장음표시 사용
341쪽
y vocem, florentissimum quidem se, atque multis N auctum rebus, sed immanibus Turcarum opibus ' obnoxium, expositumque Regnum filio tradis
' turum. Nimirum inveteratae prudentiae senex in ' tellexit, nunquam Polonos in stabili, ac tuta li-υ bertate fiaturos, dum gentem natura hostem. N tempore modo non inimicam, tam infidam , tam validam, tam propinquam haberent, & versit -υ ram aliquando in noc Regnum Barbarorum tem- N pestatem, quam hactenus varii temporum, & cu-υ piditatum impetus alio averterunt. Hoc peracuti D senis vaticinium vel charitate optimi Regis, velis auctoritate sapientissimi viri plurimum apud vos D ponderis habere debet , ad Oolatam divinitus fa-dia cultatem frangendi nimias importuni Tyranni D Opes non omittendam. Nec duci vos, falliqueis specie falsa societatis patiendum, qua tantisper, ,, dum aliis bellis distinentur, illigatos habere vosis illi volunt. Sed ut idem saepius repetam, secum ,, quisque geri existimare debet , quodcumque,, cum Christianis a Turcis geritur bellum: & omo nibus quidein, & vobis imprimis msum commu- ,, nis exitii periculum satis cauta esse videtur, cur ,, arma in communem hostem sumantur. At quid1, Vos moretur, post partam eam victoriam, qua ,, pulsus possessione maris hostis, terrestrium. copi
,, rum robur maritimis oris, quantum Graeciae,
,, 'uantum Asiae, atque Syriae littora ambiunt, cu-
stodiendis, praesidiisque formandis dissipaturus risit 3 ut si qua classibus, qua terrestribus exercit.'
342쪽
bus ab Ungaria, Polonia, Dalmatia, Christiani aggrediantur, dubitare nemo possit, quin brevi
exacturi Europa Barbaros stimus. . Sed proponite tum vobis nullum esse inter Christianos roedus, nullam adversus Turcas secietatem, neminem vos ad eam invitare, & Regnum hoc a Turcis bello peti, quod aliquando tacturos apparet; virum tantas esse Poloniae vires putatis, quibus per se si- ne aliorum ope sultinere vim hostium possit 3 an si soli relinqueremini, pares fore vos Turcis non speratis 3 Sicae vires vestrae sunt, ut vestris copiis stibire vos Turcicum bellum posse confidatis ; μquem campum parandae gloriae majorem expe- μctetis, quam cum a Christiana Republica peri Aculosissimum bellum vi, ac virtute vestra propulsare possitis , & cum singulari fama Polonici nota reminis Imperii vestri terminos longissime profer- α re 3 Sin resistere ipsi invadentibus toto conatu re . belli vos Turcis non posse setos sentitis; profe- rectis ni tam vilis vobis vestra libertas esset, ut in re voluntariam concedere servitutem nihil pensi ha- α bituri essetis, aliorum imploranda auxilia. & sin- .eguli adeundi, ac rogandi Reges, & ad societa- α tem belli ciendi, inflammandique forent, quOS A si vobis Deus junctos inter se faedere osterret, α certe pro flamma id felicitate duceretis. At non iasbium juncti foedere Principes, sed clarissimae victoriae fructus vltro vobis offeruntur. nam nisi iavestro tempore suscipiatis, alieno habituros ali-re quando vos cum Turcis bellum dubium non eliὶ
343쪽
' At cujus victoriae ua hostes Imperio maris.
'quo Europae Imperium contineri omnium saecu-
lorum judicio constat, depulsi sunt. Cujus si nos
victoriae segni cunctatione fructum corrumpimus, & hostem reficere maritimas vires, & amissam in maris possessionem repetere sinimus , haud pro D secto scio, an non vicisse filius fuerit. Nam cesse D sando brevi, & aeque validum, & multo quam D antea infestiorem habituri hostem sumus ; nec periculo propior quispiam est futurus, quam qui in maxime opportunus terrestri bello fuerit. Et vos a salutem vestram praesenti paci ab infidelium hos didistium fide pendenti creditis 3 Equidem Deum precor, ut vestra vos credulitas non fallat, sed exri his, quae gesta nunc in Valachia sunt, magnope-
γγ re vereor, ne aut opinione Vestra maturius trans is isse Tyram Turcas accipiatis, aut. motum in eois, rum jam animis bellum tandiu non sentiatis, dia donec tanquam ignis cuniculo admotus, paulatim D serpens in magnum mox incendium, ruinamquera erumpat. At multa vos a suscipiendo tanti diseri ,, minis bello deterrent. At primum nulli magno 13 negotio aggrediendo non multae oboriuntur disdi, ficultates, quas ipsum postea agendae rei studium ,, tollit: deinde cum incensa ardet domus, & vr- ,, gens constrepit flamma, nemo se ut ornet, ut, comparet, moratur; sed quisque vel nudus, vel D aeger quantum potest, se periculo proripit. Hostis is in fini laus est, intrat etiam, & populatur vestros
is agros sive profrediatur longius, di secere vim
344쪽
pergat, prohibendus ; sive inhibeat , de se Vala
chia contineat, timendus eo magis, quod tanquam aries, major ex ipse receptu impetus infe retur: ut vestra nunc deliberatio esse videatur , non an verum bellum cum Turcis habeatis, sed v- μtrum vestro, an illorum tempore geratis; utrum impendenti de libertate, ac salute vestra certa- α mini obviam eatis, dum distractae, comminuta, reque hostium vires haud dubiam victoriam polli- α centur ; an dulcedine praesentis otii capti, even- cctum alieni periculi spectantes, sine ullius gratia revictoris praemium sitis. Habendum aliquando est cevobis, Poloni,bellum, neque differendo avertitis, cesed ut cum paratiore, ac validiore hoste geratis, cefacitis. magis miror esse, qui praesentem, et- cc si dubiam, nec diu duraturam pacem ita antefe- cerant belli consiliis , ut pro hac ipsa brevis, ac te
solliciti temporis usura nihil cogitent,in quantam cese curarum, ac discriminum molem conjiciant. αAn ergo bellum, bellique curas ita, Poloni, hor- α rebitis, ut salutem vos alienae libidini obnoxiam iaducere non sentiatis , & si sentitis, non servitu te gravius feratis 3 An vero libertatem vestram iavel morte vindicandam non putatis An id agi- citis, ut dum ipsi Naesenti pace fruamini, nihil pensi habere credamini, si omnem belli tempestatem rein liberos vestros rejiciatis, quod ipsum tamen αconseeuturi non videmini λ An in privato pater isquisque familias, ut patrimonium filiis explica- istum, constitutumque relinquat, & ne qualis, ne re
345쪽
qua controversia eos turbet, tanto studio, operctra que sollicitus laboret 3 Senatus, qui patriam cura ram omnium gerat, Vt communium liberorum, N ac posterorum incolumitati, salutaque poospici tur, ac tuta iis, atque integra libertas relinqua ν tur, non aeque anxius curet Sed esto, nullum sitra a Turcis praesens periculum, quod est tamen ma-ν ximum, certam, exploratamque Polom habeant,
v babiturique sint pacem. Ipsa est Respublica v v stra ita ad belli artes, ad militiae studia omnisu instituta,ut isto amore nimio pacis jam depravari Dccepta, verendum magnopere sit , ne diutinoo otio penitus corrumpatur ; ut enim validum, ac D robustum corpus si in ignava, ac inerti quieteis habeas,contabestit, gravesque contrahit morbos:
D ita: Respublicae nisi in eadem disciplina, iisdem-M que artibus retineantur, ad quarum usum instim tutae fiant, tanquam humana corpora aegrotant. ,, & luxu, α licentia corruptae graves seditionum , ,, ac discordiarum morbos contrahunt ; cujus malidi, magna Poloniam concepisse semina, vos ipsi sine,, mea Commemoratione intelligitis. Horum om-
,, nium medicinam belli, atque armorum studium is diuturna vobis disciplia, ac prope natura insi itum praebebit. Hoc enim Poliati estrum est cur- riculum, haec gloriae materiae, haec exercitatio, si his studiis convaluistis, his robur, hoc tot Provinis clarum in unum Regnum, corpusque subact is rum assumpsstis: Scilicet majores vestri a quibus is parta hac sunt, uin in compotatione, de comi
346쪽
viis, sed in equis, in laboribus juventutem habuere. Non uter plus vini simul ebiberet, malo raque exhauriret pocula, sed uter cursu alios an
teiret, uter arcu certius figeret, uter equis, armisque praestaret, certamen erat. Non denique domi per voluptates, sed in castris per virtutes opes, honoresque parabantur, nec aliam laudem, talaudisve praemium ullum norant,quam militi emu Gnera impigre, fortiterque obire. His artibus ad redignitatem, ad hanc bellicae virtutis famam maia rejores vestri pervenere , qua Polonicum nomen α& finitimis nationibus terribile . & longinquis reclarum, illustreque fecerunt. Verum si ne haecce quidem revocandi priscam disciplinam, & Rem- α publicam in quibus crevit, artibus retinendi si iatis justa causa videtur, cur in publicam Christia- α me fidei causam pro communi titute non de- α stendatis 3 Tum illud cum animis vestris reputate, α vestrane intersit vincere, aut vinci Christianos Nam si iis victis, subactisque, ne vos quidem sal- α vos fore intelligitis, bellantes certer non ipsorum αsolum, sed vestra etiam causa juvare ope, auxi ' celioque debetis, ne cadentibus illis, una vestrum
Regnum eodem casu impulsum ruat. Si autem αuictores nos hujus belli futuros creditis, cur non .e multo libentius, promptiusque eadem arma, ceeumdemque conatum ad victoriae societatem con- .eferatis , quem fulciendae ruinae adhibituri fuisse- istis 3 Proinde memores rerum a majoribus, vestris .
gestarum, memores beneficiorum , quae a Deo
347쪽
Naccepistis, momores salutis, dignitatisque vestra .ra haec corporum, haec animorum robora, tantam virorum, equorum, commeatuum copiam gratio, Deo ipsi reddite, Deum jubentem capessere pium D bellum adversus Christianae pietatis hostes, vo-B bisque praeclaram testandae virtutis, propugnan-D dique Imperii occasionem aperientem audite. At is si deserere patriam, deserere parentes nefas duci-m mus, reputemus animo, quo nos scelere obliga - ,, turi simus , si IE si1 CHRIs ΤI causam neglexerimus, si ejus sacra, cultum, numen Oppugnanti ,,bus, feris, atque internecinis hostibus non ob- ,, stiterimus. Ego quidem ipsum oro, atque obsi
secro I Esu M CHRIs Tu M Deum, ut vestras,
,, Regisque mentes in tantae rei deliberatione ita is regat, ut nihil ,nisi quod cum ipsius Dei majestate, ,, cum Vestra, vestrique Regni amplificatione,ac d si nique cum Christianae Reipublicae utilitate conjum etiam sit, statuatis, ut aliquando non infidam, &alieno arbitrio obnoxiam pacem habeatis, sed libertate stabili, sussique nixa viribus & ipsi fruata si mini, & posteris vestris tradatis. Oratio Legati ipsis quoque qui Turcica arma, bellumque horrebant, pudorem, dubitationemque injecerat, & si res relata ad Senatum fuisset,rejici bellum sine magnis contentionibus non poterat 3 adeo multi quotidianis Commendoni sermonibus imbuti Christianorum foederi, ac secietati studebant. Sed . Regis morbus in dies ad tabem, periculumque vergens omnium animos, ac ipsius quoque Com
348쪽
mendoni curam ab aliis rebus in se avertit, quod neque liberi Regi, neque ex Regia stirpe certussiiccessor, si fato Rex concessisset, ullus crat. Et eodem temporei Pii V. Pontificis Maximi mors fine importuna Reipublicae intercesserat. Et quanquam Romani Patres salubri festinatione Grego rium XIII. postridie quam se conclavibus incluserant, Pontificem Maximum renunciarunt; tamen contraxerat ea res , suspenderatque novi Principis expectatione omnium animos , atque
ipsorum quoque Venetorum spes,ard6rque ad bellum morte Pii magnopere resederat. Sed Gregorius statim certis tabellariis per dispositos equos in Poloniam missis, Commendono seripserat, ut& causam foederis ne desereret, & nunciato per eos dies Romam Augusti morbo, si mori eum contingeret, ut ipse novi Regis comitiis interesset, ac si Polonia jam decessisset, ejus rei causa regrederetur, praeceperat. FINIS LIBRI TERTII.
349쪽
LIBER IV. De Sigismundi Metulti Regis ultimi figet
Ania familia morte. CAPUT PRIMUM.
nim insignis) illecebrissique astitae nuper in Regiam pellicis , adeo se abutendum ipsi , matrique
permiserat, Vt commoda , honores, publica, privatoque munera, nisi qui fidem
350쪽
mulieribus obligas*nt, non acciperent, quorum assentatione ad spem usque conjugii, Regiique
nominis animos extulerant. Et Rex adeo perditus amore, ac libidine erat, ut affectum, atque aegrum corpus vix trahens, nihil tamen quotidianis amplexibus temperaret , spretis domestic rum, mediconinaque precibus, monitissique vitae suae periculum instare ex tam assiduo veneris usu
denunciantium. Cum ingravescente morbo ne
tollere quidem lecto defessa membra jam posset,
tamen raro, atque aegre admissa serore, caeteris omnibus excluus, curam valetudinis, suique iis dem mulieribus commiserat, quae rejectis aliis consiliis , sagam anum veneficiis, cantionibusque salutem promittentem curationi ejus adhibuerunt. Igitur destitutus medicorum ope, corpore luxuria exhausto, consectoque, ac nugatoriis mulierum artibus nihil levatus Nonis Iulii animam egit,nullis relictis,nec unquam susceptis liberis; ita cum eo Iagellonis virilis stirps omnis interiit, quae ducentos prope annos Regnum in Polonia tenuerat. Iagello auctor generis Lithuanos imperio rexerat, quo tempore ipsi , quibus sylvestria ani mantia, serpentesque, quos domi innoxios alebant, prae numini ous erant, Christianorum instituta, sacraque fama magis, quam Opinione aut cultu acceperunt. Tantae tum simplicitatis filisse dicuntur, ut virgines suas simul ac pati virum