장음표시 사용
201쪽
Flentibus Heliadum ramis dum tapera serpit, Fluxit in obstantem succina gutta feram. Quae dum miratur pingui se rore teneri , Concreto riguit vincta repente gelu. Ne tibi Regali placeas, Cleopatra, sepulcro, Vipera si tumulo nobiliore jacet.
atque inde Varmiam petiit, fuitque plures cum Sinnitio Hosio Cardinati Varmiensium ripiscopo dies, ut supra diximus. Visa Priissa re gressiis in contrarium latissime patentis Regni la tus, qua maxime in meridiem vergit, multis peraagratis populis, Roxolaniam, hodie Russam vota cant, transiit, adito , ut docuimus, ad Par viam Rege: a quo dimissus Lublinum, atque imde per Chelmiam, & Betiam Leopolim venit. Caput haec Russiae est ejus, quae Polonorum imperio paret, Archiepiscopali honore nobilis, quin quoiu raro ulli civitati accidit, duo stat Areni piscopi ; nam praeter Catholicum , & Romanae Ecclesi' cultorem, cui civitatis,& sacrorum. in mandatae est , Armeniorum Iulio suum in ea
202쪽
civitate Aresaiepiscopum habet.jEa Turcarumlpressa servitio sedibus sitis relictis, cum Euxinum transmisisset ab hostio Danubii per Valachiam in Russiam transgressa permissu Regum ibi con sedit, Vsusque sunt Armeni Russis, quod dediti
mercaturae cum Turcis , Persisque , & aliis Euxini accolis negotiantur, externaque multa in Poloniam inferunt,& immunitatem vecti alium inter Barbaros habere dicuntur datam iis a Maia homete , quem Turcae , mult*que Orientis nationes relatum inter caelestes pro Deo colunt.
Hunc educatum in Armenia , & ab iis benigne habitum, postquam ad magnum imperium pervenit , vetasse ferunt ullum ab Armenis porto rium exigi. His Leopoli, sacrassique eorum Archie piscopus praeest , magnusque ei cultus, honor
que ala istis habetur. Is advenientem Commendonum extra urbem obviam egressus, praecipua gratilatione accepit, eumque demisse admodum, & hi militer est veneratus. Armeni in Romanae Ecclesiae fide se esse praedicant, & Pontificem Romanum in jus Divi Petri Apostolorum Principis sec-
cessisse, ac divinae potestatis inter homines vla rium esse confitentur, sacra tamen ab Armeniorum Patriarcha petunt, & Patriarcham ipsum a Romano Pontifice ex eo aiunt non petere, quod
remissum id illi a Pontificibus Maximis, irrogatumque hoc genti Armeniorum privilegium sit,
tum ob longinquitatem itinerum, tum ne ea re
Turcas offenderent, magisque in se irritarent.
203쪽
Haec disserentes ipse audivi,& graviter ferentes
siquis secretos ab Ecclesia Romana eos diceret, cujus se in fide, ac ditione esse contendunt. Sed credibile hin, ut in externos ritus degenerarunt,ita errores quoque in mentes eorum multos irrepsis se. Matrimonia ipsa magna religione habentrem divinam iacientem ego Archiepiscopum e nuti spectavi eodem ferme. cultu , quo nos , ac
pari collucentiu in circa luminum , ac vestimem: torum apparatu, quae ne .serina quidem magnopere a nostris disserunt. Aetimum panem, Ut nos, immolant ,: sublatimque manibus sacratam hostiam populo adorandam hostro more praebent, sacrum omne magna religione conficiunt: leges, carminaque divinarum rerum Armenicis scripta
litteris, ac lingua habent, sed ea praeter face dotes pauci intelligunt, vulgo ipsi Scythica, de Turcica lingua loquuntur , Latine nesciunt , sed
Latinos scriptores divinarum litterarum interprotes aliquot in Armenicum versos habent, plurimumque auctoritatis iis,tribuunt. Ephrem M-menium lauer Divos relatum colunt, scriptis PQ ejus maximam fidem habent. Praeter Armenios ,
qui fere Leopoli, & Camaenesi habitant, fusus
tota Rusia est. ingens hominum numerus in sacrorim disciplina Graecorum rationem, atque instituta sequentium, Rutheni vocantur,& Cia
vita qua civitas est ad Bordienem in citeriori ripa sita, & late caput earum gentium olim lAntistitem , atque Principem sacrorum habent .
204쪽
quem ipsi Metropolitanum Graeco vocabulo appellant, dictόque ejus audientes per Russam, Uallachiam, Lithuaniam multi Episcopi sunt, &aliquot etiam trans Boristenem in Moscorum Regno. Ipsi Constantinopolitani Patriarchae imperio , ut reliqui omnes in eadem secta sitnt, continentur. Chioviae Metropolitanus fuit Isido rus , qui cum splendido comitatu centum equia tum e Rustia Florentiam vocatu Eugenii IV. Pomtificis Maximi ad clarum illud orbis terrarum Concilium venit, ad quod non Graeci tantum , atque Armenii cum Patriarchis, & Praesiilibus sitis convenere , sed cum Pontifice Maximo Im perator ipse Graecorum a Constantinopoli classe advectus interfuit, in quo cum diu de veteribus
inter nostros, & Graecam nationem controversis disceptatum esset, postremd causa , de rationibus victi Orientales in Catholicae Ecclesiae sententiam omnes concessere: honorique gentis datum ab Eugenio est , ut duo eorum doctrina, &dignitate praestantes in Cardinalium Collegium legerentur, quorum alter Bessario Nicaenus artatis sitae vir religione, & virtute longe clarissimus.
Alter Isidorus Chiovensis Antistes fuit. Sed Gra ci assensi magis simi in praesentia Concilii auctoritati, quam inde decretis paruerint. Et Isidorum apud Moscos Catholicae pietatis disciplinam, vitaverisque Ecclesiae consensionem praedicantem Barbari 1poliatum omnibus fortunis, injuriis abire provincia, ac redire Romam coegerunt, ubi
205쪽
Pontificum Maximorum liberalitate sustentatus, reliquam vitam suam egit. Rutheni praeter ea , quae sacerdos rem divinam faciens ex ipso sacri- heu loco de sacris recitat libris , nullas de religione , & caelestium rebus conciones ad populum habent ; scilicet multitudinem pie colere acceptam de Deo fidem, non dissicultatibus, α
captum ejus excedentibus quaestionibus agitare , impellique eorum mentes volunt. Hinc retine tistimi ruorum sacrorum, & depravatis varia haeresi tot circa populis, cum quibus ipsi & linguae,& rerum omnium commercia habent, incorrupti manent, nec ullis se novis opinionibus infici patiuntur. Judaeorum quoque hae gentes ad mixtam multitudinem habent, non ut in pleris que locis inopem vitam foenore , & servilibus operibus tolerantium , quamquam ne hoc quidem genere quaestus abstineant, sed qui & agros possideant, & mercaturam faciant, & litterarum quoque studiis, maxime Astrorum, & Medicinae se excolant,& fere vectigalibus publicis praesint,
ac ad honestam fortunam perVeniant, Vt non aequentur modo ingenuis, sed interdum etiam ii perent : nec tegumento caritis , Ut apud alios , aut ulla omnino insigni re a Christianis distin guuntur, quin arma ferunt, & cum telis incedunt,& plane aequo cum aliis jure vivere videntur. Commentanus ab Leopoli Camenetiam progreLsus Cotthinum Vallachorum oppidum in ulteri re ripa Tyrae aspexit: atque deflectens inde ad OG
206쪽
tum per ultimos Polonorum fines , de loca paucis ante diebus Scytharum incursione vastata ad Boristenem circumiit, & relicta ad dexteram Chiovia, ubi vetustae, ac nobilis urbis vestigia , risinaeque visuntur, per Ostrorogum & Luxicum Leopolim rediit ab Alberto Lescio Polonicae juventutis tum facile principe cum egregia equitum manu deductus: inde Ierossavia, Prismilia , sinavia aditis, ubique fiammis studiis, atque inciis , & publice, & privatim a Regulis , MPrincipibus cultus in Poloniam , atque Petrico- viam contendit: Ob Rex Concilium gentis indixerat , frequentEique adesse Principes jusserat.
De Podolia, deque ejus stequentanda consilio
Regi algato. CAPUT XVI. ADVENiENTEM Rex benigne, amantόriaque accepit, multa surir populis Regni sui, quos obruisset , ab eo sciscitans , qui Podoliam pars haec est Russia: locaque incolunt inter T
ram , & Borvienem , quae flumina Meper , &mester Polonis vocantur, atque altero a Uallachis, altero a Moscis , Scythisque dividuntur, latissimos agros, & summae fertilitatis habent ;versa leniter terra semen jaciunt, nec deindom-plius sementem, nisi cum falce secandam revi.
207쪽
sunt, aded nullam cui turam bonitas seli desiderat, & quidem acceptum tanto cum foenore refidit , ut ex uno frumenti sextario quinquaginta
atque amplius gignat ; quin fama est, si paulum,
modo in metendo spicas decusseris , ex granis , quae deciderint, sequenti, atque item tertio an no ibidem messem habiturum, nihil arato agro, nihil culto. In vasta planitie, ubi terra intacta. omni cultura sito ingenio parit, tanta foecunditate luxuriant herbae, ut maximae superare altit dine hominem dicantur: lateque odorem funde
re , & pecora, quibus illi magis, quam arvo student, abigi pascuis, ne pabulo nimio intereant. . Haud miniis tota illa regione copiam mellis mirere , ne id quidem ullo incolarum labore, aut
industri quaesitum; sponte sua per omnes stivas fusa apum examina arboribus insident, & sicubi cavi aliquid repererint, spargunt molia, quin rismis quoque terrae , hiatibiisque se condunt,pas.
simque vim cerae, mellisque fundunt. Advenientia examina nam mos apibus se invicem pellere, acribus lue praeliis, veluti justis aciebus interso concurrere , agrestes Prohibent, quo veteribus , veluti haereditariae uiae sedes maneant : hic unus cultus illis habetur; plurimum mellis irrepertum , negiste umque perit, incolae ex eo multum efficiunt radicis sacco acri admixto, quo nimiam dulcedinem coerceant, atque hoc potu
Podolii, Rusiique, & undique accolae gaudent, eQque magna intemperantia se ingurgitant. Ve
208쪽
num longe optimum putant , Lipieetum ipsi appellant, nec alius mellis usin ferme apud eos, sed & frumenti non plusquam quantum abundantiae eorum satis sit, serunt : siint & crebri per Rustiam, Podoliamque lacus, quidam etiam de industria, opere, & manu facti, magnique pro
ventus ex iis : certare tacunditate cum terra a
quae videntur , tanta vis editur piscium. Optimi omnium Lucii, & magnitudine reliquos excellunt. Sale condiunt, vicinisque populis impe tiunt, nec aliud fere uberius illis vectigal. .iabus propinquae, ac ζlures piscinae, secernunt genera , nec promiscue habent: fortasse ne mutua consectatione, aut metu minus subolescant. Piscantur maxime hyeme, cum frigorum vi rigent omnia, & flumina , dc lacus haud secds, quam marmora sic duruerunt, ut non homines modo, equosque, sed ingentia quoque plaustra onusta ferant ; tunc crebras veluti fenestras dextra, sin, straque perforata glacie aperiunt, paribusque spatiis ad perticarum modum, quas in introitu lacus stib glaciem utrinque immittunt ; has ab sua quisque . parte per proximum foramen exceptas furcis transmittunt ad aliud, atque deinceps aliud. donec ad ultimum , quod opportune perfossum in diversa parte est, coeant. Perticis suspensar tia toto lacu, aut per quantum ipsi spatii complexi foraminibus fuerint, explicantur, pandumtiirque , & cuncta subtus converrendo, quantum
est piscium trahunt, idque fit siccis pedibus ,
209쪽
nullo labore. Hoc loco rem vix fidem habitu ram pigeret referre, nisi gravissimos viros permultos , dc ipsum quoque Regem auctorem haberem , qui omnes vidisse se sancte assirmarunt. Accidit aliquando hiberno tempore , cum ita piscatur, ut ab imis lacubus involutum retibus extrahatur in littus globosum quid molle, & informe , quod videarur madidis , diuque macer
tis plumis compactum , sed ne id quidem satis dispici possit, uti esse caro recenti urs, foetus dicitur , nisi quod hoc nigrum , & majus ; si m Veas , projiciasque inanime dicax: at idem si in hypocausta , in quibus fere Poloni ob magnit
dinem frigorum agunt calidaque admodum habent, intaeris ; paulatim calore recreatas, excit iasque reviviscentes, & mox etiam avolantes hirundines cernas. Hae avex adventante hyeme magno numero coire, unaque unguibus rostro inter se complicatae meigi aquis dicuntur, atque infundum delatae terrae tepescentis vapore foveri,
atque intolerabili rigentis caeli fiigore defendi , totamque hyemem, aut lamaore , aut ipse vete
no nutriri r vere novo emergere , avolareque ; anspirent stib aquis volucres, & adempta spiritus mittendi, recipiendique facultate, ut vivant , quaerant, quibus cordi est scrutari abdita naturae:
nos irem apud. eos minime dubiam retulimus. L
cum quoque es in ultimis Podoliae finibus haud longe Clazovia ferunt nomine Codetu . cujus aquae aestiris siccatae selibus in salem omnes ab -
210쪽
eunt, asportarique eum a Russis quotannis coacto magno plaultrorum numero. Sed saepὰ accidere , ut occursu Scytharum , qui praedae simul hominum , simul jumentorum insidiantur armis, ac praelio cum iis contendant, nec raro Scythas, conjectis in fugam cust odibus praeda potiri. Id quoque e Scythiae miraculis non omiserim, quod tamen ego a nullo, qui se vidisse diceret, accepi; scriptores prodidere, multique fidem iis assi
mant. In fluminibus, maxime Boristene,& Boccho per aestatem noctu gigni vim magnam vermium : hos mane aquis rupernare, meridie innatis pennis circum ipsas volitare, cadente sole omnes occidere, & circa Belzam, & Chelmiam
sylvestres pinus , quas fere Poloniae sylvae habent
caesas, aut sponte ad terram delapsas in humum putre entes , intra biennium lapides fieri. Sed naec nos paulo ab instituto abduxerunt. Uberrimi Podoliae agri partem maximam, qua Pontum Euxinum aspicit, deserta, atque vasta solitudo imnet , quod & infesta loca sunt Barbarorum excursionibus , & suas fruges quo asportent, habit tores non habent: neque enim ipsi ut reliqui Poeloniae populi, aut Vi a, aut in Vistulam influentious amnibus frumenta, de reliquos terrae fructus devehere Dantiscum, atque iniue per Bablicum mare in externas mittere terras possunt:
quorum flumina ab Russae finibus ad meridiem versa omnia in Euxinum ferunt. Commendonus igitur satis exploratis inquirendo rebus Augusto