장음표시 사용
271쪽
Iis remotionem ob-on ergo a maculis eas mile videtur.
.deo hoc quidem per-pticis rationibus plu-onsentaneum: enim-
irca Solem in aliquali γtione, & non in dis- ueantur, impossibile oculi nostri faculami gratia macula causauctam, semper eantiam a s ea seruaretoque oculus, macula, atrum solare in unamam colliguntur & co
i ; maculam vero &gis ad orientales, seus disci solaris partes, necessario faculamodo praecedere necesset macula nobis sit malua quam facula quaec potest cur faculae ma-imque minores appam haec omnia demon-atelligatur in hac i. La- FIGURIyura corpus solare A Bia autem macularum in Solem sit b. c. a. e. f. lue aequi distans ecliptic oculus videntis seu tui antis maculas & facu- Intelligatur autemZO
EF. go maculas solares esse extra & circa Solem aullo modo inesse eius
272쪽
disco sed esse astra circa illum er- iam faculam B. a. siuam maculam rantia qualiacumque, lucisque re- subsequuturam necessario a. ceptiua, uti videre est in maculis puncta disti laris AB in punia a. b. c. d. e. f. g. h.&α ita ut ea par- ctum eius b. diametraliter macute qua oculum G. respiciunt qui- lae b. saepedictae oppositam: haud dem nigri cantes appareanta &qua- aliter ac umbra sequitur suum si maculae in Sole: uti Sol&Lu- corpus, &vti illuminatae areolaena tempore eclipsis: nihilominus per cubiculi umbrosi senestra sim tamen facie qua Solem intuen- missae paulatim locum suum mu- tur, a Sole intensissime illustrari, tare solent, motum Solis seu po conceptosque radios denuo in So- tius Solem a quo emanant, inse-lem AB A reflectere: sicque fa- quuntur. Quo facto tunc iterum iculas a talibus astris lolares, & a- non sub una linea maculam & Kreolas Solis magis caeteris lucidas, culam visurus est, sed maculam radijs in Solem remissis,& reflexis sub linea G. b. faculam vero Le- procreari, prout videre licet in cundum radium ab oculo emi Dinacula D. a. qinae a Sole AB in- sum , G c. b. in puncto disci siniensissime per radium BD illuta laris b. minata, necessariis radios & lu- Deinde haec macula seu stellacem a Sole conceptum denuo se- ulterius promota nempe in pun-cundiim lineam a. R. in ipsum So- ictum suae viae c. tunc facula b. eritiem reflectit, scilicet in a. pun- etiam promota in punctum sola-ctum sibi diametraliter opposi- ris 'dilci c. secundum diametratum ibidemque lucem sol rem lem radium a macula illumina- quasi duplicans faculam, a. B. in tum nempe c c. disco solari procreat. Insuper ulterius macula pro-Hinc oculus G. sue libere, siue gressa ex c. in punctum suae orbit per tubum opticum dictam ma- a. i. tunc facula quoque sinueturculam D. a. & faculam B. a. pro- videbiturque ob oculo G. in d. se-spiciens, non simul una recta linea cundum lineam rectam G. e. d. utramque videre pstest,sed macu- disci solaris; macula verb secuniam quidem prospiciet per li- dum radium G. d.
neam G. K. a. in puncto a. facu- Tandem promota macula sae-lam vero ab ea productam vide- pe memorata ab d. In e. f.&g. h.
bit secundum lineam & radium similiter facula maculam praece-G. a. a. in puncto solaris disci a. deis vidςbitur, citiusque currere Promoueatur iam dicta macu- quam illa putabitur, secundumta, seu stellula D. a. ab principio radios d. d. e. e. f. s. g. f. e&c adeo- Capricorni sui circuli, ad. io. gra- que oculo G. semper macula, &dus in punctum b. clarum est et- facula magis ac magis sibi appro-
273쪽
lineam conuenire a pimeto D. a. per a. b. c. d. e. f. g. Vsquedum tande in h.& g.facula h. g. in disco solari quasi,a macula sua h. g. eclipsetur , aiat ei colungi videatur &c. est aute hic punctus diametraliter oculus obiectus, adeo quod hac tantum Hice oculo G. maculam,& faculam g. g. h.h. sub una communi linea videre liceat, nempe G. g. g. G. h. h. Itaque facula a puncto B. suam maculam a puncto a. promotam per a. b. c. d. c. f g. h. praecedere videbitur sem perque ei magis uniri. A. puncto vero coniunctionis maculae & fa culae g. f.&h. g. oculo G. omnia contrario modo apparebunt ubi iam facula maculam non amplius
praecedere, sed sequi videbitur, vΩque ad punctum occultationis
uti consideranti. patebit. Vi e-buntur autem oculo falso quidem ambae simul in uno corpore&disco solari existere: cuius ratio est vicinitas circuli, viae&orbitae macularum solari corporis circumfusae.Necesse est autem viam, spiras, seu transitus macularum aliquo tempore anni in superiori hemisphaerio Solis, aliquando in inseriori fieri. In stiperiori quidem, quando quasi cancrum sui
circuli obtinent: in inferiori vero dum Capricorni punctum tenent. Hinc clare patet, unde proueniat tanta macularum, & facul rum variatio, & cur quandoque plures, quandoque pauciores, aliquando tardae, quandoque velociores nobis appareant: & quare
denique omnino occultentur actum denuo appareant : neque
semper eundem inter sese situm conteruent, & distantiam &c. Fieri enim potest ut quaedam citius,qu dam tardius suas circa So lem reuolutiones periodicas perficiant , sicque sibi accedant modo,
tum ab inuicem denuo recedant&c. Cur vero aliquando ouat quandoque alterius figurae appareant, causa esse potest varia earum inter se configuratio. Et so
san hoc modo altissimus siderum Coditor nobilissimo Phaebo suas quoque gemmas splendidissimas
circumfundere ad ornamentum, decorem augmentumque luminis voluit.
Labefactantur oe examinantur argumenta Galitii, asserentis maculas corpori solari inesse tenerari π corrumpi,
indesiue motum terra neces sario compegere.
Galilaeus de Galilaeis a motu & inhaerentia apparente macularum in disco solari obseruatarum, necessario terrae mobilita- tem per eclipticam, &econtra
Soli in centro itabilitatem'quietem inducere & arguere conetur:
274쪽
Hinc pro Sae. Congregationis decreto pugnantibus euidentissimis demonstrationibus euincere & ostendere propositum est,dietas scilicet maculas reuera non in solari disico sed circa, dc extra illum vicinissime circumuolui : quod etsi quidem supra clare iam demonstratum sit, placuit tamen idem & lila modo ex proprijs eius rationibus quas demonstrativas quidem ipse putat, & argumentiscofirmare. Adducamus ergo prilis eius verba quaedam, & arsumenta a duplici expericlia desumpta. a Pom-, Prior est inquit dialogor.
Iz , fol. 6.) quod eiusmodi macular
, multae suboriri conspiciuntur in medio disci solaris; pariterque, multae distatui, de evanescere: re, motiores tamen a circumferentia, , Solis; quod est argumentum ne is, cessarium, eas generari de distatui., Nam si citra generationem & cor- ,ruptionem comparerent ibi solo, motu locali, cunctae per extre-,mam circumserentiam ,& intrare,& exire conspicerentur.
, Altera obseruatio idem aitὶ pro illis qui opticae non sunt imperia, tissimi, i mutatione apparentium,figurarum, & ab apparente muta-,tione velocitatis motus, necessa- ,rio concludit, maculas esse corpo-
,ri solari contiguas, tangendoque,superficiem eius, cum ipsa, aut siu-,pra ipsam moueri, nec ullo modo remotis a Sole orbitis circum, Arguit id motus versiis circum-22 3serentiam disci solatis apparens
tardissimus,& versius medium velocior. Arguunt figurae macula-
rum circa circumferentiam arta
elisiimae , respectu eius speciei, quam indisci medio habent : eo quod in medij disci partibus,plena
sese maiestate , & quales reuera sunt, conspiendas exhibent: versus circumferentiam Vero , propter convexitatem globi redu istam sursum , compressae magis apparent &c. Ex eadem figurae mutatione colligitur, nullam earum esse stellam , aut aliud sphae- ricae figurae corpus: nam inter om- nes figuras sola sphaerica nun quam compressa consipicitur, nec
aliam speciem exhibere potest quam perfecte rotundam:vnde si
quae macularum esset corpus rota
tundum , quales esse censentur omnes stellς, rotunditatem hacce tam in medio disci solaris, quam
versus extremitatem ostenderet: Clim autem dc tantopere compri-
mantur,& subtiles adeo appareant in illa extremitate;sipatiosae contra & largat versus medium,inde certi
reddimur, illas esse dilatatu quippiam, exiguae profunditatis, dc crassitiei, respectu sitae longitudi- nis, de latitudinis &c. Et in 3. Epistola tuae historiae pag. i 32. sic de faculis scribit. In ipsa Solis facie comparen rquandoque plagae reliquo clariores, in quibus diligenter obserua- Uoiardis. iis, idem qui tu macula inesse motus ani- ς maduertitur; quas ipsi Solis superfi- ciet
275쪽
, ciet inhaerere dubium esse posse, nemini arbitror; eo quod omnino, incredibile sit, ullam prorsus inue- , niri substantiam Sole splendidiorem &c. Et tandem alio in loco sic habet., Ptolemaici itaque,& Aristote, lici opus habebunt ibit dis argis, mentis,magnis coniecturis, & fir- , missimis experimentis, quo tanti, ponderis obiectionem pro motu, terrae factam ab ipsam et natura, , refellant, & opinionem suam ex, ultimo exitio eripiant &c. haditanus Galilaeus. Responso refutatio omnium.
Stando igitur pro Ara &Phocis,contra eiusmodi globos, in terram stabilem,ceu marpesiam cautem firmis imam emistbs eos remittere , euei tere, & contrarium stabilire conabimur. Quod igitur ptimam obseruationem attinet : nempe maculas remotiores a circumferen tia, ct rca
medium disci solaris subito sub
oriri, & evanescere; huius rei euidentissimam causam demonstrabimus ridii empe solummodo prouenire ex motu locali macularum, a circumferentia versus disci medium promotarum, earumque
maiori δι minori distantia, ab oculis, dc linea recta ab eodem oculo per maculam, dc Solis medium emissa. Sit namque discus solaris AB A. via, seu orbita macularum, extra Solem sit b. c. d. e. f. K. Q. facularum vero iter in ipsis disco solari sit a. b. f. l. p. q. Existente
igitur iam aliqua macula seu stet la in puncto b. seu Q. sitiat orbitae tunc extremae visibili parti globi
solaris omitino inhaerens videbi tur minutissima , utpote secundum aliquam tantum sui partem
apparens, altera interim dc extre
ma visibili, globoque solari quasi
contigua manente. Dico eam maculam b. seu occidentis alteram Q. quasi toraliter, parte qua oculus G. eas conspicit, a Sole efficacissime irradiari, dc ideo minutis. simam sui corpusculi particulam qua Solem intuetur ostendere, apud b. retro vero subnigram,obLchiram de non illuminatam relinqui ; dc sic oculo exhiberi, secundum lineam rectam G. b. seu a parte occidua secundum radium
G. K. m. Q. Et ideo impossibile quasi est eam videri posse ab oculo G. nisi quasi sub una nigella
virgula retro de altera parte radijs solaribus destituta. Irradiatur autem a Sole secundum lineam rectam b. b. lumen suuin vero intensissimum ab eo conceptum, versus eiusdem centrum reflectendo ita faculam b. in disco solari
producit. Deinde dicta macula promota in c. punctum, tum paulo maior apparebit: eo quod pars eius illuminata discum solarem respiciens, minor respectu oculi G. cui magis appropinquat essiciatur, non a parte rei δc in se,sed tantummodo respectu oculi cui paulatim faciem
suam a Sole illustiratam subtrahit;
276쪽
maioremque semper portionem partis obscurioris oculo obuertendo, quo magis ad eius redham lineam,G. E. f. versus medietatem properat. Dumque macula c. peruenerit in d. punctum, videbitur secundum lineam rectam G. d. iamque plusculo maior apparens: quando autem peruenerit a d. in e. ecce
videbitur paulo maior quidem, sed tardissima, immo quasi im
mota cernetur. Perueniens autem
a puncto orientis a. per b.c. d. e.in f & g. tunc plena maiestate quidem apparebit ; sed nil fere pro
lucem 1 ellarum non obseruat,sed
que portiones non illuminatas a te perpetuo cerniis iam quidem minimam in extima circumferentia, tum deinde paulo magis dilatatam & maiorem sRespondeo peritis in perspecti-ua arte ipsam figuram l. laminae
G. mox causam veram & necessariam ostendere, neque opus esse ulteriori declaratione. Etenim primo quoad lucem, chm Soli snt vicinissimae hae stellae, imo magis ipse Mercurio, nequit eorum lumen a Sole mutuatum sub visum
nostrum cadere ; quemadmodum in Mercurio tamen multo magis
a Sole dissito experimur qui ob
vicinitatem cum Sole, rarusim Eetiam cernitur:) sed necessarici tantummodo stellularum dicta- pars L
rum pars Versius oculum nostrum obuersa & retro a Solis radiis minime irradiata, ea proportione Sctanto semper maior & maior a nobis videtur, quo magis Versus medietatem disci solaris, & ad lineam rectam G. E. A. appropinquat. Hinc in partibus circum se iarentialibus contractissimae videntur,&minimς,eo quod ibi maior earum portio a Sole illuminata
nobis obvertatur , minor Vero pars obscurata manens cernitur.
Ideo & oculus deceptus, putabit eas stellas quasi generari, & maiores ac maiores essici, vique dum in h. g. maximae appareant; indeque versus occasum tendentes,denuo minui,&evanescere videbuntur,et si fallo, minorisque velocitatis deprehendentur. Et vero alia insuper de causa adhuc necessarib prope circumferentiam minutissimae apparere maculas illas solares necesse est: eo quod multis millibus leucis, ingentique spatio, magis ab oculo remoueantur in circumserentijs, aut prope, quam in medio disci solaris: nota enim, & breuissima quidem est linea G. E. g. qua macula g. cernitur, oc altera G. a. seu G. Q. unde non mirum videri debet, tantopere hs in locis maculas contrahi, minui, & quasi evanes,cere:neque hoc negare potest Galilaeus,immo necessario concedere cogetur, nisi perspectivam scientiam euertere Velit &c.
277쪽
maculae quas satius Solis Ephebos dixerimus, non rotundae figurae in circumferenths, sed diueriarum figurarum appareant, &
adeo tenues,non miretur tat opere
Galilaeus , cum S: ipsummet sola rem discum in ortu & occasu modo serratum, modo oblongae,&ouatae figurae trepidanteque quo
tidie cernamus: cur non ergo et
iam in ortu,& occasu luo id est in extima circumserentia disci solaris, ) Ephebi solares dominum
situm hoc in accidenti,imitari possent & deberent Deinde, quod inter omnes figuras sola sphaerica semper suam ersectam rotunditatem, &nulam aliam exhibere debeat, nec unquam constructa apparere pos sit,ut Galilaeus asserit, caeteris paribus quidem sed non absolute dc adaequale verum est: in quo magnus latet paralogi simus, &arqui. 1locatior uniuersaliter enim falsis. simum est; & non verum, nisii in sphaericis corporibus aut Vni formiter opacis, & lumine undique priuatis : aut undique illuminatis; Hoc patet luce meridiana clarius in Venere & L.una,qui etsi sint rotundissimi in se & siphaerici; subinde tamen falcatam, gibbosam, semicircularem & semicompletam faciem nobis exhibent &c. quod fit maximὲ circa summas eorum a Sole remotiones, id est in quadraturis. Idem cotingit in Mercurio necessario qui perpetuo, etsi sphaericum corpus sit, speciem ta-
men suae figurae mutat, non a parte rei quidem, scd tantum apparenter, dc respectu nostri visus Scsuae configurationis ad Solem
Et sane prorsus eade est ratio; hoc unico mutato,quod Phalmata,& figurae, quae nobis in maxima Solis remotione, in Venere apparent in parte eius a Sole illuminata , econtra in maculis nobis exhibeantur, in parte earum obscura,& a solat ibus radijs retro versus nos minime irradiata. Nam
sicuti diti et lat illae figurae utpote corniculata,gibbola, semicirci alaris, Ouata&c.) in Venere, de alijs magis a radijs sblaribus remotis,inluminis imagine nobis patent: sic macillae solares econtra in opaca& obscura facie se nobis ex hisent:
cum in lucido corpore eminus Viso,corpus C pacum inter visum nostrum & illud corpus obiectum, multo melius appareat,quam aliquod lucidum seu aliud luminosium &c. Si enim noctu alicui lumini candelae eminus, aliam candelam lumine accensam ad ijcias,& inter ipsam & te videntem interscias,
candelae obiectae lumen quidem non aduertes, sed bene, si aliquod opacum ei obi jcias. Sic plane est in nostro proposito macularum , etsi enim intensissimum, & vivacissimum lumen habeant, ob nimiam claritatem,& vicinitatem tamen ad Solem
nobis non apparere possunt, sed
278쪽
optime partes earum, paulatim a se, id torum etiam suo modo fieri lumine solari respectu oculi aueri potest in Planetulis minoribus &s,& priuatae, hinc tanto magis Ephebis Phoebi. Verisimile et-
. nobis augeri, & crescere videntur, enim videtur: ut quemadmodum
quo magis, aut minus a medio Venus, & Mercurius non 8sdem disici latis versus circumferentias circulis, & distantia eadem circa elongantur Scc. Portiones enim Solem feruntur: sic neque Ephe earum illuminatae ob nimiam So- bos Solis ijsdem praecisse orbilis vivacitatem, nequeunt nobis bus,& distantijs circa eum, sed ali- patere & apparere, sed bene partes qualiter diuersis moueri : adeo ut diximus earundem lumine So- quod qui magis a Sole, remotus lis destitutae. minori quidem velocitate; alter Quod autem circa & prope vero in minori circulo delatus medium disci solaris crescere, ge- maiori celeritate probabiliter cir-
ωrmavi nerari,& corrumpi videantur,me- ca Solem Voluatur,& ideo proculta hallucinatio est: eo quod forsan dubio tanto frequentius sese inui circa illa puncta medij, maculae cem occultare, dc eclipsare pote- diuersimode a solari corpore dissi- runt,quanto velocius, & celeriustae,subque eadem via diuersmo- sibi inuicem occurrunt &c.dὸ quaedam quidem tardius, quae . Itaque argumenta,& experiendam citius motae dc currentes, se tiae supradictae Galilaeum, virum
inuicem occultent,unaque minor tanta alioquin perspicacitate& im& Soli vicinior per alteram&ma- genio clarum : non tanta facilitatorem, magisque a Sole versiis nos te,& celeritate, a Peripateticorum
remotam paulatim eclipseri, & solidissimo dogmate euertere, dc denuo detegi possit : quod qui- diuertere debuerant,Solem&quosdem fieri euidentissimo argumen- ipsi coelos ingenerabiles &incorto est, quia quasi circa medium ruptibiles asserunt, ob maculas disci occultari videntur dcc. in eo apparentes ideo statim ge-Quis autem Venerem & Mer- nerationi & corruptioni tanto nς-curium in radios Solis matutine, uo subfcientem : neque etiam tel-
aut vespertine Tubingressos, & luris maximae molis globo hacte- paulo post denuo emergi videns, nustam firmo,tam infirmis&mi- eos ideo in disico solari generari & nutis globulis,uti sunt maculae s corrumpi dicat Aut quis sanae lares,frustra thsidias parare,aggrementis Solem unquam a Luna es ,ut eum' expugnare debuisset,
obtectam & occultatim ideo cor- cum reuera 'totum contrarium
rumpi; &disub postea geheris demonstratum sit suarum positio- . dixit Quidquid enim passionum multi . 'videlicet Maculas non incolitingit Planetis maioribus inter disco solari, sed circa & extra il-
279쪽
lum,qualicumque remotione cir- modo praecedant modo sequan-cumuolui serrique. Deinde eas et- turiam neque generari, neque cor- Itaque consentimus quoad faciampi, sed perpetua stabilitate cularum locum in disco solari aperieuerarei etsi nobis non sem- te determinatum; dissentimus ve- per eadem quantitate appareant; ro quam maxime quoad earum- neque e dem redire vi)eantur. dem produistionem & causam. Cum enim Sol perpetuo magis Ego enim ex facularum cum ma- minusque a nobis in ecliptica re- culis unico motu & claritate in- moueatur, quomodo macul. ae cir- tensissima eas ab ipsismet maculisca Solem delatae nobis semper tuis mihi verius solaribus Ephe- eiusdem figurae, & quantitatis ap- bis, & satelliti bus ) produci valde
parere poterunt ' verisimiliter, immo demonstra-Denique ex ipsiusmet Galilaei liue assero:Tu econtra in disco vltima assertione de faculis &c. lari quidem locas, sed veram ea- tota nostra demonstratio confir- rundem productionis causam nomatur. Testatur enim ipsemet: attingis neque assignas; itaque plagas illus reliquo cluriores seu facu- qui nostrum hallucinatur circa falas ) ex diligenter obseruatis eundem culas, is & necessarib decipietur
projus cum maculis obseruare motum. circa maculas: quicumque autem Quomodo itaque obsecro, Gali- Veram causam unius attigit, & aliaee,vir dissertissime,seri potest,ut terius attigisse censebitur,cum se- tui corporis umbra eundem mo- cundiim tuammet sententia facutum cum corpore luci obseruet lae indiuidua motus dependentia obeatque, nisi ipsa a corporis tui cum maculis moueantur : adeo-
crassitie, Solem inter δc dictam que qui ignorat substantiam, ori- umbram interiecta,priuatione lu- ginem dc causam unius, dc alterius minis causetur S ignorare necesse erit: sicut qui neLSic qui rogo seri potest, ut in cius est corporis opaci, nescius disco Alari gemmae lucidissimae quoque centetur umbrae eius. illae facularum appareant & ad Nam quando duo unicum dc motum macularum moueantur individuum ita participant mo- praecise,nisi a dictis maculis, facie tum, Ut moto uno, &alterum si-rua Solem intuentur, vivacissime mili motus proportione moue luminata, in ipsum selarem dis- tu debet eorum unum necessarib cum lucidissimum reflectantur; ab altero dependere, moueri &sicque lumen solare reduplicent,& produci: atqui faculae eundem necessarib suas maculas, ceu est prorsus cum maculis obtinentctus suam causam,vmbra corpus motum, ita ut motis hisce,etiam
280쪽
illet moueantur eadem motus pro- quam Magistrum,&Iudicem age portione: ergo aut maculae a facu- re certo tibi persuadeas.lis,ahit faculae a maculis necessarib Interea valeat motus terrae, dependent. Sed faculae nequeunt abscedant maculae a Sole imma- maculas,sicut nec accidentia sub- culato Christum Iustitiae Solem stantiam producere, neque lux purissimum,sine macula nobis re- opacum, ergo potius maculae seu serente. Accedant autem tripartiti
stellae facie qua Solem intuentur Ephebi trino dc pulcherrimo or- illuminatae, sua efficacit sima lucis dine Soli Regi Astrorum motu reflexione faculas in disco solari suo continuo famulantes; tres in- producent; sicuti Sol partes cubi- quam superiores lupiter,Saturnus, culi obscuri,seu globi aurati areo- & Mars ceu summi consiliatij, dclas illuminatas producere, dc suo mandatorum ipsius primath exe-
modo mouere apparenter consue- cutores. Secundo ordine adsintuit. Vmbra etiam stili in horolo. Mercurius, dc Venus, eidem indigio dc partes eius a Sole illustratae, uidua fidelitate ancillantest Tereundem prorsus cum Sole obti- tia dcvltima serie,vicinissimi eum nent motum, quod impossibi. tanquam Regem in thalamo suo, le esset, nisi a solaribus radijs circumeant & custodiant noui δρproportionaliter dc secundum innumeri Ephebi Phaebo suo pe quid dependerent et . partes petua dependentia, dc famulatu enim illuminatae realiter illumi- indefessis obsequentes ; eumque nantur, 3c tales quoad lumen a quotidie nouis quasi gemmis laribus radijs emciuntur; vm- lucidissimis, suo proprio elucis bra vero , priuatione Iucis tan- thesauro depromptis ornent, det im&α corent induantque, ut sic tan-Habes itaque Galilate meam quam sponsus quotidie ornatus, opinionem fuse adumbratam de de thalamo suo prodire,totumque umbrosis laribus Ephebis: clare Mundum laeta de maiestosa facie vero demonstratam quoad claris- serenare dc luce gratissima perfun-simas faculas Phoebi. Et qui tuam dere queat. x opinionem, dc sententiam cum
gustu legi ; neque spreui, sed ad
Peripateticam trutinam solum reuocaui, bona tua pace , idema teguisque spero; interim parati Dsimus melioribus rationisus tuis F f 3 MEM-