장음표시 사용
271쪽
v ab illo capite, quod Vicarium suae potestatis con D stituit inter homines Deus, sese praecidentes,
omnia societatis, & mutuae necessitudinis cinc Dia refringerent, concordiam , pacemque illam abrumperent, quam terras relinquens, in caelum didi abiens Christus tantopere nobis commendavit. Cum multa in hanc sententiam, quare magno animo, communibusque consiliis obsistendum, atque obviam eundum audaciae haereticorum os .set, & majestas religionis, & sua ipsorum libe eas, dignitasque pie, fortite que defendenda, di
xisset, orationem ad Concilium Tridentinum D flexit. In eo cum sacrorum, & fidei rationem N egregie explicatam, atque institutam esse, tum ramorum, ac vitae disciplinam ad priscae sanctitatara tis consiletudinem revocatam , acerrimumque D telum adversariorum manibus ereptum , atque
vin ipsos per summam omnium flagitiorum, ac D turpitudinum licentiam degentes retortum, pa-D riterque & impie dicta in Deum, & improbe ja- ,, ehatas in bonos obtrectationes repulsas,ac restita- si tas esse. Susciperent ergo salutares leges, & quod D sanandae maxime Germanorum genti tot per an- νγ nos, tantis sumptibus, tanto ab ultimis quoquem terris Patrum , doctorumque virorum concursii,, habitum Concilium esset, ejus decretis Principes is ipsi parerent, ex eorum jure rem Ecclesiasticama, regerent, sancirentque , consensum cum bonis, ostenderent ; impios & haereticos contumaciae, is ac discordiis suis relinquerent, donec aut taedio
272쪽
dissidendi, in novasque, & contrarias quotidie sectas transeundi resipiscerent, aut in illa pravi- rate perseverantes justas pervicacis animi poenas Deo penderent. Germani cum paulo inter se con- sultassent, Moguntinus Archiepiscopus, qui dignitate caeteros anteibat, de reliquorum sententia gratias Pontifici Maximo, atque ipsi Commendono egit, quod de Germaniae salute, deque
eorum rebus tantam curam gereret, easque Hudio, opera, consiliis juvaret : Quae apud ipsos de s animis, voluntatibiisque jungendis , item quae de Concilii Tridentini legibus graviter, copios Eque
disseruisset, scire vera esse, & se adnixuros, ut vulneribus suis ea maxime remedia adhiberent, taquae ipse commemorasset. Scita Concilii accipe rere ipsos, sancteque omnes polliceri ejus se jussis re
obtemperaturos in iis, quae fidem,& sacrorum Acultum respicerent, sine exceptione ulla, aut du-μbitatione: in disciplinae ratione quaedam esse ca-αpita, quibus excipi cuperent; quod in tam de- α pravatis hominum moribus, tantaque licentia, reac perturbatione Germaniae nec utile foret tum re revocari, nec tutum ; ad id pacatius, magisque retranquillum esse tempus opperiendum. Quae apud ceipsum eo libentius profiterentur, quod sibi cum reprudentissimo Germanicarum rerum essς sermo- α nem scirent, quo etiam ab eo peterent, ut susce- rei tum erga Germanos studium retineret, postu- α aliique eorum publicis, privatisque apud Pon- retificem Maximum auctoritate sua, gratiaque ad- α
273쪽
esset, atque in praesentia , ut coepisset , tegeret
tuereturque ; tantorum em in gentem suam os ficiorum perpetuam apud Germanos manseram esse memoriam. At -etici in omnem semper occasionem intenti more suo inesta moliebantur: ante omnia Maximiliamuri ipsem magnis pollia citationibus sellicitatrimet, ut tandem tententiam protaret, palamque in paries tra ret. Nam paucis ante annis haereticorum partim spe , partim consuetudine Coimptus, alienari a Catholicae pio
talix fide animi haud ambigua signa dederat , ita & iacris eorum interfamat,& quemdam pr
igatae doctrinae magistrum iu raluerat, habu ratque in honore, & Vienna in tem plis de divinis rebus concionantem ειquenter audierat ; nec nisi magno studio,atque cura Ferdinandi patris,imprimis pii, & religios hominis, denunciantis, eo a dicato, ad alium se filium natu minorem Impe rium , atque nomen Caesariis talaturum, a nefariae opinionis professione est: revocatus. Post momtem inde patris assecutus Imperium ita vixit, ut dum spem sui utrique parti fuere sudet, omnibus aeque suspectus, neutrorum gratiam tenuerit. Tum Pridem haeretici promissa exigentes vehe- netenter urgebant, ut jungeret se illis, & mentem ali quando nudaret, ac propterea extorquere ab eo Conabamur, ut faedera concordiae, pacis paeanno in m LV. inter ipsos, oe Catholicos Pestivii constituta , violata saepe ab iis, tum penitias rescinderent : eo enim anno quemadmodum a
274쪽
Ferdinando ab eo colo T cici belli copiarum, ac pecuniae tringo expresserant ut quibus libuisset, sacrorum ceremonias, Amgustana formula colere, atque habere jus esset; ita additum foederi fuerat, ut qui ae isca sacrorum raticine, & Catholicae Ecclesiae latatu defice rent, aut omnino dissentirent, ii ne ωectigalia quidem ulla, aut honores Eccletissidos obtinerent, aut potiri possent. Id ut antiquaretur . simmis studiis haeretici contendebant ; item illud, ne qui disciplinae eorum sectatores Catholicorum imperio, ac ditioni subjecti essent, paterna bona vae-mn exponere, & excedere Patria, atque exulare cogerentur: cum ne graviori poena in eos animadverterent, ejusdem pacis legibus cautum es set. . Quibus haeretici stare jam ab insita .animis arrogantia, atque contumacia detrectabant, de
impie pariter, atque impudenter postulabant, ut potestas omnibus foret, quam quisque probaret opinionem habendi, & pro sua cuique religione Deum colendi, vel, si haec non Placerent,
concilium Nationale quod qppellant ) haberetur, ad quod coactum omne Germanicum nomen de universo jure sacrorum inter se consti
tueret. Harum rerum utram tenuissent, amita
renda Germania erat, & cuncta praedae haereticis futura, cuncta confuso omni humano, ac divino jure pessumitura videbantur. His conatibus, tantoque ad exitium,atque ultimum impietatis gradum ruentium haereticorum furori una oppoina erat
275쪽
Commendoni prudentia, atque industria; nec ipse rei gravissimae defuit, aut sui dissimilis fuit, admirabili selertia indagando, investigandoque omnia, & auctores cujusque consilii, fautores
que, & quo eorum rationes, cogitataque spectarent, ut si eorum coetibus interesset, exploratum, cognitumque habebat, & flamma cum cura, atque studio omnibus eorum machinamentis, nunc hortando , monendoque Catholicos,'& adversariorum dolos, fraudesque enudando, nunc deterrendo , continendoque occurrebat: tantumque oratione, atque auctoritate cum apud alios, tum apud Caesarem ipsum valuit, ut & Catholici nunquam se commodiore, aut cauta aequiore Maximiliano usos esse praedicarent, & ille negaret unquam antea firmiores, vehementitissiue in ter se consociatos Catholicos expertum este. Ita haereticorum spe, consilii sique frustratis, nul la n va re decreta , conventum aequabiliter habitum dimisit, impetratis quae petierat ad arcendum Germaniae finibus Turcam, auxiliis: & Pius Pontifex quinquaginta millia nummorum aureorum
tribus penuonibus luenda Maximiliano ejus belli causa dono dedit, quam pecuniam Commen- donus Augustam ad se missam ad concilii finem, eo dimis , omnem simul, consulto tamen prius Pontifice, Caesari repraesentavit.
276쪽
COMMENDO NI CARD. 2 I De reditu ejus in Urbem. CAPUT III.
GERMANi A Venetias Iunio mense venit,
acceptus, cultusque a civitate cum publice, tum privatim omnibus honoribus ; nam de Prin ceps cum Collegio, magnaque Senatus parte domum ad visendum eum venit, & frequentia omnium ordinum, quamdiu Venetiis fuit, est celebratus. Quamquam haud dubie nobilium pleriaque livore, atque invidia urebantur, insueti alibi, quam apud Patricios decora illa aspicere, & quidem Romae aemulatione improba nitenti per virtutem adversati fuerant. Reliquam inde aestatem vitandis caloribus, atque animo ab assiduis curis, imboribusque recreando, Patavini agri villas obiens egit. Ineunte autumno Romam vocatu Pontificis proficiscituri quo concursium, atque ossicia amico rum falleret, Urbem noctu , nec expectatus ingredi cupivit: sed vetuit Pius non decere ferens tot gentibus tanta cum fama sapientiae, atque innocentiae peragratis, tam bene gesta Republica redeuntem , novo in stiper honore fulgentem, sine selita celebritate , & obviam itione Urbem
inire. Itaque Senatu ad portam Occurrente, maxime celebri comitatu in Vaticanum,atque inde ad
Pium in Pontificio solio , ut mos , opperientem deducitur i magnaque fit illi ab omnibus gratu-
277쪽
latio. Praedicabant vetustissimi , Romanae aulae neminem unquam in eum ordinem paribus, ataque ipse, itineribus pervenisse ; alios divitiis ,
alios claritate generis, alios gratia , & commendatione Regum , alios potentium studiis provectos: unum suapte vi , ac virtute omnia adeptum,
nullo aliunde praesidio,& quod mirabilius est vi sum , nulla cupidine, nullo ambitu, nihil petentati ultro omnia obvenisse medio aetatis, & valetudinis store t quae laeta maxime bonis erant, patefactum in eo virtuti aditum cernentibus. His senmonibus quanta ante eum meminerant nemi-minem expectatione , atque opinione virtutis ce,
lebratus, Romam est ingressus. Et Pius egregius dignitatis fautor addidit hominum inclinationi magnum momentum , nihil , quo singularem animum , atque benevolentiam testari posset, omittens. Vetus est Pontificibus Maximis mos , ut quaeque incidit res, cujus aut consultatio, aut cura deleganda amicis sit, delectis er Cardinalium numero quot, & quos placitum fuerit, negotium mandare; ii, ut res poscit, ad eum, qui ordine inter illos antecedit, ad consilitandum conveniunt, atque hi coetus ab re congregationes appellantur. Post Commendoni adventum , ut expectatus videretur , septem Pius congregationes variis de rebus, ut visum e publicae rei usu est, instituit, singulisque Commendonum addidit: a deo unum ad omnia ingenio validum duxit. Nec minus frequenter arcanis consiliis summis de re
278쪽
bus adhibuit. AEdes in Palatio laxas imprimis ,& menstruam pecuniae pensionem in necessarios rerum usus attribuit, donec peramplis quoque , ac ditibus sacerdotiis adauxit. Et cum caeteri fere Patrum, nisi per Magistrum cubiculi ante constituto, ac dicto tempore, ad Pontificem non adirent , ne qui per ambitionem conclavibus , f ribusque assisterent; quod majestati eorum inde corum Pius rebatur) unus est exemptus Commendonus, eique haud secus, quam Alexandri no Cardinali propinquo suo quoties , & quando vellet, nullo in ea re Cubiculariorum arbitrio, aditum ad se esse Pius jussit. Itaque versa continuo in eum omnis civitas, frequentari domum, 'bservari egressus, deduci, coli, appeti, Ut quisque industria notus aditum ad amicitiam qua rere, in ejus se fidem conferre; commendari, probari , testimoniis juvari ab uno maxime, vel ante omnes, qui litterarum , & doctrinae laudem
haberent, ad eum confluere, eum alumnum boanarum artium , veluti auctorem fortunae, ac patronum adoptare. At ipse tantis in se hominum studiis, tam secunda fortunae aura nihil efferri , amicis fidem ,st omnibus modestiam praestare, quos veris ingenii, aut animi laudibus probasset,
iis ultro, atque enixe favere, adeo navatam op ram non ostentans, ut multi stiadio , de com
mendatione ejus aucti, ornatique sint ignari per quem crevissent. Nec ille suarum virtutum visus constantius ullam amplecti , quam recte facto-
279쪽
rum conseientiam, non gloriam petere. Sic /ciorum in amicos fructum in beneficentia, non in gratia ponebat, quorum cum plerique hortarentur tempore uti, & quantum se offerret potentiae, capessere , firmare se opibus, devincire, fovere clientelas, & suamplurimos beneficiis amplecti; repulit consilium, praeterquam quod moderatio moribus ejus magis congrueret , gnarus nihil'tam fluxum, ac lubricum, nihil tam omnium obtrectationi, atque invidiae propositum, quam magnorum Principum gratiam non modeste, ac temperanter habitam, de qui modice vlixur rebus, hunc fortunam in potestate habere, & incerta casuum conssilio subjicerei sin prosperis ferri te sinas, saepe in adversa, atque praecipitia rapiare. Hinc quanto Pii amor intensior in dies, illustriorque, tanto ipse parcisis
uti, non, nisi res posceret, ac plerumque vocatus
adire, ac publicis ferς de rebus munera, beneficiaque aliis pro cujusque dignitate, sibi, quod perpetuum illi fuit, ni nil unquam petere. Raro sex Urbem; lape curru tectus, hortos,aut in abditis
ocis templa invisens, coetus salutantium declinabat,aut domi studiis tempus transigebat. Quoties aut in Senatum veniendum, aut ad Pontificia sacra prodeundum esset, turbam deducentium praematuro egressu antevertens plerumque vitaDat, modico,ac domestico comitatu contentus:& quod
omnem Cispicionem cupiditatis, ambitionissique extinxit, singulis annis per causam valetudinis, vi-
280쪽
tandique aestate calores urbanos, Urbe excede. bat, magis non negante, quam non aegre ferente Pio, qui tamen cuncta illi in modestiam verrens, gratiorem vel ex eo habebat, quod gratiam minime affectaret; atque ille per haec & premere invidiam, & occurrere satietati, quam plerumque assiduitas affert, & gratiam desiderio tueri,& redintegrare videbatur. 2Emulationem cum Michaele Bonello Cardinali Alexandrino, quem Pius ob morum, atque ingenii indolem in summum ordinem cooptaverat, non tam ipsius sponte juvenis, quam aliorum instinctu motam non lenivit solum hac moderatione, & prudentia; sed ita discussit, ut sitis quoque in rebus Alexandrinus consiliis ejus uteretur, ac praecipuum studium erga illum prae se ferret, appeteretque illius auctoritate, ac testimonio laudem sibi,& com mendationem apud Pontificem tribui. Caeterum
Pius, si qua gravior res incidisset, ad absentem quoque per epistolam referri, & sententiam exquiri juvebat. Nec si causa publicae legationis, quae Cardinalis persenam posceret, inclisisset, alterius opera est usu. Ter id munus, quod lon- gravissimum, honestissimumque hauetur, illia Pio nunquam praesenti est mandatum.