장음표시 사용
261쪽
Haee autem assinitas, si oriatur ex copula licita, usque aci quartum gradum extenditur, ut constat ex c/p. Non debet, de consanguini.
tare, & assinitate, si ex copula illicita, secundum gradum non excedit , ut in conc. τ d. constitutum est sesi: I . cap. de ref. Matro. Doeent autem Theologi, assinitatem non parere a nitatem, pr andequs duos fratres,v. g. valide, ae licite posse duas sorores In M trimonium ducere, situmque similiter posse Matrimonium cum illa contrahere, cuius matrem pater sibi conjugio copulavit, quod patet ex c. Super his , de consanguinitate, & affinitate. Quod stas
nitas Matrimonio iam contracto superveniat, ut si maritus aὸult Tium committat cum uxorIs consanguinea in primo, vel secundo gradu; tunc illius ratione maritus conjugale debitum ab uxore petere licite non potest, quamvis eidem reddere teneatur, ut ex communi Doctorum consensit docet Bonacina su p. punct. II.
Duodecimum est Impotentia , id est inhabilitas perpetua ad comsummandum matrimonium, sive illa se teneat ex parte viri, sive ex Parte mulieris, dummodo fuerit eo tempore, quo matrimonium contractum est, uota vero postea subsecuta sit. Et hoc impedimen tum dirimit matrimonium non modo jure Ecclesiastico, ut patet ex
cap. od sedem, de frigidis, & malesciatis, seὸ etIam ipso iura
naturae, ut ex communi Theologorum doctrina probat Bonac. mp. Punct. ia .Quod si,ut idem Auctor subdit,dubitetur, num impotentia sit perpetua,permittuntur coniuges simul habitare per triennium,ut
matrimonium consumment. Quo tempore, si nequeant consumo
mare, non amplius permittuntur cohabitare ad consummandum matrimonium , quia audicatur adesse impotentia perpetua, &eoi sequenter invallὸum esse Matrimonium , Ideoque separationem esse faciendam propter periculum incontInentiae : secluso tamen' illo periculo jura permittunt, ut vir habeat laytum pro sorore, ruam non potest habere uxorem , ut constat ex cap. Laudabia - , & cap. Requisivisti ., quaest. r. Concilium Tridentinum sesi . 24. e. 6. de reformat. MatrIm. adium xit aecimum tertium impedimentum, sellicet Raptum, ἡecrevi que, Inter raptorem, o raptam, quandi. ira est inpotestate rappo sis, nullum posse consistere Matrimonium . Quoὸ quidem decretum etiam locum habere existimant Henriqueet, Rebellus, Zerola, Petrus de Ledeisa, & alii apud Augustinum Barbosam in remisonsesus ad citatam bes a 4. cap. 6. quando puella consensi quidem in Taptum, sed invitis parentibus, quamvis id negent Reginaldus, Sanchez, Lessius, &alii apud eundem. Quaeres, quis in supra dictis impedimentis dispensare possit. R
Dondetur primo,Romanum Pontificem pro summa,quam obtinet in
Ecclesia potestate, dispensat e posse in omnibus impedimentis, quae
iure Ecclesiastico Matrimoniti impediunt, aut dirimunt, ut ex conM
262쪽
muni Theologorum omnium consensu docet Bonae. sirpea punct. H.
Respiacietur secundo, Episcopum dispensare posse In impedimentiι
non dirimentibus, excepto voto castitMIs perpetuae , & religionis , imo etiam aliquat 9o in Impedimentis dirimentibus , quae post eo, tractum hona fide Matrimonium deprehendu mur, quando scilicet Impedimentum est occultum, dc Matrimonium manifestum, ipsique coniuges non possunt absque magno scandalla separari, nee ad
summum Pontificem paret recursus, propter paupertatem, aut ais
lias maximas dissicultates . Ita Petrus Ledesma , Perex, Sancheet, valentia Riccitis, S alii apud eundem Bona cinain , qui etiam centem, non modo post contractum matrimonium, sed & antequam contrahatur. Episeopum posse ob urgentissimam alἰquam necessitatem, ex praesumpta Summi Pontificis tacita saeuitate , In iisdem impedimentis dirimentibus interdum dispensare.
De Sponsalibus , s. quae a spondendo, seu sponte promIttendo ὁIcta O sunt, fgnificant spontaneam promissionem mutuam inter virum, & foeminam de Matrimonio in futurum eontrahendo. Sponsa. iorum enim obligatio non contrahitur per solum desideri vim , aut propositum contrahendi Matrimonii, nisi intercedat proin imo, ea. que mutua, de reciproca, ut docet, & probat sancter s. l. de Spons disy s Nee ad illorum validitatem requiritur praesentia ParochI, aut test Ium, ut observat idem Sanchez; quamvis servari debeat laudabilis illa consuetudo, quae In liniversa propemodum Ecclesia vim legis obtinuit. ut antequam Matrimonium per verba de praesenti contrahatur, sponsalia in facie Ecclesiae, seu coram Parocho, Selestibus telebrentur. Super qua re consuli debent eujusque Diceee. sis coniuetudiates, & Ieges particulares,
Ad validitatem autem sponsaliorum requiritur In prim Is, ut e trahentes saltem aetatis annum septimum expleverint, antequam aetatem ad sponsalia contrahelsa censentur Inhabiles, ut eonstat ex capsi e Literas , 8c cap. cccessit, de desponsatione impuberum. Reu uiritur praeterea , ut usum rationis habeant, & cum ea delibera tione operentur, quae ad plenum, & pei sectum consensiim necessaria est, ut docet Toletus lib. 7. cap. 2o. Requiritur denique, ut v re, & ex animo promittant, atque se obligare intendant. Qui enim fiet e tantuna promitteret, graviter quidem peccaret, & ad com- pensanda damna ex promissionis illius fictione provenientia tener xur, nulla tamen in foro conscientiae contraheret sponsalia, ut iust docet, di probat Sanchea supra disp. 9. & seq.3. Quaeres primo, quanam si oblisatio sponsaliorum. Respondetur a
263쪽
detur, ela veris sponsalibus, id est ex promissione illa mutua Inter ubrum,& mulierem sive privatim,sve in faeie Ecclesiae facta,oriri obi Iationem sub peccato mortali ad illa ex parte titriusque aὸ impleda. ta S. Thom. Paludan. Soriis, Henriq. & alii, quibus subscribit Sanchoet disp. 1 . Unde si alter sponserum promissis stare non velit, per Iudicem Ecelesiasticum etiam adhibitis censuris ad illorum exemiationem compelli potest ut habetur ea p.ra literis, desponsialibus,nisi forte attentis circuns antiis, & propter dissensiones perpetuas, aliaque gravia mala,&seandala,cuae ex invitis, & coactis nuptiis merito timeri possunt, aliter faciendnm esse Iudex prudenter arbitretur Unde etiam capite, I equisivit, de Sponsalibus,& Matrimonio, dicitur , in tali casu monitione potius, quam coactione opus este .
3. Quaeres secundo, quibus modis: sponsalia ditalvantur . Reia spondetur, id variis, 3ι multis modis fieri posse . Praecipuos hic, α
magis ordinarios subjicimus. Solvuntur igitur sponsalia, primo per mutuunt consensum ,& mutuam ipso una remissionem libere factam, ut ex communi Theol gorum consentu docet Bonacina qu. I. de sponspun. I . Secundo per ingressum Religionis alterutrius sponsorum, etiamsi professionem non emittat ut habεtur cap. Ex publico, de conversat. conivg. 8c d
cet Tolet lib. . e.2i.& Bola acina supramn .s ui recte ibidem sub-idit, quod, si quis post sponsalia contracta virginem spe nuptiarima defloravit, tune illam ducere tenetur , nec religiosum statum an plecti cum tanto illius damno licite potest. Tertio solvuntur spo salia per ordinis majoris susceptionem, ut habetur ex cap.
27. qu. 2. Quarto per matrimonium depraesenti cum altera contractum, quamvis peccet mortaliter, qui sic contrahit, ut habetur cap. Meut ex litediis, de sponsalibus. Qii into per fornicationem unius' sponsorum post sponsalia contracta, ut habetur ex cap. Quemadmo- 'dura, de jurejurando . Quamvis enim qui fornicationem commisit , ex parte sua oblIgatus remaneat ad sponsalia implenda, alter tamen i
innocens potest ab illis resilire, si velit. Sexto denique pernotabulem aliquam mutationem post sponsalia contracta supervenIentem , quae si ab inhio extitisset, aut praevisa su isset viri prudentis judicio a sponsalibus contrahendis merito absterruisset, ut si alter spons xum in lepram, aut alium morbum inclitabilem incidat, si notabilem famae, aut bonorum jacturam patiatur, si graves inter sponsos, aut parentes illorum inimicitiae oriantur, s sponsa dotem promissam offerre nequeat si spoiutis patrium solum mutare, si vagari eum gravi sponsae incommodo constituat: imo etiamsi aliqua ejusmodi causa ratiterit tempore sponsaliorum, nec nis post illa contracti
deprehendatur. In his enim, & similibus casibus, qui judicio viri vindentis dignosei debent, sponsalia di lui possunt. Ita Petrus detrude . Resinald. Ricciua, M alii apud Bo racinam supti p ct. s.
264쪽
4. Quaeres tertio, utrum ad solvenda sponsalia IudIcis Ecelia, pici auctoritate opus sit. Respondetur ex Navarro, Sy vestro, & jiis aphd Larisannum par. a. de sponsi cap. a. si causa solvendi MDtrimonii moraliter certa. st , nulla Iudicis Ecclesiastici auctoritate opus esse, nisi ratione vitanai scandali, quando sponsalia publice contracta fiant . Unde etiam in multis Dioecesibus observatur , ut non liceat a sponsalibus publice notis resilire, nisi causa prius ad Ordinarium delata, & ab ipso approbata. Atque hactenus de Sacramentisse, ad majorem Auctoris illo. aeum soriam . .
. . Iuxta Divina legis normam dirigendis oniam Gratiarum coelestium sontes in Sacramentis ea po.
tisimum ratione per Christi merita nobis reclusi sunt, ut earum auxilio excitati , & subnixi ad propositum nobis ianem,beatitudinem scilicet aeternam perveniamus , nec alia ter ut docet S. Thom. I. 1.in prooem. q. 6. quam per a s aliquos nobis proprios ad illam tendere queamus, eundumque si de virtute in virtutem, & juxta propheticum dictum Ps. 83. ascensiones in corde no o disponendae , ut videatur Deus Deorum in Sion ; idcirco doctrinae Theologicae ordo postulat, ut nunc ipsos humanos actus consideremus, perspiciamusque, quinam actus ad beatitudinem ib. Iam aeternam consequendam apti snt , & idonei , & contra qu, husnam actibus ab ipsa beatitudine consequenda praepediamur.
S . E C T I o 1 L . i. i a , humanus. proprie dictus.1. Bservandum est ex S. omi.2.qu. I. are. I. actus Illos, qui ab homine eliciuntur, duplicite pinari posse, si ilicet ingemere naturae, quoad ium entitatem praecise , & in genere moris, quoad liber*atena, sum qua . exercentur'. di quoad ea, quae fuas
265쪽
Mntur In Ipsa libertate, iit esse capaces laudis, vel vituperti, m xiti, vel demeriti. Priori modo dicuntur actus hominis, posteri xi vero actus humani. Unde sit, ut peractum hominis intelligatur actus ille, qui ab homine fit, quocunque tandem modo fiat; actus vero humanus ille dicatur , qui sit ab homine, in quantum homo est, seu in quantum est dominus actuum suorum, quando scilicet ser rationem, & voluntatem operatur. Ac proinde secundum S.
Oct. S communem Theologorum doctrinam , ad propriam actus humani rationem duo requiruntur, primo ut sit voluntarius, secundo, ut sit liber . Illum hic considerabimus , prout voluntarius est, de eodem vero, prout liber est, Insequenti Sectione agemus. Actus igitur voluntarius is est, ut ex Aristotele 3. Ethic. cap. . docet S. Damascentis lib.a. de Fi)e c. I . cuius principium est in ipso agente cognoscente singula. Unde sequitur, ad rationem volunt, xii duo requiri. Primum est, ut procedat a principio intrinseco Si enim quis invitus, ac renitens ab extrinseco moveatur , motus ille non est voluntarius. Secundum est, ut procedat a principio cognoscente singula, id est ut agens ea omnia cognoscat, ex quibus
actionis suae substantia tanquam ex objecto suo dependet. U. g. si Petrus patrem suum occidit, ut homicidium illud censeatur ipsi voluntarium, oportet primo, ut manus ejus ab alio non impellatur, ipso renitente, aut saltem nihil ad motum illum conserente, Heinde requiritur, ut sciat, esse Rominem, quem caedit, & non lavincibiliter arbliretur, esse seram, sciat quoque, gladium, aut . aliud infrumentum , quo utitur , posse vulnus lethale infligere aut vero homicidium illud, in quantum est parricidium, voluntarium existat, necesse est insuper, ut patrem suum esse cognoscat
hominem illum, quem caedit, & non invincibiliter, & inculpa-hiliter existimet, esse allum hominem. i . . .
Hujus conditionis desectu motus lapidis,quo sertur deorsum, quLvis sit naturalis , non est tamen voluntarius , quia licet sit a principio
intrinseco, propria enim gravitate movetur, no movetur tamen cum cognitione. Motus autem animalis, cum ex aIiqua cognitione mpe
secta procedat, non nisi imperfecte voluntarius, seu potius sp5taneus dicitur. Proin)e ratio voluntarii solis actibus hominis proprie, &perfecte convenit, &. a sortiori acti s Angelorum, & ipsius Dei. a. Porro ipsius humanae voluntatis actus duplicis sunt generis alii siquidem sunt eliciti, alii imperati. Actus eliciti sunt illi, q primo, & per se exercentur, seu eliciuntur ab Ipsa voluntate, tam quimi a proxima potentia. Actus vero imperati sunt illi, qui ex et centui imperio ipsius voluntatis, & vi alicujus volitionIs praec dentis sive ab ipsa voluntate, quae sibi aliquos actus imperat,
sive ab aliis potentiis ab ipsa voluntate distinctis, quae per illam
266쪽
Cum autem voluntas ut communiter docent TheoIogi eum S.m duaest. 8.xantur actus illius eliciti circa finem, scilicet volitio , intentio, fiuitio . qui actus sunt iidem eum amore, desiderio, & gaudio. Gaudium , seu fruitio versatur circa finem obtentum, seu circa b num praesens , desiderium, seu intentio circa finem obtinendum , seu circa bonum absens, amor, &volitio circa finem, & bonum, abstrahendo ab ejus absentia, vel praesentia. Quibus ex adverso respondent odium, timor, & tristitia circa malum . Tres item sunt actus voluntatis eliciti circa media, scilicet eIectio, consennas, &usus. Electione voluntas praefert, & amplectitur unum medium prae aliis, consensu approbat judicium intellectus cirea illud medium, usu applicat potentias ad executionem. Ouaerunt Theologi, utrum electio , & intentio sint semper actuPinter se realiter distincti, seu an voluntas uno, & eodem actu possit velle finem, & media . Respondetur iuxta pmbabili rem sententiam, quae est etiam S. Doctoris io. art. 4. quod, quarvis hi duo voluntatis actus ut plurimum inter se distinguantur; abis solute tamen loquendo potest voluntas uno, & eodem actu velle
finem , ac media , scut potest intellectus principia, & coneluso
nem eodem actu cognoscere' . .. -
Quod vero spectat ad actus imperatos, tot sunt, & tam mul-tIplices , & varii, quot, dc quam multipliciter ab ipsa voluntate, aut aliis potentiis ad ejusdem voluntatis imperium exerceri post fiant. De quibus omnibus plenius agunt Philosophi in Ethicis , &videri potest S. Doctor tota quaest. II. q. Caeterum docet idem S. Thomas.q. l. arx.3. omnes actus, qui a voluntate humana procedunt, sive elicitos, sive impreatos, essentialem suam differentiam, ae speciem desumere a fine proximo, quem agens spectat, & intendit, hoc est a ratione, seu motivo, quo movetur voluntas ad aliquid appetendum, & volend , α contra et quod motivum vocatur etiam obiectum formale ipsius v
luntatis. Unde sequitur, actus illos , qui habent eun dem finem proximum, seu idem obiectum formale, esse eiusdem speciei, tDinetsi habeant diversia objecta materialia, v gr. si quis ieiunet. &eleemosynam largiatur pure ob amore' Dei, ut illi placeat, re gloriam illi deserat, id unium illud, & eleemosyna erunt formaliter actus charitatis,' quamvis materialiter ad virtutes specie dive
sas, abstinentiae. scit Icet , & misericordiae, pertineant: & contra illos actus distingui specie , aut, licet habeant idem obiectum materiale, a mόtivis specie distinctis oriuntur, e. g. oratio, quae ma terialiter considerata est actus virtutis religionis, si fiat ovotivo satisfaciendi Deo pro peccatis, erat actus Poenitentiae , si ex mot
267쪽
Mis vera, ct proprie sis liber .
x. A D faciliorem eorum, quae dicenda sunt, intelligentIam obis servandum et , libertatem actus humani aliam esse , quae a
Theologisvocair libretas conisadictionis , quoad exenitium actus , aliam, quae cantrarieratis quoaa specimationem: aliam item esse a coactione, aliam a necenitate.
Libertas eontradictionis, seu quoad exercitium actus, est potestas, isti indifferentia ad .agendum. Liberias contrarietatis, seu quoad speciscationem est potestas, sive indisserentia ad hoc , vel illud agendum , seu ad actionem aliquam, aut aliam ipsi contrariam exercendam circa idem obj ctum, v. g. ad eliciendum assensum, vel distilium circa articii.lum aliquem Divinae Fidei. Hae observatione praesupposita, Dicendum est, actus humant Ii bertatem in eo consistere, ut elicI tur,vel imperetur a libera voluntate ut sic seu quatenus libera est,se Iibere operatur. illam vero voluntatem diei libera .& libere operati , quae nulla in agendo neque coactiori , n ue necessitatem patitur, sed positis omnibus ad agendum praerequisitis, libera semper manet, re indifferens, sive quoad exercitium, sive quoad specificationem Mctus, seu ad agendum,vel non agendu, & ad hoc, vel illud agendum . Haec assertio duas habet partes. In prima dicimus, actum illum liberum esse, qui elicitur, vel imperatur a libera voluntate. Li-hertas enim proprie, & primo ipsi voluntati competit,&ex illa in actum derivatur, quod per se patet. x. In secunda parte dicimus, libertatem voluntatis in eo eonsis stere, quod voluntas nullam neque coactioneni, neque necessitatem patiatur, sed positis omnibus ad agendum praerequistis, libera maneat, & indisterens ad agendum, vel non agendum , ad hoc,
vel illud agendum . Haec propositio quam de Fide asserit Isambeditus disp. i. de liber. arbitrio, ar. a. probatur I. ex Seripi. Deur.3o. Tines invoco hoo eae - , o terram, quod proposuerim vobis vitam , o mortem, fice. Eliseerio viram. a. Reg. 24. Igae dieit Dominus, iritim tibi datur οριι o , elige unum, quod volueris , 8ce. Probatur 1. ex S.Athanasio orat. ad Gentes. Anisa, inquit, cognoseens liberum fui arbitrium, videt .se posse uti eo ostris potibus ad utraque, ad bona.ct ad mala.S.Cyrili. Alexand.lib. 4. in S.Iominem τLiberum est, inquit,o propr3ae electionis in hominibus in utrunque flectere, aiat in dexteram, aut in sintsram, in virtutem dies , vel vir νιμm.S.Cypr. Homo inquit, libertati suae relictur ,σ in acti
268쪽
s.Ansel. in prlari parte lib. de concord .liberi arbitrii cum praesciet, tia Dei, & praedestinatione . ubi expresse dicit, Deum velis, hominis voluntatem nulla neeessitate eogi , aut prohibexi ad volentam , vel non volendum, ibidemque suis explIcat.& probat, necessitatem a tecedentem, qua voluntas ad untim quid determinatur, libero adibitrio adversari, doce ue. voluntatem indifferentem esse ad O positorum alterum eligeo diim, quamvis, postquam umim re ipsa
delegit, necessitatem quandam ipsa sibi faciat, quam consequentem vocant Theologi , quae ex ipsa effectus positione sequitur . 3. Ad faciliorem νero intelligentiam eorum, quae de libertate vo- , luntatis humanae in actibus suis dicta sunt , vel postea dicentur, duo sunt hIe observanda.Primum est, ad hoc ut voluntas libere operetur, requiri praeviam rationis advertentiam , & deliberationem, id est, ut volunta applicet intellectum ad considerationem conyenientiae , vel disconvenientiae, quae in quolibet objecto appetibili creato requiritur. Haec enim consideratio, & deliberatio intellectus, quamvis non sit causa libertatis, quam voluntas humana ex se, & ex innata sibi Indissesentia obtinet, est tamen conditio, sine qua voluntas libe late illa in actibus suis uti non potest. Per illam enim obiectum pro ponitur voluntati cu variarum rationum oppositione , & quadam veluti indifferentia. Nullum squidem est obiectu creatum,in quo inteulectus humanus varias,& oppositas rationes convenientiae, & disco venientiae non deprehendat.Unde proposito sic quovis objecto credito , voluntas semper manet indifferens ad illud appetendum, vel re pudiandum . Quod si advertentia illa, aut deliberatio intellectus secundu quid impediatur actus a voluntate elicitus,vel imperatus eric tantum secundu quid liner si omnino, & totaliter impediatur, ut c6' tingere potest ex aliqua vehementi passione, aut distractione, actus alle omnἱ prorsus libertate carebit, proindeque omni ratione meriti, ' vel demeriti.Quod fusius explicabitur infra,eum agetur de peccatis. 4. Secundum eruactum primum intellectus, seu primam cogitati nem,quae in quovis negotio deliberationem, & voluntatis imperium praecedit, esse quidem actum hominis, non vero acti m humanum , cum non sit liber.Omnis enim actus liber a volutate debet elici, audamperari; seὸ primus ille actus intellectas, . seu prima cogitatio non est a voluntate, quae in incognitu ferri non potest. sed vel ab objecto aliquo sensibus externis occurrente , vel immediate ab ipso Deo imtellectum excitante, interdu etia ab Angelo bono , vel malo species imaginativas commovente. Unde tamen non sequitur, hominem ab Musmoai prima cogitatione determinari, aut necessitari ad aliquid olendit,quando advertit, ie illud velle,licet nullam adhuc rationem Misconvenientiae deprehendat in objecto illo quod per primam cogitationem proponitur.Potest enim tunc illius voluntas,ob summum ,
quod obtinet tam iu se,quam in alias pote uas dominium, posita qua
269쪽
eunque praevia cogitatione , & quocunque judicio practIeo ipsius Inatellectus, vel actum suum suspendere, vel intellectum applicare ad considerationem magis attentam: ejusdem objectI , & circun- stantiarum eius, & sic cum pleniori deliberatione rationis ad iLIud appetendum, vel repudiandum se ipiam determinare.' Tertium est, apud Patres, & sacros Τheologos voluntaritim saepe sumi mo libero, ut apud S. Aug. lib. de vera Religione cap. I . que adeo, inquit , peccatum voluntaritim est malum , ut nummodo sit peecatum, ns sit voluntariam ; de in lib. de duabus ansemabus cap. II. Si liberum non sit, non est voluntas. s. Quartum est, voluntarium sumptum pro libero multipliciter a Theologis dividi. Aliud enim est voluntarium expressum , aliud tacitum. Expressiim illud est, quod verbis, nutibus, aut aliis signissgnificatur. Tacitum , quod absque verbis, Sc. ex facto aliquo, aut omissione facti colligitur, ut ex silentio. cum quis loqui deberet tunde juxta regulam iuris, Q i tacet, consentire videtvr, in s. regiq4. Quae quidem regula locvin habet , praesertim quando de albCuius commodo agitur , non item quando de incommodo, seu praejudicio, quod fusius explicatum videri potest apud Lamann.
lib. I. tract. 2. cap. 3. . 'Aliud item est voluntarium actu , aliud voluntaritim virtute. --Iuntarium actu est, quod vel Hicitur . ves impotatur actualiter ab iipsa voluntate. Voluntarium virtute est )d , quod initio imperatumisit ab interno actu liberae voluntatis; eiusque imperii, ac motionis virtute adhuc durat Ut si quis proponat,' actu velit eleemosynam aliquam.erogare, dum illam postea erogat, quamvis cessaverit actus ille voluntatis, censetur tamen voluntaria virtute illius. Aliud denique est voluntarium directe, aliud voluntarium indiis recte . Uoluntarium directe est id, quod per se voluntarium est , ut quivis actus elicitus, vel imperatus voluntatis. Voluntarium indiructe est id, quod ex alio directe voluntario sequitur . U. g. si aliquis voluntarie exerceat actionem. ex qua scit, vel luspicatur, consec turum aliquem estectum , quamvis per se , & directe non intendateflectum illum, inectus tamen censetur indirecte voluntarius.
Undenam actus humanus bonitatem suam, vel malitiam desumat.
I. π Uplex bonitas in quolibet humano actu spectari potest, nat
L ratis scilicet, & moralis. Bonitas naturalis ea est , quae consistit in integritate,seu aggregatione eorum omnium,quae naturaliter ad Ipsius actus entitatem requiruntur o bonitas vero moralis in integritate, seu aggregatione eorum omnium,quae cuilibet actui humano
secundum rectam rationem conveniunῖ . ta quo sequitur, moralem actus
270쪽
human; malitiam in defectu illius uitegritatis, seu In privatio. ne bonitatis illius moralls consissere. Et de hac honitate, vel malitia morais qliaestio proposita l. telligi debet . undenam scilicet hae ebonitas , seu pectitudo mot lis . vel malitia moralis illi opposita in quemlibet actum humanui derivetur. Pro cujus resolutione Dicendum L bonitatem. vel malitiam actus humani ab illius obis.cto desumi. Ita s. Thom. & eonstat ex seriptura. Oseae Φ Facti sunt
Mominabiles, sietit ea , cyseae dilexernnt: ex quibus verbis patet, malitiam humanorum actit uni, ob quam fit horno Deo abominabilis , provenire ex obiectis malis, quae diligἰt, & quibus adhaeret. Unde S.Aug. Ep. s r. ad Maced. dicit, quod Mostes nostri .x eo, quod unusquisque diatris,dijudicax solens. Et probari praeterea poteu inductio ne ideo enim vel se orare censetur esse bonum, quia oratio , quae est obiectum Illius volitionis, est ex in moraliter bona; & e contra velle furari est malum, quia latium, quod est illius obiectum,malum est ἐχ. Porro ad elariorem hujus assertionis intelligentiam duo hic observanda sunt. ι μPrimum est . bonitatem, vel malit Iam moraIem, quam obieciues actui tribuit,esse in ipso objecto fundamentaliter, seu causaliter tantum , in actione vero formaliter, ad eum modum proportionalem , sicut veritas, & salsitas sunt formaliter in actu intellectus, landa mentaliter sterci, seu causaliter in obiecto cognito. Ideo enim cognitio vera est, quia tes eosnita se habet ut cognoscitur secundum est,hanc essediaestentiam inter bonitatem, εt malitiam moralem quae e obiecto In actum humanum derivatur, quod quamvis ad hoc, ut actus humanus malitiam ab obiecto accipiat, satis stι quod seratur in obiectum malum. nee reserat, sive iub tatione mali feratur in illud, sive sub ratione boni ut expresse docet S. Th. I.2. q. I9. a. . ad ad hoc tamen, ut actus bonitatem moralem des mat ex obiecto, non sussicit, ut smplisitet feratur in obiectum B nivn materialiter, sed requiritur , ut seratus in objectum bonum formalites, quatentis bonum est, seu stris ratione boni, quia se, licet objectum, quamvis in se bonum, est tamen indifferens, ut hene. vel male appetatur, ex bono, veὲ malo motivo.. I. Dscendum a. bonitatem, vel malitiam actus humani desumi ex IlIius circunstantiis. Ita s. Th. S satis eonstat ex eo, quod passini In Scripturis actiones plurimae propter circumstantias aliquas bonas, vel malas laudantur, vel vitupetantur, ut S. Matth. 6. laudatur eleemiama, & oratio facta inbabscondito , &S. Luc. 23. eomme datur eleemosyna duorum minutorum , Se aliis maioribus donis ytaeis vir , ob circunstantiam personae viduae, & pauperis , & eius dem S. Lucaeae. omissio eleemosyriae ἔκ variis circunstantiis in Per stna Divitis Epulonis culpabilior esse demoniiratur.
- Ut vitem assertio hae sicilius intelI I possit, quaedam hae obser