장음표시 사용
241쪽
N rem Tyrannum ne veteres quidem scriptores me N moriae prodiderint, & quae natura Tyrannorum N est, cum caedibus suorum, rapinisque grassaretur,n haud secus, quam si expilandum, vastandumque ii sunm ipse Regnum suscepisset, adeo suspectam M omnium fidem habuisse, ut ne uxoribus quidem v sitis, quas singulis prope annis pari incontinen- D tia dilexit, & inconstantia abjecit, fideret ; ac ne ri ipse quidem. minus se suspectum omnibus, atquem execrandum esse sentiret. Quin Gallorum ipsora rum, & quorumdam Germanorum,quorum amici
tia se, ac foedere junxerat, insidias timere solita
33 tum, & cavere omnia, circumspicere, tam-
,, quam si terrarum orbis ad eripiendum et Re- αν gnum,& immania scelera, queis se contaminais verat, vindicanda, conspirasset, ad omnia pave-Μ re, & in mediis voluptatibus, in quibus assidue,, volutabatur, interdum stabitis terroribus corripe-D retur, tantissique curis, angoribus, sollicitudiniis bus, suspicionibus diuturnis, nocturn Isque adeo fatigaretur, interdum ut professus inter amicoso sit, nihil sibi accidere posse morte optabilius. Audivit haec attente Augustus magno silentio, nec dicentem interpellavit unquam, sed gemitus crebros, & sitspiria ab imo pectoris subinde mittebat, ut facile appareret vinci magis veritate eum, quam sitam ab ipso cupiditatem vinci pose a se. Postrenab, Et mihi, inquit, mori satius est, .ri quam cum illa vivere : cui malo privato unquam, nuptiae infeliciores contigere 3 Conjugem non.
242쪽
habeo, & conjugii vinculis adstrictus teneor, cum praeter me nulla tot Regum in Polonia stirps reliqua sit, mihi aetate, &.valetudine integra praecisam spem liberorum cerno, quod unicum, & domus,&vitae selatium, & Reipublicae stabi-
limentum erat, & una mecum Regum stirps,no- men familiae est interiturum; unus infinitar, at- que intolerandae miseriar, nec remedium, nec modum, nec finem invenio, cum uxore caelebs, & maritus sine uxore, prodigium, atque ostentum matrimonii futurus perpetuo sem. Haec ingenti motu animi cum dixmet, iterum orare, atque
obsecrare Commendonum institit, ut si qua ratio iniri posset, sibi & Regno consuleretur; nam ad caeteram infelicitatem suam accedere studium popularium sitorum , ut ipse suscipiat liberos, iii que operam det, deque eo saepe molestas voces
auribus suis accidere. Commendonus cum adeo impotentem cerneret, Vt quas refellere rationes nequiret, eas tamen per mollitiem, atque infirmitatem respueret, iterum hortatus est eum, Ut animum ad constantiam, firmitate: mque revoca-
ret, neque huic aegritudini ita succumberet, ut se de rationis, & prudentiae statu dejici pateretur,
reputaret omnino quanta, & quam ad multa per- tinens res moveretur, & quae nunc fortuna, quae
conditio Regni sui esset : quanto intestino mor- bo laboraret turbata, & pravis opinionibus, em roribusque omni sacrorum disciplina, & audacia, atque licentia Magistratuum, atque legum ma- μ
243쪽
V jestate convulsa, & multis Principum alienatis de V eo decreto, quo publicis Nectigalibus, bonisquera cedere eos coegisset. Ad id tot prope hostes ci cumstare Poloniam, quot circa Asent finitimira populi. Imminere Rustiae Vallachos , Tartaros' populari Podoliam, Lithuaniam gravi Moscorumn oello urgeri: Regibus Suetiae, Daniaeque, Litua-N niam carpi, Germanos natura infensos ereptam
a Prussum fremere. Caesarem ipsa illa sitspicionen sellicitari, quod armis se a Transilvaniae Regulo N petitum Rege auctore opinetur, questumque de eo apud sitos ipsem hon ignorare. Quid si haec ν, instiper ignominia non illi selum, sororique, M sed universae Austriae familiae imponeretur 3 Abis sisteret iis consiliis, queis se gravi cura, & Re-D gnum ancipiti discrimine implicaturus esset, dem desineret ea sperare, quae humanas vires exc
dia dunt, in quo gravius ipse, quies Anglus Henricusar esset peccaturus, quod de eo perfectium judicium, ,, sancitique lex fuerit, ejusque tam recenti, tam ,, insigni que exitus tam funesti exemplo deterreriis omnes possint.Haec se ei tam libere minquam nisseis di mirum, quae insolentia, gravi aque auribus ejus
is fore merito suspicari posset, nisi pari & ossicii Qis de, & pietatis studio erga ipsum assiceretur. Gri ,, tiam se quidem ejus maximi facere, sed pluris
,, salutem, atque incolumitatem aestimare. P
is stremd Augustus, quamquam perturbatione, ac ,, dolore disrumpi videretur, tamen vim, inquit, is asserre insuperabilibus equidem, Commendone,
244쪽
nolo : meo infelici fato, quando ita necesse est; liarebo. Tu autem cave putes tua me oratione, aut ibortate offendi: nam ut mihi gravis, atque acerba res sit, de qua disseruisti , tuus tamen in re me animus, & haec fides, de religio non jucunda ιι esse non possunt. His sermonibus sedatus non- α nihil est Regis animus, atque in praesentia omnis ejus rei mentio omissae; neque datum Nunciis responsum, neque ab iis petitum; it compressum est oriens illud incendium, quod si virςs cepisset, s Commendonus paulum modo cupidinem R
es fovisset, aut loci aliquid spei ei reliquisset,
aud dubium erat, quin conflagraturum validum, ac nobile Regnum, interiturumque fuerit. A C.
sare paulo post hac ipsa de re L ii venere imbuti eadem de Commendono staspicione, quam
ei fassa de se Regina fuerat, eortandem malevolorum , atque obtrectatorum artificiis. Caesaris auribus inculcata. Sed brevi ab Legatis ipsis non deprehensa selum calumnia est, sed omnem erumpentis ejus flammae impetum unum excepistse, unum restinxisse compertum : & magnae ea de re a Caesare, Legatisque gratiae; nec ab iis coeptum inde quidquam, viat actum in ea re, nisi de consilio ejus eur qui cum antea pertenatasset Regis animum, excusato comitiali Reginae morbo, nec pere etiarum eum, nec incurabilem esse ostendens, adeo a consiletudine ejus aversiam animadvertit, ut auctor Legatis fuerit non solum
ut de concubitu, sed ne de convictu quidem
245쪽
LO DE VITAI FIC COMMEND. CARD .
mentionem ullam facerent, ne Rex si se urgeri ad id sentiret, quod mortis instar exhorreret, prae ceps inde ad divortii consilia revolveretur, omnique abjecto pudore, omni spreto periculo mero iterum inciperet. Ab Regina obsequiis, & ofiaciis deliniendum, permulcendumque esse, donec tempore quoque ipse animus ejus mollire tur , ac mitigaretur. Et paruere quidem consilio ejus Legati. Caeterum Regina impatiens coni meliae non multo pbst per speciem visendi suo egressa Regno Viennam se ad fratrem contulit ;. quod a nobis inserius suo loco tradetur.
246쪽
COMMENDO NICARDINALIS LIBER III.
O in Cardinalium Collegium cooptato. CAPUT PR1MUM.
B his rebus magnum Commendinni in Polonia nomen, magna om nes ceperat admiratio, cum viri fides, religio constantia morum
in ore erat, tum vero Virtutem,in
dultriam laudibus ferebant.γAnte Omnia miraculo erat eum, dc Regem ab tameL
247쪽
menata, atque impotenti cupiditate cohibere potuisse, & eundem ei aditum, eundem a micitia llocum manere, adeo quidem integra gratia, ut' etiam aucta existimatio ejus apud Augustum, ma- joreque in honore, ac dignatione haberi vide- ii retur, & cum haec, tum praeterea inisetus haer ticorum in religionem egregie represu ab eo, S cerdotes, qui perculsi, abjectique videbantur, erecti, protectique. Ad haec multas ab illo o dihe studio, ac ledulitate ejus prohibitas, ac propulsatas injurias esse ; nunc ipses excitando, animandoque Episcopos, eorumque cauis Catholicos adjungendo nunc Regem varia arte tractando, continendoque ne ab ossicio discederet; nec parum exemplo innocentiae, religionIsque ex crebris cohortationibus ejus ad Ecclesiasticae disciplinae cultum, quae paene jam ontanis intercid rat, obseleveratque, profectum esse passim homunes sermonibus celebrabant. Haud Romae minor fama de praeclaris hisce actionibus percrebuerat, cum ipsorum praedicatione, ac litteris Pol
norum, qui ad sitos haec perscribebant sest enim
genus omne perquam curiosum, & loquax, mireque omnia observitant, nec segnius cujusque
seu bene, seu male fusta sermonibus disseruntὶ tum etiam ipsis Pontificis Maximi testimoniis, qui cum de susceptis a Rege, gentinue, ut si pra docuimus, Tridentini Conciui decretis litteras a Commendino accepisset, recitare in Senatu apud Patres jussit ; atque eas ipse verbis am-
248쪽
piissimis est prosecutus; eo quippe gratior, celebriorque aes erat, quo plus habituram dissicultatis rati erant in Regno, ubi nec uni omnia parent, nec universis eadem mens, idem de sacrorum jure sensus, ac plerisque etiam: aversus ab Ecclesia, veroque animus esset. Necdum quid caeterae Provinciae fecissent, allatum erat, ut inde initium probandi, accipiendique Concilii leges Ortum, Unde minus tam promptum obsequium sperari poterat, laeti, & Pontifex, & Romani Patres acceperint. Subsecuta de reliquarum fama actionum, & metus, quousque Rex tanta libidine dimittendae uxoris incensus processurus esset & mox idem ipse metus unius Virtute, constantsque prudentia, ac sedulitate sublatus; qua
una re fatebantur omnes magno non negotio solum, sed etiam periculo Rempublicam fuisse liberatam : & actae ob id Pontifici Maximo a Caesare gratiae, qui repulsam, prohibitάmque ab seque , ac serore, & Austria familia iniquissimae contumeliae injuriam unius se fidei, industriaeque debere testabatur. Itaque Commendoni virtus . atque excellens in dissicillimis rebus administrana.dis, explicandisque consilium , seleretiaque in magna laude, & praedicatione erant. Sed ex princlaris hisce, & maximis pro Republica labori. bus ad eum plurimum gloriae, nihil fruetus redibat , ut fere virtus laudatur, & alget. Quod rentes aegrius amicos, & industriae praemia ambiatiosis, divitibusque intercipi querentes saepe
249쪽
debat Commendonus, ipsa recte facta, cora im-que conscientiam probis, ac modestis viris satis magna esse operaepretia disserens , & mereri honores , quam eorum assequi ornamenta pulchrius esse. Ut initio ostendimus, eam ipse secutus viam, rationemque in Republica fuerat, ut in nullius se clientelam aut fidem traderet, probatissimi cujusque Patrum amicitias appeteret, studens e rum ubi gratiam, & benevolentiam decori, atque ornamento esse, adjiceret tamen se nemini.
Eo fiebat, ut qui probarent, laudarent, diligerent etiam, atque ornatum cuperent multi: qui susciperet, proferret, enixeque commendatione,
ac studiis contenderet quod sepe pro iis fit, qui
fortunam suam alterius opibus applicarunt in esset prorsus nemo , ut in Principum amicitiis plus splendoris illi, quam opis esse videretur ; sed qui vera virtute, ac religione nituntur , & nullas sui secuti spes charitate Reipublicae communi saluti cum fide consiliunt , ii nimirum in Dei tutela sunt, qui quamquam vera merces maximis meritis ipse ut, ne tamen hoc quidem carere splendore dignitatis , atque praestantiae eos patitur: atque hinc Commendonus, & absens, α nihil petens , quem nec opinari poterat laudum , & honoris idi fautorem ess nactus. Pio I V. Pontifici Maximo fratris prius fortuna , deinde sita ex obscuro, atque infimo loco ad altissimum, atque summum mortalibus gradum dignitatis evecto, in tanta felicitate, proventuque
250쪽
rerum nihil felicius contigisse existimare licet, quam quod Carolum Borromeum seroris filium
habuerit, quo rerum , atque consiliorum interprete, ac ministro uteretur. Hunc ipse adolesicem tem claro genere, honorataque, ac principe famili1 Mediolani ortum ab simplicitate ingenii,
probitateque tanta charitate , atque benevolentia complexus est, ut primis Pontificatus siti diebus lectum in amplissimum ordinem, unum rerum silmmae praepositerit: qui quidem in maxima potestate tanta modestia , ac religione egit, ut vunculi studium in eo ornando, augendoque, ingentibusque instruendo opibus nimium ipseMagna ex parte cohibuerit. Idem Federico fiatre, quem Pontifex ad immodicam potentiam etasa indulgentia efferre videbatur, de isto, cum se sermonibus hominum successorem fratris fortunae, regiisque inde nuptiis commutata vitae r tione destinari sensisset, nec ab tali consilio ali num Pontificis animum suspicaretur, statim sacris initiari, obstringique antevertit, atque ex eo tempore cum totum se pietatis studiis dedisset,
ad perseelam illam Christianae disciplinae laudem
pervenit, quam admirati magis homines sentquam imitari potuerunt: Nam & vivo avunculo cum in summa gratia, & auctoritate, qua longὰ omnes anteibat, summinue copia, atque assiuem
tia rerum omnium tot eum circumstarent illec
brae voluptatum, quae vel progressam , & confimmatam aetatem pellicere, ac labefactare potuis