장음표시 사용
361쪽
stantia sentiendi haereticorum offensus, averterata paternis erroribus animum, & confusus opinio num varietate, magis tamen quid fugeret, quam quid sequeretur iuveniebat. Nam Catholicae disciplinae rudis plane, atque expers erat. Sic affectus, patre mortuo cum lustrandi studio caeteras nationes in Italiam , Romamque venisset, ac
bjecisset oculis, quae longe secus tradita ab impietati; magistris.acceperat ,cum aliorum proborum hominum, tum maxime Commendoni consuetudine, sermonibusque commotus, adeo Catholicae fidei placita mente amplexus est, ut in patriam reverso nihil prius fuerit, quam sublatum a patre verae pietatis cultum restituere ; de suas sacerdotibus res, honoremque, ejectis novitatis doctoribus, reddere ; fratresque inde ita imbuit bonis opinionibus, sta in priscae pietatis studiis educavit, ut alter eorum , Georgius nomine,
sacerdos, Episcopus Uilnensis fuerit, & mox a Gregorio Pontifice Maximo, petente Stephano Rege, in Cardinalium numerum relatus: & primus Lithuanorum eum honorem in familiam, patriamque suam intulit filius, cujus pater ad conturbanda facrorum jura, divinasque ceremonias polluendas, pravissimarum opinionum, atque haeresum disciplinam primus importarat; atque eum honorem ita gessit, ut innocentiae, pro Oitatis, totilisque sacerdotalis vitae specimina egregia dederit. Colchevictus eadem haeresis labe infectam primam juventam egerat , maturior
362쪽
aetas saniorem attulerat mentem, & ab eodem Commendono penitus cum Ecclesia matre in gratiam fuerat reductus; quibus obstrictus pietatis vinculis uterque ei, ut decuit, parentis cultum. atque observantiam exhibebat; inter ipsos milia propria simultas, disjuncti magis familiae, quam suo dissidio erant. Hos , in quorum manu sita Lithuanica res esset, jungere amicitia, gratiaque Commendono in magno negotio fuit, assecutusque est, ut etiam diligerent inter se,& ex eo cum Nicolao quoque patruo Uilnae Palatino, a quo hostiliter dissenserat, in gratiam Colchevictus rediret. Cum hos igitur Commendonus haberet siti perstudiosos, ac nihil non tuto committi ab se eorum fidei intelligeret, sepe vivo adhuc Au gusto, sed jam graviter decumbente, cum utroque
separatim ab altero occultos sermones de Cathoiatico creando Rege, deque obviam eundo haereticorum conatibus,si Augustum morbus extinxisset, contulerat; & cum quaerendum externum Regem conveniret, quando neminem esse e popularibus appareret, cui se caeteri subjecturi essent, sia tis exploratis eorum sensibus, mentionem de Maximiliani Caesaris filiis intulit, eos esse adolescentes longe nobilissima totius Europae stirpe Regum , Caesarumque genitos, indolis probae, atque ea aetate quam facile ad Poloniae mores formaturi essent. Maximiliano enim egregia soboles
sex filiorum erat, quos Maria mater Philippi haec Regis soror erat lanctissima disciplina institue-
363쪽
rat, permittente Viro conjugi omnem educando
rum filiorum curam, & charitate ejus, & Philippi respectu; cui suam suspectam religionis fidem
esse sciebat. Primus Radgivilius, cujus familiae vetus erat in Austrios studium, nudavit animum,
monuitque Commendonum eodem Colchevi
cium perduci posse, vel auctoritate ejus, vel metu Moscorum Principis, cum quo graves inimicitias gereret, & quem antea ab Augusti orbita te ad Poloniae res sciret attrare. Cum is quoque Commendono esset assensus, Via, ac ratio perficiendae rei ineunda, statuendaque erat. Dicitur dies, qua omnes simul in colloquium venirent: α quia rcs premenda silentio erat, ne si ad Com mcndonum convenissent, productus, quod necesse videbatur, in multas horas sine arbitris sermo, suspicionem praeberet, proximam deligunt sylvam, inquam Commendonus per dies aestivos exire paucis comitams animi causa solebat. Ed uterque Princeps cum singulis servis a pedibus venit, & Commendonus ipse, me uno assumpto comite, quem selum conscium consilii habebat, rheda vectus ad condictum tempus adfuit. Servis traditis equis, atque opperiri cum auriga jussis,in maximer abdi tum sylvae locum est secessum, data, acceptaque fide, & a me quoque exacto jurejurando, postquam diu collocuti omnia fatis expendissent, tandem in haec est ab omnibus consensum : ut Lithuani unum e Caesaris filiis, quem ipse dedisset, Magnum Ducem, sic enim suum ipsi Regem ap-
364쪽
pellant, Polonis non expectatis statim crearent ;procreato, si res posceret, viginti quinque millia equitum in armis haberent ; nam rudes illae gentes ad pedestrem militiam, tantum equestri bello
habiles sint in neque enim dubium habebant, quin Poloni Lithuanorum praejudicium secuti, quod ante in Sigismundo primo, aliisque factu
esset, eumdem Regem & ipsi acciperent. Cupi-Verunt Lithuani non creare selum sibi separatim a Polonis Regem, sed etiam habere, memorantes detrimenta, quae passa eorum Respublica ab hostibus suis esset, ex quo se Polonis junxissent, proque eo vehementer contenderunt. Sed Com-
mendonus, si hae gentes in duo dividerentur Regna, neutrum satis firmum fore ratus, ac veritus praeterea, ne mutuis inde se bellis attererent, tenuit, ut ejus rei arbitrium Caesari permitteretur. Privatim illi sibi nihil cautum voluerunt, Publice haec postularunt: ut Lithuanis salvae suae leges inviolataeque manerent; Lithuaniae magistratus, praefecturae, publicaque alia munera nemini, nisi Lithuanis mandaremur, externi Omnes excluderentur : quod agri paulo ante Augustus Lithuaniae ademptum Polonici juris fecisset, id Lithuanis restitueretur: Episcopos non Princeps 'daret, sed Canonici prisco more repetito liberis suffragiis eligerent. Id juris siuaserat Commendo-nus adimi Regibus expertus non optimos, & sciemtia divinarum rerum, & religione spectatos ab iis, sed quos gratia, aut ministeria aulae com- Tt
365쪽
custod s legum, errantii que Regum monit res, quod amea fiserant, sed benencio, spesque obnoxios, pler que Regum ipserum nux bus, cupiditatibiisque, nihil disicernentes aequae an iniquae essent, servire: ex 'uo maxima .Ecclesiasticares damna, detrimentaque accepisset. Haec o nia, sicuti ad a, si tutaque inter ipsos erant rogatur Commendonus, ut in Italiam rediens ad Cars
rem, quem ex itinere conventurus erat, referret.
Si Augustus mortem ante obiisset, quam ille e lonia decederet, tum me qui haec eadem ad Caesarem perferrem , Viennam statim mitteret, ipse omissa profectione, futuri Regis comitia in Potalonin opperiretur: sive autem me, sive Commen- donum ire ad Cariarem contingeret, ipsi statim aut per eundem me, aut per litteras, quibus conventum erat, notis scriptas, ac certis hominibus, qui tuto perferrent, datas de Caesaris voluntate edocerentur. Quo dictis fides fieret, uterque chirographo suo promissa firmaret; atque ita a colloquio est discessum. Nec multo pbst Augustus Varsevia Clinisinum ad fines Lithu niφ deferri
voluit, ubi aggravante morbo, ut iupra docubmus, vita ς'cessit. Et commendonus yaria iaprofectus lento itinere , jpsum opperiens venerat Cracoviam, ubi illi praesto Andreas S Soro' 's, aliique fuere amici, orantes ne immine' e casse Regis, Poloniam relinqueret, cum illius maximus
fravissimo Reipublicae tempore usuri esset futurys
366쪽
Commendonus aliquot moratus dies,ne diutidsterere mastra tempus, ac mortem Augusti captare videretur, Cracovia est profectus. Vix duarum horarum iter progressum nuncius excessum afferens
Regis assequitur. Ergo apud Tegnitium , Donasterium id est, deeem millia passuum a Crac via in substitit, & ut constitutum cum Lithuanis
habebat, eadem nocte me ad Caesarem proficisti jussit. Profectus magnis itineribus,septima die attigi Uiennam, quo tamen mortui Regis fama, qua nihil est in talibus rebus celerius, meum adventum antecesserat. Deductias ad Caesarem, &cupide ab eo , & perhumaniter acceptus, quae mcta, constituisque cum Lithuanis erant, quoque modo, quaque selertia Commendonus & junxii set amicitia inter se, quos vetus aemulatio diductos haberet, & in eam sententiam perduxisset, α quos praeterea e Poloniae proceribus in idem conuitium praeparatos haberet , exposui. Executus que inde alia de statu rerum, quae factiones, quae fustionum capita, quo cujusque spectare consilia crederentur, qui certi Competitores Regni,
quibus cujusque petitio niteretur , denique qui maxime Caesari, quaque ratione conciliandi essensi disserui. Addidi postremb Commendoni verbis consilium, legationem quamprimum quam maxime splendidam mitteret, Legatos homines spectatos, nec nisi Catholicos debgeret; ad Catholicos enim, & per Catholicos rem motam dirigi, agique oportere : Laschium pollicentem operam,
367쪽
misso statim nuncio, litterissique liberali oratione confirmaret; pecuniae quoque aliquid ei, qua ratione maxime militares viros cogere posset, iubmitteret: aut ipse Vienna Uratissaviam Silesiae haee est urbs imminens Poloniae finibusὶ transiret, aut Ernestum filium huic enim Regnum petebaturὶ cum aliquot equitum turmis mitteret: ante omnia maturaret Colchevicio, & Radgivillo mentem aperire , si enim hinc occuparent Lithuani Regem renunciare, hinc in Polonia La- schius cum valida factione conssergeret, & Caesar ipse, aut filius ex propinquo arma, Opemque faventibus promptam ostentarent, ante filium rius Regem futurum, quam alii commovere se, aut explicare sua consilia possent, de quod alterius Regni instar esset, de manu Catholicorum liberum, nullis novis pactionibus, nulla nova te ge, contra quam haeretici molirentur, obstrictium Regnum habiturum : sed cumsta praevertenda celeritate esse, dum nova, nec satis cognita libertas, α turbatae , & immaturae res opportunam intento , audentique occasionem praeberent, atque in eo verti totius consilii summam credere Commen-
donum si enim multitudini spatium trahendi sub arbitrium suum Rempublicam daretur, dissiciliora omnia fore, a Germanorum enim nomine, Austrioque vulgo mirum in modum abhorreri.
Caesar non attente selum, sed avide etiam omnia audivit, meque ad quintum Viennae diem peracontando quotidie, quaerendoque de singulis d
368쪽
tinuit. Postremo cum essese gratias Commend no egisset, missurum se dixit propediem in Poloniam Legatos, ut ille monuisset, iis de omnibus rebus mandata daturum, flatur que omnia cum eo communia, neque se ab ipsius consiliis sapientiae, & fidei plenis discessurum. Cum hoc dimiLsas responso, non qua veneram, sed longe diversis itineribus mihi penetrandum in Poloniam, a que ad Commendonum nit, quod omnes jam in Regnum aditus certis militum stationibus undique custodiebantur. Hi non arcebant modo aditu exteros, sed excutiebant etiam, ac scrutabantur omnia. Et mihi cavendum illud quoque erat, ne mea ad Caesarem profectio vulgaretur, nequa inde incommoda de nobis sitspicio multitudinem , quae tum sela dominabatur, inceL seret. Comparatis pecunia ducibus, maximὰ deviis, ac sylvestribus viis, itinere facto, in Siradiensem Palatinatum, quo se Commendonum recepisse acceperam, tutus, inobservatusque pera
De legatione ad eum ab hareticis missa. C A P U T IR
RE ci s mors edita in vulgus maxime omnium concivit haereticos, quorum vis omnis in licentia, atque impunitate est. Hi silen-
369쪽
tibus legibus, Magistratibiisque, priusquam se
Catholici excitarent, atque ad capessendam Rem- Dublicam exurgerent, petulantia, atque audacia lasciviebant, nee usquam plures, aut validiores,
quam circa Cracoviam erant: eam maximui partem vicinitas, & commercia corruperant Germanorum. audito Regis casu, partim a Firleio ev cati ne imparatus, si quam sibi Sborovii fratres asserre vim tentarent , esset, Dartim a Sboroviis ipsis adduisti, partim sponte ad consultandum de communibus rebus frequentissimi Cracoviam concurrerant. Semper ii acrem conatibus suisa, versarium Commendonum experti fuerant, acuti magnopere laetabantur,sub id potissimὐm tempus, Regno eum, vet crediderant, abiisse; ita ubi audixa Regis morte, restitisse, nec plus decem millibus passuum Cracovia abesse nunciatum est, ' vehementer perculsi, fremere, ac si eum intercsse V Regis comitiis paterentur, plus unius externi hora minis calliditatem valituram, quam sua staragia D inter se indignari. Neminem ignorare, quam mul in torum studia unus complecteretur, fore inter E-
quites , fore in Senatu , qui id sensuri, id prora sententia dicturi essent, quod edoctii ab eo, D atque instruisti fuerint. Finitum morte Regis jus in legationis ejus, dasumque ad ea, quae Pontificis N nomine actum venisset, responsum ; quid nunc in moretur Z quid se alienae Reipublicae privatus im-υ misceata Abeat Romam ad renunciandam legati v nem suam, atque ibi sua fulgeat purpura, & Re-
370쪽
ebus se honore aequet, ac tandem Romanis faliariis , praestigiissique Poloniam liberet. Haec in concilio Equitum regionis i quod primum
post mortem Regis estiliabit a , more suo voci ferantes, quamquam Firleius ipse, cohibita illo rum linguae licentia, perhonorifica Commendo num oratione sit prosecutus , tamen tenuere , ut Legati ad eum decernerentur. Missi ex Equitum ordine sunt Dulschius, & Os schius. Iam Coinnaendonus discesserat Tegnitio, pacatioraab haereticis loca, ac inreriora Regni petiturus, ubi &conveniri ab amicis , de dimittere ipse suos, qud usus posceret, commodius posset. Iter habentemnam quindecim millia passuum longὰ a Cracovia Legati fiunt adepti , praemonitum ante ab amicis
de illorum adventu. Accedentes Commendonus comiter appellatos in eumdem currum, quo ipse vehebatur, recepit, ac nihil intermittens iter dicere ad quid venissent jussit. Summa eorum orationis fuit, morte Regis perturbatam eorum Rempublicam , occupatosque omnes imminentium comitiorum esse cura : nec Cardinali Legato co
lendo , habendoque pro illius dignitate vacarerum posse , nec ipsi in tam suspectis rebus facile
fore multorum vitare offensiones,& in tanta rerum licetvia haudquaquam tuto eum videri in Regno versaturum , periculumque esse , ne quid ex eo tumultus existeret. Itaque a Senatoribus , Equitibusque, qui Cracoviae de Republica conia venissent , initas se ad eum esse rogatum , ut ex-