De capella regis utriusque Siciliæ et aliorum principum liber unus auctore Josepho Carafa c.r

231쪽

2ogetnae pietatis non leve est argumentum , ut non antea eum hoste arma conferret, quam Rem Divinam in castris peregisset; pariterque statim ab accepta victoria , ante rem omnem sacris rebus incubuisset . Ita refert Panormita lib. n. So. Erat Rex in suo Iuliano Rem Divinam solemniter, ct devotis ede more, rituque agens , Rei Divinae cultum, gloriae , aevitae praeponens , non prius, quam peraHis Saeris iis capere arma contra hoster is P. Et lib. a. n. a s. aliud insigne illius pietatis exemplum suggerit: -e a fictoria in Samnio haud procul Boetiano, non priu1 exarmari, aut pulperem extergi

passus es, licet in mediit G aestatis, ct diei, ct Apuliae

taloribus, quam Rem Divinam fecerit, Iesuque gratias egerit jejunus , armatur , ct praelio defatigatus . Ad eam rein habebat secum in expeditionibus Regios Sacerdotes; quorum unum , uti narrat Facius lib. 8. in obsidione Cataniarii misit ad Antonium Centiliain, quocum de deditione ageret. Jam vero si in castris solemniter , devotissime , de more , rituque spraesente Rege , Sacrificia peragebantur, ipso urgente prae lio, quanta majori cum pompa, & religione, praesertim in inses nis solemniis, Res Divina celebranda fuit in Aula, & Capella, Rege praesente. In ea cane nil quod ad pietatem spectat sibi reliquum fecit Alphonsus. Nam & die Coenae Domini sacrata, consuevit pauperum ad sexaginta usque , pedes abluere , eis demque distumbentibus ministrare ; uti refert Panormitata,

lib. q. n. 1. Singulis annis per assiuadragesimam pie ct religiose facere consuevit; quod die quidem Dominicae Carnae ad vesperam linteo praecinctui sexaginta paraperibus mendicis sordidatis , humillime, ct submisse suis manibus pedes lavat, atque extersos deosculatur . Pos hie di ambentibus illis propinat , atque mini ut , carnatos Bero omnes dimittit cum pecunia , ct usibus novis . Eodem etiam teste lib. I. n. II.

R gi in more suit Domini nostri Jesu Christi Corpus pedibus

comitari, quocumque deserreretur. Cur a tanti parentis vestigiis recessisset Ferdinandus filius, tum praesertim, quod ad sacrarum rerum cultum excitabatur exemplis Isabellae Clar montiae religiosissimae, atque ornatissimae conjugis Z Quam

vero haec Divino cultui, & pietati studuerit , illud imprimis

pro .

232쪽

probat, quod superata ad AEnariam insulam hostium classe is, qua victoria Ferdinandus ultimam bello Neapolitano manum imposuit ; cum universi publice , privatimque laetarentur , quod mare liberum , quod navigatio secura, quod tamdenta

pax terra marique omnino esset parta, choreas agerent, convivia pararent; Isabella , teste Pontano lib. 6. de bello Neapolitano , victoriam Deo acceptam referret, ipsa Mariae aras , ipsa Sanctorum Templa adiret, veneraretur , parvos liberos ante se ferret, cum iis ante illorum imagines procumberet ,

gratias ageret, vota solveret, supplicia pluribus diebus faceret : nihil civitas universa, nihil nobilis, ignobilis, Sacerdos omisit, quod ad declarandam laetitiam; nihil Isibella, quod ad gratum animum erga Devin , ac Sanctos testificandum pertineret . Regnante Alphoni II. in Capella Palatina celebrari conssievisse Liturgiam solemni pompa, Rege solio insidente ,

cum universo Aulico comitatu, ex iis, quae mox subdemus, per spectum erit. Ferdinandus II. & Friderieus nostrorum Regum postremi, brevi eo tempore, quo imperium irruentibus hostibus tenuerunt, non pauca suae pietatis argumenta reliquerunt . Intererant saepe Divinis officiis in Ecclesia Montis Oliveti ab eorum parente pluribus beneficiis aucta,illiusque Monachis fuerunt addictissimi: Proregibus quoque, qui primi, pubsis Regibus Aragoniis, Neapolitanum Regnum vicario nomine administrarunt, mos suit adeundi Ecclesiam illam in magnis solemniis, praesertim in Hebdomada Sancta , uti refert

Capaccius.

VII. Cum igitur Neapolitani Reges midiosissimi , ae amantissmi fuerint agendat Rei Divinae; illud expendendum

est, quonam ritu Palatina Liturgia absolvebatur. Quod quidem a nostrarum rerum Scriptoribus omissutia, impervium esset, nisi Ioannes Broclaartus Praeseictus caeremoniarum Pontifi-eiarum , qui siub Alexandro VI. Neapolim adiit anno Iq9q. ut omnem ordinem Coronationis Alphonti II. a Cardinate Ioanne Borgia Archiepiscopo Montis-Regalis peragendae modera retur , rem aperiret in suis Diariis manuscriptis Romae asservatis in Bibliothecis Vaticana , Casianatensi , & S. Andreae de Ualle. Narrat ille in hisce Diariis conjugium celebratum

D d in

233쪽

a Ioin Capella Palatina Areis Novae inter Sanciam Regis filiam

notham, &DBedum Borgiam Alexandri VI. nepotem, tum solemnem describit Liturgiam , quae in Palatina AEde, hac

occasione peracta est. Itaque reseri, die Dominica , quae undecima erat mensiis Maii , Regem, Legatum , D. Ioffredum sponsum, D. Sanciam. sponsam , una cum omnibus Dynastis, Proceribus, atque Regiae cognationis Principibus adiisse Capellam Arcis Novae: eis occurrisse ad Capellae sores Episcopum Gravinensem Pontificalibus indutum ornamentis, ibique benedixisse anulum nuptialem: ea finita coeremonia squam agentes de Regum conjugio enarraturi sumus universos ingressios esse Ecclesiam, atque Missam inchoatam : Legatus, Rex, ait, fecerunt orationem ante Altare in fridi riis

ipsis ibidem praeparatis , Legatus ad dextram Regis, sinita oratione, depossa sunt ambo faldistoria, ct portata ad thalamum , ibidem paratae duu edes de braccato juxta marum , una persus Altare pro Legato , alia juxta illum versus portam Capellae pro Rege. Rex ascendit thalamum ad sedem suam , ubi seim. Legatus mansit apud Altare,ct eum eo fecit Confessonem Episcopus celebraturus qui stetit ad sinistram Disti . Finita

Confessione Legatus ascendu thalamum , cui occurrit Rex usique ad Pressterium, quod tamen fuit praeter caeremonias debitas, ct praeter veram ordinationem. Ibidem in thalamo in sede suasans Legatus, mini ante Diacono naviculam, di me,

Marthalo impossit incensum , Discopus incensavit Altare, O ipse incensatus, O non Legatus, neque Rex, credo tamen , quod eam venienter potuerunt ambo i, incensari , ct Ae male fuisset, quia nee rapa Fne Pluviali, ct Mitra exsens intemsetur, nisi ps Omertarium. Subdiaconus dicta Epipola nones inculatus manum Legati, sed Celebrantis. Ad Evangelium

Diaemus eidem Legato naviculam, di me thuribulum mini

fronte , imposuit incensum , ct benedixit Diacono Evangelium diίIuro. Ps Evangelium Legatus, ct Rex μαι Evangelium fiunt deosculati, tamen minus convenienter, gula L latur primo debebat osculari, deinde Rex , Rege tamen prius invitato , di fuerunt per Diaconum ambo incensu, ct male,

aes fura uixi, pos Legatum callibes ter Dio thuribula . Ad

234쪽

pellano Majore, gis itidem in xbrigma mihi ad manus erat, nasuulam , quod Diaconus in Auari erat praepedi us, ct me thurifrium, Legatur imposuit incensum , Celebrans Incens sit oblata in Auari , fuit incensetur ipse Hi, Legatus ORex ter eis in thuribulo ducto per Diaconum . Pergit deinde enarrans reIiquum Liturgiae ordinem , ritusque spectantes ad conjuges, qui praesentes aderant, quod nempe ad elevationem Hostiae, hi tenuerint manibus cereos accensos; quod facta elevatione, quatuor Magnates umbraculum super sponsos expansum sulci verint ; quod benedictionem , & pacem eonjuges in Missa acceperint; sed notat, Regem, & Legatum non accepisse pacis osculum , quia ita dixerunt esse eonfurtum quod expleta Missa sponsi obtulerint cereos . ac nummos. quod denique Legatus solemnem benedictionem dederit , ae Indulgentias , iisque peractis, universi ad aedes suas redierinta Nos Titus nuptiales alibi expendemus . Paulo post enarrat Brochartus idem, quem locum quisque Procerum in Capella, R Liturgia Palatina obtinuerit, & quo ritu ibidem decantatae fuerint Uesperae: In Capella hodierna , inquit, PraelatI l eum habuerunt in scamnis in opsssu folii, isne thesamipos iis , Barones vero anu, ct juxta Ihriamum; Damiceiae vero mulsieres ante , ct juxta Famna Pra laurum . Fuerauriferae in eadem Capella, quibuι Legatur, ct Rex interfuse rura, ct Episcopus Gravisensu Hos parricularuer decantavit organis, eui triplices rant f ita enim habet ille) in i a Capella, omnes praedim, non tame MuI, sed modo unus, modo alius Valmorum versus vicis 1 ino sani, tiram ver meantabant Cantores, alium pulsabar organisa , adeo guod sperae hujusmodi ad duas horas duraverunt. Parars fuerunt in eadem Capelu tune duo thalami, unus pro Legato versus tornu Disolae, alius per ι eornu Evangelii pro Rege, ad euius Regis ordinationem non fueram vocatur, hoe videns dixi Reae M escii non convenire , cum suus Ibriamus esset in diaeniore Ioco consitutus, neque etiam mutationem eonvenire, sed μ-

Dur , quodsimuI ambo I s in eodem thalamos locarent: U

235쪽

de Reae statim descendem, Legatum feeum duxit ad suum re

Iamum , cumque eo, mes sententia habita, ascendit, esedes paravit, θ' fald oria , prout superius dixi . Exeus sit se Rex, o M ver Capellanus suus, qui hoc ordinaverat, dicentes sis alias temporibus Cardinalium Agriensis, o Aragonia, ct aliorum fuisse observatum, quod F fuit, male fuit. Ei finitis illis Hesperis , deposius fuit ille fecundus iha lamus versus eornu Epipolae positur, O ibidem Mamna pro

Praelatis posita, quibus prius nultas erat locus ordinatus in eisdem Hesperis. Episcopus habuis quatuor Capellanos omisnes superpellieris , Ο Pluvialibus indutos, quorum unus de Baculo, Mitra , alius de Libro serviebat , O aDur Abi omebat. Dominus vobiseum, ct Orationem dixit ad populum conversus λ ct Capitulum etiam ad populum conve us, di acta Mitra dixit ipse Episcopus, ct incensum impo u in medio Altaris , Ο n Mitra Auare inre apii , de quibur omnibus, Mitis Hesperis, irae ego regulam dedi. Servierunthoe mane in Mi D. Honustius NI DI, ct Raphael Dimina Diaconus Capellae S. D N. Papae, di in eu omnia alia fuerunt more Capellae nostrae observata. Sedes Legati, ov I gis erant

camerales sine cabellis, falisoria erant sedula Regaliae mos habentia loco sabellorum . Hunc ordinem Liturgiae Palatinae, non quidem tunc primum occasione illius conjugii Brochartus ipse Pontificiarum coeremoniarum Praesectus statuerat, imo is nonnullas carpit caeremonias, quod nempe una simul Rex, & Legatus deosculati fuerint Evangeliorum librum , & thus acceperint. Quamobrem ordo ille agendae s lemnis Liturgiae Palatinae jam antea in Capella Regis obtinuerat ; quod ipse indicat Brochartus reserens nec Regem , neque Legatum donatos suisse pacis osculo, quia ita dixerunt esse eo uetum. Quinimo innuit Brochartus, solemnem Liturgiam Palatinam celebratam pluries fuisse, cum nempe Cardinales Agriensis , de Aragonia , aliique Neapolim adiere . Cardinalis ille Agriensis , quem memorat Brochartus , fuit Gabriel Rangonus Minorita Veronensis, & Episcopus Agriensis in Hungaria, quem Xistus IV. anno I 77. in Cardinalium ordinem cooptavit, quique in Neapolitano Regno iunctus est

236쪽

2I est legatione Sedis Apostolieae, ut ad arma capienda eontra Turcas, fideles excitaret. Cardinalis vero de Aragonia ibidem memoratus Ferdinandum I. Rege in , & I fabeIlam Claromontiam parentes habuit , atque anno I 78. Neapoli, in die Epiphaniae accepit insignia Cardinalitiae dignitatis, ei a X isto IU. collatae. Praeter hos , alii Cardinales plures, variis temporibus Neapolim venerunt, ad Legationes obeundas; quos inter recensendus est Ludovicus Cardinalis Aquileiensis, qui Legatum egit apud Alphon sum Regem, ut illum cum Eugenio Papa conciliaret; cujus rei meminit lib. 8. Bartholoniaeus Facius. Itaque in Capella Palatina nostrorum Regum mos erat celebrandi solemnem Liturgiam , Rege praesente; & hujus quidem Liturgiae is erat ordo. Rex sedebat in sublimi Solio a cornu Evangelii; eique adhaerebat Major Capellanus, ut Regi suggereret sacra facienda, vel pronuntianda . Hinc Sacris operabatur Episeopus aliquis Pontificali apparatu , cui Capellani plures ministrabant. Ex adverso Regii Solii insidebant scamnis Praelati, quos verisimile est suisse e Clero Palatino Consiliarios , Cancellarios, Consessarios, Capellanosque Regis: tum etiam Aulicae matronae. At circa Regis solium assidebant pariter scamnis Reguli,seu Barones, &Magnates Aulae. In Liturgia Rex deosculabatur Evangeliorum librum , & a Diacono thure colebatur, semel dicto Evange- Iio, iterumque peracto Oisertorio . Denique tribus organis Officia Divina persolvebantur , ita ut unum post aliud pulsaretur , & unum versum Cantores, alterum organista decantaret . Atque totum ordinem Palatinae Liturgiae Major CapeIIanus moderabatur: hine illum incusat Brochartus, quod Legati Solium in eornu Epistolae jusserit collocari. organorum usus in Capella Palatina nostrorum Regum jam tum temporisCbtinebat, uti in Capella Regum Galliae ; ubi ab antiquis

temporibus , praesertim vero sub Pipino , cui Constantinus Orientis Imperator anno 766. pneumaticum organum dono misit, viguisse musicam instrumentalem , & inde traductam esse ad reliquas Galliae Ecclesias existimat Petratius lib. I. cap. 23. At nulla alia musica instrumenta praeter organum in celebrandis Divinis ossiciis pulsabantur, quamvis tunc temporis

237쪽

ar plures in Aula nostrorum Regum essent Tibicines, & Fissu Iatores, uti compertum erit , ex dicendis de mensa solemni Regum nostrorum. Et hanc quidem rationem persolvendi Divina officia, gravem, religiosam , atque Ecclesiastico ritui consentaneam esse patet ex iis , quae eruditissime circa hanc

rem disseruit Doctissimus Ponti sex BENEDICTUS XIV. in epistola data die i9. Februarii , anno 17 9. ad Episcopos Pontificiae Ditionis, ubi admissio Organorum usu , reiicit ab Ecclesiastico eantu Tibicines, Fistulatores, Citharistas, Tympanistas, ac Buccinatores.

VIII. Extincta Aragonum Principum stirpe , Proreges, qui Hispinorum Regum vice imperium administrarunt, statis quibusdam solemnitatibus consueverunt adesse Rei Divinae solemni pompa, in Capella sua Palatina , vel quandoque in aliis Ecclesiis. Et ne Capellae Palatinae aliquid deesset , quod ad illius splendorem spectaret, Petrus Antonius de Aragonia

Prorex Regni anno I 668. curavit eam solemni ritu consecrari, uti ex inscriptione illic posita , quam refert Parrinus in Theat. Proreg. Neapol. AEder hare RegIa, excellentissimi Domini D. Petri Antonii ob Aragonia Neapolitani Regni Prorexis

etate, ae stadio a Melphictens inauguratur Antistite. -- miranda sane egregii 'Messis Religio i Sacellum, quo rogalius , eo di saeratius foret, e Hero reddidit sacratismum .

Die nono Aprilh A. D. MDCLXVIII. Quo vero apparatu P reges solemni Liturgiae aderant , breviter describit Parrinusto. I. Theat. Proreg. Neapol. ubi postquam dixit, in Paschate, Nativitate Domini, diebus natalitiis Regis, & Reginae, aut ob insignem aliquam victoriam de hostibus partam , vel

saustum aliquem eventum , morem esse , ut Omne8 Neapolitani ordines Proregi praestent urbana officia , addit: Molle mite dνο tu remptimenti Diti ai Vueri per eagion delit a Carica , surie egit tener C pella Reate mi Regio Palogis, o in qualeti altra Chima deus Citra H ribombo del Cannone

238쪽

a II porta pompo mente , o In Carroata fervito da Tytolaia , o in Sedis , precedulo da una dede Compagnis di Cosalu deue suo guardie, da una cirro a a fri Cavavi vacua , e da Solisti delis gustata Alemanna armati d'ala barde , e dio WI in duo ale. Immantinente do marchia D Carroars , o la Sedia conia stersona dei tacerie, precedula olla turba degli Massieri , o Laceθὰ , e steguitata da molle aure cironae eo' Paggi , μ .

239쪽

si mutano a proporatone, che la processione entra net territorio di ei cun Sergio. Uaure due det Re , e det Baronaggiose portano Personarai Deputati dat Hireri. Atque hac olim

pompa Proreges Neapolitani solemni Liturgrae interfuere P. Nunc vero temporis Serenissimus Rex CAROLUs BORBONius,

cujus summa est erga Divinum Cultum religio , in magnis solemniis adesse solet Divinis ossiciis in Capella Palatina , privatim tamen in Sacello quodam ejusdem Capellae, una cum Inclyta Conjuge MARiA AMALIA , & Proceribus Aulae , nulloque Regio apparatu. Magnus Capellanus prope eum locumeonsidet. In Parasteue, ad adorationem Crucis accedit Supremus Praeseetiis Regiae Domus gerens Regis vices, una cum

Migno Capellano ad ejus sinistram , ut nomine Regis veniam faciat tredecim ad triremes damnatis. Adest prope Magnum Capellanum Desensor pauperum vulgo Appoecio de' poperi , cui concessae veniae diplomata traduntur. Feria quinta Coenae Domini, Magno Capellano Sacris operante, ad illa Evangelii

verba , Coepit laetare pedes Discipulorum , Religios minus

Princeps duodecim pauperum pedes abluit, &osculatur; tum eis menta accumbentibus ministrat , accipiens a Cubiculariis

fercula , quae Magno Capellano, isque aliis Capellanis Regiis porrigit; tamdem iisdem pauperibus stipem distribuit . In

communione Regis, & Reginae, Magnus Capellanus ad Introitum Missae, praegustat unam ex Hostiis in Altari appositis, ut periculum faciat. In festo Corporis Christi solemnem supplicationem eo die agi solitam ad Sanctissimam Eucharistiam circumferendam Rex prosequitur a Templo S. Clararusque ad Metropolitanam Ecclesiam: Regi adhaerent Supremus Praefectus Domus Regiae, Dux Praetorianorum militum, Supremus belli Dux , Praefectus Classis, atque Patres conscripti Neapolitanae Civitatis veste Senatoria coccinei coloris induti ; praeuntibus , & una simul cum Capitulo Cathedralis Ecelesiae incedentibus Magistratibus omnibus , & Cubiculariis Regis, quorum ii, qui adscripti in t Regali Societati S.Ianuarii, Torquem aureum Societatis deserunt. Conciones in

240쪽

Capella Palatina olim habebantur singulis Dominieis, & seriis

quartis Quadragesimae: quibus solemni pompa aderant Proreges una cum Magistratibus , Patribus conscriptis Neapolitanae Civitatis, atque Optimatibus ἔ ad eum sane modum, quo Iemnis Liturgia praesentibus ipsis Proregibus agebatur . Praeterea, quilibet seria sexta post meridiem instituebatur concio in aliquem versiculum Psalmi Miserere, & finita concione is, quam Prorex in aedicula audiebat , ille idem Psalmus a Palatinis Cantoribus decantabatur. Concinnatores vero ex arbitrio

Proregis, aut Capellani Majoris arcessebantur , ut plurimum ex insignioribus Civitatis; neque ullus erat addictus huic ministerio in Capella praestando . Nunc vero, regnante Serenis simo CAROLO BORBONio , conciones habentur in Eccletia Palatina seria quarta Cinerum , & singulis Dominicis Quadragesimae , presentibus Rege , & Regina; tum etiam qualibet seria sexta Quadragesimae, quo die Rex gerendis imperii negotiis incumbens , concioni minime intervenit. Ob summain vero, insignemque MARIAE AMALIAE Inclytae Reginae pietatem erga Dei param Uirginem, hujus festi die; in Capella Palatina magna religione coluntur ; atque in illarum solemnit tum pervigilio , tum quoque novem diebus, quae festa Nativitatis, & Conceptionis B. Mariae Uirginis praecedunt , conciones instituuntur, praesente Regina . Concionatori sugge stum excitatur prope Aram principem a cornu Epistolae; qua parte conciones audiunt in aedicula crystallis obducta, Rex,& Regina sedibus assidentes, apposito ante eos scabello aulaeis

tecto ad genua flectenda : proximi insident scamnulis Supremus Praefcctus Domus Regis , & Supremus Praesectus Domus Reginae , Prima Aulae Matrona, aliaeque Matronae Aulicae. Ad fores Regiae aediculae duo milites ei istodes Corporis Regis CDnsistunt. Caeteri vero Aulici, ae Magistratus scamnis sine fulcro dorsuali consident in locis a Regio conspectu submotis nam aliter eis standum esset. Si Magnus Capellanus adsit, ab eo benedicendus est Concionator antequam verba faciat. Denique praesentibus Rege & Regina conciones a Concionatore Aulico fieri solent; alioquin Oratores illi verba faciunt, quibus id Magnus Capellanus demandaverit. E e IX. Con