장음표시 사용
411쪽
Primo postulatum , ut nomen profiteretur, ρο-umque peteret, quicumque idoneum se Regno putaret, quo de eo jus sustragii ferendi tribubus fieret. Audente profiteri nemine , etenim imprudens videbatur eximium se , dignumque judicare , cui dominatus in caeteros mandaretur: &haereticis pudore impediri homines, nec ausu- .rum id de se facere judicium quemquam , α ab ipsis deligendum , consensitque cogendum accipere Regnum e Principibus unum dicentibus , responsum est, ut quando nemo de se profiteri
auderet, ederent ipsi eorum nomina, quos maxime aptos Regno censerent. Cum diu, ne quem nominarent, pugnasset it, coacti tandem Aagutantium consensu, primum quidem quos minime fieri volebant, Catholicorum aliquot nomina ediderunt: quibus abnuentibus omnibus, eorum M Vnus; Ego Vero, inquit, Hestra ilistaec in me stu-
is dia vobis remitto, qui me haudquaquam ulla reis ita excellere alios puto, ut praeponi omnibus debeam , aut adco velim , neque me quisquam eiis oneri subjiciat, quod ferre cujusquam privati himeri non valent. Idem dum de se quisque praedicaret' etiam quorum non ignota cupiaitas , atque ambitio erat, pudore deterriti, abstitere.
Nam & in ludibrium adducta res est, aliis alios,& humillimi, & indignissimi cujusque nomen per jocum , ac risum lubjicientibus. Ita Piastus Regno haeretici fila spe dejecti. Creati inde novem viri, qui de Henrico, & Ernesto , & Rege Sue-
412쪽
ciae in Senatu disceptarent, terrisque mandatam cujusque causam agerent ; Henrico Cujaviensis Episcopus, Sandomiriensis Palatinus,&Castellatanus, Gedanensis ; Ernesto Episcopus Plocensis, Palatinus Martem burgensis, & Castellanus L blinensis; Sueco, Cracoviensis, Ravensis,& Pod liae Palatini sunt dati. Ab his repetita eadem, quae in sua quisque dixerat tribu, & Episcopus Plocensis gravissima oratione, cum lenire,ac traheta animos ad Ernestum, cujus etiam depictam imaginem Senatui ostendit, tum deterrere ab aliis est conatus. Sed potius ipse laudem constantiae, a que eloquentiae tulit, quam moverit quicquam, aut Senatum, aut Equitum multitudinem, quae
Senatum corona circumdederat ; quin saepe fremitu aspernantium orationem ejus cst interpellatus. - Haereticos, & maxime Palatinum Cracoviensem Regem Sueciae commendare conantes, interfatus
Cochevictus adeo acribus verbis futilem spem illius est insectatus, ut mentionem de eo amelliti facere nemini opus fuerit: at Cujaviensis Episcopi pro Henrico dicentis oratio secundissimis auri-Dus a multitudine accipiebatur ; quae identidem obstrepens aliis huic mirificum silentium praestabat , dictaque ejus non assensu solum, de approbatione, sed clamoribus laetis, plausuque Pr sequebatur. Atque adeo illi animis , studiisque
favit, ut quoties reclamandum, plaudendumve orantibus esset, signum ab eo acciperent, sud riolumque nunc fronti, nunc ori admoventi ota
413쪽
sequerentur. Satis igitur perspecta multitudinis v γ luntate, conclamatum undique est, ut aedirentinsuam quisque tribum , unamque inde sententiam ad Senatum referrent sic principibus Nobilis iis pro Henrico adnitentibus, cum in Senatum reditum esset ad I v. Id. Maii, Henricum omnes Regem dixerunt , praeter Cracoviensem Palatinum, & aliquot haereticorum Principes, qui ne assentiri cogerentur, Senatu egressi in stale tabernacula receperunt, accepturos eum Regem, quem Senatus consensu declarasset, denum ciantes. Ius Regis renunciandi, more antiquitus
tradito, est penes Archiepiseopum Gnesiiensem, qui idem praeses est publici consilii. Is quia nox
diseeptantes oppresserat, non videri sibi dixit Re gem noctu renunciari debere, dc rem in sequem tem diem distulit, qui dies, quia festus Pentecostes nit, haberi Senatus non potuit. Atque hunc Archiepiseopi errorem paene magno malo Res publica luit. haeretici enim hoc nacti spatium coluerant , & consilia, disturbandi comitia agitaverunt. Ac posteraidie vocati in Senatum venire recusarunt, privatiimque coetum storum
apud Ficleium, Palatinum Cracoviensem habu Tunt. Haec secesso in exitiosam seditionem, bellumque erupisset , si haereticis pares turbidis,
infensis lue animis vires filissent. Nam Catholici adeo illa defectione sunt irritati, ut non jam verbis certandum, sed vi domandam contumaciam, subigendosque Omnes, Senatus --
414쪽
ctoritati parere clamantes, Senatu se ad expediem da arma proripuerint: & Colchericius aenea totamenta produci, quorum haud negligendam copiam adduxerat, & suos capere arma, &conscendere equos jusserat. Idem Laschius, idem alii C tholicorum Principes fecere, quibus alacer, & cupida pugnae inseriorum egregia manus se coniunxit. Hi omnes medio in campo, instrui his tu mis, ac directa acie paratam vim separantibus a Senam consilia, & Regem consensia creatum abnuentibus, ostentavere. Haeretici quoque armati campum tenebant ; sed neque numers, neque animis pares haud temere arma, atque vim experturi videbantur. Seniores Principum,& Episcopi hinc Catholicos rogando, ut vi abstin .rent, hinc monendo haereticos, ne consilia ab
aliis dissectarent, rem praecipitem sustinuerunt. Ad Catholicos, & maxime Laschium, &Colche-vicium exorandos, apud quos summa' Commen doni erat auctoritas, ego quoque ab Episcopissum adhibitus ; uterque quietum expectare me exitum rei jussit, non enim ad caedem illa esse sumpta arma, sed ad metum adverseriis injiciendum , quo incusta non dubitabant eos in potestate Senatus futuros, neque eos spes fefellit. Hoc enim subacti metu haeretici, depositissique
utrimque armis in concordiam reditum, & Sen tu coacto, Henricus Rex ab Archiepiscopo est renunciatus. Acciti post hoc Galliae Regis Legati, atque in Senatum i arroducti, in leges Poloniae
415쪽
conceptis verbis designati Regis nomine jurarunc' quod tactum circumius a multitudo plausu prosecuta laetis clamoribus fausta novo Regi preeatur, Palatinus Cracoviensis inter tumultum, strepuaumque confusae turbae, quae mixta Senatoribus tentorium impleverat, a Monluco Legatorum princiee in id quoque jusjurandum exegit, nemini prilcae religionis cultum deseruisse fraudi , --naeque futurum. Id cum Archiepiscopo renunciatum esset, rediens propere , eo uoi haec agebantur edixit, Regem nulla nisi quae communi consensulata esset, Iege teneri. Designati inde viginti Le. gati, qui ad Regem e Gallia in Poloniam dedicendum mitterentur ; cujus legationis principes fitere Adamus Conarchius Episcopus Pasnaviensis,& Albertus Laschius Palatinus Siradiensis, &Nucolaus Radgivilius Dux Eliciensis, qui diversi omnes, qua cuique commodum fuit, Metim nobile oppidum Lotharingiae convenere, atque inde uno agmine Lutetiam Parisiorum petiere.
De disessu Commendoni e . Polonia , oe de
COMMENDO Nus creato Rege non Catho lico solum, sed prope in castris, atque ammis, quae ab ineunte aetate aduresus Catholicae
416쪽
pietatis hostes induerat educato , haereticorum conatibus egregie semper retusis, recte omnibus,& e Republica administratis legationis suae ni nere silmma cum fidei, religionis, prudentiae gloria expleto, per litteras a Pontifice Maximo postulavit, ut tibi decedere Polonia, atque redire in Italiam, Romamque liceret, quando adventum novi Regis expectare longum videretur futurum,
qui neque itineri se per tot feroces, & infestas
Germaniae gentes committere, nisi conciliatis prius, exploratissique Regulorum animis, per quorum fines transiturus esse neque e Gallia movere sine magno molimine apparatuque rerum posset. Et Pontifex quamquam cupivisset, ut Commendo-nus Regi novum ineunti Regnum, opera, consilioque,cmus ille indigens videbatur, futu rus adesset, & Galli ipsi id eum magnopere rogarent ;tamen post diuturnam biennii ipsius in ea legatio
ne moram, negare tam bene de Republica m rito, tantis laboribus, ac tam insigni opere pedi functo reditum, non est visum. Datis igitur ad eum litteris, & amplissimis verbis fide, virtuteque ejus collaudata, qua effectum esse aiebat, ut in tantis opibus , audaciaque haereticorum Catho
licum sibi Regem gens imprimis nobilis delegis
set, ei permi ut, ut suo arbitrio uteretur, sive R mam redire, sive ope stare in Polonia adventum
Regis, elimque bonis, atque utilibus consiliis ad novum Regnum salubriter habendum imbuere mallet.Si decedendum sibi statuisset, tum me
417쪽
tifex in Galliam ad Regem proficisti, tum deo nibus rebus edocere, & cum ipso in Poloniam redire, de initiis ejus praestis adesse jubebat. Sed
Commendino satius visum morari me in Polo nia, donec profectum e Gallia Regem allatum esset, ut turbidis adhuc rebus, nec haereticissi o casio daretur fatis ciuieturis , esset interea in Regno, inii ex Ponti is Maximi auctoritate ni nere, si ustis posceret, & excitare E copos, Catholicosque posset, ne quid per negligentiam Gi liorum de jure sacrorum, ac reluione secus
consuleretur. Decedentem e Polonia Commer donum, gentis Principes primum retinere conati; deinde certatim omnibus ossiciis humanitatis, atque observantiae abeuntem sunt prosecuti, tan-isimque ejus remansit in ea gente nomen, tanta Veneratio, ut nunc quoque memoria dictorum,
factoriamque ejus colatur, usurpeturque ab iis. Et nuper post Stephani Regis mortem in eruto piblice proposito rem auctoritate firmantes, talitum id a Commendono dici praefati sunt. Eodem tempore Legati Polonorum Lutetiam venere, tantis
ab universa Gallia, Regibiisque accepti honori bus, quantum ad se redire gloriae ex ram clarae Legatione, & legationis causa haud van1 aestimatu ne rebamur. Et praebuere Legati spectaculum rura numero solum suo, comitumque, sed ipta etiam
cultu, atque ornatu novo, insuetoque Gallorum oculis; cum enim ferarum pellibus, quas magno Parant pr io, caput, corpusque ameti erant,
418쪽
tum auro, purpur que, gemmis ipsi, equs paefulgebant. Reddunt inde Henrico Senatuscos fultum, quo ipse ad accipiendum Poloniae Re .gnum vocabatur, & jusjurandum sim more iupatrias leges exigunt. Quo accepto foedum inter
Legatos certamen est ortum, in quibus erant ita
retici alii ot primarii, homines a sociis ad id ipsum missi, cum hi permitti sibi de Deo, ac de
religionibus liberum sentiendi arbitrium , atque in id jusjurandum jurari, quod Legati ejus in Polonia jurassent, postularent; Catholici negarent aliis, quam quae publice offeruntur legibus, Regem obligari debere, aut privatorumlostialata eximere de publico jure quicquam posse. Cum
haeretici selito clamore, ac tumultu rem agerent, Rex ita iis morem gessit, ut se cum in Regnum venisset staturum consensui, ac voluntati Senatus
de ea re diceret. Secundum haec Poloni epulis, festisque ludis armorum, equorumque, & nobilium foeminarum choreis, altissique Regiae Galliae voluptatibus culti, & ipsi laetabantur illo Regum, Reginarumque more sese liberali, ac benigno alloquio usque in omnia familiaritatis jura cum suis pariter, & cum hospitibus miscentium. Do--na quoque Legatis regali munificentia singulis data, nec ullum in eos comitatis, & liberalitatis officium praetermissum. Agi inde de discessu Re- sis coeptum, Catholicis Legatis monentibus praesenti Rege indigere Poloniam, resque ibi ex recenti comitiorum , atque interregni jactatione
419쪽
adhuc in motu esse, nec nisi Rege viso quieturas. Et Galli dum advenas tantum viae emenses adpetendum e sua gente Regem, advenarumque cultum, ac morem mirantur, & ad Galliae imitam vertentes rem sermonibus tollunt, laeti Mipsi Legatos, ludosque concelebrarant. At ubi iscedendum Henrico, appararique profectionem
videre , tum animum ad cogitationena rerum sua' rum contrahunt. Et Catholici eo duce usque a puero, omnibus: cum infesta Ugonotorum fa
ctione bellis feliciter usi, omni vi illum in GabN Ita retinebant. Quid enim ei amplissima fortuna, ' opulentissimo in Regno nato, quaesito in ultimis N terris, ac prope alio in orbe Regno opus esse 3 Et cui dubium videri possit, seluiusne ipse in suosia imperium habeat, an a suis promptius, obedienis tiusque illi pareatur, eb se abduci ab domo, ais patria, ab tot fidelissimis amicis, carissimisquem rebus sitiat, ubi arctissimis legum vinculis obstri-υ ctus, non Rex, sed nomen inane, ac ludibrium ,, Regis sit futurus, ubi a barbarico Senatu obsessus,
is ac veluti captus, non publicae pecuniae, non pa-1,icis, non belli, non denique sui ipsius ius, atque ,, arbitrii' sit habiturus. Et quod gravius sit, un- ,, de reditus ei liber in Galliam, si patriae necessidia tales revocent, non sit futurus. Quid si fratremis carentem liberis, nec firma valetudine, defungi ,, fato contingat Θ an dum ipse longe gentium agit, ,, neminem in Gallia fore novae spei, novae potenis uae inhiantem credat, qui minorem natu fratrem,
420쪽
ad Regni cupiditatem sollicitet ὶ Cum eum jam nunc haud obscuris discordiae, atque aemulationis seminibus ab Ugonottis imbutum constet λMoverunt his sermonibus animum juvenis, de jam segnius iter instruebatur, morandique ac differendi causae quaerebantur, jam poloni ipsi senia serant refrixisse in Henrico studium profectionis, ac proper sordere et Regnum, quod sibi tantis via
rum, rerumque incommodis esset habendum.
Sed cum Regi fratri, matrique indignum, & indelebilem notam levitatis h. biturum videretur, magno studio petitum majori paene delatum fastidire Regnum, ac per mollitiem, atque desidiam objicere, & gentis nobilissimae spem, expectationemque fruitrari,auctoritate sua evicerunt,
ut porro itineri instaretur; quam quidem in rem immanis, est pecunia insumpta, gravissique Galliae Polonica haec actio fuit. Cum igitur stetisset profectionis consilium, non tamen prius e Parisiis movit Henricus, quam eum frater in suorum Consilio Legatis Poloniae , & maxre, & proceribus coram, naeredem, ac successbrem Regni Galliae, sit
prior ipse sine liberis decessisset, declaravit. Tum praemissis qui Caesare, ac Germaniae Rςgulis fidem acciperent, tutum per eorum fines transitum fore, iter eongressus. At in Polonia id modo nunciatum erat, venisse in Galliam Legatos, ni nificentissime que acceptos a Regibus esse. Expectatio itide a aventus ejus tenebat hominum animos ; de res poscebat, dc ex re spes erat, Re-