장음표시 사용
401쪽
strictus gladius, non vlla ultra verborum certamen contentio, rixave saevierit adeo gens sui
sanguinis abstinens. est, & civili dissidio, quod
armis decernendum sit, abhorret. Ante omnia placuit legationes audiri, contendentibus haeret, cis, ut inde protinus dato responso extra fines Regni summoverentur, ne comitiorum libertati exterorum ambitus, & corruptelae incerent. Alii, aut retinendos Vars aviae omnes, aut si utique
abesse comitiis placeret, Legatos, qui ad petendum Regnum venissent, dimittendos in proximas urbes, ubi hospitaliter, ac benigne habiti creationem novi Regis opperirentur, censebant. A que haec accepta sententia est, qua haud fefellit haereticos Commendonum Varsaviae retineri, it que nominatim de eo retulerunt, negantes libera comitia fore, si unus ille adfiiisset, qui tametsi . nemini peteret palam Regnum, neminem tamen ignorare plurimum momenti allaturum, qu cumue favor ejus inclinasset, ac ne reliquis quidem Reipublicae consultationibus, praele tiam, auctoritatemque illius non magnum po dus, qua intendisset addituram ε, & maxime Episcopos notantes,Gallinas sirper instantem Aquilam formidantes appellabant, es usque respectu nec liberas sententias dicere solitos, nec libera suffragia laturos criminabantur, ac in Senatu eorum interdum dicta refellentos, ea non domi concepta, sed aliunde assiata, ac tales non apud se nasci, Ied ab Italia tare ventos, Commendonum desi-
402쪽
gnantes, dissitabant: sed Catholicis decretum tuentibus nihil est immutatum. Ad v I. Id. Aprilis omnium primo Senatus Commendono est datus, deduxere eum domo, missi a Senatu tres Episcopi, ac totidem alterius ordinis Senatores,& multi praeterea privati officii causa principes Nobilitatis. Senatus iisdem in castris vltra Vistu iam, quam sublicio ponte junxerant, habebatur , tenso ad id in media planitie regio ingenti
tabernaculo, Commendonum e curru, quo vectus crat, descendentem , ante tentorium Palatinus Cracoviensis, & Colchevictus accepere, alter Poloniae, alter Lithuaniae Marescialius; sic enim ipsi eum magistratum , ndigna praeditum potestate appellant. Ii, quod ossicium vni Regi praestare
consueverunt, cum baculis Commendonum antecedentes , turbam ei summoverunt ; cui intram ii tabernaculum , consurgens universus Senatus
obviam est factus. Ipse ad principem sedendi locum deductius, claudentibus latera hinc Gne e si Archiepiscopo, hinc Cracoviensi Episcopo,
consedit; idem Senatus fecit, circumfula nobilium multitudine, quantam capere locus potera
Silentio facto litteras Pontificis Maximi Senatui reddidit, quibus recitatis, ipse orationem est exorsis, in qua non sbium de Rege Catholicae fides cultore creando disseruit, sed etiam de inita ab haereticis adversus eam fidem societate, verba fecit, quam ea a Christiani animi sensu, ac religione abhorreret , ostendens. Id vero adeo conspirapionis
403쪽
ainstores pupugit,s immo silentio, attentisque audiri animis eum cernentes,ut Palatin Sindomiriensis contineri, quin dicentem interpellaret, non pora tuerit.Quo cum honore appellato, Tu Vero, inquit, Legati officium transgreuus, Consiliarii, ac Sena-M toris partes agere videris. Q semuste, ut Reipu-Μ blicae nostrae, quae utilia , aptaque sint judicaresa nos sinas , neque tu curiosius te in nostras res, D quam peregrinum decet, intrudas, sed tantum si,, qua a Pontifice mandata habes ea exequare. Subeam vocem consurrexere universi Catholici Sen
rores, fremitusque increpantium ,& silere Palat num jubentium, undique est ortus, tantaque indignatio circumsuis Nobilitatis fuit, ut minae , conviciaque jactarint in haereticos,&prosilientes e sedibus suis Colchevictus, & Laschius manum ad gladii capulum injecerint, securiisque pericul sus aliquis tumultus foret, nisi, & ille conticussisset, & Commendonus rem minime ad offensam, injuriamque vertisset, sed manu, vultuque aeque ac antea pacato, nec ullam in partem commoto considere, & conquiescere omnibus jussis conversus is ad Sindomitiensem, Neque ego, inquit subriis dens, me ipsum, neque muneris mei ossicium, es quale sit, ignoro, & idipsum quod in mones, A go, ut Pontificis Maximi mandata exponam , nois que enim ille magis de Rese, quam de vobis, is deque vestra Republica, ut salva, flore:nsque sit,
neque ego ex hoc loco tecum, aut sigilbi illo, sed universe cum omnibus loquor: quod
404쪽
COMMENDO NI CARD. 369quod si ipse Senator inon sum, ne tu quidem Se-
natus. Perrexit inde quae coeperat adeo non in- terrupto ordine orationis, ut ne verbum quidem ullum exciderit eorum, quae dicturus erat, auditusque est summo omnium silentio. Nos, quo res notior esset, ipsam orationcm ejus subjiceremus, nisi ea exscripta, editaque in vulgus, legere cu pientibus pateret.
De comitiis habitis , oe Henrico Rege creato. CAPUT IX CUM haec Commendonus perorasset, Senatus Principes in medium tentorium coi
vere, & pauca inter se collocuti, ad suum quisque locum rediere. Tum confiirgens Archiepiscopus Gnes ensis Senatus nomine Pontifici Maximo, & Commendono gratias egit, quod Poloniae salutis tantam curam gererent, daturumque operam Senatum dixit , ut a consiliis, monitiT-que ejus paternae beneyolentiae, atque ossicii plonis , ne diseederet. Post haec Commendonus dis .cessit, prosequente usque ad currum universe Senatu , praeter illum ipsum Sandomiriensem interpellatorem,& paucos haereticos. Qui quidem San- domiriensis. & gravissimis postea veisis est a Senatu objurgatus, & magnae ea res invidiae illi fuit. Aa a
405쪽
Contra Commendono moderatio animi ingentem grutiam apud omnes ordines conciliavit. Noque enim dubitabant, nisi ille rem tym lente, leniterque accipiendo, sedasset, ea die turbari comitia, & caedis initium fieri, & magnam discordiarum flammam excitari potuisse. Quod pericitum impotentia, ac temeritate Sandomiriensis contractum, unam avertisse Con mendoni gravitatem , & constantiam praedicabant. Postera die auditi Caesaris Legati, a duobus Senatoribus, Palatino Lublinensi, & Castellano Gedanen. deducti.
Hi antea magnopere contenderant, ut Petrus
quoque Fastardus Hispanus Philippi Regis Legatus , qui ad commendandum Ernestum venerat, una in Senatum introduceretur, quod & una venisset, & eadem mandata afferret, nec in ea re separatim quicquam a Caesare Philippus esseta rus : sed impetrare nequiverunt contra tendentibus Galliae Regis Legatis, qui se loco praestare,& Hispano praeferri de Dere aiebant. Ita Fassardus, ne concessisse Gallis videri posset, Senatu non convento domum discessit, & post Cae s Legatos Galli introducti sunt, ac deinceps aliae o dine auditae legationes. Datis snsulis brevibus responsis, paucos post dies Senatusconsultum aD ferri ad eos jusserunt, quo omnes abire Variavia, atque alibi comitiorum opperiri eventum jubebantur , editissique urbibus in quas cuique decedendum esset, Germani Lovitium, Galli Plotiam profecti sunt. Tum iterum haeretici a Sena-
406쪽
tu postularunt, cum Commendono ageretur, ut extra Varsaviam aliquo & ipse iecederet, cos aque pateretur rem suam publicam sine externis arbitris agere 'nam neque comitiorum libertati cujusquam debere auctoritatem officere, & alios Legatos inde stim motos se minus aegre esse laturos, si ipse quoque discessisset: contradicentibus
Catholicis. Cum quotidie de ea re altercaretur, nec aliud aequo Senatum distineret, Commendo nus ne quid causis publicis dissensionibus ex se o riretur, Uars aviae me relicto, ipse Schernovitiam bidui inde itinere se recepit. Post discessiim ejus cupientibus omnibus, ut omissis aliis habendi co mitia initium fieret; haeretici, ut prius leges com muni libertati firmandae, ac minuendo regio imperio novae ferrentur, veteres inspiceremur, &ad Reipublicae usum, templisque corrigerentur, summa ope nixi fiant. Hac specie publici juris ordinandi , abrogare, aut infirmare antiquas de har reticis leges cupientes, & accessurum eorum licentiae rebantur, quicquid detractum Regiae potestati foret: Atque altius etiam cogitationem intendentes, si Regem suo jure dispoliassent, exteros Principes putabant petitione abstitituros, ita ipsis spes suas processuras. Huic conatui Catholici repugnabant: atque haec plures dies corulentio tenuit, haereticis id quoque studio agentiabus, ut tempus frustra tereretur, sic aut dissolituros, quod praeoptabant , sine ullo effectu comitia sperantes, aut Catholicorum frequentiam tae
407쪽
dio diuturnae morae diminutam iri. Sed Masovii,
quoruni numerus ingens ad comitia venerat, coetu suorum coacto negotium dederunt uni e popularibus suis, nomine Coobutio, homini diserto, atque industrio, haereticos refutandi, & palam in concione, quae fraus in eorum ficto libertatis stuadio lateret, aperiendi. QMd ab eo copiose , a queraccurate pro sua fide , cum esset factum denunciavit inde Senatui , ni caeteris omissis rebus de Rege creando , cujus unius rei gratia id coactum concilium esset , ageretur, Equites sibi , ac Reipublicae , quae diutius carere
rectore non posset , sine Senatus auctoritate consulturos. Catholici Senatores , plerique Masoviorum orationi favebant. Haeretici questi omnia sui arbitrii facere Masovios, & Senatui etiam audere, quae agenda, omittendave essent praescribere, serb locum comitiorum pro se non esse senserunt. Extractis tamen hac contentione aliquot diebus , tandem clamoribus , minissique multitudinis Regem poscentis victus Senatus adi v. Nonas Maii iri in suffragia jussit. Id hoc maxime modo , atque ordine est factium. Concessere diversit in suam quisque tribum; ipsi Palatinatus vocant in his singulis fere Episcopi praesident: iidem de unaquaque re , cujus deliberatio sit, ad concilium reterunt ε, iidem primi sententiam dicunt, & siustragia non tabellis, aut fabis, sed pselam voce feruntur , & cuique facultas est suam sententiam oratione exequi. Episcopi in sua quisi
408쪽
que tribu , antequam de Rege referrent, humi procubuere, & genibus nixi, quod & circumfusa concio fecit, Deum adorarunt, & solemne il-' lud carmen , quo divini numinis praesentia imploratur , cecinere : Veni , creator Spiritus , repletuorum corda fidelium. Coeptae inde sententiae dici, atque in omnibus fere tribubus ab singulis Principibus , Ernesti cum magno verborum honore facta mentio est i quidam Sueciae Regem: mubri unum e Poloniae Principibus, quem Piastum appellabant: pars longe maxima Henricum Regem dixere. Ne singulorum Palatinatuum sentenarias percenseamus, quod longum, molestiimque
legentibus esset, sat fiterit apud Masovios, quo modo acta res sit, retulisse. Hic comitia habebat Petrus Miscovius Episcopus Plocensis , vir gravis, & prudens , & dicendi imprimis peritus, qui cum Ernesto maxime studeret, elimque nullo suo merito , sed praejudicato quodam in Henricum studio , a multitudine respui intelligeret, sententiam ita dixit, ut Ernestum describeret ,
nomen reticeret. Ac primum familia ortum
ostendit longe totius Europae nobilissima, quae cum latissime propagatum Imperium haberet , tum Omnes prope Reges, ac Principes Christianos assinitatibuω, α clientelis complecteretur. Deinde , quae ex ipse commoda , utilitate sque . quas ex propinquis , α maximis suis, de familiae
opibus , res Polona captura esset, memoravit.
Postremo ipsum juvenem omnibus regiis laudi-
409쪽
bus cumulavit. Exigentibus inde clamore omnia V bus , ut nomen ederet, Faciam , inquit, sit haec a vobis probari, de vos rebus , non nominibus D addictos esse intcllexero. Hinc de Gallis exorsus magniloquentiam Legatorum, & vanitatem promistorum irrisit, quae tanta , atque ejus generis
esse dixit, quae ne si velint quidem Galli praestare possint. Effagitantibus inde omnibus, ut promeret tandem , quem tantopere oratione extui lisset, Ernestum, adeo aversis omnium auribus nominavit, ut vulgus Henricum nudum , & nihil eorum, quae Legati polliciti essent, praestantem , quam quemvis alium aureos montes asserentem , mallo se fremeret. Tum Volscius unus Senatorum, quae ducta ab Episcopo erant, vehementer refutavit, & multis invidiose in Austriam
familiam conjectis, illam ipsam propinquitatem, O ortunitate:mque paternorum Regnorum, illasipta opes , & amnitates, quas Miscovius in prae-udio, atque ornamento Poloniae ponebat, opprimendae eorum libertati fore , si Ernestum hiabi Regem imponi paterentur , disseruit. Henri cum deinde laudibus ferens, non Regium selum genus, sed Regiam indolem, humanitatem , liberalitatem , bellicae rei scientiam, victorias, d coraque bello parta magnifice percensuit. Atque in hujus sententiam adeo discessum ab omnibus est , ut perseverantem Episcopum in sita , ad entremum etiam familiares , & domestici ministri desererent. Tantum praejudicata opinio ad mul
410쪽
titudinis animos impellendos Valet , ut in Ern sto, quae amplificando ornandoque Poloniae Re gno haud dubie erant, patris , & familiae opes , eas ad invidiam, suspicionemque tyrannidis ver terent ; de Henrico etiam , quae ab ipsis Galli Legatis jactata, quaeque vanus distulerat rumor,
credita pro veris omnia , penitusque accepta sint. Sic quae allicere, ac pertrahere ad Ernestum rem debuerant propinquitas , & mutua finitimorum Regnorum opportunitas, & ipse adolescens visus, cognitusque multis, ea maxime avertere ;Henrico ipsium,intervallum tot interjectarum provinciarum , quod maxime nociturum peti
tioni suae ipsi crediderunt Galli, solum properem juvit. Regem enim longe ab domo petitum . nec ullis propriis, quas in promptu habiturus es set, oPibus, de quae de ipsius laudibus fautores disperserant, iisvim,fiISmque longinquitas addidit, natura famae, quae fluminum inst ar quo lonagius a fontibus labuntur, & majores eundo vires colligunt, cuneta in majus ex longinquo asserta Etsi ex omnibus tribubus pars longe maxima Hemricum Regem dixerat 1 tamen quia & Ernestum quosdam, quosdam Sueciae Regem, haud negligendum numerum Platam postulasse consstabar, ouo in unum ab omnibus consentiretur, placuit de singulis iis ad Senatum referri. Cum opinione plures Piasto studere compertum esset, neque is facile refutari oratione videretur posse, haec