장음표시 사용
331쪽
bant, brevem Venetorum, Hispanoriamque - cietatem fore , qua soluta Polonis solis, & violatae semel fidei reis, cum valentissimo Rege Α-siae , & Europae opibus subnixo dimicationem haud quaquam suarum virium subeundam. Commendonus quam in consensu gentis nullam habebat , aliquam tamen arte , atque industria spem ipse effecerat: nam e Principibus, qui multi domum ejus fuit enim semper ab illa gente mire cultus) frequentabant, acerrimum quem que traxerat in sententiam , alios spe adipitcendi militares praefectiaras, alios famae, & propagam di nominis , alios praedarum cupidine illiciens , ut si res ad disceptationem Senatus deducta foret, haud negligenda factio belli auctorum futura fumrit. Quod erat consilio comparatum, etiam castis adjuvit. Valachiam finitimam Polonis gentem ,& Turcarum vectigalem Bochdanus Alexandri filius traditam a patre habebat. Huic adolescenti Polona virgo insigni forma e Tariorum fami lia nobili, atque opulenta apud Russos nupserat, ad quam deducendam, relicto Regno, Bochdanus in Rusitam transierat. Iratus Regulo, infensus . que magnopere erat Christophorus Sborovius P
lonus, tirox juvenis, & genere, & opibus siris
sitoriimque elatus; irae causa erat, quod in Vala chiam ad spem sororis nuptiarum a Boclidano a citus , inde ex juvenilibus causis orto inter eos
dissidio spretus , ac ludibrio habitus domum redierat. Is cognito Boclidani in Rustiam adventu,
332쪽
occultus in proxima loca cum delectis juvenibus concesserat, liventusque inimicum observabato Et Bochdanus trajecto Tyra flumine, quo Val chia a Rustia dividitur , nihil suspicatus hostile . juvenili impetu , quo se inopinatum conjugi offerret , cum paucis celeri rheda praevectus an tecesserat suorum agmen; qua re cognita Sbor
vius incautum juvenem insidiis excepit, ac duobus vulneribus saucium in oppidum suae ditionis abduxit. Id vero ubi in Valachiam est perlatum , gens ingenio ad omnem novae spei aurani mobitali , nec unquam fida Regibus suis , & Bochd num paternae saevitiae memoria perosa, alium sibi Principem legit, qui missis celeriter Bizantium Legatis , hinc criminando Bochdanum , quod res novas cum Polonis, Christianissique m liretur, hinc pecunia, ac largitione, quae omni jure potentior est, apud venales Barbarorum animos tenuit, ut rata esset voluntas Valachorum, atque
ipse in Regis fidem acciperetur, ad praesidiumque Regni aliquot ei equitum turmae mitterentur : perlataque in Poloniam erat fama , acceptaque , ut cuncta in majus differt rumor, illum quo plus gratiae apud Turcas iniret, animum ad eorum quoque stiperstitionem, sacraque traduxisse, eorumque ritu , ac ceremonia circumcidi sel assum. Bochdanus, cum Sborovii facinus, a quo e pecunia redimere coactius fuerat, in summa invidia esset, partim miseratione.tam indigni ca
sus, partim Tariorum gratia, studiisque adjutus,
333쪽
lonos ad consilium reducendi se in Regnum
concivit. Neque enim non suarum rerum intereo
se illi rebantur, Provincia finitima Russae hominem sium potio , quam Turcarum beneficium
agnoscentem potiri. Coaista igitur manu, ac trajecto Tyra tioperum in Valachiam fecerunt, &haud magno negotio novum expulsitri Principem erant, ni Rex Poloniae, Senatusque cum Turcarum militum praesidium esse cum Valacho accepissent , in magnum conjecti metum , ne Turcicum inde bellum conflaretur, propere suos
ab incepto revocarunt, eosque vi, atque armis abstinere , ac tantum dare operam, ut reconciliarentur Boclidano popularium animi, illoriamque voluntate in Regnum rediret, jusserunt. Sed ipsis quoque Turcis ea res suspicionem incusserat Polonici belli , cujus concitatorem esse apud Regem Pontificis Maximi Legatum non ignorabant, S: magnopere querebantur initium violaniadae pacis a Polonis fieri. Convenerant interea fi e quentes Varseviam ad concilium Poloni, nec aliud quominus Commendono Senariis daretur, quam Regis morbus distinebat ; nam Senatum adire, absente Rege, dignitatis suae Legato non videbatur. Cum ingra eret in dies morbus , nec res diutius differenda videretur , decursimed est, vi delecta Senatus pars ad audienda L gati verba domum ejus veniret. venere Archie
piscopus Gne ensis, ordinis ejus Princeps, & Episcopi tres Cracoviensis, Plocensis, & Presini-
334쪽
liensis, cum Palatinis sex , & Castellanis octo , &Cancellario Regni,& Maresciatio, nomina haec Magistratus sunt , quibus Polonorum Senatus constat) qui quam totuit, honorifice, & comitera Legato accepti cum consedissent, pro omnibus Cancellarius est locutus: Regem, quia venire ipse in Senatum , ad quem de Pontificis Maximi copostulatis esset referendum, valetudine impeditus ις non posset, legisse viros gentis suae Principes , qui ad eum suo , Senatusque nomine adirent,
dictaque exciperent ; petere, ut cum iis, in qui- μbus Senatus instar esset, tanquam cum praesente cc se de omnibus rebus loqui ne gravaretur. Com- cc mendonus praefatus graviter te aegre ferre Re- ccgi minus bene esse , eique celerem morbi de- cc
pulsionem , salutemquς ominatus, se quidem li-ccbentissime fuisse facturum dixit, ut Senatum per- cc
salutaret, atque alloqueretur universum; sed quan- ccdo id minus commodum fuerit, in eorum viro - μrum dignitate , atque amplitudine , qui ad se ceconvenissent, Senatus se , gentisque totius maje- cc statem sibi constituturum. Deum deinde testa- retus est , se quicquid consilii , aut deliberatio- ienis iis afferret, ea mente , animoque esse factu- α rum , ut si de ipsius patriae suae salute consulere- α tur,fide, ac religione majori sententiam non esset edicturus , ita enim & meritos de se Polonos esse,& iasuum perpetuum, ac sin lare in eam gentem iastudium postulare. Haec cum dixisset, silentio facto, Oculi, auresque in eum omnium defixi, ina
335쪽
centique sunt, & ille ita est orsius : Exarsit, viri V Poloni, ingensnobiscum&Turcarum gente bel-Nlum, & nisi Barbarorum artes, quibus singuli, ' disjunctique appetimur, mature intelligantur, perra riculosum Christianae Reipublicae; neque enim villain Venetis arma, non aeque aliis indicta Christianis populis esse cxistimari ' debet, cdm illi in haud Imperio, quam sacris, ac religionibus no- D stris infestiores hostes sint. Quod sentiens Pius D quintus Pontifex Maximus, cujus haec est pro-υ pria cura, publicae incolumitati, salutique prospura cere, non solum ipse cum Philippo Rege Hispa-υ niae, & cum Venetis foedus percussit, sed reli-υ quos seoque Reges, popul bsque invitatum, sol b, licitatumque in hujus societatem foederis misit. Et vos imprimis, Poloni, gloriosi, ac pii belli
cios expetit,cum propterea quod virtuti vestrae pli,, rimum fidit, tum quia vos quanto propiorem, ,, magisque expositam hosti terram incolitis, m
,, iusque inde saluti, ac libertati vestrae periculum
,, imminere intelligitis, tanto promptius cum caete- ,, ris juncturos arma sperat, quae sponte vestra ob-- jecta semper, atque infesta Barbaris, ac saevis na- tionibus pro Christiano nomine habuistis. Nonis enim animum vobis, Poloni, profligandi bello Turcas, atque hanc pestem lateri vestro adhaeren- tem extinguendi, non studium propagandi fidem
se Christianae pietatis defuisse unquam scimus ; sedis tempus, ac fortunam expectatam , cum Chri
is stiani nominis Reges, populique viribus, animi s
336쪽
que conjunctis ad opprimendum tandem communem hostem consurrexissent. Haec nunc vo bis optata occasio ossertur. Selimus ingenita stirpi,
ac sanguini ejus in Christianos rabie, perfidiaque abrupta pace, quam raulo ante sanctissimo jurejurando si quid modo sanctum Barbaris est in cum
Venetis Gnovarat, Cyprum insulam bello est aggressus; sperans scilicet Christianos propriis ut antea distinctos odiis nihil se commoturos, ita sibi facultatem Venetos aliorum auxiliis destitutos opprimendi futuram. Verum adnitente Pontifice Maximo, Philippus cujus opes per se sustinen . do bello sunt pares, arma secum, & cum Venetis consociavit, Caesar, Germansque idem parant, Sebastianus Rex Lusitaniae ultro se socium piae militiae offert, neque Galli, quamvis longe distent a Turcis, eorumque foedere attineantur, non magnam spem sui faciunt. Ad haec navali praelio attritae hostium vires sunts dc multi Graeciae, ac Macedoniae populi post victoriam Christianae classis sustulere animos, & nisi nos ardori eorum defuerimus, rebellionem pollicentur; ut si hanc elabi e manibus occasionem Christiani patiamur, tum existimare sit iratum nobis Deum mentem eripuisse. At pax Polonis, atque amicitia cum Turcis manet mutuo jurejurando firmata, a qua neutris salva religione discedere fas est. Qua fide Turcae amicitias colant, semperque coluerint , docent domitarum ab ea gente Provimciarum annales, quas dolo, ac perfidia plures,
337쪽
M ouam armis subegisse satis constat: & ne vetera iurulemur, dicerem Venetos, quantum Barbaro-N rum fidei credendum sit, documento nobis essev disse, nisi vos ipsi aliis esse possetis. Nec recen-vbebo nunc Bialugrodum, frequens ad ostium Tyrae oppidum, vobis injuria, ac fraude Turcam rum ademptum, & duo item oppida in ipsa P,
B dolia contra foedus capta, ac permunita. Antiqua ,1 haec sunt ; praesentia, ac nota pendamus. Supem riori anno ante navalem pugnam, causati nescio,, quam tributi sic enim ipti in nominis vestri conantumeliam appellant) pensionem non solutam an vobis Scytharum Regi esse, Scythas ipses in Polo niam immiserunt. Ipsi scitis, quam vastitatemo fertilissimis Rustiae, ac Poloniae agris rapacissimaeis ferae intulerint, quot captivorum millia in foedam is servitutem abduxerint. Idem facturi hoc quoque is erant anno, nisi navalis victoria intercessisset; nam is quadraginta millia eorum in ulteriori ripa Bory-
is Rhenis consedisse, omnes nuper nuncii attulere,
is quos transitu fluminis,non hyemis expectatio, sed is novum Selimi imperium nihil post amissam clasis sem in Polonia irritandum ducentis prohibuit. is Scythico bello dilato, quo turbari aperte foedus viis deri poterat, Valachiam occupare aggressi sunt,u si de legitimo Principe expulso, nullius criminis, si praeterquam nimii in Polonos studii, ac fidei reo, is nequissimum servorum Tyranni,desertorem Chriis stianae pietatis, infelici Provinciae dominum imis positere, Turcarum non profanos modo colentem
338쪽
religionis ritus, sed crudelitatem, avaritiam, li- bidinem exercentem, &, quod vestra quanti in- tersit profectd vos intelligitis, illorum jussis,n tibiἱsque servientem. Sigismundus pater, Rex om- unibus sapientiae laudibus clarissimus, magnam semper curam habuit, ut is Ualachiae imperaret, qui non modo Christianarum partium, si quando haec fortuna incidisset, futurus esset, sed qui sibi, si atque huic Regno certis foederis legibus obstrin- μgeretur & sui fines a Turcarum finitas illa interjm recta Provincia disterminarentur. Hanc Valachiam μqui obtinet, non addititiis modo Turcis est, sed re prorsus inimicus, infensusque Polonico nomini; ει quippe quem non fugiat, Bochdanum aemulum taruum praesidio vestro ruitum ad se oppugnandum renuper Tyram trajecisse , ac vestris Nunciis, litis rerisque nunc maximer Valachos in se sollicitari. αHoc loco utrumque vobis pendendum est, vio- relaverintne Turcae pacem, qui contra foederum repacta hominem circumcisium Valachiae dominum refecerint, eique militare praesidium, quo se, Re- regminaque adversus vos tutaretur, miserint: an vim αlatae culpam in vos rejecturi sint,qui Bochdanum αvi, atque armis reducere in Regnum conati estis. αLabare certe jam pacem constat, cum illi post re- α duetas e Valachia vestras copias, ultro in Rustiae fi- α nes incurrerint, captivos, praedas, incendia, aliά' αque hostilia fecerint. Iam vobis edendum erit, pu α icone consilio, an privatae necessitudine Boch - α dano exercitum ad recipiendam Valachiam tra- ..
339쪽
dideritis i si publico decreto factum fateamini
turbata pax, eversumque haud dubie foedus est sin a publica fraude omnem in privatas necessitudines culpam contuleritis,ne ipsi quidem Turcae, cum commodum fuerit, sanctum id foedus habitaturi sunt, quod privatis turbasse noxae non fuerita At Nuncii post id factum a Selimo ad vos missi, litterae solito etiam clementius scriptae, atque omnia pro pristina amicitia facta sunt. Id vero quam
in partem interpretemini etiam atque etiam, P loni, considerate. Unde enim haec repente Ba
baris comitas 3 Quo tumidis, & silpra mortalitatatis imodum esterre se superbia, ac vaniloquentia solitis blanditiae 3 Scilicet vestrum hoc, non situm
esse temtus norunt, Verentur, ne eo utamini, avertere a vestra occasione, & ficto amicitiae no
mine sopire vos volunt, & quos bello non audem, pace oppugnare student. Quo blandius agunt, qud, magis sui dissimiles sunt, eb majorem
irarum molem pectoribus claudunt, suumque tempus cauti opperiuntur, vestrum vobis eripere student. Interea Regni vestri claustra occupant; ni
que enim Valachiam per se peti ab illis existim
re debetis,cujus Regulos multo ante stipendiarios habuerunt. Hunc in Poloniam gradum sibi faciunt , & ne quid auctoritatis in ea Provincia vos habeatis, praecavent. Hinc illa expulsio innoxi, adolescentis, cui quid phaeter vestram amicitiara objectum est 3 Nolite, Poloni, expectare, dum C thino occupato , munitoque , vos non soldm
340쪽
Valachiae spe excludant, sed Camenitio timere assidue cogant ; si enim, quod vos non fugit, pro- ximis annis Alexandrum hujus Bochdani patrem ad recuperandam Povetiam sollicitarunt, quid ςς facturos putetis, cum Valachiam ipsi in potesta-
te habebunt 3 Et quis prohibet, si vos delides, &
nihil commoventes viderint,quin Transsylvaniam Gquoque in eamdem servitutem trahant, ac Reia Ggnum inde vestrum ita cingant, ut saevissimos, μ& cupidissimos hostes assidue in cervicibus ha- α bere cogamini 3 Haec cum ita sint, etsi bellum reexpetendum non est, sapientius tamen facere vi- α dentur, qui ejus impendentem necessitatem an- α te capiunt, suoque tempore utuntur, quam qui tacunctando, ac prolatando suam occasionem ho- restibus tradunt prudentium enim est imminen- talia prospicere, ut occurrant, impendensque ma- α tum remediis antevertant. Data vobis occasio te est, qualem majores vestri saepe expetiverunt, eam .
si abire patiamini, falsus utinam vates sim) valde iavereor, ne sero vos nimii quietis, atque otii studii iapoeniteat, sero me vera monuisse praedicetis. Sigin iamundum quidem patrem ultima senecta dicere iasolitum accepi, nihil se in vita magis optasse, equam ut hunc diem videret, cum consentientes αChristiani Principes Turcas bello aggrederen- α tur tum profecto se omnibus hominibus testa-ὰ tum sitisse facturum, voluntatene, an necessitate αTurcarum amicitiam coluisset: huic voto illam