장음표시 사용
231쪽
ν juncti sunt , praecipio non ego, sed Dominus .
Qui uxorem suam dinuttit, de aliam duxerit, MN dulterium committit super eam; & si uxor dimi-υ serit virum suum , & alteri nupserit, moechatur: D quod qui fieret, si per remissum uxori nuncium D matrimonii vis solveretur λ Propter hoc dimittetra homo patrem, & matrem , & adhaerebit uxorira suae, & erunt duo in carne una. An hac potest D necessitudine obstringi quidquam aristius t Atque ,, hae divino sitnt consilio, atque voce sancitae mam trimonii leges : quibus nemo mortalium manus D attulerit, Secundum haec Anglicas tragoedias , ferosque illos casias, atque eventus Angliae, quos ipse cognitos habebat, recensendo ordine multis verbis copiose , vehementer , & propὸce exposuit, sic ut qui aderant magnopere animis commoveri, atque exhorrescere vidcrentur. .
M Adjecit , atrocia quidem haec, & auditu gravia es- ,, se, sed eo magis deflenda, quod Ecclesiasticis limis minibus , & Insillae Archiepiscopo auctore Hen-
,, ricus maxime ad cupiditatem dimittendae uxoris,kesset incitatus, qui dum Regis studiis obliti mu- ,, neris siti blandiuntur, & ad ejus voluntatem lo-
,, quendo gratiam aucupantur, nolle se commeminis rare quas poenas singuli Deo persolverint. Id tan- ,, tum dicturum, non ipses solum dignitate, atque se fortunis, spoliatos, sed omnem inde Ecclesiasti- ,, cum ordinem strage ingenti assiictum , funditiiseri que eversum in Anglia fuisse. Adjecit inde duos ,, Henricos aetatem nostram Reges,alterum Angliae,
232쪽
alterum Galliae tulisse: hos dispares animis par ad imitandum , cavendumque exemplum homini- bus praebuisse, insigni utrumque judicio Dei no bilitatum. Gallum quidem fidei in matrimonii sanctitate non violanda , quam adeo constanter coluit, ut cum uxorem familia longe inta ma gnitudinem sitam posita duxisset, eaque quintum jam annum nullum enixa partum , haud dubia μsigna sterilitatis dedisset, nec fiatres Regi essent,
quorum liberi exciperent, & intra domum con- tinerent Regnum , & Gallia omnis charitate GHenrici stirpem P eo precibus, votissique expo- scere vehementer sellicitaretur , & ipsa uxor non Ggravate cessura thoro , seque in septa sacrarum αvirginum abditura fuerit, ne spem , optataque tot populorum una diutius moraretur; tamen ta omnibus rebus antiquiorem religionis , & con- μjugii fidem habuit, nec admittens quidem auri- rebus cohortationes eorum, qui aliter consulebant. αAt Henricum Anglum , quem ex fiammo,&vir- α tutum ingentium gloria,& fama rerum gestarum reviro in saevum, atque importunum tyrannum, at- reque adeo in teterrimam belluam unius sceleris fu- α ror commutavit, satietate uxoris, in cujus consiae- α
tudine, & convictu duodetriginta annos, liberis αquoque susceptis, egerat, ortam clarissimo aeta- α tis ejus Rege matrimonio sito expulisse , agit αtsimque libidinum furiis, brevi aliis necatis, a- α liis repudiatis uxoribus sextis usque nuptiis jura iaconjugii violasse. Quid ergo evenit huic ex tot i
233쪽
conjugiis nullam superesse prolem; illi unicam, de diu sterilem egregiam septem liberorum sobolem
peperisse, quos ille moriens superstites omnes reliquisset; non enim effraenata libidine liberos, sed justi , casteque culti matrimonii conjunctione procreari, quam Deus non at propagandum modo genus instituit, sed illius locietatis , qua ille Ecclesiae suae arctissime copulatur, & conjungutur , signum , atque indicium , id est , sacramentum esse voluit; in quo suscepti filii veri numinis,
verae fidei, & pietatis cultores educantur. Proinde mitterent ipsi has consultayones de re , quae dubitandi , aut deliberandi causam non habet , quibus alitur id malum , non discutitur; & ab initio praeciderent hanc in Regis animo cogit tionem , & radicitus evellerent, ne stirpes renasci unquam possent, quas qui serere conantur,
eos improbos, & Regis , & Reipublicae , & bo
norum omnium hostes ducerent: dum enim per speciem religionis fallaces, & importuni homines revocari student a falsi flagitii, peccatique conscientia Regem, essiciunt, ut vere,& publico periculo peccet, piaculoque gravissimo te , Regnumque obstringat. Regum cupiditates fraenari, non incitari oportere ; tanto enim majore vi ferri, quanto ex altiori dignitatis fastigio erumpunt , nisi amicorum occurrat fides, quae eos ve-
luti fraeno contineat, regatque ; quod si pestifer aliquis assentator praecipites porro impulerit, haud secus quana saxum ex edito monte per de-
234쪽
COMMENDO NI CARD. 19'clive evolutum nulla vi, aut conatu sistas, donec ad imum vallis cum magna rerusa strage pervenerit.
Quo magis iis cavendum , providendumque esse id moliri, ac impellere saxum improbi assentatores ne possint; docerent ipsi Regem nihil esse, cur animum varia religione solicitum habeat, quan
do in ejus,& Reginae conjugio vitii nihil sit quae aequitas , & pietas ipsius est in cum quanta sancti-ras, & quam indis lubile vinculum ejus , intel
lexerit, absistet molestis se amictare curis, & in Dei voluntate,&Ecclesiae placitis acquiescet. Hoc quo Regis animus stimulatur scrupulo erepto , omnique dubitatione ejus sedata , ruturum ut in Histinam cum Regina gratiam rediret, Unaque Concorditer,& conjuncte, ut eorum necessitudo postulat, viverent. Verum si ab recenti hoc dissidio in convierum,&consiletudinem ejus reduci se continuo Rex non patietur, vim illi asserendam non videri: Tempus, Deumque ; rationem , ac viam a econciliationi eorum aperiturum: ipsi piis utrumque precibus Deo commendarem, atque imterea darent operam, ut si qua incommoda opinio,
si qua offensio haesit in Regum animis , ea stu
dio, ac sedulitate eorum tolleretur, atque sanar tur. Adjecit postremb, ut cogitarent, quam alieno tempore tam periculo; , & inutiles res moverent , cum & gravi bello a Moscis premerentur, nec ivlla circa satis fideli a finitimis populis pace niti possent, & multis praeterea intestinis incommodis aegra, atque amicta eorum
cccc μαccccccccccccccccc ccccc cccceccccccccccccccccc αις
235쪽
n Respublica esset. Haec cum Commendonus compositὸ, copioseque, & summa cum ravitate , quae propria omnis sermonis, actionisque ejus semper fuit, disseruisset, omnium non approbatione selum, sed admiratione constantiae, intogritatis , & prudentiae accepta oratio est; qua &rem ipsam perseicue, & distinete enodatam exta
pedivisse est vitus, & perstrictos qui Regi silas
res, adjutoresque exitiosi consilii putabantur, mgregie deterruisse, atque caput ipsum hujusce mali recidisse. Nullius praeterea rogata sententia est, & tergiversante, di nutu magis, & motu corporis,quam dictis assentiente Ucangio, Padnevius gratias Commendono, suo , de aliorum nomine amplissimis verbis egit, atque ita prorsus facturos, quemadmodum ipte censuisset, dixit. Sequent, bus diebus separatim optimus quisque,qui illi concilio interfuerunt, domum ad eum Venere, gratias, laudesque habentes, ejusque virtute liberatam eorum Rempublicam, discussumque i Mens periculum praedicantes. Miserat Rex accitum eum ad se postquam a Nunciis res in Senatum addu cta prodierat, de ante quoque saepe injecerat , habere se, de quo magnopere colloqui cum eo vellet. Eo plus negotii Commendono in mittiganda, sedandaque Regis perturbatione fuit, quod rationem omnem aspernabatur aegritudinis animi sui non potentis. Praefatus id illud esse, is de quo multo antὰ agere cum eo statuisset, cujus D de prudentiae tribueret merito plurimum, de pici
236쪽
COMMENDO NI CARD. Loitatem in Rempublicam, de in se studium, ac be- nevolentiam, & omni re fidem, ac religionem spectatam, cognitamque haberet, a cruciatu, quo se dies noctesque aiebat torqueri, a lachrymis, a desperatione exorsus omnia perpeti sup- lilicia, omnia adversa paratum subire, famam, vitam, Regnum amittere facilius posse, quam cum illa vivere. Praeterquam quod ingenia, quod mores non congruerent, ab illa se foeditate comitialis morbi, ut a peste, & morte abhorrere, & quo haud minus terreretur, non ab uno sibi,
sed a pluribus ssectatae fidei, atque doctrinae vi-
ris assirmatum, verum inter eos matrimonium non
constare. His animum confici, ac lacerari assiduὰ μsuum. Ab ipse pro amore, quo complexus eum inde ab initio adventus ejus in Poloniam esset, pro fide, quam ei rerum sitarum omnium quantam vix ulli ex intimis amicorum habuisset, petere, orare, obtestari, ut viam, & rationem , quaecum- que esset, eripiendi se huic miseriae aliquam in-μveniret: iterum sibi vitam, iterum datum Re- μpnum existimaturum: aut ab ipse liberari se, aut rea nemine posse. Nihil vero postulatum a se, ni re hil um, nihil obtentum, nisi riter, ac de n-αtificis maximi voluntate, & concessu velle. Quae cccum diceret, non in vultu modo dolor animi in gens eminebat, sed crebrae etiam oculis emana bant lacrimae. Animadvertere hic libet, quantam fortuna facultatem Commendono in manus
tradidit, Regem sibi immortali beneficio devim
237쪽
io, DE VITA IOANN. FR. ciendi, si modo blandiri paulum cupidini ejus .
fovere spem, & offerre operam, & studium polliceri sustinuisset : sed ejus non tam abstinentia, constantiaque tentata est, quam ipse simul dolore , simul difficultate haec audiens assiciebatur Tam amanter animum profundenti in se Regi
adversari durum, atque inhumanum, adeo imp tentem, inflammatumque, ac prope affectu nimio amentem mitigare, ad rationem, ad consilium revocare maxime arduum, & spissum videbatur. In re tam ancipiti ab integritate, atque
fide sita subsidium petiit ; & summis. humanit tis meritis Regis in se praedicatis, nec ulli se, qui
' majorem ex casia ejus dolorem caperet, professus N concedere locum, qui sibi unicus daretur, gra-υ tiam ei aliquam referendi, & suam in eum fidem N & pietatem testandi, praetermitti a se non debe-V re. Reges quo majore potestate, & copia rerum a omnium caeteris hominibus praestent, eo fere ma-ra gis ab amicis, a quibus vera audiant, inopes ef- se. Nam probos quoque, re constantes viros subigi cupidine , aliisque auctoritate, & opibus,
quae Regum gratia parantur, excellendi,& nulis la re facilius, quam ad alterius voluntatem lo- quendo, assequi. Hinc omnia auribus dari, ni D hil veritati: Hinc fame magnos Reges in summara veri ignoratione versari, atque ex eo innumeram bilia peccata oriri, validissimaque Regna sepius D perniciosis adulantium illecebris, quam hostiumn armis esse subversa. At sibi eum Regem,
238쪽
cujus tanta haberet benignitatis & amoris ossi tacia, blanda, & ad gratiam composita oratione non fallere. Si res facultatem haberet, cujus ille studio tam vehementi teneretur, nullius operam illi promptiorem fore , cum vero ejus ne fingi quidem spes vlla possit, cur eam alat cogitatio- α nem, quae Regi & curam, aegritudinemque augeat,& periculum creet curvi placitura loquatur, vera, atque utilia sileat, in quo & ipse a fide, at- μque officio discederet, & Regem humanissime rede se meritum non turpi solum, sed pestifera as- α sentatione decipiat 3 In ipses inde Nuncios acri ceter est invectus, negans eos aut Regis, aut Rei republicae studio haec movere, sed locum turbania redi praesentem rerum statum quaerere : Nuncios re eos appellari, quia leFati a sua quisque civitate e ad Concilium sint, cum certis praefinitis, atque re etiam scripto comprehensis mandatis, quae mu- retare, a quibus discedere illis jus non esse. Iube- ret eorum sibi mandatorum ab singulis comta timentaria exhiberi, facile deprehenturum nihilia illis publice a sitis ea de re imperatum. Labem perfidiae proximam non solum de eo, quod jus
si non sint contra civitatum Voluntatem re- α
ferre ad Senatum ausos, sed ex . sua libidine Re gem ipsiam arguere, ei Vivendi leges ferre, atque iaejus intima domus , & lectum ipsum genialem iascrutari, de si quid rixae sibi cum uxore sit, inquirere, denique rem periculi, atque offensionis plenam ciere non veritos, qui si Reginae vicem
239쪽
N dolebant, aut Regem cupiebant ab inclementi ui ' illam animo, aut etiam ab errore aliquo revocare, ' an non prius, quod nos divinae docent litterie, ipsum solum admonitum, & precibus cum eo Naetrum oportuit 3 statim nulla modestia, nullo ramore, nullo majestatis ejus respectu pene accura fatorie palam in Senatu Regem perstrinxisse; His mirum eos aliud spectare, turbas quaerere, dera qua audacia religionem, & omnium sacroruma jura violarunt, eadem occasionem novandi in R
Dpublica res captare, & moturos aliquid, quod is deinde sisti sime magno negotio non possit, nisim ipse essi enatae eorum licentiae obviam ierit,&in istra muneris sui fines manere coegerit. His in- Dcusatis eadem illa repetiit, quae nuper apud Epiri scopos disseruerat de vi, ac lanetitate matrimo
is nil, quod semel rite initum infringi, aut dirimi,
se nisi morte, non potest, iis ab eo vinculis, ea --,, mutabili lege este constrictum: nec ipsum assinisis tale, quae illi cum Regina erat, a conjugio ejus prohiberi, quando exauctoritat ePontificis Ma 'si ximi ante de jure Ecclesiastico derogatum fuerit.,, Quod non datum a Deo nam sic quidem attinis gere, aut selvere scelus inexpiabile foret in sed ab ,, Ecclesia scitum, quo periculis, quae maxime in
,, convictia,& domeuica propinquarum consuetuis dine esse videbantur, occurreretur, & peccandisi licentiam hominibus reprimeret, & cohiberet.:tissimos divinarum litterarum, mortalium esse, quicumque
240쪽
animum ejus turbare vana religione his injectis dubitationibus conati essent; nimirum callidos ς homines rimatos esse Regis sensum alienatum, ς abhorrentemque ejus a Regina animum intellexisse, atque hunc ineundae gratiae locum nactos protinus invasisse. His falsis aegri animi medicis cciaud aliam mercedem deberi, quam si Regi aestu, Nac febri ardenti gelidam aquam obtulissent, eam cs depellendo morbo, & recreando corpori esse af- α fir intes : qua avide epota multo inde gravius,' μvehementiusque, quod fere fit, afflictaretur, at- α que etiam in magnum salutis, & vitae discrimen cc adduceretur. Quae poena sive temeritati, sive ma- cclitiae negetur deberi an ut gratiam levatae pau- α tum in praesentia sitis captet, aliquis Regem suum, ta& in Rege Rempublicam prodat, atque in ex- α tremum periculum adducat an quis mihi pu- α blico periculo ludat 3 Nae hos non amicos, non cc salutis, non tranquillitatis suae studiosos duxerit, re vanum incutientes timorem, ubi non est timor. ιι Angliae deinde recensuit ruinas, atque Henri- α cum pari assentatorum peste corruptum, & cum cc
nobilissimo Regno perditum, ad ultimiimque e- tixitium praecipitatum fuisse; idque ipsum postea ieeum inter suos aliquando questum constare, & re quanta commutatio morum ejus secuta esset, ecquem inter omnes aetatis sitae Reges clarissimis is virtutum laudibus longe praestantem, & ab tali- αbus corruptoribus depravatum, atque induetiam in tam ferum evasisse monstrum, ut truculenti.