De vera sapientia seu Divinarum institutionum adversus gentes L. Caelii Lactantii Firmiani Liber 4. Recensuit, variantibus lectionibus, annotationibus, castigationibus, ac dissertationibus illustravit F. Eduardus a S. Xaverio C.E

발행: 1757년

분량: 300페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

261쪽

De Hera SVIenua ou. ψ.3. 339to frontibus signo deos illorum fugaver urit, ne possent in visceribus hostiaru in futura depingere

torias docendas in Bithyniam acciverat ex L. V. cap. II. S. a. , & dist. VII. cap. II. I. x I. , ibidemque tunc praetens erat . Sed conjecturis lectiones vitiantur, non corriguntur . c Deus illorum Al. eorum , d Futura depingere . In e tis animalium sagri fiea istorum signa quaedam sive natura , sive arte , aut Ope Daemonum efformata , Aruspices interpretabantur ,

ita ut e* eorum indiciis responsa darentur iis, qui aliquid futurum scire per eos optassctent. Tacita dicebantur quum , in illis nihil divinationi aptum animadverti poterat; fatidica vero quando elixa , seu Ueruisbus transuta super ponebant ux aris, conspicuum aliquod ostendebant. Exta autem proprie interna viscera, uti cor , pulmo, lien , jecur, δἰ ventriculus appella 'ri consueverant, a quibus inspiciendis facta est voκ extispicium ad vanam hanc divinationis speciem signi ficandum , de qua vide dist, xxv I I. Cap. II. s. II l. i

crarant , conquerentes , profanos homines

sacris interes e β , egerunt principes suos in

a Prosecrarant Bon prosecrant Al. prosecant, aut prosecabant, de praesecabant i Hoc verbum usurpatum a Lactantio est etiam supra L. III ' cap. xx. seg. I 6.b Profanos homines Iacris interesse et Profanum id

262쪽

24o Lib. IV. Cap. XXVII. Seg. 3. rorem , ut expurgarent Dei templum , seque vero sacril gio contaminarent 4 , quod gravissimis persequentium paenis expiaretur Nec

proprie dicitur , quod ad sacra agitando non pertinet; quum autem ad homines refertur, hi profani dicuntur, qui iisdem sacris non sunt initiati , ac pio inde Fana intrare non possunt; unde apud Virgil. VI. aen. U. 2 8. - . . Procul, o procul esse profani .

conclamat vates.

e Egerunt principes suos in furorem , ut expurgarent Dei templum i Al. adegerunt Sc. Aldus ut expugnarent Bon. in furore Al. principes ipsos. Lectio nostra aptior videtur , & dignior ; nam agere in furorem Iatine dieitur melius quam adgere . Sic pariter expurgare templum, ves uti a profanis pollutum , consone scribitur ad ea quae praecesserunt; nec sequentibus repugnat; quoniam principes illi inde ad persequendos fideles Christi moti sunt , ne sacra eorum templa profanarentur in posterum ab iisdem, adversus quos ea omnia patrabant, quae in libro de M. P. cap. T. , dc sequenti referuntur , & lucem praeferunt ad haec non minus, quam ad ea 'llustranda , quae L. F.

cap. ll. narrantur.

d Seque .ero sacrilegio contaminarent. Bon. Sede quae vero . Diocletianus ira furens Derificare non eos

tantum , qui sacris manistrabant, sed universos, qui erant in palatio jussit; in in eos , si detrectassent, terberibus animadverti. Ex L. c. de M. P. e Quod gravissimis persequentium poenis expiarent.

Respicere omnino videtur ad cap. I. seg. ultimo L. de

N. P. ubi ait; quibus poenis in eos Calestis judicii severitas vindicaverit, exponam . Disiti rod by Go l

263쪽

Nec tamen ex hoe ipso caeci homines intelligere possunt , aut hanc esse veram religionem, cui ad vincendum tanta vis inest , aut illam falsam , quae subsistere ' , aut con gredi non potest a Subsiuere; I. E. stare, persistere Se. Bon. sustinere.

Sed a junt: hoc Deos non meta , verum

odio Deere: quasi quisquam possit odiise nisi

eum , qui aut noceat , aut possit nocere :imo vero congruens majestati fuit , ut eos, quos Ohrant , praesentibus paenis affeterent potius , quam fugerent . .

a Non metu: In editione Tomasiana & Antuerpiensi, nou natu ubi Scholius correctionem adiecit; non

metu .

b uuam fugerent a Al. quam fugeret.

Sed quoniam neque accedere ad eos possunt , in quibus canestem notam viderint - , nec iis nocere , quos signum immortale si mu- Lib. I V. in nie

a Calestem notam viderint. Quum haec scri bebat Lactantius iam fortasse Constantinus in sole viderat Crucis signum, & iccirco illud notam Caelestem appellat . b Signum immortale. Characterem intellige, quo

264쪽

α a Lib.IV. Cap. XXVII. Seg. 8. 9.lo. II. ni erit , tanquam inexpugnabilis murus , la cessiint eos per homines ς, & manibus persequuntur alienis. Quos profecto si esse confitentur , vicimus u . indelebilem notam anima nostra in regenerationis i vacro suscipit, aeternum cum ipsa perseveraturum .e Laesimi eos per homines ἔ Confer ea , quae habet L. V. caP. XX. seg. 3. , α 6.d Quos profecto si esse confitentur, evicimus; Scilicet si Ethnici confiteantur , Daemones esse quales hactenus Laetantius descripsit, victoria de illis Christianis debetur ob rationes , quas noster flatim affert.

Necesse est enim, veram esse hanc religio nem , quae 9 rationem daemonum novit , &astutiam intelligit, & vim retundit, & eos spiritualibus armis domitos, ac subactos, cendere sibi cogit .

a Milonem Daemonum I. e. naturam, atque e sienis iam a

Io. Si negant, testimoniis poetarum , ac philosophorum refellentur . Quod si esse , inficias non eunt, quid superest, nili ut alio dicant esse deos , alios daemones Z

Exponant igitur nobis differentias generis utriusquo, ut sciamus, quid colendum , quid

265쪽

De Hera Sapientia Seg. II. I 2. 24 Iexecrandum sit . Habeant ne inter se aliquod consortium , an vero inimici sint Z Si sunt aliqua necessitudine copulati , quatenus eos discernemus t aut quomodo utriusque generis honorem,cultumque miscebimus Z Si autem sunt inimici di cur aut damaones deos non timent, aut dii daemones fugar non possunt Za ut solamus , quid colendum , quid execrandum sit. Nulla hele de Angelis sanctis mentio sit , quam si quaeris, vide L. I. c. vi i. seg. 7. & L. II. c. IX. seg. 3.ς- ra. Ecce aliquis instinctu daeinonis percitus dementit, effertur, insanit : ducamus hunc in Jovis optimi maximi templum, vel, quia sanare homines Iupiter ne icit , in AEsculapii , vel Apollinis fanum . Iubeat utrius libet bacerdos - , Dei sui nomine, ut nocens ille spi- in N

a .Ecce aliquis dic. Energumenum describit , qualem apud S. Marcum cap. v. a vers. a. illum

fuisse legimus . qui domicilium habebat in monumentis , oe neque eatenis iam quisquam poterat ζμm tenere z quoniam sepe compedibus , O catenis vinctus , dirupisset eatenas ', oe compedes comminui; set, . nemo poterat eum domare, O semper die, ac nocte in monumentis , O' in montibus erat clamant, O coaeidens se Iapidibui. De bomine enim sanando hae ic Lactantius loquitur . Unde perperam de Vate quopiam, insti uctu Daemonum furente Lactantium locutum putant cum Gallaeo , quidam Hetero do Xorum.

b jubeat utriuslibet Sacerdos: Bon. utriustae s '

266쪽

et 4 Lib. IV. Cap. XXVII. g. ι 2. II. I . ritus excedat ex homine φ : nullo id pacto fieri potest.

e Si nocens ille spiritus exeedat ab homine . Vide heic explanationem nostram confirmari.

ea Quae igitur vis deorum est , si subjectos

s bi daemones non habent ὶ At vero iidem daemones adjurati per nomen Dei veri ', protinus fugiunt .

Quae ratio est , ut Christum timeant, JoθVem non timeant ε, nisi quod iidem sunt dae mones, quos vulgus deos esse opinatur De,nique si constituatur in medio & is , quem constat incursum daemonis perpeti , & Delphici Apollinis vates=, eodem modo Dei no-

- mena Iovem non timeant. Al. Jovem aurem non timeant .

b Delphici Apollinis vatest Uates apud Ethnicol non solum Poetae, verum etiam Divini dicebantur, Divinorum autem Uatum duo erant genera : simplex unum , ut apud Virgilium Helenus , qui Apolline plenus futura praedicere putabatur aen. III. 433. alterum autem per furorem , ut Sibyllae Unde Cicero de Divinatione . ait . Huic praestantissise rei nomen uostri a Divis; Grcci, ut Plato interpretat r , a fu

267쪽

. De Vera Sassientia Seg. I . ls. 24Finen horrebit , & tam celeriter excedet de vate suo Apollo , quam ex homine spiritus ille daemoniacus , & ad jurato , sugatoque Deo suo , vates in perpetuum conticescet . Ergo iidem sunt daemones , quos fatentur

execrandos esse , iidem dii , quibus suppli

cant . rore duxerunt. Prorsus furoris divinationem Sihllinis maxime vessibus contineri arbitrati. Irnino aliquando dii ipsi vates dicti sunt, ut apud Virgilium aen. VI. I i. ubi de Sibylla loquens ait.

....... Magnam cui mentem , aΠimumque .

Delius inspirat Vates. e De vate suo Apollo et Isaeus De vase suo &c. Daemon enim , qui vaticinanti assiilebat, desu nomine

territus non solum Energumenum , verum etiam vatem suum deserere cogitur.

Is . . Si nobis credendum esse non putant, e re dant Homero a , qui sum tuum illum solvem daemonibus aggregavit , sed Sc aliis poetis , ac philosophis , qui eosdem modo daemonas, modo deos tiuncupant, quorum alterum falsum est .

. . . . Hac autem Caelum ascendit

In domos .iniochi A Jovis ad Daemonas allas. Vide ad Lib. I. cap. v I I. Div. Inst. Seg. 8.

268쪽

I 6 Lib. IV. Cap. XXVII. Seg. I 6. I . IX. in i 6. Palli enim nequissimi spiritus, ubi ad jurantur , ibi se daemonas confitentur : ubi coluntur, ibi se deos mentiuntur , ut errores hominibus immittant, & avocent a veri Dei notione ' per quam solam potest mors aeter

Iidem sunt, qui dejiciendi hominis caussa, varios sibi cultus , perversa religione condiderunt , mentitis tamen , assumptisque nominibus , ut fallerent. Nam quia divinitatemper seipsos affectare non poterant , asciverunt sibi nomina potentium regum , sub quorum titulis honores sibi deorum vindicarent.

a Perversa religione. Al. per diversas regioneI . Aldus per dιversa religionum .

IS. Qui error discuti potest , R in Iucem veritatis protrahj . Nam si quis studet altius inquirere congreget eos , quibus peritia est ciere ab inseris animas . Evocent I vena Neptunum , Uulcanum , Mercurium, Apol-

R Evocent ovem oee. Imperatores Romanorum, quum Diuitiam by Co

269쪽

De Sapientia Seg. I 8.1 9. 2 7 Apollinem , patremque omnium Saturnum , Respondebunt ab inseris omnes , 8c interrogati loquentur , & de se , ac Deo β fatebuntur . quum Civitatem aliquam obsidione , & armis subiicere sibi volebant, ante quam opus militare aggrederentur , Deos tutelares illius Urbis evocabant, quod aut aliter Urbem capi posse non crederent, aut etiamsi posset, nefas existimarent, Deos habere captivos, ut narrat Macrob. L. m. Sat. cap. IX. . Non tamen heic de hac evocatione loquitur Laetantius , sed de ea , de qua fit mentio L. I. Reg. cap. XX v I II, P. 1 q. Ubi Mulier habens Pythonem ad preces Saulis Samuelem suscitasse dici rur . Et ait Mulier ad Saul Deos .idiascendentes de terra r Ubi videndi sunt Interpretes. Nos autem de ea egimus Dis . Xxv I l. cap. II., b. Et de se , ac Deo . Al. de se, O de Deo . Al. de se , O Deo .

Post haec evocent Christum , non aderit , non apparebit: quia non amplius quam biduo apud inferos fuit ' . Quid hac probatione s

a Quia non amplius quam biduo apud Inferos fuit . Duo heic, unum nobis , aliud Lactantio nostro a Gallaeo obiciuntur ; ait enim Christum fuisse apud Inferos, sano modo est intelligendum non enim putandum, Gri- sum localiter descendisse in infernum , ut somniant T pistae i sed illum sustinuisse summas angustias, O maximos dolores . Caeterum maxime errat Lactantius christum tantum bj duo apud inferos fuisse ; tres enim dies

270쪽

2 8 Lih. IV. Cop. XXVII. Seg. I9.2o. certius proferri potest . Z

a morte tamquam captivus in Sepulchro fuit, ct binc tertio die resurrexit, ut habet 0mbolum . Quantum ad nos attinet , saltem temerarius est in prima propositione Gallaeus : it enim adversum Patrum omnium Sententiam, qui explicant illud Psal. xv. v. Io. QMo niam non derelinques animam meam in inferno . quod Apost. cap. II. v. a . de Christo Domino clarissime praenunciatum esse divinus historicus narrat . Illuc quippe Christi Anima descendit, non ut Calvi nus ait apud Bellariv. L. t v. de Chrsi anima, ut damnatorum paenas, ac dolores subiret, sed, uti S. Hieronym. docet , ut electos suos ejiceret, O Diabolum ligaret. Qua autem ratione inter Papistas Calvinum collocaverit Gallaeus mihi non constat. Id vero quod contra Lactantium de biduo dixit, speciem habet veritatis ; sed minime erravit Lactantius, nam si num e rentur horae quibus dies naturalis absolvitur, vix quadraginta , ct odio horarum spatio Anima Christi apud Inferos, & Corpus eius in Sepulero moram seiunctim duxere: quamvis, diversa supputatione facta, densse certum sit, tertio a morte die a mortuis surr Aisse , ut in Symbolo profitemur . Vide disis. XXI

cap. X. a P. I. ad m.

Ego vero non dubito , quin ad veritatem Trismegistus hanc aliqua ratione pervenerit, qui de Deo Patre omnium, & de filio ψ locu -

a De Deo Patre omnium , O de Alio , Al. omnia Al. omnino . Aldus nobiscum legit.

SEARCH

MENU NAVIGATION