nauis motu adhuc etiam lumen suum conquirat ne- multo est velocior; rei& naturae cesse est. Quod idem in Ioue &magis consentaneus: neque enim Marte Meteris paribus, contingere necesse est tanta velocitate ignem arbitror.
gyrari, in se calidissimum, quod Dubium non est a corpore cido
264쪽
cido in minori distantia ab opacorem Oto, maiorem etiam luminis& radiorum copiam in opaci siu- rficiem emitti et cuius ratio est,qubd luminis emanationes sphaericae sint.Itaque cum Sol terminet illuminetque superficie, sequitur ita habere se illuminationem ab eo in Planetas emissam una ad illumiriationem alterius, uti se ha-
bet potentia una distantiae Pla netae a sole , ad potentiam alterius ab eodem: seu uti quadratum diametri sphaerae unius, ad quadratum diametri sphaerae alterius. Ex quibus sequitur , unum Planetam altero tanta Proportione intensius a Sole illuminari, quanta minori altero a Sole distantia remouetur.Igitur
Terra a Sole remotior intensiias istuminatur.
Necessario itaque sequitur tu men solare in globum Saturninum emissum debilissimum esse, que nimiam remotione eius , Sole maxime hebetari,& rarefieri: proindeque non posse Solem totalem luminis a Saturno ad nos reflexi causam esse. Quin arbitra- mur, si Saturnus nullo quam Blari lumine iuuaretur, illustrare-- -m turque,eum haud illustriorem nobis appariturum quam faciem Lunae sitientis, seu nouae: plus enim reuera terram Lunae & econtrahae telluri luminis ministrare necesse est, quam Sol in tanta remΟ-tione Saturno. Neque enim possibile foret Saturnum, dc praecipue etiam Iouem tam vivaciter & intense splendescere, nisi aliunde etiam quam a Sole sibilumen conquirerent. . Denique cum Iouis telluri vici nioris splendor , Veneris etsi Soli sexduplo vicinioris claritati t men haud multum cedat: si uterque solum a Sole illuminaretur, qua ratione,obsecro, ergo Veneris lumen Iouis lucem non minimiim sexduplo etiam excederet
MEMBRUM M. De maculis, siu potitustHis
Sotirisin. P Lurimae certe nostro tem pote in Solari diseo obse uantur nouitates ope nobilissimi
265쪽
instrumenti telescopi j quae totam
Venerandam vetustatem latebant
Primb namque Sol in oriente& occasu elipticus, seu ouatet, Oblongaeque figurae cernitur. Secundo dque maxime oriens & Hori. Zontem ascendens , aut descendens, tremulus,& quasi seruentissimum aes ebulliens deprehendi
Tertio eodemque tempore o turus,aut horizonti Vicinus quandoque in sua circumfo entia extim quasi serratus apparet.
Larto quibusdam maculis &faculis lucidioribus, discus Solaris
refertus conjicitur, quarum hae certe haud aliud sunt quam lucidissimae quaedam areolae caeteris partibus iatis magis intrae siplendentes dc spicula sua emittentes. Maculae vero Solares mirabili varietate & magnitudine & motu distinctae, videntur esse oculo adsensum corpuscula , & portiones subnigrae, discum Solarem obe
xantes,neque certo numero,neque certa motus constantia adhuc cra. to desinitae.
Sunt namque disco Solari tam vicinae ut ab eo quasi nullo queant sensu separari;omni quasi respectu Solis parallaxi carentes, eamque solummodo subeuntes,quam ipse Sol subire deprehenditur. Vnde secundiim aliquos dicen.
dum &concludendum videtur,ductas maculas nullatenus in aere
veri si, sta Soli esse vicinissimas: Si quidem perplures dies & horas
sub Sole permaneant dc supra horisbutem conspiciantur, idque etiam in dissitis locis scilicet Germania,Gallia,& Italia, simul eundem Solis locum, dc unum mO- tum seruare observentur deprehendanturque et de quibus plura vide apud alios , maxime apud Galilaeum , & R. P. Scheinerum Soc. Iesu. qui integrum librum de eiusmodi maculis dc faculis S laribus conscripsit. Solent autem de faculae supradietis prorsus cum maculis eundem seruare motum; hac tamen lege, Ut in parte orientali faculae maculas praecedant, in occidentali sequantur, in medio vero dispareant omninocumque non sit credibile, aliquid in rerum natura corpore Solari esse magis lucidum; hinc non abs re videtur
Galilaeo, asserere dictas iaculas in ipso Solari disco haerere; & quia cui aculis maculae prorsus eundem seruant,dc obeunt motum, cons quens eidem esse videtur, etiam
eundem cum faculis obtinere locum:at locus faculam probabili iasima coniectura est disias Solaris,'erso etiam macularum. Impositibile enim alias videtur quomodo cum faculis tam constantem p sint subire maculae motum , in quantitate dc qualitate tam aequa lem nisi eodem loco, & circulo
Et vero mirum videtur dicta.'rum macularum motum dc tra situm, bis tantummodo in armo
266쪽
hoc est Sole in Y. & Δ .existente,)lineas rectas describere in disco
Solari;alijs vero anni temporibus, perpetuo curuas delineare vias. Quando vero iam maculat dictae oculo nostro a parte sinistra Solaris disci orientalis, apparere,& ad occasum seu occultationem properare incipiunt in parte dextra & occidua, tunc termini orientales eiusmodi apparentiarum per 6. Menses stant inferiores terminis oppositis occultationum per aliud vero 6. Mensium spatiu contrario
modo sese habent; adeo quod solummodo per duos dies Anni, hi termini deprehendantur recti &in aequilibrio esse, quibus finitis,
inclinatio transitus macularum,
de die in diem incipit augeri,donec 3. elapsis mensibiis, ad summain obliquitatem peruenerint: ex quo loco tandem denuo diminui incipit inclinatio transitus, donec per tantundem temporis spatium, ad
Verumtamen cum Copemicani hunc macularum motum in
corpore solari ut falso arbitrantur quidem) existentium motui terrae, adscribere soleant, optim Esane eorum fundamenta dirue mus,si negemus hasce maculas,ipsi solari duco inesse, sed potius cim
in eius extimam circumserentiam
volui, serrique circulis plano eclipticae aequidistantibus: quemadmodum etiam Comites Iouis, ci ca Iouem, laterones circa Satur-
num,Venus,& Mercurius denique circa Solem feruntur. Certum namque, vel saltem credibile videtur Mercurium, &Venerem , in coniunctione cum Sole,in disco eius quoque maculas efficere posse, si lynceis oculis eorum cum Sole congressum cernere nobis liceret, sique magis propinqui Soli forent &c. Quid ergo prohibet,eiusmodi maculas extra solarem distu, ceu stellas dc Satellites solares circumferri. Et quidem etiam ab antiquis stellas in,& circa Solem esse obseruatas testantur Historici. Nam Augusto C sare in prima iuuentute Vrbem intrante, circa Solis discum stellas vitas esse ferunt. Deinde tempore Caroli magni, ut habetur in eius
vita, stella in disco selari etiam sine tubo optico, quasi macula subnigra consipecta est i quam quidem
esse Mercurium putabant. Affero historiae verba. Stella Mercuri, i o. Kal. April. ause est in Sole, optas macula paruastnigra, tamen paulo superins medio cerauro eiusdem deris: quae octo dies a nobis ita conspesia est. Sed quinta
primum intrauit, 'vel exi,t, nubibus impedientibus non potuit adnotari &c. Vis autem dicam & meam sententiam de maculis & faculis solaribus en creberrimis obseruationibus munitus pace Gallilaei de aliorum doctissimorum Virorum libere quid sentiam aperio. Itaque cum praeter maculas
quaedam lucidissimae appareant in disco
267쪽
disico solari faculς, simul δc eodem
tempore una cum maculis se laribus Solem circumeuntes, signum hoc euidentissimum esse reor, dictas maculas non in Sole, sed extra eum ferri, esseque quas da stella S, seu corpora opaca quidem, sed tersissima, & lucis recipiendae a Sole aptissima prout corpora sunt aliorum Planetarum .Quo supposito siquidem faculas simul cum maculis indiuidua societate circa Solem perpetuo ferri videamus,facile etiam huius rei causa tandem talis detegitur. Si videlicet dicamus suti reuera valde verisimile videturὶ illas faculas nil aliud esse, quam intentissimae lucis a Sole indictas circumcursitantes stellulas, seu partes & corpora opaca immissae, in ipsum Solem Intensissim ξ retorsam reflexionem, &spicularum repercussionem, retr- radiationem, aut reuerberatione:
ita ut stellae illae quae Solem inter& oculum nostrum obieetae & illa parte, quam nobis obvertunt, obs curae & maculae apparent squalis& ipsam et Luna tempore eclipsis quidem videtur, & tamen reueranon est. ὶ facie a tergo, parteque qua Solem immediate , vicinii si- me forsan respiciunt : vehementissime &vivacissime a Sole illustratae,simul & eodem instanti aliqua sui parte, denuo in Solem ipsum lumen ab eo receptum reflectant: hincque fieri verisimile videtur, qvbd faculae perpetuo maculas , uno motu comitantur.
nam stellae dictae seu macularὶ sica Sole qua Solarem diseum respicunt illuminatae & circa Solem delatae, necessario etiam,& continuo locum, radios & lucem reflexam in Sole mutant ac quasi umbrae corpus comitantur, tanta quidem proportione,quanta ipsae mel circa Solem mouentur. Et haec ratio est uod dictae faculae, maculas seuellas retro illuminatas, modo praecedere, modb vero tequi videantur maculas & ceu peculiaria quaedam corpuscula cilcumferri&c. Confirmatur,
Cum enim lux sit qualitas quς-dam necessario indigens subiecto, cui inhaereat, & non verisimile videatur istas faculas in corpore Solari hinc inde motum iri,locum aque mutaturas,si in disto solari Marent . necessario ergo concedenda
erunt quaedam subiecta apta lucisque receptiua, quibus extra Ib-lare corpus , velut Lunae, a Sole emi illa inhaereat & denuo in Solem essicacissime reflectatur, sicque lumen partesque Solis, ubi incidunt faculae illae lucis, ut intc- dant, lucemque multiplicent 'ecesse erit.
Hoc verum esse experiri poteris,si deauratum globum Soli exposueris, seu etiam lumini candelae,eumque lumen inter & te obis-cias, paulatimque circa illud obvertaS: nam ea qua tu globum, Nipse terseicit parte obscurum &si paruus, erit quas maculam lumini candelae inexistentem vide.
268쪽
bis) retro tamen facie Soli & can- , delae obversa, essi caci sisime aliquo
puncto illuminatum cernes , lumenque suum tale ad ipsum candelae lumen reflectere; adeoque ipsum in puncto incidentiae intendere experieris: quod quidem optime luccedere posset si lumen candelae corpus esset sphaericum
I. auratos, optime politos : licque
utrumque disponito ad lumensis his candelae,seu Solis, ut unus t ucem alii Di β- Sole aut lumine candelae conceptam, in alterum reste stat: videbis enim illico lucem in globis intendi,& qubd si postea, immoto uno globo, alterum circa primum sic
dios ab immoto globo non diuertat, Videbis ad motum globi, continuo etiam illam faculam in globo primo & immoto ad motum alterius mutari, eadem prorsus motus proportione, qua globus secundus lumen in primum reflectens sertur. obisai,. Dices: si maculae solares essent eiusmodi stellae quae circa solare corpus cursitantes, & radios a Sole conceptos in ipsum Solem reflectentes illas faculas in Sole causarent et sequeretur faculas &areolas dictas multo debere esse maiores, quam reuera sunt & videntur, Vtpote proportionatas suis maculis seu stellis circa Solem delatis,quq tamen tantae quandoque apparent inque se esse deprehen-Pars Lduntur quanta esse potest tota Asia, Africa, & Europa: sed hoc videtur contra experientiam pugnare, clim respectu dictarum macularum minimae appareant l, ergo
quod dictum est,non videtur posse stare,aut aliquid probabilitatis ha
Resp. Revera hoc idem confir. Reβου-. mare probabilitatem dicta. Nam lumen ex corpore politissimo,&tersissimo in aliud reflexum , valde paruum quidem,sed intensissit mum esse deprehenditur, utpote quod in unius tantummodo quasilii perficiei conuexae & politae puncto illuminato,lumen conceptum reflectat, & ideo nunquam etiam magnitudine sua totum corpus
globosium unde prostelum est aequare possit. Quod quidem placeat experientia rerum magistra
semel per supradictos globulos
deauratos probare, & videbis vera esse quae diximus. Quod si liceret experiri, num
videlicet eaedem numero, quantitate,qualitate, & intensione luminis faculae,semper cum issidem numero,quantitate & qualitate maculis ad eundem Solis punctum certo tempore redituri: eundem que motum costantissimum cum maculis obituri essent: certissimo quasi argumento tunc fore arbitramur, scilicet saepedietas maculas non esse corpuscula nigra in
disco solari contenta, sed stellas quasdam vicinissimas,seu corpora opaca dc luminis recipiendi apta, E e retro
269쪽
retro qua Solem intuentur facie, solaribus vicinissimis radijs, intensissime illuminata, iubarque conceptum in Solem ipsum sibi
vici tum reflectentia. Qua etiam sententia Sol sine Macula seruatur,&optime Phoe- nomenum dictorum , apparentiumque areolarum illarum solarium rationes redduntur. Quid enim cogit nos,entia tam
ignobilia in Sole fingere & multiplicare,sydere regio & semper sine
macula, ab omnibus hactenus habito 3 cum Iouis, & Saturni comitatus,Venerisque,& Mercuri j circa Minta Solem conuersio nobis sussicien ρures et tissima signa & argumenta sub-- ministrent, non esse impossibile, nura. immb valde probabile faepedictas
maculas nostro tempore in disco
lari obseruaras, esse quaedam sy-dera Soli vicinissima & circa ipsum haud aliter delata, quam V
nus& Mercurius: qua ratione etiam non tot absurda cogemur admittere in Mundi oculo lucidissi
Nam seu si stantibus maculis in corpore solari velis mobilitatem
terrae alserere,seu Solis motum per eclipticam tueri, nisi dixeris ma- . culas esse astra quaedam itarem discum extra Solem circumeuntia, lumenque conceptum in Solem reflectentia, & faculas illas enficientia: cogeris inquam profecto cum stabilitate terrae admittere
Solem super tali axi gyrari debere, cuius poli quidem duos describant
circulos, circa polos alicuius alterius axis necessario terra quies cente Soli attribuendi,ὶ quorum circulorum semidiameter,quantitati inclinationis eiusdem axis reo pondeat ; cuius & tempus periodicum anno constare necesse foret
eo quod hoc ipsum sit tempus, in
quo omnes macularum apparentiae, &diuersitates restituuntur in earum transitu. Quod vero ex stup- politione huius axis conuersio, super alterius axis polis necessarib fieri deberet, argumento sunt O maximae inclinationes, & incuruuationes semper eadem magnitudine apparentes. Itaque cogeremur fateri & admittere duos circa proprium centrum in Sole motus, distinctos i- per duobus distinctis axibus, quorum Vnus anno uno, alter Vero miniis uno mense conuersionem
suam finiat: quod quidem impossibile,vel saltem difficillimum, dc
intellectu durissimum videtur. Deinde, si macularum locum intra & non extra corpus solare constituamus,aliud absurdum admittere cogemur, &est: quod eidem Soli alios adhuc duos motus debeamus tribuere, & quidem adhuc super alijs duobus axibus diuersis; quorum uno describatur ecliptica per annum; altero Vero
delineentur circuli paralleli, seu spirae singulis diebus respondentes aequinoctiali lineae &c. Adeoque stante hac macularum sententia, Soli quatuor mo
270쪽
tus inter se minime congruentes,
super diuersis polis facti attribuendi sunt. Quae tamen omnia tanquam superflua declinare licebit si nempe dicamus, illas maculas
non es le quid corpori solati continuum vel inhaerens aut infixum, neque ad ipsius gyrationis motum tam multipliciter moueri,iamque varie ferri : sed esse attra qii aliacumque, seu corpora extra, & circa discum solarem vicinius delata , proprijs motibus & circulis di tata,luminis receptiua, eis cacissime idem postea in Solem reflectentia,sicque faculas illas, seu areolas lucidiores apparenter tantum in
disco solari mobiles) causantia &producentia scilicet solius eiu Cmodi luminis reflecti in Solem reuerberatione,& reflexione. Neque etiam aliam & meliorem rationem physicam motus dictarum facularum, & loci mutationis earundem continuae alsignari posse videtur quam iam dictam. si Hinc neque Galilaeus, neque Iamin ini- alij Copernicani , ex hoc trium--isia, . phum ante Victoriam canent, ca-mio detque eorum argumentum promotu terrae ab eiu Imodi macula
inceps opus habebunt ut ipsorum verbis utar) Ptolemaici, & Aristotelici solidioribus argumentis, maioribus coniecturis, & firmioribus, experienti jS ; quo tanti ponderis obiectionem pro motu terrae, &contra stabilitatem eius, ab ipsa
lant: & opinionem suam ab ultimo exitio eripiant. Revera enim facularum motus in disco solari, cum maculis tam regulariter circa discum Solarem delatarum , fortissimo argumento sunt,dictarum macularum locum , de motum non intra, sed extra & circa Solem fieri; esseque stellas, & astra,vt dictum est ob vicinitatem Solis intensissime illuminata , & consequenter vivacissime conceptam a
vicinit simum reflectentia. Nam faculae nunquam sine maculis apparent; ergo reuera a ma- , culis causiantur. Dices,non siem per tot apparere obi ctis. faculas,quam maculas, quod tamen sieri neces larib deberet,si maculis faculae producerentur: ergo falsum videri ,ea a maculis causari.
Respondeo hoc ideo euenire,qubdquaedam maculae sint minutissi m ,&quasi visum omnino fugientes : hinc cum semper minus lumen,quam ipsa habeant& sint, luaminosia seu illuminata corpora uno quasi tantum ex puncto em cacissime reflectant i fieri non posse ut omnes faculae, sed tantummodo aliquas & maiores a maioribus stellis causatae & in Solem reflexae, appareant &c. Hisce itaque adductis probabi-ρ mnulissimis rationibus, valeat Galilaei, potissimum inde pro motu terrae bolaribis tam pomposὸ allatum
tum: quem utpote caeteroquin Vi.ima νtrum perspicacissimum ,& Verita- Ee et tis