장음표시 사용
281쪽
Secunda legatio ejus ad Caesarem. CAPUT IV. ΗΛηi Mi LiANus Caesar, sive animum
Lutheranae superstitionis labe inlaetus,eam occultis studiis fovebat, sive spe ingentis pecuniae, quam ei Austriae populi, usurpato antea exemplo mercandi pretio a Regibus, quam mox Reges in ipses exercerent, licentiam, pollicebantur,tribuere iis jus ex ritu Augustanae tarmulae sacrorum ceremonias colendi statuerat. Inceptis N impiis titulum honestum praetendebat: Lacer rari opinionibus rem Christianam, dirisque reli- 'gionibus convelli , infirmarique priscae pietatis in fidem, eoque impunitatis ventum, Ut novis era roribus nullus finis, aut modus fieret, &praestare, D data unius venia, caeteros submovere vi Regum, ac prohibere, quam omnibus simul premi. Haec ubi nunciata sunt Pio, advocat Senatum , α quanta res moveretur edoctis Patribus, flectit ad Commendoni laudes, unumque maximis Retia publicae negotiis fide, industria, usu parem edisserens, omnium consensu Legatum deligit,ac primo quoque tempore transire in Germaniam, & pergere ad Caesarem jubet, & se pestilentibus consiliis objicere, mita celebri tabellario, qui haec ad eum
perferret. Commendonus aestatem apud Veronam egerat, & instante jam autumno , ex consuetu-
282쪽
dine reditum in Urbem parabat, cum ei Senatust consultum, & mandata Pontificis redduntur. Paucos dies adstistendis comitibus, instruendoque itineri absumpsit; inde accepta de manu Augustini Valerii Episcopi Veronensis argentea cruce, quod est legationis insigne, Verona proficiscitur. Eadem die ad Volarmiam duodecimo a Verona lapide festinus a Caesare Nuncius cum litteris occurrit, quibus magnopere petebat ab eo Caesar, ne longius progrederetur: missurum se ad Pontificem Maximum, qui ostenderet, quam non opportunum Reipublicae hoc tempore Cardinalem Legatum ad se mitti : tantii per opperiretur, dum de eo, quae Pontificis voluntas esset, cognosceret. Erant qui gerendum Caesari mo rem, mandatumque Pii Veronae expectandum censerent: sed Commendonus negavit sibi mutare quidquam de Pontificis jussis ad alterius, quam Pontificis ipsius nutum licere, ac mista protinus Romam, qui a Pio sciscitaretur, quid se facere juberet , ipse viam perrexit, moderans iter, ut qui filissus esset, ad Oenipontem se assequeretur :oppidum in Rheticis Alpibus quatridui iter a Tri-dcnto, Italiaeque fini ous distitum; ita se mandatum munus non deserturum,& Pontificis nihilominus integram de se deliberationem fore. Oeniponti apud Ferdinandum Caesaris fratrem esse
Archiepilcopum Salisburgensem , & Albertum
Ducem Bavariae audierat ; cum iis interea collocuturum , acturumque maxime cum Alberto,
283쪽
cujus auctoritatem nonnihil revereri Caesar credebatur , ut eum ab inceptis Germaniae pestem allaturis revocare conaretur. Et dedere quidem illi ex Commendoni voluntate graves ad Maximilianum litteras, & Albertus id quoque incusavit, quod Commendonus questus apud se fuerat ,
deo praeposteris vivi moribus, ut commodius plerique , ac melius conflari religiones a quovis machinatore putent, quam ex Pontificis Maximi auctoritate constitui, qui secrorum custos, interpresque ab ipso Deo hominibus sit datus , α
Turcarum , & Barbarorum Oratores accipi cum honore , Roma venientes Legatos , amplissimae viros dignitatis gravate, & repugnanter admitti. Sed Pius interea , cum pariter Commendoni αfirmum adversus gratiam animum , consiliiimque non parendi Caesaris litteris , neque iter inceptum intermittendi, & in se constans, atque immotum obsequium multis verbis palam extulisset, factumque id maxime ad voluntatem sitam ostendisset, ire porro eum , & exequi jussum imperavit. Qui inde statim profectus, navigiis assi Halam conscensis Oeno flumine , Danubioque devectus , octavo die Viennam appulit, omnibus , qua transiret , perditam spem, & frustra fore
quemvis conatum denunciantibus , progressumesie Maximilianum , unde receptus ad poenitentiam non esset ; siquidem pactione pecuniae, &promissis devincta fide nihil sibi integri fecisset. Postridie aditus Caesar, qui prior non ideo Optasn
284쪽
se ait, ne Cardinalis Legatus ad se hoc tempo re veniret, quod eam legationem abnueret, quam ipse sibi honorificam fateretur , sed ne ea
in tanto Belgarum tumultu, motuque animorum, quibus immixti plerique Germaniae populi essent, incommodam aliquam sitspicionem affer ret, veritum : id quando Pontifici Maximo non probasset, laetari advenisse eum, apud quem ra- tionem consilii sit exponeret, quo adductus Au- strios in sacrorum ceremoniis Augustanae formulae ritu, atque jure uti passurus esset. Visum id sibi, revi in malis salubre imminentium remedium , quod pridem illae sibi Provinciae usurpassent juris, uac licentiae vivendi, opinandi, statuendi ex cu- α jusque arbitrio de fide, & cultu facrorum , id re eas permissu suo certis obstrictum legibus habe
re, queis ingruentibus quotidie novis errorum remonstris aditus aliquando obstrueretur. Etenim re tanta tam turbulentorum errorum , ac sectarum remultitudine elevari omnem auctoritatem religio-αnis , omni ue divinarum rerum jura perVerti. ce Deleetam ex cunctis a se Lutheranae familiae ra- α tionem , quod ea minus a Catholica pietate , α propiusque a vero abesse videretur: additurum ri- iatus, cultiimque, & formam ceremoniarum sum - αptam maxime a nobis: sic finem impiae libidini ianovas in singulos dies opiniones comminiscendi , dispergendique impositurum ; & facilius ad iafinctitatem revocatum iri, si, ne longius a nO- iastro more recederent, provisum foret: quippe
285쪽
depulsis aliis pestilentibus, ac mortiferis morbis,N expeditam unius haud vehementissimi curatio-υ nem futuram. Nec se tamen ad id consilium, ni νγ sit necessitate descendisse , quod neque quam imam iret, aliam remedii viam invenisset, neque infinita ,, illa licentia tolerari,ac sustineri diutius jam posset. D Versari enim se assidue in metu, ac periculo grara vis alicujus seditionis , quae inde haud dubie im-υ penderet: nec novum id a se incipi, ante a Ca-υ rolo patruo, & Ferdinando patre, optimis Impe-D ratoribus, ac Romanae Ecclesiae,& Catholicae fi
is dei reverentissimis factum ; nec vero , quod po- ,, pulis illis semel concessum adimi non posset, id 1, quemquam arbitrari esse , qui satius non duce D ret adstrictium legibus , modoque, ac specie ali- ,, qua religionis adhibita eos habere , quam per
,, summam impunitatem polluere, inquinare, com- ,, mutare , confundere quotidie omnia, & Provin- ,, clam Austriae portentorum omnium . ac scelerumis sedem , & receptaculum fieri, tantamque mate-
,, riam discordiarum , tantum intestini belli semen M inclusum sinu fovere. Postreinb testari Deum , is non aliud sibi propositum,quam via suorum men- .is tibus superstitio depelleretur , omnesque ad priis scana avitae pietatis, & Romanae Ecclesiae fidem is redirent. Haec fere Caesar. Commendonus id quia es dem laudare , quod reducendos ad fidem Roma- is nae Ecclesiae popularium animos, mentesque peris versis erroribus exolvendas suscepisset , idque is propositum consilium ab se initium haberet, mo
286쪽
do ne falsis remediis , contrariissique insisteret , augerent, α foverent, non tollerent , aut levarent morbum. Caelestium fidem nullam nisi re incorruptam, perfectamque esse, & pietatis ratio- α nem cultu, & lanctitate constare, ut religioni re- remedium non aliter asseratur, quam eam intemera- α tam in sua integritate, nitoreque habendo ; aut si requid alieni moris, opinionissique irrepsit, purgan- cedo, abolendoque putare ejus sit, qui nequaquam reres sua vi, ac pondere metiatur. Dei certe jussis reviolandis, ac multitudinis semper impcritae, & ubi relegum venerationem excussit,& a Vero, rectoque tideflexit, pessimo cuique parentis cupidinibus ob- α sequendo, nihil aliud, quam affinem te culpae fe- tiras , & sceleri eorum , furorique alimenta subji- α cias ; cujus rei non esse longe petenda exempla : αquid enim hoc malum parvis ortum initiis aluis- α se,& ex tam parvo,& vix animadvertendo igne iatantum , ac tam late fusum inccndium fecisse , ianisi quod primo neglectum , deinde cum occursiam, atque obviam itum oportuit , praebita materia est ab iis , qui populorum desideria indulgentia lenienda , captandique esse putaverunt Carolum , & Ferdinandum cum iis ipsis Luthe ranis de eadem Augustana formula certis pactionibus concordiae causa transegisse spe, ut credibile est, & ipsi ferebant, cohibendi, sistendique
flagrantium impetum , & quotidie nascentium novarum sectarum contagionem avertendit sedcvcntu trilli, vi calamitoso; quippe cum omnes
287쪽
omnium disciplinarum, atque opinionum sectarra in Augustanae formulae nomine, atque auctorita- te facile delitescerent , cuncta ex eo depravatara brevi, ut nulla gens totius Germaniae integra, nul-
v lius diligentia prohiberi, ne illa passim grassare-
tur pestis, potuerit. Atque haec quidem sic fieri, D divino numine consilia nostra humanis imbuta Dcupiditatibus in poenam nobis, remedia inper-Μ niciem vertente. Neque hos ipses Imperatores D tamen cum iis pactionem ullam fecisse, qui pro-Μ priae ditioni eorum subjicerentur, sed cum va- is lentissimis Regulis, populissique, quorum consen-
D tientium vim, atque arma etiam timuisse non ex
D vano videre poterat. At ejus quid simile habere,, consilium , qui Austriis, uni non minimae Ger-ο, maniae genti , & ejus privatim imperio subjectaris id ultro obtulerit 3 At enim exclusa multiplicium ,, sectarum multitudine, facilius sub unam Augusta- , nae formulae disciplinam coacti ad fidem inde C, is tholicae pietatis redigentur. Iam primum om- is nium ab illa regula divinitus nobis tradita non ,, esse discedenduna, qua praecipitur , ne quid ma- ,, ii quorumvis bonorum spe faciamus ; quam i
is gem cum ad Omnia pertinere , tum maxime re-M ugionem , & res sacras complecti, quae caelestii, Vi, non humana sapientia continentur : deinde A quod semel inutile foret, atque adeo exitu se
se dum, & perniciossem in aliis expertus sit, cur id is iterum in se, suisque periclitari velit Θ Verum mitis tenda exempla, ubi essicacior ratio adsit. Qui .
288쪽
inquit, hoc juris , ac licentiae a te expetunt, si omnes Lutherani sunt, & placita Augustanae for- mulae ultro complectantur, quid permissione ista, & sanctione est opus ad eos in illam sententiam
adducendos, aut caeterarum prohibenda, pellendaque haeresum inventa, quae nulla sunt Z Sin,quod ais, animos diveris, & aliis aliae tetriores sectae taperturbant, distrahuntque, tum tibi ea consul retatio prima occurrit, juoenti-ne facrorum leges μdicto audientes futuri sint, aut, si imperium de- μtrectent, suppetant- ne ad cogendum vires ; nam tasi tantum vel nervorum tibi, vel auctoritatis αapud eos est, ut quo velis flectere, aut repugnan- α
tes vi subigere possis, haud dubium, quin tibice
ex illis intestabilium opinionum , atque errorum retenebris eruti, ad veritatis lucem , id est, Catho. relicae Ecclesiae revocandi sint. Verum si illi con- α tumaciores sint, quam ut parere tibi velint, & ιι plures , quam ut tutum adhibere vim videatur να tum ne sub unius quidem Augustanae formulae jus uredigere eos possis. Neque enim illi minus a-αcerbe inter se, quam nobiscum dissident. An Calvinianos , confidentissimum , ac perVicax g cinus , qui nunc maxime obsolescente in dies Lu- titheri auctoritate florent, tumentque, adduces, Ut alterius cujusvis placita suis praeferant aut ςOS no .. bis credis infestiores, quam Lutheranis ipsis, aliiT- iaque ab eorum ratione distrepantibus esse 3 Idem de Trinitariis , idem de reliquis licet judicare. αSed esto, concedant omnes, consentiantque Lu- re
289쪽
thero, quod nemo speret, qui haereticorum inge- nia norit, & Augustanae formulae nomine censeri
N velit : quem tu ex eo capias fructum Ut quid V aegro, & pluribus morbis graviter assecto ad inlura tem profuerit alios depuliste morbos, si remediis N eorum gliscens reliqui unius mortifera vis perin-υ de laborantem extinguat Quemadmodum pro- flando in pelago pereuntem si extrahas quidem N ad summum, sed mergi tamen, atque obrui aquis asinas, nihilo magis vitae ejus subvenias, quam si abserberi voraginibus, fluctibusque patiare. Si tui haeretici, expertesque Christianae pietatis sunt, ex
D Ecclesiae navi qua una qui vehuntur, salutis ten D re cursiam, atque intrare portum queunt aut ex D ciderunt, aut se ejecerunt, nec magni refert, is cujus sectae undis involvantur, submerganturque. D Nec tu aliter saluti corum consulas, quam si e 13 rorum aestibus ereptos in navim receperis; nam,1 eos caelesti ira in ultionem sceleris sis minis dere,, bus discrepantes in concordiam , quae non veris, tale nitatur, cogere nec unquam assequare, nec
,, tibi fas esse arbitreris. Quod enim manifestius vl-
,, tum Dei numen, quam a quo immissus in istos ,, hic est dissidii furor, ut propriis odiis, senten ,, tiisque inter se digladientur, & conspirati adver-
,, sum nos de eo ipsi minime conveniant, quo nos,, oppugnare contendunt 3 AEternam hanc haereti- ,, corum dissensionem Ecclesiae pacem Augustinus,, summus sapientiae atque sanctitatis auctor appel- ,, lavit: de nos reducere eos in gratiam, concor-
290쪽
diamque conemur, & Dei voluntatem, cujus illi μvi, atque ira agitantur, venire contra non verea mur, & animis, rebusque pugnantes, ipsi con- sentientium speciem induendo, ultro confirmemus, & veluti armemus adversus nos, Ecclesiam- que, a qua desciverunt, quam unam impugnant, in quam omnes omnium eorum impetus feruntur 3 Quid ergo si a te, tuoque imperio defecis sent hi populi, &alii vi, atque ferro, alii alia via,
Omnes pariter te oppugnarent, tuaeque Vitae, ac Mdominationi insidiatum irent 3 Utrum tandem iis discordantibus inter se, nullo certo duce, cui pa- rerent, nullo signo, ad quod coirent, eoque minus tibi valide incumbentibus, ultro impietatis ducem, ac signiferum praebiturus ipse esses, an con- μscindi, collidique, & confici sua ipsos discordia repassurus Z Tu vero etiam sponte consentientes vita arte, atque consilio disjungeres, ditaciaresque, Acuram, operamque intenderes, nec quiescere pos- α ses, donec amotis seditionum auctoribus, multi- μtudinem sub leges redigeres: adeo nostra nos ma- αgis movent, & acres nostri ultores; quae in Deum repatrantur, lente, negligenterque accipimus. Pa- α tere, quarta Caesar, me salutis tuae imprimis, & tot ιι circa gentium causa nihil reticere eorum, quaere
palam homines loquuntur, S: aperte , ac libere apud ipsum te omnia effari. Ipsi haeretici hoc jus, . hanc licentiam ex lege, atque ritu Augustanae. formulae vivendi pretio emptam se habere, pro ' iaque ea vigesies centies mille aureorum nummum ia